<translation_root>

<meta>
<title>Translation of the meanings of the Noble Qur'an</title>
<language>Asante</language>
<id>asante_harun</id>
<source>https://quranenc.com</source>
<url>https://quranenc.com/en/browse/asante_harun</url>
<updated_at>2023-08-16 01:00:16 (v1.0.3-xml.1)</updated_at>
<check_updates>https://quranenc.com/check/asante_harun/v1.0.3-xml.1</check_updates>
</meta>
<sura_list>
<sura number="1">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn din mu, Ahummͻborͻ Hene, Ɔdεεfoͻ Hene,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Aseda wͻ Nyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ahummͻborɔ Hene, Ɔdεεfoͻ Hene,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Atemmuda Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[(Awurade), Wonko ara na yε’resom Woͻ, na Wonko ara Wohͻ na yε’hwehwε mmoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Yεsrε Wo sε) Kyerε yεn kwan tenenee no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Wͻn a Wode W’adom no maa wͻn no kwan no; na εnyε wͻn a Wobo afu wͻn no, anaasε wͻn a wͻ’ayera no (kwan no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="2">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif--Laam--Miim]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Woi ne Nwoma no; akyinnyeε biara nni mu, εyε kwankyerε (Nwoma) de ma Nyamesurofoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’gye deε asuma no die, na wͻ’frε Nyame wͻ nebrε mu, na deε yεde akyε wͻn no wͻ’yi mu bi dema;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a, wͻ’gye (Adiyisεm) a, y’asiane ama wo (Nkͻmhyεni Muham-mad) no die, ne deε yesiane dii w’anim kan no nso die, na wͻn adwen si wͻn pi wͻ Daakye no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻn wɔ kwan tenenee no a efiri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ no soͻ, na saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’po (nokorε) no deε, εyε asεm korͻ ma wͻn; sε wotu wͻn fo o, anaasε w’anntu wͻn fo o, wͻ’nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn asi wͻn akoma ne wͻn aso, na wͻn ani nso akatasoͻ kata so; na wͻn wͻ asotwee kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nnipa no mu bi nso wͻhͻ a, wͻ’ka sε: “Yε’gye Nyankopͻn ne Da a etwa toͻ no di, aberε nso a wͻ’nnyε agyidiefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Wͻn adwen ne sε) wͻ’redaadaa Nyankopͻn ne wͻn a wͻ’agye adie no; wͻn ara na wͻ’redaadaa wͻn ho nanso wͻ’nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Yadeε wͻ wͻn akoma mu, enti Nyankopͻn de yadeε no bio aka wͻn ho; na asotwee a εyε ya paa da hͻ ma wͻn, εnam atorͻsεm a wͻ’die no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: “Monhwε na moanni nsεmmͻne wͻ asaase no so a”, deε wͻ’ka ne sε: “Yεn mmom na yεreyε ntotoeε pa.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ampa sε, wͻ’ne nsεmmͻnedifoͻ no, nanso wͻ’nhunu saa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: “Monye ni sεdeε nnipa no agye adie no a”, deε wͻ’ka nesε, yεnye ni sεdeε nkwaseafoͻ no agye adie no?” Nokorε nso sε, wͻn mmom ne nkwaseafoͻ no, nanso wͻ’nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Sε wͻ’hyia wͻn a wͻ’agye adie no a, wͻ’ka (de daadaa wͻn) sε: ”Yε’gye di”. Sε wͻ’san kͻ wͻn abonsamfoͻ no hͻ na εka wͻ’ne wͻn nko ara a, deε wͻ’ka nesε: “Nokorε sε yε’ka mo ho, na mmom yεredi (wͻn ho) fεw kwa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn betua wͻn fεw die no so ka, na W’ama wͻn kwan wͻ wͻn asoͻden no mu ama wͻn adi akͻneaba wᴐ anifira mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻ’de tenenee no akͻtͻ yera; na mfasoͻ biara amma wͻn adwadie no so, na wͻ’nnyε ateneneefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Wͻn mfatoho tesε obi a ͻsͻͻ gya, na εberε a εhyerεn twaa neho hyiaeε no, Nyankopͻn faa wͻn nhyerεnee no kͻeε, na ogyaa wͻn wͻ esum mu. Enti wͻ’nnhu (Nokorε no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Asosifoͻ, emumfoͻ, anifirafoͻ enti wͻ'nnsan wͻn akyi nnkͻ (tenenee kwan no so).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Anaasε (wͻn mfatoho bio) tesε brampͻn nsuo a εretͻ firi soro, na esum ne agradaa ne ayerεmo wͻ mu. Owuo ho suro ma wͻ’de wͻn nsa teaa tuatua wͻn aso εnam agradaa no mobͻmuu no nti. Nanso Nyankopͻn atwa boniayεfoͻ no ho nyinaa ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ayerεmo no reyε afira wͻn ani. Sε εhyerεn ma wͻn a, wͻ’nante mu; na sε esum to wɔn nso a, na wͻ’agyina. Sε Nyankopͻn pε a, anka Ɔbεma wͻn aso asi, na W’ama wͻn ani nso afira. Nokorε sε Nyankopͻn wͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Adasamma, monsom mo Wura Nyankopͻn no a Ɔbͻͻ mo ne wͻn a wͻ’dii moanim kan no sεdeε (εbεma) mo asuro Nyame ayε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[(Mo Wura Nyankopͻn) no a, W’ayε asaase de asε hͻ ama mo, εna (W’ayε) ͻsoro (sε εdan) nkurusoͻ, εna Osiane nsuo firi soro de ma mo, san de ma nnͻbaeε a εyε akͻnhoma ma mo no fifire. Enti monhwε na moamfa biribi ammata Nyankopͻn ho wͻ aberε a monim (sε obiara nnka ne ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Sε moadwen nnsi mopi wͻ adeε a Y’asiane ama Y’akoa (Muhammad) no ho nso a, εneε monfa Suura bi a εte saa mmra, na monfri Nyankopͻn akyi mfrε mo adansefoͻ, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Na sε moanyε a-, na montumi nyε mpo! Ɛneε na monsuro Ogya no a, nnipa ne aboͻ na εyε ne nyentia no a, y’asiesie ato boniayεfoͻ no hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Na fa anigyesεm no ho bͻhyε ma wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwuma pa no sε, nokorε, wͻn wͻ ͻsoro Aheman a nsubͻnten nenam aseε. Ɛberε biara a yεde emu aduaba no bi bεbͻ wͻn akͻnhoma no, deε wͻ’bεka ne sε: “Yεde woi bi abͻ yεn akͻnhoma pεn.” Yama wͻn nesεso. Wͻ’wͻ ayerenom ahotewfoͻ wͻ mu; na (Aheman no) mu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Nokorε sε εnyε Nyankopͻn aniwu sε, Ɔde ntontom anaa deε εkyεn saa anaa deԑ ennuru saa bεyε mfatoho. Wͻn a wͻ’agye adie no deε wͻ’nim sε εyε Nokorε a efri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ. Na wͻn a wͻ’yi boniayε no nso, deε wͻ’ka ne sε: “Ɛdeεn na Nyankopͻn de saa mfatoho yi rehwehwε akyerε?” (Nyankopͻn) deyera (nnipa) pii, εna Ɔde kyerε (nnipa) pii nso kwan. Na Ɔmfa nnyera obiara gyesε abͻneεfoɔ no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’to Nyankopͻn apam wͻ akyire yi (apam) no agyina; Na wͻ’tete deε Nyankopͻn ahyε sε yεnka mmom no ntεm, na wͻ’di nsεmmͻnee wͻ asaase soɔ no, saa nkorͻfoɔ no ne berεguofoɔ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn nti na εsεsε moyi Nyankopͻn boniayε wͻ aberε a na anka moyε awufoͻ εna Ɔmaa mo nkwa, na Ɔbεsan ama mo awu, na afei W’asan anyane mo, na afei Nehͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ deε εwͻ asaase so nyinaa demaa mo. Afei Ɔdanee N’ani kyerεε soro, εna Ɔyεε no ͻsoro nson. Ɔno ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Na kae εberε a wo Wura Nyankopͻn kakyerεε Soro abͻfoͻ no sε: “Merebεbͻ obi a, obedi asaase no soͻ, (anaasε anaanmusini). (Abͻfoͻ no) kaa sε: “Worebεbͻ obi a obedi nsεmmͻne wͻ (asaase no) so asan ahwie mogya aguo wͻ aberε a, yεtontom Woͻ san bͻ Wo abodin? (Nyankopͻn) kaa sε: “Menim adeε a monnim”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Nyankopɔn kyerεε Adam biribiara din; Afei Ɔde baa Soro abɔfoɔ no anim, Ɔkaa sε: “Monkyerε Me saa nneεma yi din, sε moyε nokwafoɔ ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Soro abͻfoͻ no) kaa sε: ”Kronkron Hene ne Wo. Y’enni nimdeε biara, gyesε deε W’akyerε yεn. Nokorε ampa sε, Wone Onimdefoͻ, Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Nyankopɔn kaa sε: “Adam, bobɔ din kyerε wͻn. Ԑberε a ɔbobɔɔ din kyerεε wͻn no, (Nyankopɔn) kaa sε: “Menka nkyerεε mo sε, Menim ɔsoro ne asaase so ahuntasεm (nyinaa), εna Menim deε moda no adie ne deε mode suma (nyinaa)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Yε’ka kyerεε soro abͻfoͻ no sε: “Monfa moanim mutu fͻm (nyε Sujud) ma Adam (Wͻn nyinaa) de wͻn anim butuu fͻm yεε Sujud no, gyesε Iblis, w’annyε, na ͻyεε ahomasoͻ, na ͻbεkaa boniayεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Y’εkaa sε: “Adam, wo ne woyere montena Turo no mu, na moni emu nneεma a, abusoͻ no nkͻpem faako a mopε biara, na monhwε yie na moammεn saa dua yi, anyε saa a mobεka abͻneεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Nanso ͻbonsam maa wͻn watrii wͻ hͻ, maa wͻ’frii (tebea pa) a, na wͻn wͻ mu no mu. Yε’kaa sε: ”Monfa moho moho tan nsiane nkͻ; asetena ne akͻnhoma wͻ asaase no so ma mo kͻpem εberε awieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Enti Adam nyaa nsεm bi fri ne Wura Nyankopͻn hͻ (desrεε bͻnefakyε). Enti (Nyankopͻn) tiee (Adam) adwen sakra no, εna Ɔde ne bͻne kyεε no. Nokorε sε, Ɔno na Otie adwen sakra, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Yε’kaa sε; “Mo nyinaa monsiane mfri (Turo no) mu nkͻ. Nokorε sε, ͻkwan kyerε befri Me nkyεn aba mo hͻ, na obiara a, obedi Me kwan kyerε no akyi no, ͻmmͻ hu na ne werε nso nnho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻ’yi boniayε, na wͻ’po Yεn Nsεm no, wͻ’ne Amanehunu gya no mu foͻ no. Emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Israel mma, monkae M’adom a Mede adom mo, na moni mo bͻhyε so ma Me, na Menso Medi Me bͻhyε so ama mo, na Menko ara na monsuro Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Na monye Adiyisεm no a, M’asiane de refoa (Adiyisεm) no a, εwͻ mo hͻ no soᴐ no ni, na monhwε na moankͻyε nnipa a mobedikan apo (saa Adiyisεm no), na monhwε na sika kakra bi ho nti moantͻn Mensεm no anni, na Menko ara na monsuro Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanfa nkontompo ankata Nokorε no so, na moanfa Nokorε no ansie wͻ aberε a monim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Na monfrε Nyame wͻ nebrε mu, na monyi Zaka, na monka wͻn a wͻ’bͻ wͻn mu aseε no ho ne wͻn mͻ mo mu ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Enti mohyε nnipa ma wͻ’di dwuma pa ma mowerεfi mo ara mo ho, wͻ aberε a mo na mokenkan Nwoma no (kyerε wͻn)? Adεn monnwen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Monfa aboterε ne mpaebͻ nhwehwε (Nyankopͻn hͻ) mmoa; nokorε sε, εyε (adeε a εyε) den, na mmom (εnyε den) mma ahobraseεfoͻ no-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Wᴐn a, wͻ’dwen sε, ampa wͻ’behyia wͻn Wura Nyankopͻn, na nokorε sε Nehͻ na wͻ’bεsan akͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Israel mma, monkae M’adom a Mede adom mo, na nokorε sε M’ahyε mo animuonyam akyεn amansan no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Na monsuro Ɛda no a, ͻkra bi ho mma mfasoͻ mma ͻkra bi wͻ hwee ho, na (saa Da no) yε’nnye nehᴐ dwaatoa, na yεnnye mpatadeε mfri nehͻ, na obiara mmoa wͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a, Yε’gyee mo firii Farao nkorͻfoͻ no a na wͻ’de ͻhaw bͻne ato mo so, kunkum mo mma mmarima, na wͻ’ma mo mmaa no tena aseε no nsam. Woi nom yε nsͻhwε kεse a na efri mo Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Na monkae εberε a, Yε’paee ͻpo no mu maa mo, na Yε’gyee mo, na Yε’maa nsuo faa Farao nkorͻfoͻ wͻ εberε a na moani tua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Na monkae εberε a Yε’hyεε nna ada-duanan demaa Mose (maa no bεgyee mmra nsεm no), na n’akyi mofaa nantwi bedeε (a mode sika kͻkͻͻ ayε som no) na moyεε bͻne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Afei εno akyiri no, Yε’de mo bͻne firii mo, sεdeε mobeyi (Nyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Na monkae sε, Yε’de Nwoma no ne Nkyerεkyerεmu no maa Mose, sεdeε mobenya kwankyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Na monkae εberε a, Mose ka kyerεε nenkorͻfoͻ no sε: “Menkorͻfoͻ, nokorε sε moayε bͻne atia mo ara mokraa sε moafa nantwi-bedeε (asom no), enti monsakra moadwen nkͻ mo (Wura a) Ɔbͻͻ mo no hͻ; na monkum moho. Woi na εyε papa ma mo wͻ mo (Wura) a Ɔbͻͻ adeε no hͻ; na Ɔde mo bͻne kyεε mo. Nokorε sε Ɔno na Otie adwen sakra, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Na monkae εberε a mokaa sε: ”Mose, yεnnye wo nni, gyesε yehunu Nyankopͻn pefee (ansa), εnam so maa agradaa dwidwa sɔɔ mo mu wͻ εberε a na moani tua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Afei Yenyanee mo wͻ mo wuo no akyi sεdeε mobeyi (Me) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Na Yε’de mununkum yεε nyunu kataa mo so, εna Yesianee Mana ne Salwa maa mo. (Yε’kaa sε): “Moni nnepa wɔ deε Yε’de abɔ mo akͻnhoma no mu”. Wͻn annyε bͻne antia Yεn, na mmom wͻ’yεε bͻne de tiaa wͻn ara wͻn kraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a, Yε’kaa sε: ”Mo nwura saa kuro yi mu, na moni deε abu so wͻ mu no bi sεdeε mopε, na monfa ahobraseε nwura (kuro no) pono no mu, na monka sε: “(Awurade) fafri (yεn)”. Yε’de mo mfomsoͻ bεkyε mo, na Yε’de (akatua pa no) bi bεsan aka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Nanso wͻn a, wͻ’dii bͻne no sesaa asεm no a yε’ka kyerεε wͻn no kͻfaa foforͻ. Enti Y’esianee ͻyare dͻm asotwee (anaa ͻhaw ahodoͻ) fri soro baa wͻn a wͻ’dii bͻne no so εnam bͻne a na wͻ’die no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Na kae εberε a, Mose bͻͻ mpaeε srεε nsuo maa nenkorɔfoɔ. Yε’kaa sε: “Fa wo poma no bͻ ͻbotan no mu”. Nsuo aniwa du mmienu pue fri mu. Abusua koro biara hunuu wͻn anomoeε. (Yε’ka kyerεε wɔn) sε: “Monidi na monom wͻ Nyankopͻn akͻnhoma no mu, na monhwε na moanni nsεmmͻnee wͻ asaase no so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Na monkae εberε a mokaa sε: “Mose, yentumi nnya aboterε wͻ aduane korͻ ho, enti srε wo Wura Nyankopͻn ma yεn na Ɔma asaase no mu nnͻbaeε a, εyε emu nhahan, ne emu εferε, ne emu aburoo, ayuo ne atokoͻ, ne emu asedua, ne emu aborͻfo gyeene, ne emu gyeene pa no bi mpuepue ma yεn. (Mose) kaa sε. “Mode deε εyε no resesa deε εnyε? Monsiane nkͻ kuro mu, na monsa bεka deε morebisa no”. Animguaseε ne ohia ne ͻhaw too wͻn, na wͻ’twee Nyankopɔn abufuo (baa wͻn ho so). Deε εmaa no baa saa ne sε, nokorε, na wͻ’po Onyankopɔn Nsεm, san kunkum nkͻmhyεfoɔ no wɔ aberε a εnyε ne kwan soɔ, deε εmaa no baa saa nesε wͻ’tee atua, na wͻ’too mmra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’agye adie no, ne wͻn a wͻ’yε Yudafoͻ, ne Kristofoͻ ne Sabianfoͻ no, obiara a, ͻgye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no die na w’adi dwuma pa no, wͻn wͻ wͻn akatua wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ, na ehuu biara mmͻ wͻn, na awerεhoͻ nso nnto wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[(Israel mma), monkae εberε a Yε’ne mo yεε Apam, na Yε’pagyaa bepɔ no wɔ moapampamu (kaa sε): “Monfa ahoͻden nsͻ deε Yε’de ama mo no mu, na monkaekae deε εwͻ mu no sεdeε ԑbԑma mo asuro Nyame asan ayԑ ahwԑyie”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Afei εno akyi no, modanee moakyi mae; sε εnyε Nyankopͻn adom ne N’ahummɔborɔ na εwͻ mo so a, anka mobεka berεguofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Ampa sε (Yudafoͻ), monim mo mu wͻn a wͻ’too Sabbat ho mmara no. Yε’ka kyerεε wɔn sε. “Monyε nnoe (nkaatia, anaa nsoroboa) wͻ animguaseε mu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Enti Yε’yεε wͻn asotwee no adesua demaa wͻn a wͻ’hunuuiε ne wͻn a wͻ’baa akyire, (san yεε no) afutusεm demaa Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Mose ka kyerεε nenkorͻfoɔ no sε: “Nokorε sε Nyankopͻn rehyε mo sε monkum nantwie. Wͻ’kaa sε: “(Mose) woredi yεn ho fεw anaa?” (Mose) kaa sε: “Mehwehwε ntwitwagyeε wͻ Nyankopͻn hͻ sε mεka abagyimifoͻ no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Wͻ’kaa sε: “(Mose) Frε wo Wura Nyankopͻn ma yεn na Ɔnkyerεkyerε mu nkyerε yεn sεdeε (nantwie) no siteε”. (Mose) kaa sε: “Nokorε, Ɔse ͻyε nantwi-bedeε a onyinii pii, na ͻnyε ababaawa nso, ɔda woi mmienu ntεm; enti monyε deε y’ahyε mo no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Wͻ’kaa sε: (Mose), frε wo Wura Nyankopͻn ma yεn na Ɔnkyerε yεn sεdeε neho siteε. (Mose) kaa sε: “Ɔse ͻyε natwie a nehonam tesε akokɔ sradeɛ, na neho akokɔ sradeɛ no ani da hͻ; na obiara a obehu no no anigye neho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Wͻ’kaa sε: “(Mose), frε wo Wura Nyankopɔn ma yεn na Ɔnkyerε yεn sεdeε osi teε, efrisε anantwie nyinaa sesε ma yεn, na sε Nyankopɔn pε a, ampa sε yebenya kwankyerε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: “Ɔse ɔyε nantwi-bedeε a yεmmerε n’ase mma no mfuntam asaase na onngugu mfudeε so nsuo, neho tua no, εdεm biara nni neho”. (Mose nkorɔfoɔ no) kaa sε: “Afei na wode nokorε no aba”. Enti wͻ’kum (nantwie) no wͻ aberε a na anka wɔ’mpεsε wͻ’yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Na monkae εberε a mokum onipa bi na afei mogyee ho akyinnyeε (wͻ nea okum no no ho) abrԑ a Nyankopͻn bεda deε mode asuma no adi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Enti Yε’kaa sε: “Monfa (nantwie no nam no) bi mɔ (owufoɔ) no honam. Saa ara na Nyankopͻn nyane awufoͻ no; na Ɔkyerεkyerε Nensεm no mu dema mo sεdeε mobεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Afei ԑno akyiri no moakoma yεε den tesε boͻ; anaa εyεε den mpo kyεn saa. Nokorε sε εboͻ no bi wɔhɔ a nsubɔnten puepue fri mu, ebi nso wͻ hͻ a etumi dwidwa ma nsuo fri mu, ebi nso wͻ hͻ a Nyamesuro nti esiane (kͻ fͻm). Onyankopͻn deε Ommuu N’ani nguu deε moyε no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[(Agyidiefoͻ), enti mowͻ anidaasoᴐ sε (Yudafoͻ) no bεgye mo adi aberε a wͻn mu fekuo bi tie Nyankopͻn asεm no wie, te aseε a afei wͻ’sesa (asεm) no wͻ aberε a wͻ’nim?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Sε wͻ’hyia wͻn a wͻ’agye adie no a deε wͻ’ka ne sε: “Yεgye di”. Sε εka wͻn ho wͻn ho nko ara nso a, deε wͻ’ka ne sε: “Mone wͻn redi (Muhammad ho Adiyisεm) a Nyankopͻn ayi ama mo (wͻ mo Nwoma no mu) no ho nkͻmmͻ ama wͻ’de ayε nyinasoͻ atia mo wͻ mo Wura Nyankopͻn anim (wͻ Atemmuda)? Adεn monni adwen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Anaa (Yufafoͻ yi) wͻ’nnim sε, nokorε sε Nyankopͻn Nim deε wͻ’de suma ne deε wͻ’da no adie (nyinaa)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Wͻn mu (Yudafoͻ no) bi yε firatamfoͻ, wͻ’nnim Nwoma no (mu), na mmom apεdeε hunu (na wͻ’di akyire), na deε wͻn adwen kyerε wͻn na wͻ'yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Enti due nka wͻn a wͻ’de wͻn ara wͻn nsa twerε Nwoma no, na afei wͻ’ka sε: “Woi firi Nyankopͻn hͻ (abrε a εnte saa), sεdeε wͻ’bεtͻn wͻ sika kakra bi (a wͻ’benya no) ho nti. Due nka wͻn wͻ deε wͻ’de wͻn nsa atwerε no ho, due nsan nka wͻn bio wͻ deε wͻn nsa aka no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Deε wͻ’ka ne sε: “Egya no nnka yεn (Yudafoͻ), gyesε nna kakra bi pε”. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Moanya bͻhyε bi afiri Nyankopͻn hͻ (saa)?” (Sε Nyame ne mo ahyε bͻ bi saa deε a) εneε Nyankopͻn mmu Nebͻhyε so. Anaasε moka deε monnnim deto Nyankopͻn so?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Daabi (εnte saa), obiara a ͻbenya (anaa obedi) bͻne ama nebͻne no atwa ne ho ahyia (anaa afa no domum) no, saa nkorͻfoͻ no ne Amanehunu gya no mu foͻ no, na emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwuma pa no nso, wͻn ne ͻsoro Ahemman no mu foͻ no, emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Yε’gyee Apam frii Israel mma no hͻ sε: “Monhwε na moansom (obiara) gyesε Nyankopͻn (nko ara). Na monyε ayεmyε ma (mo) awofoͻ ne abusua ne nyanka ne ahiafoͻ; na monka kasa pa nkyerε nnipa, na monfrε Nyame wͻ nebrε mu, na monyi Zaka”. Nanso modanee moakyi demaa (saa Apam no), gyesε momu kakraa bi (na wͻ’dii soͻ), na mo (mu dodoͻ no ara) twi faa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Na monkae sε Yε’gyee Apam frii mohͻ sε: “Monhwε na moanhwie mo (ho moho) mogya anngu, na monhwε na moantu moho-moho anfri moafie mu”. Mofoaa so gyee (saa nsεm no) too mu aberε a na modi ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Afei mone amanfoͻ a morekunkum mo ho, na motu momu fekuo bi fri wͻn afie mu, (san) boa (wͻn atamfo) wͻ bͻne ne ͻtan so ma wͻ’ko tia wͻn. Nasε wͻ’bedi mohͻ sε nneduafoͻ a mogye wͻn mpata-deε, abrε a monni ho kwan sε anka motu wͻn. Anaasε mogye Nwoma no mu fa baabi di, εna monnye emu fa baabi nnie? Enti akatua bεn na εfata ma mo mu (nnipa a) wͻ’yε saa? (Deε εfata wͻn ne) wiase asetena yi mu animguaseε, na Owusͻreε da no Y’asan de wͻn akͻ asotwee a ano yε den paa no mu. Nyankopͻn deε Ommuu n’ani nguu dwuma a modie no (mu biara) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na w’atͻ wiase asetena yi de akͻsesa Daakye deε no no, na (saa Da no) yεnngo asotwee no mu mma wͻn koraa na yεmmoa wͻn nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yε’de Nwoma no maa Mose, na Yε’somaa asomafoͻ toa toaa so wͻ n’akyi. Mar’yam ba Yesu nso Yε’maa no nsεnkyerεnee pefee, εna Yε’de Honhom Kronkron hyεε no den. Na εberε biara a Ɔsomafoͻ bi de adeε a εnyε deε moakoma pε bεberε mo no, moyε ahomasoͻ; mobuu (asomafoͻ no bi) atorofoͻ, ebinom nso mokum wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Deε wͻ’ka nesε: “Yakata y’akoma ho (enti yenhia asεm foforͻ biara bio). ”Daabi, wͻn boniayε ho nti Nyankopͻn adome wͻn, enti (wͻn mu) kakraa bi (anaasε asεm no mu kakraa bi) na wͻ’gye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Nwoma a efiri Nyankopͻn hͻ baa wͻn hͻ rebεfoa deε εwͻ wͻn hͻ (dada) no soa no-, na kane no (ansa na Muhammad rebεba no) na (Yudafoͻ no) de no (bͻ mpaeε srε Nyankopͻn hͻ) nkonimdie de tia wͻn a wͻnnye nnie no- Nanso εberε a adeε a wͻ’nim no baa wͻn hͻ no, wͻ’annye anni. Enti Nyankopͻn nnomee nka boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Ade bͻne paa na wͻn atͻn wͻn kraa de ama no, sε wͻ’bεpo deε Nyankopͻn asianee no; (wͻ’reyε) ahoͻyaa sε Nyankopͻn asiane N’adom ama N’akoa no mu bi a Ɔpε nti. Wͻ’twe abufuo defoa abufuo so (dema wͻn ho). Na boniayεfoͻ no deε wͻn wͻ animguaseε asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: “Monye adeε a Nyankopͻn asiane aba no ni a, deε wͻ’ka ne sε: “Yε’gye deε yasiane ama yεn no di”. Na wͻ’po deε εwͻ εno akyi no, aberε nso a εno mmom ne nokorε a εrefoa deε εwͻ wͻn hͻ no soᴐ. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε moyε agyidiefoͻ ampa a afei adεn na mokunkum Nyankopͻn nkͻmhyεfoͻ a wͻ’dii kan no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Mose de nkyerεkyerεmu pefee no brεε mo (Israelfoͻ), εna afei n’akyi mofaa nantwi bedeε (som no) εna moyεε bͻne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a Yε’ne mo yεε Apam, na Yε’pagyaa bepͻ no wͻ mo apampamu, (ka kyerεε mo sε): “Monfa ahoͻden nsͻ deε Yε’de ama mo no mu yie, na monyε sotie”. Wͻ’kaa sε: “Y’ate nanso ye’nni so”. Wͻn boniayε ho nti nantwie bedeε (som no ho dͻ) awura wͻn akoma mu. (Nkͻmhyεni), ka sε: ”Sε moyε agyidiefoͻ ampa a, εneε ade bͻne paa na mogyidie rehyε mo (ma mo yε) no”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε Daakye asetena a εwͻ Nyankopͻn nkyεn no wͻ mo (Yudafoͻ) nko ara, εna nnipa a aka no biara nka ho deε a, εneε moma mokͻn nnͻ owuo, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Wͻn kͻn nnͻ (owuo no) da, εnam dwuma a wͻ’nsa adi ato wͻn anim no ho nti, Nyankopͻn deε Onim abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε wobehu wͻn (Yudafoͻ no) sε wͻ’yε nnipa adefodepεfoͻ wͻ nkwa ho, (wͻ'yε adefodepε) kyεn abosomsomfoͻ no a wͻ’de biribi bata Nyankopͻn ho no mpo. Wͻn mu bi pεsε anka obenya nkwa adi mfie apem, na nkwa tenten a yεde bεma no no nso ntumi nnyi no mfiri asotwee no mu. Nyankopͻn deε Ohu dwuma a wͻ’die (no nyinaa)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’Obi a netamfo ne Gabriel no, εyε ɔno na Nyankopͻn akwamma mu no osiane (Adiyisεm) no ba w’akoma mu defoa (Adiyisεm) a edi n’anim kan no soͻ a εyε kwan kyerε, ne anigyesεm dema agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Obi a ᴐtan Nyankopͻn ne N’asoro abͻfoͻ ne N’asomafoͻ ne Gabriel ne Makael no, nokorε sε Nyankopͻn yε tamfo ma boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Y’asiane Nsεm a εda adi pefee na ama woͻ, na obiara nnihͻ a ͻbεpo (saa Nsεm no) gyesε abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Anaasε εnte saa sε εberε biara a wͻn (Yudafoͻ no) bεyε Apam no, na wͻn mu fekuo no bi ato (Apam no) atwene? Aane, wͻn mu dodoͻ no ara nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Ɔsomafoͻ a ofiri Nyankopͻn hͻ a ͻrebεfoa deε εwͻ wͻn hͻ no soᴐ baa wͻn hͻ no, wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu fekuo bi too Nyankopͻn Nwoma no twenee wͻ wͻn akyi sεdeε wͻ’nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Na wͻ’di (atorͻsεm) a abonsamfoͻ no keka fa Solomon ahennie no ho no nso akyi. Solomon annyi boniayε, na mmom abonsamfoͻ no na wͻ’yii boniayε, kyerεε nnipa nkonyaa yie. Na Y’ansiane amma Soro abͻfoͻ mmienu biara wͻ Babel (a na yεfrε wͻn) Haaruuta ne Maaruuta, na wͻn ankyerε obiara hwee na kampεsε wͻn aka sε: “Yε’deε yε’yε nsͻhwε enti monhwε na moanyi boniayε, na kampεsε wͻn asua adeε a yεde tete onipa ne neyere ntεm afri wͻn mmienu hͻ. Na wͻ’ntumi mfa (wͻn ntafowa no) nnha obiara gyesε Nyankopͻn mma ho kwan. Wɔ’sua deε εde ͻhaw bεberε wͻn na εnfa mfasoͻ biara mma wͻn. Wɔ’nim yie nso sε obi a ͻtͻ (ntafowa biara) nni kyεfa wͻ Daakye no mu, na ade bͻnee paa ara na wͻn atͻn wͻn ho ama no, sε anka wͻ‘nim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻ’regye adi na wͻ’asuro Nyame a, anka akatua a efri Nyankopͻn hͻ no yε paa (ma wͻn), sε anka wͻ‘nim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanka sε: ‘Raa’inaa’ na (mmom) monka sε: ‘Unzur’naa’ na monyε sotie, na boniayεfoͻ no deε wͻn wͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’po (nokorε) no a wͻn wͻ wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu, ne abosomsomfoͻ no mpε sε anka adepa biara besiane afiri mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo hͻ. Onyankopͻn deε Oyi N’adom no dema N’akoa mu nea Ɔpε. Nyankopͻn na adom kεseε no yε Nedea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Nsεm no mu biara a Y’εbetwa mu anaasε awerεfire bεba ho no, Yε’de deε εyε kyεn εno anaasε deε εte saa pεpεεpε bεba. Anaasε wonnim sε Nyankopͻn na Ɔwͻ biribiara so tumi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Anaasε wonnim sε ͻsoro ne asaase so ahennie nyinaa wͻ Nyankopͻn, na Nyankopɔn akyi no monni okyitaafoͻ anaasε ͻboafoͻ biara?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Anaasε mopε sε mobisa mo Somafoͻ (Muhammad) sεdeε (Israelfoͻ no) dii kan bisaa Mose (sε yi Nyankopͻn adi pefee kyerε yεn) no? Obi a ɔde gyidie bεsesa boniayε no, nokorε sε w’ayera afiri ɔkwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ no mu dodoͻ no ara pε sε anka εbetumi a mogyidie akyi no wͻ’bεsan mo aba (Kaafir) boniayε mu, εnam ahoͻyaa a εwͻ wͻn mu no nti, aberε nso a nokorε no ada adi pefee ama wͻn. Nanso fafiri (wͻn), na fa (wͻn) bͻne kyε (wͻn) kosi sε Nyankopͻn de N’ahyεdeε anaa N’atemmuo no bεba. Nokorε sε Nyankopͻn wͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Na monfrε Nyame wͻ neberε mu na monyi Zaka, na papa biara a mobεyε de ato moanim ama mo kraa no monsa bεka no wͻ Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε, Nyankopͻn ani tua dwuma a modie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Deε wͻ’ka ne sε: ”Obiara nnkͻ Soro Aheman no mu gyesε obi a ͻyε Yudani anaasε Kristoni”. Woi nom ne wͻn apεdeε hunu no. (Nkͻmhyεni), ka sε: ”Sε moyε nokwafoͻ ampa a, εneε monfa mo nyinasoͻ (a mode ka saa asԑm no ) mmra”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Daabi (εnte saa), obiara a ͻbεbrε neho nyinaa ase ama Nyankopͻn, na ͻyε ayεmyε (dema ne nua) no, ͻwͻ akatua wͻ ne Wura Nyankopͻn hͻ, na ehuu bͻ biara mma wͻn so, na wͻn werε nso nnho (wͻ Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Yudafoͻ no ka sε: “Kristofoͻ no nni hwee (a wͻ’gyina so desom Nyame), εna Kristofoͻ no nso se: “Yudafoͻ no nni hwee (a wͻ’gyina so desom Nyame)” aberε nso a wͻn nyinaa kenkan Nwoma (baako) no. Saa ara na wͻn a wͻ’nnim no keka wͻn nsεm no ara bie. Enti Nyankopͻn bebu deε wͻ’gye ho akyinnyeε no ho atεn Atemmuda.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[(Onipa) bͻneni bεn na ͻkyεn obi a, osi (nnipa) kwan wͻ Nyamedan ho sε yεbεbͻ Nyankopͻn din wɔ hɔ, na ɔbɔ mmͻden (biara) sε ͻbεgu no anaa ͻbεsεe no? Saa nkorͻfoɔ no na wͻ’nni ho kwan sε wͻ’wura (Nyamedan) no mu, gyesε ehuu mu. (Saa nkorͻfoͻ no) wͻ animguaseε wͻ wiase, na Daakye no nso wͻ’wͻ asotwee kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Apueε ne Atͻeε wͻ Nyankopͻn, enti babiara a mode moani bεkyerε no Nyankopͻn anim wͻ hͻ. Nokorε sε, Nyankopͻn deε N’adom so, na Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Wͻ’ka sε: Nyankopͻn awo ba. Kronkron Hene ne no. Daabi, (εnte saa), deε εwͻ soro ne asaase so nyinaa yε Nedea. Biribiara berε neho ase ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ Nyankopͻn) a Ɔhyεε ͻsoro ne asaase mmͻeε aseε, sε Ɔpεsε Odi dwuma bi a deε Ɔka ara ne sε: “Yε!” na ayε!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻ’nnim no keka ne sε: “Yεn deε adεn na Nyankopͻn ne yεn nnkasa, anaasε nsεnkyerεnee bi mma yεn hͻ?” Saa ara na wͻn a wͻ’dii wͻn anim kan no kekaa wͻn nsεm yi ara bie. Wͻn nyinaa akoma yεpε. Ampa sε Y’akyerεkyerε Nsεm no mu pefee ama amanfoͻ a wͻn adwen si pie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yε’de Nokorε no na asoma wo (Muhammad), sε anigyesεm ne kͻkͻbͻ ho dawubͻfoͻ . Yemmisa wo Amanehunu gya no mu foͻ no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Yudafoͻ no ne Kristofoͻ no nnye wo nto mu (da), gyesε wodi wͻn som no akyi. Ka sε: “Nyankopͻn kwankyerε no ne ͻkwan tenenee no. Sε wodi wͻn apεdeε akyi wͻ akyire yi a nimdeε aba wo hͻ yi a, εneε wonnya okyitaafoͻ anaa ɔboafoͻ biara a ɔbεboa wo (ako atia) Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[Wͻn a Y’ama wͻn Nwoma no a wᴐ’kenkan no kenkan paa (anaasε wͻ’di emu mmra no so paa wͻ) nokorε mu sεdeε εfata sε yedisoͻ no, saa nkorͻfoͻ no na wͻ’gye die. Na wͻn a wͻ’poͻ no wͻ’ne berεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Israel mma, monkae M’adom a Mede adom mo, nokorε sε, Mehyεε mo animuonyam kyεn amansan no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Na monsuro Ɛda no a, ͻkra bi ho nni mfasoͻ wͻ hwee ho dema ͻkra bi, na yεnnye mpata wͻ mu, na ntwitwagyeε ho mma mfasoͻ mma no, na obiara mmoa wͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Abraham Wura (Nyankopͻn) de nsεm bi sɔɔ no hwεeε na odii ne nyinaa soɔ, Nyankopͻn kaa sε: “Mereyε wo nnipa nyinaa (Imam) kandifoͻ”. Abraham kaa sε: “M’asefoͻ no mu nso (Imam foͻ befri wͻn mu?)” Nyankopͻn kaa sε: “Abͻneεfoͻ no nka Me bͻhyεε ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[Kae berԑ a Yε’yεε (Ka’aba) Fie no hyia bea ne abodweԑ bea demaa adasamma. Enti monfa Abraham gyinabea hͻ nyε mpaebͻ bea. Yε’ne Abraham ne Ismail yεε Apam sε: “Monte Me Fie no ho ma wͻn a wͻ’ba hͻ nsrahwε betwa ho hyia, ne wͻn a wͻ’te hͻ, ne wͻn a wͻ’bͻ wͻn mu aseε ne wͻn a wͻ’de wͻn anim butu fͻm (dema Nyankopͻn) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Abraham kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, (mesrε wo sε), ma saa (Maka) kuro yi nyε abodweε (kuro), na fa nnuaba no bi bͻ emufoͻ no akͻnhoma, {titiriw} wͻn mu wͻn a wͻ’agye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no adie no. Nyankopͻn kaa sε: “Obiara a obeyi boniayε no, Mεma no kwan ama no agye n’ani kakra, na afei M’aka no so de no akͻ Amanehunu gya no mu. Na εhͻ yε nnkyi bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Abraham ne Ismail repagya (Ka’aba) Fie no fapem no, (mpaeε a wͻ’bͻeԑ ne sε): “Ye’ Wura Nyankopͻn, tie yεn efrisε Wone Mpaebͻ Tiefoͻ, Wone Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Ye’Wura, (yε’san srε Wo sε), ma yεn mmienu nyε Muslimifoͻ mmerε yεn ho ase ma Wo, na yεn nkyiri mma no mu nso (yε wͻn) ͻman Muslimifoͻ a wͻ’bεbrε wͻn ho ase ama woͻ, na kyerε yεn yε’som ho mmra, na gye yεn adwen sakra. Nokorε sε, Wo na Wotie obia ͻsakra n’adwen, na Wo ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Ye’Wura, (yεsan srε Wo sε) yi Ɔsomafoͻ fri wͻn mu a, ͻbεkenkan Wo Nsεm no akyerε wͻn, na w’akyerε wͻn Nwoma no ne Nyansa no, na wate wͻn ho (afri abosomsom fii ne abrabͻ bͻne ho). Nokorε sε, Wo ne Otumfoͻ a Wotumi ade nyinaa yε, na Wone Nyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="130">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻmpε Abraham som no, gyesε obi a wabu ne ho kwasea. Ampa sε, Y’eyii no sii hͻ wͻ wiase ha, na nokorε sε, Daakye no ͻka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="131">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ne Wura Nyankopͻn ka kyerεε no sε: “(Abraham) yε Muslim berε wo ho ase.“ Ɔkaa sε: “Mayε Muslim aberε me ho ase ama Abɔdeε nyinaa Wura no’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="132">
<translation><![CDATA[(Islam som) no ara na Abraham deyεε nsamanseε maa ne mma; Ya’aquub nso (saa ara, ͻkaa sε): ‘’Memma, Nyankopͻn ayi (Islam) som no de ama mo, enti monhwε na moanwu, gyesε moayε Muslimifoͻ (ansa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="133">
<translation><![CDATA[(Yudafoͻ), ɛberε a owuo baa Yakobo soͻ no na mo wͻ hͻ anaa? Ԑberε a ͻka kyerεε ne mma sε; ‘’Ɛdeεn na mobεsom no wͻ m’akyi? Wͻ’kaa sε: ”Yεbεsom wo Nyankopͻn ne wa’gya Abraham ne Ismail ne Is’haaq Nyankopͻn baako no, na Ɔno na yεyε Islam brε yεn ho ase ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="134">
<translation><![CDATA[Woi nom yε amanfoͻ a, wͻ’atwa mu kͻ. Deε wͻ’nsa kaeε no yε wͻn dea, εna deε monso monsa bεka no yε mo dea; na yemmisa mo wͻ deε wͻ’yͻeε no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="135">
<translation><![CDATA[Deԑ wͻ’ka ne sε: ’’Sε mopε sε monya tenenee a εneε monyε Yudafoɔ anaasε Kristofoɔ. (Nkͻmhyεni), ka sε: ”Daabi (εnte saa), (yedi) Abraham, ͻteneneeni no som no (akyi), na ɔnka abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="136">
<translation><![CDATA[(Agyidiefoͻ), monka sε: “Yε’gye Nyankopͻn, ne deε yasiane ama yεn ne deε yesiane maa Abraham ne Ismail, ne Is’haaq, ne Ya’aquub ne wᴐn asefoᴐ no di, (yε’san nso gye) deε yεde maa Mose ne Yesu ne deε yεde maa nkͻmhyεfoͻ a wͻ’fri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ no nyinaa di. Yεnyε wͻn mu nyiyimuu; na Nyankopͻn na yεbrε yεn ho ase ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="137">
<translation><![CDATA[Enti sε (Yudafoͻ no ne Kristofoͻ no) gye di sεdeε moagye adie no a, εneε na ampa sε wͻn wɔ kwan tenenee so, na mmom sε wͻ’dane wͻn akyi ma a, εneε na wͻn wɔ ɔkotia mu (anaa mpaapaamu) paa mu; nanso (Nkͻmhyεni), Nyankopͻn som bo ma wo sε Ͻbͻ woho ban fri wͻn (adwen bͻne mu), na Ɔne Otiefoͻ no, biribiara ho Nimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="138">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn som no, hwan na ͻwͻ som pa kyεn Nyankopͻn? Ɔno na yεsom no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="139">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Enti moregye yεn akyinnye wͻ Nyankopͻn ho aberε a Ɔne yεn Wura, εna Ɔno ara nso ne mo Wura? Yεn nyuma (ho akatua) wͻ yεn, εna monso mon’yuma (ho akatua) wͻ mo, na Nyankopͻn na yede yɛho ma no nokorɛ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="140">
<translation><![CDATA[Anaa moka ampa sε, na Abraham ne Ismail ne Is’haaq ne Ya’aqub ne (wͻn) asefoͻ no yε Yudafoͻ anaasε Kristofoͻ? Ka sε: “Mona monim anaasε Nyankopͻn (na Onim}?” Nipa bͻneni bεn na ͻkyεn obi a ͻde adansedie a onim no wͻ Nyankopͻn hͻ no sie? Nyankopͻn deε Ommu n’ani nngu dwuma a modie no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="141">
<translation><![CDATA[Woi nom (a yεbobͻͻ wͻn din yi) yε nnipa a wͻ’atwa mu kͻ, deε wͻ’nyaeε no yε wͻn dea, εna deε monso monyaeε yε monso modea. Na yemmisa mo deε na wͻ’yε no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="142">
<translation><![CDATA[Nnipa mu agyimifoͻ no bεka sε: “Ɛdeεn na ama (Muslimifoͻ) no adane wͻn anim afri Qibla a, na wͻn ani kyerε no soͻ no?” (Nkͻmhyεni), ka sε: “Apueε ne Atͻeε nyinaa wͻ Nyankopͻn; Ɔkyerε obi a Ɔpε kwan kͻ kwan tenenee no so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="143">
<translation><![CDATA[Saa ara na Y’ayε mo (Muslimifoͻ no) ɔman adantamu (anaa ͻman a mosom bo, anaa modi mmu yie), sεdeε mobedi adasamma ho adanseε, na Ɔsomafoͻ no nso bedi moho adanseε. Y’annyε Qibla no a na w’ani kyerε no (wͻ biribiara ho nti, na mmom) sεdeε Yε’de behunu obi a odi Ɔsomafoͻ no akyi ne obia ͻdane ne ho wͻ nenantin soͻ (anaa ͻtwe ne ho firi Islam som no mu). Ԑyε nsakraeε a εyε den (ma wͻn a wͻn gyidie sua), na mmom (εnyε den mma) wͻn a Nyankopͻn akyerε wͻn kwan no. Nyankopͻn mma mogyidie no nnyε kwa. Nokorε sε, Onyankopͻn yε Ayεmyε Hene, ne Mmͻborͻhunufoͻ ma adasamma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="144">
<translation><![CDATA[Ampa sε Ye’hunuu sε woretoto w’ani kyerε ewiem (sεdeε Nyankopͻn bεkyerε wo Qibla), enti nokorε sε, Yε’bεkyerε wo Qibla a wopε. “Dane w’ani kyerε (Maka) Nyamedan Kronkron no. Baabiara a mowͻ no monfa moanim nkyerε hͻ. Wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no nim yie sε, εno mmom ne nokorε a efri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ. Onyankopͻn deε Omuu n’ani nguu dwuma a wͻ’die no so.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="145">
<translation><![CDATA[Sε wode nsεnkyerεnee nyinaa mpo brε wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no a, wͻ’nni wo Qibla no akyi da; na wonso wonni wͻn Qibla no akyi, na monni moho-moho nso Qibla akyi. Nokorε sε, sε wodi wͻn apεdeε akyi wͻ akyire yi a wonsa aka nimdeε yi a, εneε na nokorε sε woka abͻneεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="146">
<translation><![CDATA[Wͻn a Y’ama wͻn Nyamesom ho Nwoma no nim (Muhammad) tesε deε wͻ’nim wͻn ara wͻn mma. Nokorε sε, wͻn mu fekuo bi de nokorε no sie wͻ aberε a wͻ’nim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="147">
<translation><![CDATA[(Woi) ne Nokorε no a efiri wo Wura Nyankopͻn hͻ, enti hwε na w’ankͻka wͻn a wͻn adwen nnsi wͻn pie no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="148">
<translation><![CDATA[Ɔman biara wͻ faako a wͻ’de wͻn anim kyerε (wͻ aberε a wͻ’refrε Nyame). Enti monsi akan wͻ dwumadi pa ho. Faako a mowͻ biara no Nyankopͻn de monyinaa bεba (wͻ Atemmuda). Nokorε sε Nyankopͻn wͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="149">
<translation><![CDATA[Baabi a wobefiri (ahyε Nyamefrε ase) biara no fa w’anim kyerε (Ka’aba) Nyamedan Kronkron no. Ampa sε, εno ne nokorε a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ. Onyankopͻn muu n’ani nnguu dwuma a modie no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="150">
<translation><![CDATA[Baabi a wobefiri (ahyε Nyamefrε aseε) no fa w’ani kyerε (Ka’aba) Nyamedan Kronkron no, na baabi a mowͻ biara monfa moani nkyerε hͻ, sεdeε amanfoͻ no nnya nyinasoͻ biara ntia mo, gyesε wͻn mu abͻneεfoͻ no. Enti monhwε na moansuro wͻn, na mmom monsuro Me, sεdeε Mede M’adom no bewie mosoͻ ne sεdeε mobenya kwankyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="151">
<translation><![CDATA[Sεdeε (Yε’de y’adom bewie mosoͻ no nti) Y’asoma Ɔsomafoͻ wͻ mo hͻ a ofiri mo mu a, ͻrekenkan Yεn Nsεm no kyerε mo, na ͻrete moho (fri abosomsom fii ne abrabͻ bͻne ho), εna ͻrekyerε mo Nwoma no ne Nyansa no, san kyerε mo adeε a na anka monnnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="152">
<translation><![CDATA[Enti monkae Me (na) Mεkae mo, na monyi M’ayε, na monnnyi Me boniayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="153">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monfa aboterε ne mpaebͻ nhwehwε mmoa (wͻ Nyankopͻn hͻ); nokorε sε Nyankopͻn ka aboterεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="154">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanka amfa wͻn a yaku wͻn wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no ho sε: “Wͻn awu”. Daabi, wͻn wͻ nkwa mu, nanso monnhu nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="155">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde biribi a εyε huu, ne ͻkͻm, ne agyapadeε ne nkwa (hwereε) ne nnuaba (sεeε) bεyε mo nsͻhwε. Na fa anigyesεm no hyε aboterεfoͻ no bͻ;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="156">
<translation><![CDATA[Wͻn a sε mmusuo bi to wͻn a deε wͻ’ka ne sε: “Yε’yε Nyankopͻn dea, na Nehͻ na yεbεsan akͻ ”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="157">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na nhyira ne ahummͻborͻ a efiri wͻn Wura (Nyankopͻn) hͻ no wͻ wͻn soɔ, na saa nkorͻfoͻ no ne ateneneefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="158">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Safa ne Marwa ka Nyankopͻn nsεnkyerεnee no ho, enti obi a ͻbεyε (Ka’aba) Fie no ho Haji, anaa ɔbεkͻ hͻ akɔyɛ Umura no, bɔne biara nni ne so sε ɔbetwa ne mmienu no ho ahyia. Na obi a, ɔbefiri ɔno ara ne pε mu ayε papa bi no, nokorε sε Nyankopͻn na Oyi ayε, na Ɔne Onimdefoɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="159">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’de adeε a Y’asiane aba a εyε nyinasoͻ pefee ne kwankyerε no sie wͻ akyire yi a Y’ada no adi akyerε nnipa wͻ Nwoma no mu no, saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn nnomee ne obiara a ͻdome no nnomee wͻ wͻn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="160">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn a wͻ’sakra wͻn adwen na wͻ’toto ntotoeε pa, na wͻ’da (Nsεm no) adi (kyerε amanfoͻ), saa nkorͻfoͻ no deε Metie wͻn adwen sakra no (efrisε) Me na Metie obi a ͻsakra n’adwen no adwen sakra, (na Mene) Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="161">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’po nokorε no, na wͻ’wu wͻ (Kaafir) boniayε mu no, saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn ne Soro abͻfoͻ ne nnipa nyinaa nnomee wͻ wͻn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="162">
<translation><![CDATA[Emu na wͻ’bεtena, na asotwee no mu nnyε mmerε mma wͻn koraa, na yεmma wͻn (ahomegye) berε nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="163">
<translation><![CDATA[Mo Awurade Nyankopͻn no Ɔyε Awurade baako, Awurade (foforͻ) biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara. Ɔne Ahummͻborͻ Hene no, Ɔdεεfoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="164">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, ͻsoro ne asaase mmͻeε, ne adesaeε ne adekyeε a εbͻ abira, (adeεsa na adeε akye), ne nsuomu-hyεn a εde nneεma a nnipa nya ho mfasoͻ nam ͻpo soͻ, ne nsuo a Nyankopͻn siane firi soro de nyane asaase wͻ (asaase) wuo akyi, ne mmoadoma ahodoͻ a w’apete wͻ asaase soͻ, ne mframa a, edi adane-adane, ne mununkum a εberε neho ase wͻ ewiem ne asaase no ntεm no (nyinaa) yε nsεnkyerεnee dema nnipa a wͻ’dwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="165">
<translation><![CDATA[Nnipa no mu bi wᴐ hᴐ a w’afiri Nyankopͻn akyi afa nneεma bi detoto Nyame ho (som wͻn). Wͻ’de ᴐdͻ a εsεsε wͻ’de dͻ Nyankopͻn no dͻ wͻn. Wͻn a wͻ’agye adie no nso wͻ Nyankopͻn ho dͻ papaapa (kyεn biribiara). Sε abͻneεfoͻ no rehunu (sεdeε) εberε a wͻ’behunu asotwee no (besi ayε) a, anka (wͻ’behunu sε) tumi nyinaa wͻ Nyankopͻn; nokorε nso sε, Nyankopͻn asotwee ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="166">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻ’behunu asotwe no (mpanimfoͻ bi a, nnipa bi) dii wͻn akyi (na wͻ’yera wͻn) no beyi wͻn a wͻ’dii wͻn akyi no ama (anaasε wͻ’bεtwe wͻn ho afri wͻn ho saa berε no) wͻn abusua bͻ (anaasε twaka a εda wͻn ntεm) no nyinaa to betwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="167">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’dii (mpanimfoͻ no) akyi no bεka sε: ‘’Sε yenya kwan bio asan (akͻ wiase a) anka yebeyi wͻn ama sεdeε wͻn ayi yεn ama (wͻ nnε da yi). Saa ara na Nyankopͻn beyi wͻn dwumadie ho berεguo akyerε wͻn, na wͻnnya kwan mfiri wͻ Ogya no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="168">
<translation><![CDATA[Adasamma, moni deε εwͻ asaase so a εkwan wͻ ho, na εyε (anaasε εho teε); na monhwε yie na moanni ͻbonsam anamͻn akyi, nokorε sε ͻyε motamfo a ͻda adi pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="169">
<translation><![CDATA[Deε ͻrehyε mo (sε monyε) ne bͻne, ne (sɛ mobebu) ahohwi bra, ne sε mobεka (nsεm) a monnim ato Nyankopͻn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="170">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: “Moni deε Nyankopͻn asiane aba no akyi a, deε wͻ’ka ne sε: “Daabi, yedi deε yε’bεtoo sε y’agyanom reyε no akyi”. Sε na wͻn agyanom nni hwee ho nteaseε, na sε wͻ’nyε ateneneefoͻ mpo a?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="171">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’po (nokorε) no mfatoho tesε obi a ͻretea mu frε adeε a εnte hwee, gyesε εnee ne nteamu (kεkε na ͻteε). Asosifoͻ, emum ne anifirafoͻ, enti wͻ’nni adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="172">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monidi mfiri nnepa a yεde abͻ mo akͻnhoma no mu, na monfa aseda ma Nyankopͻn, sε Ɔno mmom na moresom no ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="173">
<translation><![CDATA[Adeε a yabra mo (ne die) ne aboa funu anaa aboa a wawu wͻ nemogyaa mu, εne mogya, ne prako-nam ne (aboa a) edin foforͻ bi a εnyε Nyankopͻn din mu na y’abͻ (de aku no). Na mmom obi a ahokyerε nti (εbεma no akͻwe nnam ahodoͻ a yabra yi bie) na εnyε anidaaho anaasε asoͻden no, bͻne biara nni no so. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="174">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’de Adiyisεm a Nyankopͻn asiane no wͻ Nwoma no mu no sie, na sika kakra bi ho nti wͻ’tͻn no, deε saa nkorͻfoͻ no di gu wͻn yafunu mu yε ogya. Wusͻreε Da no Nyankopͻn nnkasa wͻn ho na Ɔnnte wͻn ho nso, na wͻ’benya asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="175">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻ’de tenenee no akͻtͻ ͻyera, εna wͻ’de (Nyankopͻn) bͻnefakyε akͻtͻ asotwee. Ei, Akokoͻduro (anaasε aboterε) a wͻ’benya no wͻ Amane hunu gya no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="176">
<translation><![CDATA[Ԑnesε, Nyankopͻn de nokorε na asiane Nwoma no, nanso nokorε sε, wͻn a wͻn adwen nnsi wͻn pi wͻ Nwoma no ho no ko tia paa kͻ akyirikyiri.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="177">
<translation><![CDATA[Ɛnyε papa yε no nesε, mode moanim bεkyerε Apueε anaasε Atͻeε, na mmom papayε no ne obi a, w’agye Nyankopͻn, ne Soro abͻfoͻ, ne (Adiyisεm) Nwoma no, ne Nkͻmhyεfoͻ no adie, na w’agyina Nyankopͻn ho dͻ so ayi agyapadeε bi aboa abusua, ne nyanka, ne ahiafoͻ, ne akwantufoͻ, ne adesrεfoͻ anaa wᴐn a wᴐ’hia mmoa, ne nneduafoͻ; na w’afrε Nyame wͻ nebrε mu, na w’ayi Zaka; ne wͻn a wͻ’hyε bͻ a wͻ’di wͻn bͻhyε no soͻ, ne wͻn a wͻ’si aboterε wͻ ͻhaw ne ahokyerε mu ne berε a ͻkoo wͻ mu. Saa nkorͻfoͻ no na wɔ’di nokorɛ, na wͻ’ne Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="178">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, yahyehyε awudie so akatua (ho mmara) ama mo: Ɔdehyeε (na odii awuo a, saa) ͻdehyeε no ara (na yenku no), na ͻdͻnkͻ nso a ͻdͻnkͻ (no ara), ͻbaa nso a, ͻbaa (no ara). Na mmom sε obi a yaku no no nua de bͻne no kyε na obisa biribi (anaasε mpata deε a), moni so wͻ kwan pa so, na mompata no wͻ ayεmyε mu. Woi yε adeε a emu dwoͻ san yε mmͻborͻhunu a efiri mo Wura Nyankopͻn hͻ. Na obi a woi akyi no ͻbeyi ͻtan adie no, εneε (saa nipa no) wͻ aso twee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="179">
<translation><![CDATA[Amanfoͻ a mote asεm aseε, nkwa wͻ awudie so akatua ho mmara no mu ma mo, sεdeε ԑbεma mo asuro Nyame ayε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="180">
<translation><![CDATA[Y’ahyehyε ama mo sε, sε owuo ba obi so na ogya agyapadeε a, ͻnyε nsamanseε ma awofoͻ ne abusua wͻ kwan pa so. (Saa asεm yi yε) asεdeε a, εda Nyame-surofoͻ no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="181">
<translation><![CDATA[Na obi a ͻbεsesa (saa asεm yi) wͻ akyire yi a wateε no, εso bͻne no da wͻn a wͻ’sesaa no no so. Nokorε sε Nyankopͻn ne Otiefoͻ na Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="182">
<translation><![CDATA[Obi a osuro mfomsoͻ anaa anidaho bͻne bi wͻ nea ɔreyε nsamanseε no hͻ (anaa nea ɔregye nsamanseε no hͻ), na sε ͻtoto wͻn ntεm ntotoeε pa a, bͻne biara nna ne so. Nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="183">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, yayε akyiriwia nhyε ama mo sεdeε yεyεε no nhyε maa (agyidiefoͻ) no a wͻ’dii moanim kan no sεdeε mobesuro Nyame ayε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="184">
<translation><![CDATA[(Akyiriwia nna no) yε nna dodoᴐ bi a yatu asi hɔ. Na momu obi a ɔyareε, anaa ͻwͻ akwantuo mu (na εno nti w’antumi annyε akyiriwia no), ͻbεyε akyiriwia (a yadeε anaa akwantuo nti wannyε no) wͻ nna foforͻ mu. Wͻn nso a (akyiriwia no) yε den ma wͻn (tesε nkɔkora ne mmerewa ne wɔn a wɔ’yare yadeε koankorɔ ne apemfoɔ ne mmaa a wɔn awo foforɔ na wɔ’rema wɔn mma nufoɔ) no, bεma ohiani aduane de ayε mpata. Obi nso a ͻbefiri ͻno ara nepε mu ayε papa bi no, εyε papa ma ɔno ara. Na sε moyε akyiriwia no a εyε ma mo paa sε anka monim (εho mfasoͻ) a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="185">
<translation><![CDATA[Ramadaan bosome no mu na yesianee Qur’aan baeε demaa adasamma sԑ kwan kyerεdeε, ne nkyerεkyerԑmu a ԑkyerԑ kwankyerε no mu pefee, da nokorε ne nkontompo adie. Enti mo mu biara a, ɔwɔ hɔ wɔ Bosome no mu no, ɔnyε akyiriwia wɔ mu. Na obi a ᴐyareԑ anaa ɔwɔ akwantuo mu (a wantumi anyε no,) ontua nna dodoɔ no pεpεεpε wɔ nna foforɔ mu. Onyankopɔn pεsε (biribiara) yε bɔkɔɔ ma mo, na Ɔmpεsε moho bεkyere mo, ne sεdeε mobetumi awie mmerε no, na mobɛbɔ Onyankopɔn abodin sεdeε wakyerε mo kwan, ne sεdeε mobeyi no ayɛ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="186">
<translation><![CDATA[Sε Menkoa no bisa wo fa Meho a, (yi wɔn ano sε): Nokorε, Mebεn (wɔn) paa; obiara a osu frε Me no Megye no so, sε osu frε Me a. Enti wɔn nso wɔnye Me so na wɔnye Me nni, sεdeε wɔ’benya kwankyerɛ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="187">
<translation><![CDATA[Yama mo kwan sε (mobetumi) akɔ moyerenom ho wɔ akyiriwia (bosome) anadwo no mu. Wɔ’yɛ moakatasoɔ, monso moyε wɔn akatasoɔ, Onyankopɔn nim yie sε nokorε modi moho hwammɔ, enti Ɔde mobɔne akyε mo, demo mfomsoכ afiri mo, enti afei deε monkɔ wɔn ho, na monhwehwε deε Nyankopɔn ahyehyε ama mo no. Na monidi na monom nkosi sε ahomakye ahoma fufuo no bεda adi afiri (anadwo) ahoma tuntum no ho; na afei montoa akyiriwia no so nkosi anadwo. Na mmom moreyε I’itikaaf wɔ Nyamedan mu a, monhwε na moankɔ wɔn ho (wɔ awia ne anadwo no mu biara mu). Saa ara na Nyankopɔn kyerεkyerε Ne Nsεm no mu kyerε adasamma sεdeε wɔ’bεsuro Nyame ayε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="188">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanfa kwan bɔne so anni montεm sika; anaa monfa nnyε nyinasoכ nntwe (mo ho) nkכma atemmufoɔ sεdeε mobedi amanfoɔ sika mu bi wɔ kwan bɔne so wɔ aberε a monim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="189">
<translation><![CDATA[(Nkכmhyεni), wɔ’rebisa wo (deε nti Nyame bɔɔ) abosome foforɔ no ho asεm. Ka sε: ‘’Ɛyε (nsεnkyerεnee a εkyerε) nnipa εberε (ahodoɔ) ne Haji (berε)”. Na εnyε papa yε no ne sε, wobεfa mfikyire akכ fie, na mmom papa yε no ne sε obi besuro Nyame. Enti monfa efie no aboboano nkɔ afie mu, na monsuro Nyankopɔn sεdeε mobedi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="190">
<translation><![CDATA[Monko wɔ Nyankopɔn kwan so ntia wɔn a wɔ’ko tia mo, na mmom monhwε na moanto mmara. Nokorε sε, Nyankopɔn mpε mmaratofoɔ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="191">
<translation><![CDATA[Baabiara a mobenya wͻn no monku wͻn, na montu wͻn mfiri deε wͻ’tuu mo firiε no, (ewom sε nnipa kum nnyε, nanso) aniεyaa hyε yεya kyεn okum. Na monhwε na mone wͻn anko wͻ (Ka’aba) Nyamedan kronkron no ho, kosi sε wͻ’ne mo bεko wͻ hͻ (ansa); na sε wͻ’ne mo ko (wͻ hͻ) a, εneε monku wͻn. Saa na εsεsε yεde tua boniayεfoͻ no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="192">
<translation><![CDATA[Na sε wͻ’gyae (mo haw) a, nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="193">
<translation><![CDATA[Monko ntia wͻn nkosi sε, ͻhaw biara nnihͻ bio, na Nyamesom no bεyε Nyanko-pͻn (nko ara) dea. Enti sε wͻ’gyae (sε wͻ’rekotia mo no) a, εneε ͻtan (biara) nnihͻ (bio) gyesε abͻneεfoͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="194">
<translation><![CDATA[(Sε wͻ’de ͻkoo toa mo wͻ) Bosome kronkron no mu a, (mo ne wͻn nko wͻ) Bosome kronkron no mu. Bͻne so akatua no ho mmra wͻhͻ dema (berε) kronkron nso. Enti obi a ͻbεto mmra atia mo no, monto mmra ntia no bi pεpεεpε sεdeε ͻtiaa mo no ara. Na monsuro Nyankopͻn na monhunu yie sε nokorε, Nyankopͻn ka Nyame-surofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="195">
<translation><![CDATA[Monyi (moagyapadeε) ma wͻ Nyankopͻn kwan so, na monhwε na moamma mo ara monsa anto mo antwene ᴐseε mu. Na monyε ayԑmyԑ. Nokorε sε, Nyankopͻn pε wͻn a wͻ’yε ayԑmyԑ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="196">
<translation><![CDATA[Monwie Haji ne Umura no ma Nyankopͻn. Sε (biribi tesε yadeε) si mo kwan (na amma mo antumi anwie Haji anaa Umra no a) monfa mo afͻrebͻdeε (odwan, nantwie, anaa yoma) a monsa bεso soͻ mmra. Na monhwε na moanyi motri nwi kͻpem sε, afͻrebͻdeε no beduru faako a εrekͻ. Sε mo mu bi yare, anaa ͻwͻ ͻhaw bi wͻ ne ti a (εno bεma ahia sε oyi neti no a) ͻbεyε akyiriwia nnansa, anaa ͻbεyε adͻeε anaasε ͻbεbͻ okum afͻdeε de ayε mpata. Na sε mo wͻ abotͻyεmu mu na mo mu bi pε sε ͻyε Umra de foa Haji no so a, ͻbεbͻ okum afͻdeε a nensa bεso soͻ, na sε onnya nso a ͻbεyε akyiriwia nnansa wͻ Haji no mu, na sε mosan ba (mo kuro mu nso) a wayε nna nson, na nenyinaa ayε dadu pεpεεpε. Woi gyina hͻ ma obi a na’busuafoͻ nni Nyame-dan kronkron no ho (anaasε obia ͻyε hͻhoͻ a omfri Maka hͻ). Na monsuro Nyankopͻn na monhunu sε, nokorε Nyankopͻn asotwee ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="197">
<translation><![CDATA[(Ɛberε a yεde yε) Haji no yε abosome a εda adie (anaasɛ yenim), enti obi a ͻbεyε n’adwen wͻ mu sε ͻbεyε Haji (na wafa ‘Harami’) no, εnsεsε ͻkͻ ͻbaa ho, anaa ͻbu ahohwi bra biara anaa ͻko ntͻkwa wͻ Haji no mu. Papa biara a mobεyε no nso nokorε sε Nyankopͻn Nim. Na monyε (Haji akwantuo no ho) ahoboa, na mmom ahoboa papa ne Nyamesuro ne ahwεyie. Enti mo a mowͻ nteaseε, monsuro Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="198">
<translation><![CDATA[(Haji korͻ no mu no) εnyε bͻne ma mo sε mobεhwehwε adom a efri mo Wura Nyankopͻn hͻ. Nasε mopia moho firi Arafa a momͻ Nyankopͻn abodin wͻ ‘Mash’arul Haraam‘ hͻ, na momͻ no abodin sεdeε W’akyerε mo kwan a anka kane no na moka ayerafoͻ no ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="199">
<translation><![CDATA[Afei monka moho nkͻ faako a amanfoͻ reka wͻn ho korͻ no, na monsrε Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="200">
<translation><![CDATA[Sɛ mowie mo Nyamesom ho amaneε no a, momͻ Nyankopͻn abodin sεdeε mobͻ mo agyanom abodin no, anaasε (momͻ Nyankopͻn abodin) ma εnkyεn saa. Nnipa no bi wͻhͻ a deε wͻ’ka nesε: “Ye’Wura Nyankopͻn, ma yεn wiase ”. (Saa nkorͻfoͻ a wͻbͻ mpaeε srε wiaseε no) nni kyεfa wͻ Daakye no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="201">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi nso ka sε: “Ye’Wura Nyankopͻn ma yεn wiase yi mu papa, na san ma yεn Daakye no nso mu papa, na bͻ yεn ho ban fri Amanehunu gya no asotwee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="202">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻ’benya kyεfa afri dwuma a wͻ’diiε no mu. Onyankopͻn deε Neho yε hare wͻ akontabuo ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="203">
<translation><![CDATA[Na momͻ Nyankopͻn abodin wͻ nna a y’atu asihͻ no mu. Na obi a ͻbεpε ntεm (afri Mina wͻ) nna mmienu (mu no), εnyε bͻne ma no. Obi nso a ͻbεka akyire no nso bͻne biara nni neso dema obia ͻbesuro Nyame. Enti monsuro Nyankopͻn na monhunu sε, sε εteε biara Nehͻ na mobεkͻ akohyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="204">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), obi wͻ nnipa no mu a w’ani gye ne kasaa ho wͻ wiase ha, na ͻfrε Nyankopͻn di nse wͻ deε εwͻ n’akoma mu ho, aberε nso a ͻyε otiafoͻ kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="205">
<translation><![CDATA[Sε ͻbrekyi anaa onya tumi a, ͻbɔ mmͻden sε obedi nsεmmͻne wͻ asaase no so asεe mfudeε ne awoͻ ntoatoasoͻ. Nanso Nyankopͻn mpε nsεmͻnee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="206">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε no sε: “Suro Nyame” a, tumi hyε no so ma no yε bͻne. Enti (saa nipa no) Amanehunu gya no som bo ma no, na ampa sε εhͻ yε ahomegye bea bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="207">
<translation><![CDATA[Nnipa no mu bi wͻ hͻ a ͻtͻn ne ho de hwehwε Nyankopͻn nyetomu. Nyankopͻn yε Ayεmyε ne Ntimmͻborͻ Hene dema Nenkoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="208">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monfa moakoma nyinaa nwura Islam mu, na monhwε yie na moanni ͻbonsam anamͻn akyi. Nokorε sε ͻyε motamfo a ͻda adi pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="209">
<translation><![CDATA[Sε mowatri wͻ akyire yi a nyinasoͻ pefee aba monkyεn yi a, εneε monhunu sε, nokorε sε Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, na Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="210">
<translation><![CDATA[Enti deε wᴐ’retwεn ne sε Nyankopɔn ne Soro Abɔfoɔ befri mununkum nyunu mu aba wᴐn hᴐ? (Saa berε no) deε na asεm no anya asa. Na Nyankopɔn hɔ na nsεm nyinaa kowie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="211">
<translation><![CDATA[Bisa Israel mma no sε, nsεnkyerεnee pefee dodoɔ sεn na Yε’de maa wɔn? Obiara a ɔbεsesa Nyankopɔn adom wɔ akyire yi a abeduru ne hɔ no, nokorε sε Nyankopɔn asotwee ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="212">
<translation><![CDATA[Wiase asetena yi ayε wɔn a wɔ'po nokorε no fε, ma wɔ’di wɔn a w’agye adie no ho fεw. Nanso wɔn a wɔ’suro Nyame no bεkyεn wɔn wɔ Wusɔreε da no. Onyankopɔn na Ɔkyε obi a Ɔpε adeε a enni ano, anaa akontabuo biara nni ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="213">
<translation><![CDATA[Na anka nnipa nyinaa yε ɔman baako, na Nyankopɔn somaa asomafoɔ a wɔ’kuta anigyesεm ne kɔkɔbɔ ho dawubɔ (baa wɔn nkyεn), san sianee Nwoma no kaa wɔn ho wɔ nokorε mu, sεdeε wɔ’de bebu nnipa ntεm atεn wɔ deε wɔ’nnte wɔn ho ase wɔ ho no ho. Wɔn a yεde Nyamesom ho Nwoma maa wɔn no, εnyε sε wɔ’nnte wɔn ho ase wɔ ho wɔ akyire yi a wɔ’nyaa nkyerεkyerεmu no, na mmom ahoɔyaa a εda wɔn ntεm nti. Enti nokorε no a wɔ’gye akyinnye wɔ ho no, Nyankopɔn akyerε wɔn a wɔ’gye die no wɔ Nepε mu. Onyankopɔn deε Ɔkyerε obi a Ɔpε kwan kɔ kwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="214">
<translation><![CDATA[Anaasε moadwen yε mosε mobεkɔ soro Aheman no mu wͻ aberε a (nsɔhwε) tesε deε εtoo wɔn a wɔ’dii moanim kan no sεso ntoo mo? Ɔhaw ne ahokyerε too wɔn; wɔn ho wosoo papaapa kosii sε Ɔsomafoכ no ne wɔn a w’agye adi aka ne ho no kaa sε: ‘’Na εberε bεn na Nyankopɔn mmoa no bεba?” Aane, nokorε sε Nyankopɔn mmoa no abεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="215">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻ’rebisa wo sε: “Ɛdeεn na wͻnyi mfa ma?” Ka sε: “Adepa a mobeyie no wͻ awofoͻ ne abusua ne nyanka ne ahiafoͻ ne akwantufoͻ. Papa a mobεyε biara no nso nokorε sε, Nyankopͻn Nim ho asεm”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="216">
<translation><![CDATA[Y’ahyehyε ͻkoo ama mo, εwom sε mompε, na adeε bi wͻhͻ a ebia mompε, nanso na εyε nhyira ma mo; εna adeε bi nso wͻ hͻ a ebia na mopε nanso εyε ade bͻne ma mo. Nyankopͻn na Onim na modeε monnnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="217">
<translation><![CDATA[Wͻ’rebisa wo fa ͻkoo wͻ bosome kronkron no mu. Ka sε: “Ɔkoo wͻ (bosome kronkron no) mu yε (bͻne) kεse. Na wͻ’resi (obi kwan) afri Nyankopͻn kwan soͻ na w’apo Nyankopͻn, asan asi (Muslimifoͻ no) kwan wͻ Nyamedan kronkron no ho atu εhͻfoͻ no afiri hͻ no yε bͻne kεseε paa wͻ Nyankopͻn anim. Aniεyaa hyε yεya kyεn okum. (Kaafirfoͻ no) nnyae sε wͻ’bεko atia mo, gyesε wͻ’ma mo san moakyi fri mosom no mu, sε anka wͻ’betumi a. Momu biara a ͻbεsan n’akyi afri nesom no mu na obewuo na ᴐyε Kaafir no, saa nkorͻfoͻ no na wͻn-nyuma ayε kwa wͻ wiase ne Daakye no mu no, na wͻ’ne Amanehunu gya no mu foͻ no, na emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="218">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’agye adie, ne wͻn a wͻ’tuu amantuo na wͻ’koo wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no, saa nkorͻfoͻ no na wͻ’rehwehwε Nyankopͻn ahummͻborͻ no. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="219">
<translation><![CDATA[Wͻ’rebisa wo nsa ne dehu toͻ ho asεm. “Ka sε: ”Bͻne kεse wͻ ne mmienu (nyinaa) mu, εna mfasoͻ nso wͻ mu dema nnipa, na bͻne a εwͻ ne mmienu no mu no so kyεn mfasoͻ a εwͻ ne mmienu mu. Wͻ’resan bisa wo sε: “Ɛdeεn na wͻ’nyi mfa ma? “Kasε: “Deε mobenya”. Saa ara na Nyankopͻn kyerεkyerε Nsεm no mu kyerε mo sεdeε mobεfa adwen-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="220">
<translation><![CDATA[Wͻ wiase ne Daakye no ho. Na wͻ’rebisa wo nyanka no ho asεm. Ka sε: “Ɛyε sε mobεtoto wͻn ntotoeε ama wͻn, na sε mone wͻn di afra nso a (εyε), efrisε wͻ’yε mo nuanom. Nyankopͻn nim wͻn a wͻn wͻ adwen pa (wͻ nyanka no ho) ne wͻn a wͻn wͻ wͻn ho) adwen bͻne. Sε εyε Nyankopͻn pε a anka Ɔbεma moho akyere mo. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="221">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanware abosomsom foͻ mmaa no kosi sε wͻ’bεgye adi ansa. Afenaa gyidieni yε kyεn (ͻdehyeε) bosomsomni baa, sε moani gye neho mpo a. (Momma agyidiefoͻ mmaa nso) nnware abosomsomfoͻ mmarima, gyesε wͻn agye adi ansa. Akoa gyidieni yε kyεn (ͻdehyeε) bosomsomni sε moani gye ne ho mpo a. Woi nom refrε mo akͻ Amanehunu gyem; Nyankopͻn nso refrε mo akͻ ͻsoro Aheman ne Nebͻnefakyε a εyε Nepε mu. Ɔkyerεkyerε Nensεm no mu dekyerε nnipa sεdeε wͻ’bεkaekaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="222">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Wͻ’rebisa wo fa (mmaa) afikyi kͻ ho asεm. Ka sε: “Ɛyε fii, enti montwe moho mfiri mmaa no ho wͻ afikyi kͻ (berε no) mu, na monhwε na moankͻ wͻn ho kosi sε wͻn ho bεteε; na sε wͻ’te wͻn ho wie a, εneε monkͻ wͻn ho sɛdeɛ Nyankopɔn ahyɛ mo no. Nokorε sε, Nyankopͻn pε wͻn a wͻ’sakra wͻn adwen no asεm, Ɔsan nso pε wͻn a wͻ’di wͻn ho nni no nso asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="223">
<translation><![CDATA[Moyerenom yε afuo ma mo, enti monkͻ moafuo mu sεdeε mopε; na monfa (biribi pa) nto moanim, na monsuro Nyankopͻn, na monhunu sε, sε εteε biara no mobehyia no. Enti fa anigyesεm no ho amaneε no bͻ agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="224">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanfa nsedie a mode Nyankopͻn die no anyε nyinasoͻ ansi papa anaa ahwεyie anaa nnipa ntεm nsiesie ho kwan. Nyankopͻn ne Otiefoͻ Ɔne Onimdefoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="225">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn mfrε mo akontabuo wͻ monsedi hunu no ho, na mmom Ɔbεfrε mo akontabuo wͻ deε moakoma nyaeε no ho. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Ntoboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="226">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’di nse sε wͻ’nnkͻ wͻn yerenom ho bio no, wͻntwεn abosome nnan. Sε wͻ’san wͻn akyi, (anaasε wͻ’nu wͻn ho wͻ deε wͻ’kaeε no ho a), nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="227">
<translation><![CDATA[Sε wͻyε wͻn adwen sε wͻ’begyae awadeε nso a, nokorε sε, Nyankopͻn te biribiara, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="228">
<translation><![CDATA[Mmaa awaregyaefoͻ no ntwentwεn wͻn ho so nkosi bosome mmiεnsa afikyikͻ mu; na εmfata mma wͻn sε wͻ’de deε Nyankopͻn abͻ ahyε wͻn awodeε mu (nyinsεn) no besuma, sε wͻ’gye Nyankopↄn ne Da a edi akyire no di ampa a. Wͻn kununom wͻ ho kwan sε wͻ’san wͻn (ba awadeε aseε) wͻ saa (Idda) berε no mu, sε wͻ’pε nsiesie a. Mmaa no nso wͻ ho kwan wͻ kwan pa so sεdeε mmarima no wͻ no ara pεpεεpε, nanso mmarima no na εwͻ mmaa no so tumi. Onyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, na Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="229">
<translation><![CDATA[Awaregyaeε (a yεma kwan ma saa awaregyaefoͻ no san ware bio) yε mprenu; (Ͻbarima no) nsͻ (ͻbaa) no mu wͻ kwan pa so, anaa wͻ’nfa ayεmyε nni ntetemu. Ɛmfata mma mo (mmarima no) sε mobεgye deε mode ama wͻn no mu biribi; sε mosuro nso sε anhwε a na wͻn mmienu antumi anni Nyankopͻn mmara no so a, εno deε bͻne biara nni wͻn mmienu no so fa deε ͻbaa no de bεma (ͻbarima) no na wanya ne ho. Woi ne Nyankopͻn mmra, monhwε yie na moannto. Obi a ͻbεto Nyankopͻn mmra no saa nkorͻfoͻ no ne abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="230">
<translation><![CDATA[Sε ogyae no (mprεnsa a) εno akyiri no onni ho kwan (sε ͻsan ware saa ͻbaa no bio) kosi sε ͻbaa no bεkͻ akͻware barima foforͻ. Nasε ͻbarima (foforͻ no) gyae no a, εneε εnyε bͻne mma wͻn mmienu sε wͻ’bεsan aware bio, sε wͻn mmienu adwen yε wͻn sε wͻ’betumi adi Nyankopͻn mmara no so a. Woi nom ne Nyankopͻn mmra a ͻrekyerεkyerεmu akyerε amanfoͻ sεdeε wͻ’behunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="231">
<translation><![CDATA[Sε mogyae mmaa no na wͻn (Idda) berε no reyε aso, (na sε mosan pε wͻn a), monsͻ wͻn mu ͻkwan pa so, (sε mompε wͻn so a), monyae wͻn wͻ ayεmyε mu; na (mo mmoa pa) nnye wͻn sε moreha wͻn na monnkͻto mmara. Obi a ͻbεyε saa no nokorε sε wasisi ͻno ara ne ho. Na monhwε yie na moanfa Nyankopͻn nsεm no anni fεw, na monkae Nyankopͻn adom a εwͻ mo so ne deε yasiane ama mo wͻ Nwoma no mu ne Nyansa no a Ɔde retu mofoͻ no. Na monsuro Nyankopͻn na monhunu sε, Nyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="232">
<translation><![CDATA[Sε mogyae mmaa no na wͻn (Idda) berε (bosome mmiεnsa) no so a, monhwε na moansi wͻn kwan sε wͻ’ware wͻn kunu nom, sε wͻ’agye wͻn ho atom wͻ kwan pa so a. Woi na Nyankopͻn detu obi a ͻwͻ momu a w’agye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no adie no foͻ. Woi na εyε nhyira ne kronkron dema mo. Onyankopͻn na Onim wͻ aberε a monnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="233">
<translation><![CDATA[Mmaa awofoͻ no mfa mfie mmienu nwie wͻn mma nufu ma; (woi) gyinahͻ ma obi a ͻpεsε owie nufu ma berε no. Mmaa no akͻnhoma, ne wͻn ataadehyε da agya no so wͻ nhyehyεε pa so. Yε’nnfa adesoa nnsoa ͻkra bi, gyesε deε n’ahoͻden betumi. Ɛnsεsε (agya) no ma maame no nya ͻhaw wͻ ne ba no ho, εna εnsεsε (maame no nso) ma agya no nya ͻhaw wͻ ne ba no ho, Saa ara nso na saa sodie yi da obi a ͻbedi adeε no nso soᴐ. Sε wͻn mmienu pε nufumafoᴐ na wͻ’dwene ho na wͻ’te wͻn ho ase a, bͻne biara nna wͻn so. Sε mopε sε mode mo mma ma mmaa nufumafoͻ a wͻ’bεtete wͻn a, εnyε bͻne ma mo, (deε ehia ne) sε mode wͻn akatua bεma wͻn wͻ kwan pa soͻ. Na monsuro Nyankopͻn na monhunu sε, nokorε, dwuma a modie no (nyinaa) Nyankopͻn ani tua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="234">
<translation><![CDATA[Momu wͻn a wͻ’wu gya yere nom no, (saa mmaa no) ntwentwεn wͻn ho so (wͻ kunayε mu) bosome nnan ne dadu; na sε wͻn berε no so a, bͻne biara nni moso fa deε wͻ’bεyε wͻn ho wͻ kwan pa soͻ no ho. Dwuma a modie biara no Nyankopͻn bεbͻ mo ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="235">
<translation><![CDATA[Ɛnyε bͻne ma mo nso sε (mobεfa nyansa kwan bi so) ase mmaa (akunafoͻ) no pε, anaasε mode bεhyε moakoma mu. Nyankopͻn Nim yie sε, mowͻ wᴐn ho adwen wͻ moakoma mu. Monhwε na moanhyε wͻn (awadeε) ho bͻ wͻ nsumaeε mu (aberε a wͻn wͻ kunaeε mu), mmom kasa pa (na monka nkyerε wͻn). Monhwε na moanware wͻn kͻpem sε (Idda) berε a yahyε no bεso ansa. Na monhunu sε Nyankopᴐn nim deԑ ԑwᴐ moakoma mu enti monyԑ Neho ahwԑyie. Na monhunu sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Ntoboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="236">
<translation><![CDATA[Ɛnyε bɔne ma mo sε mobegyae mmaa a monfaa moho nkaa wɔn no awadeɛ, anaa montuaa wͻn tiri aseda, na mmom monsum wɔn sumpa. Osikani (nsum no) sεdeε na’hoͻden siteε, εna ohiani nso sεdeε na’hoͻden siteε, (woi) ne asεdeε a εda apapafoͻ no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="237">
<translation><![CDATA[Sε mogyae wͻn wͻ εberε a monya mfaa moho nkaa wͻn nasε moahyε wͻn etire aseda bi ho bͻ a, (montua) deε moahyε ho bͻ no mu fa (ma wͻn); gyesε ebia wͻ’dekyε (mo), anaasε obi a nensa hyε awadeε no aseε no dekyε. Sε mode kyε a, εno mmom na εbεn Nyamesuro. Na monhwε na mowerε amfi sε mobεma adͻeε ada montεm. Nokorε sε, Nyankopͻn ani tua dwuma a modie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="238">
<translation><![CDATA[Monhwε mo Nyamefrε (mprε num no) so yie, titiriw adantamu (Asr) Nyamefrε no, na monfa anidie ne ahobraseε nyina hͻ ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="239">
<translation><![CDATA[Sε mosuro a monfrε Nyame wͻ εberε a monam monan soͻ anaa mote pᴐnkᴐ soͻ; na sε moakoma tͻ moyεm a, εneε momͻ Nyankopͻn abodin sεdeε W’akyerε mo no a (kanee no) na anka monnim no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="240">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’wu wͻ mo mu na wͻ’gya ayerenom no, nyε afe akͻnhoma bͻ nsamanseε ma wͻn yerenom, na monhwε na moanntu (wͻn amfri moafie mu). Nasε wͻn ara (de wͻn pε) tu a, εneε bͻne biara nni mo so fa deε wͻn ara bεyε wͻn ho wͻ kwan pa soͻ no ho. Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="241">
<translation><![CDATA[Mmaa awaregyaefoͻ no nso monsum wͻn wͻ kwan pa so. (Woi) yε asεdeε a εda Nyame-surofoͻ no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="242">
<translation><![CDATA[Saa ara na Nyankopͻn kyerεkyerε Nensεm no mu dekyerε mo sεdeε mobεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="243">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wonhunuu nnipa mpem-pem bi a owuo a na wͻ’suro nti wͻ’frii wͻn afie mu no? Nyankopͻn kaa sε: “Monwuwu”. Akyire no Onyanee wͻn. Ampa sε Nyankopͻn adom a εwͻ nnipa soͻ no so paa, nanso nnipa pii na enyi (Nyame) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="244">
<translation><![CDATA[Monko wͻ Nyankopͻn kwan no so, na monhu yie sε, Nyankopͻn ne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, na Ɔno ara ne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="245">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻbεbͻ Nyankopͻn bosea a εyε bosea pa ama Ɔde abͻho mmͻhoo bebree ama no? Nyankopͻn na Ɔgyeε εna Ɔde bͻ hoo. Na Nehͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="246">
<translation><![CDATA[Wonhunuu Israelfoͻ mpanimfoͻ no a, (wͻ’baa) Mose akyi no? Ɛberε a wͻ’ka kyerεε wͻn Nkͻmhyεni (Samuel) sε: ”Yi ͻhene ma yεn sεdeε (obedi y’anim) ama ya’ko wͻ Nyankopͻn kwan no soͻ”. (Nkͻmhyεni Samuel)) kaa sε: “Anhwε a na yεhyehyε ͻkoo ma mo a na moanko”. Wͻ’kaa sε: “Ɛdeεn nti na yε’nnko wͻ Nyankopͻn kwan no soͻ aberε a yatu yεn ne yε’mma afiri y’afie mu?” Nanso εberε a yεhyehyεε ͻkoo maa wͻn no (wͻn mu dodoͻ no) danee wͻn ho, gyesε wͻn mu kakraabi. Onyankopͻn deε Onim abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="247">
<translation><![CDATA[Wͻn Nkͻmhyεni no ka kyerεε wͻn sε: “Nyankopͻn ayi Taaluut (Saul) ama mo sε oni moso hene”. Asεm a wͻ’kaeε ne sε: “Ɛyε dεn na watumi adi yεn so hene aberε a yεn na ahennie no fata yεn kyεn no, afei onni sika a εboro soͻ?” Nkͻmhyεni no kaa sε: “Nyankopͻn ayi no sε oni mo so (hene), asan de nimdeε aka no ho (ama no) honam mu (ahoͻden). Onyankopͻn deε Ɔde N’ahennie ma obi a Ɔpε. Onyankopͻn deε N’adom so paa, na Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="248">
<translation><![CDATA[Wͻn Nkͻmhyεni no ka kyerεε wͻn sε: “N’ahennie no ho nsεnkyerεnee ne sε: “Yε’bεsan de Apam adaka a awerεkyekyerε a efri mo Wura Nyankopͻn hͻ no wͻ mu a εyε agyapadeε a Mose nkorͻfoͻ ne Aaron nkorɔfoɔ no de gyaaeε no ama Soro Abͻfoͻ asoa abrε mo. Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema mo, sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="249">
<translation><![CDATA[Ɛberε a (Toaaluut) Saul ne n’asraafoͻ no sii mu no, ͻka kyerεε wͻn sε: “Nokorε sε Nyankopͻn de asubͻnten bi bεsͻ mo ahwε. Enti obi a ͻbεnom bi (ameε) no, na ͻnka me ho, na obi a w’anka anhwε koraa no ͻka me ho, na mmom obia nensa mma pε (na ͻbεnom) no nso nokorε sε ͻka me ho. Nanso (dodoͻ no ara) na wͻ’nom (meeε) gyesε wͻn mu kakraabi. Enti εberε a ͻno ne wͻn a wͻ’ka neho no a wͻ’agye adie no twaa asuo no, wͻ’kaa sε: “Ɛnnε yentumi Goliat ne n’asraafoͻ”. Wͻn a wͻ’gye di sε wͻ’behyia Nyankopͻn no kaa sε: “Mprε pii na Nyankopͻn akwamma mu no ekuo ketewaa bi atumi adi ekuo kεseε so nkonim. Onyankopͻn deε Ɔka aboterεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="250">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻ’pue kohyiaa Goliat ne ne dͻm no, (wͻ’bͻͻ mpaeε) kaa sε: “Ye’Wura Nyankopͻn, (yεsrε Wo sε), siane aboterε gu yεn so, na ma yenyina y’anamͻn so pintinn, na boa yεn ma yentumi nni boniayεfoͻ no so nkonim”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="251">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn akwamma mu no wͻ’kaa wͻn (dͻm no) gui, na Dawid kum Goliat. Onyankopͻn maa no ahennie ne nyansa, san kyerεε no deε Ɔpε mu biara. Sε εnyε sε Nyankopͻn de nnipa no bi (sihͻ ma) wͻ’bͻ nnipa no bi ho ban a, anka asaase no asεe. Nanso Nyankopͻn adom a εwͻ abͻdeε soͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="252">
<translation><![CDATA[Woi yε Nyankopͻn nsεm na Yεrekenkan kyerε wo wͻ nokorε mu; na nokorε sε, woka Asomafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="253">
<translation><![CDATA[Saa Asomafoͻ no Yε’maa ebinom so kyεn bi. Wͻn mu bi wͻ hͻ a Nyankopͻn ne wͻn kasae, na Ɔpagyaa ebinom de wͻn gyinaa gyinaberε a εkorͻn so. Mar’yam ba Yesu nso Yε’maa no nyinasoͻ pefee san de Honhom Kronkron hyεε no den. Sε εyε Nyankopͻn pε a, anka wͻn a wͻ’baa (asomafoͻ) no akyi no annko wͻ berε a nkyerεkyerεmu pefee baa wͻn hͻ no, nanso wͻ’ante wͻn ho ase, enti ebinom gye dii, na ebinom nso poo (nokorε no). Sε Nyankopͻn pε a, anka wͻn annko, na mmom Nyankopͻn deε Ɔyε deε Ɔpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="254">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monyi deε Yε’de akyε mo no mu bi ma ansa na εda bi a adwadie ne ayͻnkofa ne ntwitwagyeε (anaa dwaatoa) nni mu no aba. (Kafirfoɔ) aboniayεfoͻ no deε wͻ’ne abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="255">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ) Nyankopͻn, awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno (nko ara); (Ɔne) Otumfoͻ a Ɔde Ne ho te Neho ase daa, kuta abͻdeε nyinaa mu, san bͻ wͻn ho ban. Ɔnto nko na kampεsε Wada. Deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa yε Ne dea. Hwan ne obi a obetwitwa agye obi wͻ Nehͻ? Gyesε Ɔma kwan. Onim deε εwͻ wͻn anim ne deε εwͻ wͻn akyi. (Adasamma) nnim Ne nimdeε ho hwee gyesε deε Ɔpε (sε wͻ’hunu). N’ahennie so wͻ ͻsoro ne asaase so; (na ͻsoro ne asaase no) mmienu so hwε no nnyε ͻberε (anaasε εnyε den) mma no. Ɔne Okokroko no, na Ɔne Ɔkεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="256">
<translation><![CDATA[Nhyε nni Nyamesom mu. Ampa sε, tenenee no ada adi pefee afiri nkontompo ho. Enti obi a ͻbεpo ͻbonsam (ne abosomsom) na w’agye Nyankopͻn adie no, nokorε sε, w’asͻ gyidie homa a εnte da no mu. Onyankopͻn ne Otumfoͻ a Ɔte biribiara, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="257">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn ne wͻn a wͻ’agye adie no Kyitaafoͻ, Oyi wͻn firi (abosomsom anaa bͻnee) sum no mu de wͻn kͻ (Islam) hyεn no mu; wͻn a wͻ’po (Nokorε) no nso akyitaafoͻ ne abonsamfoͻ no; wͻ’yi wͻn firi εhyεn no mu de wͻn kͻ esum no mu. Saa nkorͻfoͻ no ne Amanehunu gya no mu foͻ no, na emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="258">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wonhunuu obi a ͻgyee Abraham akyinnyeε wͻ ne Wura Nyankopͻn ho, sε Nyankopͻn ama no ahennie nti no? Ɛberε a Abraham kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn na Ɔma nkwa εna Okum”. (Ɔhene no) kaa sε: “Mema nkwa san kum”. Abraham kaa sε: “Ɛneε nokorε sε, Nyankopͻn na Ɔma awia pue firi apueε, enti ma no mpue mfri atͻeε. Enti (ͻhene) no a ͻpo nokorε no ho dwirii no a onhu asεm a ͻnka. Onyankopͻn deε Ɔnkyerε abͻneεfoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="259">
<translation><![CDATA[Anaasε ne mfatoho tesε obi a ͻkͻtwaa mu wͻ kuro bi a na abͻ korakora no mu. Ɔkaa sε: “Ɔkwan bεn so na Nyankopͻn bεfa so asan de saa kuro-dua yi aba nkwa mu bio wͻ ne wuo yi akyi?” Enti Nyankopͻn maa no wuu mfie ͻha, εna Ɔsan nyanee no. Nyankopͻn kaa sε: “Mmerε tenten sεn na wo diiε?” Ɔkaa sε: “Dakoro, anaasε dakoro mu kyεfa bi”. Ɔka kyerεε no sε: Daabi, w’adi mfie ͻha; nanso hwε w’aduane ne wo nsuo sε mfie nyεε no hwee; na hwε wa’funumuu no. Sεdeε yεde wo bεyε nsεnkyerɛnee ama adasamma. Na hwε nnompe no sεdeε Y’esi keka sisi animu, san de nam kata ho”. Enti εberε a (nokorε yi) daa adi pefee maa no no, ͻkaa sε: “M’ahunu sε nokorε, Nyankopͻn wͻ tumi wͻ biribiara so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="260">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Abraham kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, kyerε me sεdeε wosi nyane awufoͻ ba nkwa mu”. Nyankopͻn kaa sε: “Wonnye nni anaa?” Abraham kaa sε: “Ɛnyε saa, na mmom sεdeε m’akoma bεtͻ meyεm nti”. Nyankopͻn kaa sε: “Ɛneε fa nnomaa nnan na yεn wͻn ma wͻ’nhu wo yie (na twitwa wͻn asin-asin) na fa wͻn asin-asin no kͻ bepͻ sononko biara so, na afei frε wͻn, wͻ’de ntεmpε na εbεba wo hͻ, na w’ahunu sε, nokorε Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="261">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’yi wͻn sika wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no, mfatoho tesε aburoo aba fua (a y’adua ama no abͻ) mmεtem nson, na bεtem fua biara nso aba ͻha na εwͻ hoo. Nyankopͻn deε Ɔde bͻho mmͻhoo-mmͻhoo ma obi a Ɔpε. Nyankopͻn deε N’adom trε, na Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="262">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’yi wͻn sika dema wͻ Nyankopͻn kwan soͻ na wͻ’mmfa deε wͻ’de maaeε no nkae anumuu anaa (wͻmfa) ͻhaw nni akyire no, wͻn wͻ akatua wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ; ehuu mmͻ wͻn na wͻn werε nso nnho (wͻ Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="263">
<translation><![CDATA[Kasa pa ne bͻnefakyε yε kyεn adͻeε a ͻhaw di akyire. Nyankopͻn deε Ɔne Otumfoͻ a Ɔde Neho na Wanya Neho a Onhia obiara biribiara, Ɔne Ntoboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="264">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanfa anum kaeε ne ͻhaw ansεe moadͻeε (na moankͻyε) tesε obi a oyi n’agyapadeε dema sεdeε nnipa behunu, na mmom ͻnnye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no nnie no. (Saa nnipa no) mfatoho tesε ͻbotan bi a εso kokwakokwa a nεteε kata soͻ, εna nsu kεseε bi tͻ guu soͻ, enti εmaa (ͻbotan) no so bεdaa hͻ kwatrekwa; wͻn annya hwee wͻ dwuma a wͻ’diiε no mu. Onyankopͻn deε Ɔntene nnipa boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="265">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’yi wͻn sika dema, dehwehwε Nyankopͻn ho dͻ, san dehyε wͻn kraa den no, wͻn mfatoho tesε turo bi a εwͻ asaase bi a εpagya soͻ, na nsu kεseε tͻ gu soͻ na emu nnͻbaeε no bͻ mmͻhoo-mmͻhoo; na sε osu kεseε anntͻ anngu so mpo a, bosuo (ma no gyina). Na Nyankopͻn deε N’ani tua dwuma a modie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="266">
<translation><![CDATA[Enti momu bi pεsε ͻwͻ akyiresua ne bobe-turo a nsubͻnten nenam aseε, na ͻwͻ nnuaba ahodoͻ nyinaa bi wͻ mu, na w’abͻ akͻkora na ͻwͻ mma a wͻn susua anaa wͻ’nni ahoͻden, na mframa den bi a egya wͻ mu abεhye (afuo) no? Saa ara na Nyankopͻn kyerεkyerε Nensεm no mu dekyerε mo sεdeε mobεfa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="267">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, εneεma pa a moanya, ne deε Y’ama no apuepue asaase no so ama mo no, monyi bi mfa ma. Na monhwε na moanyε moadwen sε deε εnyε wͻ mu no na mode bεma, wͻ εberε a sε mo (na obi dema mo) a, anka gyesε mokata moani wͻ ho. Monhunu nso sε Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Ɔde Neho Ɔne Ayeyie Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="268">
<translation><![CDATA[Ɔbonsam de ohia hunahuna mo, san hyε mo ma mobͻ ahohwi bra; Onyankopͻn deε Ɔde bͻne fakyε a εwͻ Nehͻ ne adom na Ɛrehyε mo bͻ. Onyankopͻn deε N’adom so paa, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="269">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) de adwen ne Nyansa ma obi a Ɔpε, na obi a yεbεma no adwen ne Nyansa no, nokorε sε na yama no adepa a εsombo paa. Obi a ͻde (nsεm yi) tu (neho) foͻ ne nnipa mu mmadwen mmafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="270">
<translation><![CDATA[Adͻeε anaa bͻhyε biara a mobεhyε no Nyankopͻn Nim ho asεm. Abͻneεfoͻ no deε wͻ’nnya boafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="271">
<translation><![CDATA[Sε moda adͻeε adi a, εyε paa; na sε mode suma na mode ma ahiafoͻ nso a, εno nso yε ma mo. Na εbεpepa monfomsoͻ no bi afri moso. Na dwuma a modie biara no Nyankopͻn ne εho amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="272">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε wͻ’bεfa ͻkwan tenenee no soͻ no deε, εho asεm nna wo so; Nyankopͻn deε Ɔkyerε obia Ɔpε kwan. Adepa a mobeyi de ama biara no, εwͻ mo ara mokraa; na deε mobeyi ama no, εnyε sε mode hwehwε Nyankopͻn hͻ animuonyam, na adepa biara a mode bεma no yε’betua moso ka pεpεεpε na yensisi mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="273">
<translation><![CDATA[(Zaka no) wͻ ahiafoͻ no a Nyankopͻn kwan so (nnyuma) asi wͻn kwan na εmma wͻ’ntumi nkͻ baabiara wͻ asaase no soͻ. Sεdeε wͻ’kuta wͻn ho no nti, εma wͻn a wͻ’nnim no dwene wͻn ho sε wͻ’anya wͻn ho; wode wͻn nsohyεε na εbehu wͻn, wͻ’nfaa amanfoͻ hͻ adeserε nyεε wͻn adwuma. Na adepa biara a mobeyi de ama no, nokorε sε, Nyankopͻn Nim ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="274">
<translation><![CDATA[Wͻn a w’ͻyi wͻn sika dema (wͻ Nyankopͻn kwan so) anadwo ne adekyeε, kokoam ne badwa mu no, wͻn akatua wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ, na ehu (biara) mmͻ wͻn na wͻn werε nso nnho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="275">
<translation><![CDATA[Wͻn a w’ͻdi bosea nsihoo no nnsͻre (wͻ papa mu wͻ Atemmuda), na (mmom) wͻ’bεsͻre (afri adakamena mu) tesε ͻbͻdamfoͻ a ͻbonsam de εdam abͻ no. Ԑnesε, deε wͻ’ka nesε: “Adwadie tesε nsihoo”, aberε nso a Nyankopͻn ama adwadie ho kwan εna W’abra nsihoo. Enti obi a afutusεm yi a efri ne Wura Nyankopͻn hͻ abeduru nehͻ na εnam so ͻbεtwe neho afri (nsihoo gyeε) no ho no, (nsihoo a w’agye ama) atwa mu (ansa na saa mmara yi reba no deε) ne dea; na n’asεm deε εwͻ Nyankopͻn hͻ. Na obi a ͻbεtͻ akͻ soͻ no, saa nkorͻfoͻ no ne Amanehunu gya no mu foͻ no. Emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="276">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn betwa bosea nsihoo mu, na W’ama adͻeε anya nkͻsoͻ. Onyankopͻn deε Ɔmpε onipa biara a onni nkaeε na ͻyε nnipa bͻneni no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="277">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwuma pa, na wͻ’frε Nyame wͻ ne berε mu, na wͻ’yi Zaka no, (saa nkorͻfoͻ no) wͻ wͻn akatua wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ na ehu mmͻ wͻn na wͻn werε nso nnho (wͻ Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="278">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monsuro Nyankopͻn, na bosea nsihoo ka a aka no monyae ma no nka, sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="279">
<translation><![CDATA[Sε moanyε (deε Nyankopͻn aka yi a), εneε na yεrema moate sε mone Nyankopͻn ne Nesomafoͻ no anya ͻkoo. Sε mosakra moadwen firi (nsihoo no) ho a, mosika tenenee no deε modea. Monni amim na yanni mo amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="280">
<translation><![CDATA[Sε (ͻkafoͻ no) ho kyere no a, ma no berε kͻpem sε neho bεyε yie. Nasε mode εka no kyε sε adͻeε a, (εno nso) yε ma mo, sε anka monim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="281">
<translation><![CDATA[Na monsuro Ɛda no a emu na mo bεsan akͻ Nyankopͻn hͻ no; na yebetua dwuma a ͻkra biara diiε so ka pεpεεpε, na yensisi wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="282">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε mobͻ bosea dehyε εberε bi a, montwerε nto hͻ. Ma ͻtwerεfoͻ no ntwerε deε εda montεm no pεpεεpε; ͻtwerεfoͻ no nhwε na biribiara ansi no kwan sε ͻnntwerε (nwoma) no sεdeε Nyankopͻn akyerε no no, enti ͻntwerε (no saa ara). Na ͻkafoͻ no nka (mma ͻtwerεfoͻ no ntwerε), na onsuro Nyankopͻn, ne Wura no; εmma no nyi biribi mfiri mu. Sε ͻkafoͻ no yε obi a n’adwen mu nnɔ papa, anaa ͻyε mmerε, anaasε Ɔno ara ntumi nka (mma ͻtwerεfoͻ no ntwerε a), ne kyitaafoͻ no nka no pεpεεpε. Na moma momu mmarima mmienu ni ho adanseε. Sε mmarima mmienu nnihͻ a moma ͻbarima baako ne mmaa mmienu a mogye wͻn adansedie die (ni ho adanseε), na sε wͻn mu baako yε mfomsoͻ a ͻbaako akae ͻbaako no. Na adansefoͻ no nhwε sε, sε yεfrε wͻn (adansedie a) w’anka sε wɔ’nnkɔ. Monhwε na moammu moani angu so sε mobεtwerε (εka) kεseε anaa ketewa ama neberε a yεde ahyε, εno na εtene wͻ Nyankopͻn anim, na εma adansedie no di mmu, na εno ne (ͻkwan) pa a εmma monnye (moho) akyinnyeε. Na mmom sε εyε adwadie a modi no hͻ ara na εredi akͻ-ne-aba wͻ montεm deε a, εno deε sε moantwerε a, bͻne biara nna moso. Na mmom sε moreyε adwadie ho nhyehyεε ama moho a monya adansefoͻ. Na monhwε yie na moanha ͻtwerεfoͻ no, anaa adansefoͻ no. Sε moyε saa a, εyε bͻne ma mo. Na monsuro Nyankopͻn, na Nyankopͻn bεkyerε mo (nimdeε ahodoᴐ pii), na Nyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="283">
<translation><![CDATA[Na sε mo wͻ akwantuo mu na sε monnya ͻtwerεfoͻ a, yεgye awowa deε (dedi agyinamuu). Na sε mogye moho moho di a, deε (onua) no gyee no diiε no mfa deε yεde hyεε nensa no ma, na onsuro ne Wura Nyankopͻn. Monhwε na moanfa adansedie ansuma; na obi a ͻde besuma no, nokorε sε, n’akoma yε bͻne akoma. Onyankopͻn ne dwuma a modie no nyinaa ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="284">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa wͻ Nyankopͻn. Sε moda deε εwͻ mo akoma mu adi o, anaa mode suma o, Nyankopͻn bebu mo ho akonta. Na Ɔde obi a Ɔpε bͻne kyε no, εna Ɔtwe obi a Ɔpε nso aso; efrisε Nyankopͻn wͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="285">
<translation><![CDATA[Ɔsomafoͻ (Muhammad), gye deε y’asiane firi ne Wura Nyankopͻn hͻ ama no no di, agyidiefoͻ no nso (gye di); wͻn nyinaa gye Nyankopͻn ne N’asoro abͻfoͻ, ne Ne Nwoma ne N’asomafoͻ (nyinaa) di. “Yεnyε Nyankopͻn asomafoͻ no mu biara ho nyiyimu (sε yε’gye woi di na asomasi deε yεnnye no nni). Deε wͻ’ka ne sε: “Y’ate na yε’bεyε sotie. Ye’Wura Nyankopͻn, (yεsrε) Wohͻ bͻnefakyε, na Wohͻ na yε’bεsan aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="286">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn mmfa adesoa nnsoa ͻkra bi, gyesε deε n’ahoͻden betumi. Dwuma pa a (ͻkra) no adie no ho nhyira yε nedea, εna dwuma bͻne nso a w’adie no nso ho asotwee da ͻno ara so. “Ye’Wura Nyankopͻn, sε ye’werεfi anaasε yε’yε mfomsoͻ a, εntwe y’aso. Ye’Wura Nyankopͻn, εnfa adesoa nnsoa yεn sεdeε Wode soaa wͻn a wͻ’dii y’anim kan no, na εmfa deε ya’hoͻden ntumi nnsoa nso nsoa yεn; na fa yεn mfomsoͻ firi yεn na fa yεn bͻne kyε yεn, na hu yεn mmͻbͻ, na Wone yεn Kyitaafoͻ, na boa yεn ma yeni boniayεfoͻ no so nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="3">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif Laam Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn, awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno (nko ara); (Ɔne) Otumfoͻ a Ɔde Ne ho te Neho ase daa, kuta abͻdeε nyinaa mu, san bͻ wͻn ho ban.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɔde nokorε no na asiane Nwoma no ama wo sε εmεhyε (Nwoma a) edi n’anim kan no mma; na (Odii kan) sianee Tora ene Injeel nso-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Kane, na εyε kwan kyerε (Nwoma) dema adasamma; εna W’asiane Fur’qaan: Nokorε sε, wͻn a wͻ’po Nyankopͻn nsεm no, wͻ asotwee a ano yε den paa. Nyankopͻn na Otumi ade nyinaa yε, Ɔno na Otua bͻne so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, biribiara nsuma Nyankopͻn wͻ asase so anaasε ͻsoro.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɔno ne Nea Ɔnwenee mo wͻ (mo maame nom) awodeε mu sεdeε Ɔpε; awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara, Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, na Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɔno na W’asiane Nwoma no ama woͻ; emu nsεm no bi nteaseε da adi pefee (εnyε den) εno ne Nwoma no (mu nsεm no) titriw, na deε aka no nso yε abebuo anaasε mfatoho, (nenteaseε no nna fͻm). Wͻn a wͻn akoma adane afri nokorε no soͻ no di (Nwoma no mu) abebuo anaasε mfatoho (a, nenkyeraseε nna fͻm) no akyi dehwehwε mmusuo, san depε n’asekyerε (sεdeε wͻn ara pε). Obiara nnim nenkyeraseε gyesε Nyankopͻn. Wͻn a wͻ’aben wͻ nimdeε mu no ka sε: “Yε’gye di sε ne nyinaa fri ye’Wura Nyankopͻn hͻ”. Obi a ͻdwen ho ne nnipa mu mmadwemmafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ye’Wura Nyankopͻn, εmma y’akoma mmane (mfri ͻkwan pa no so) wͻ akyire yi a W’akyerε yεn kwan tenenee no, na fa ahummͻborͻ a efri Wo hͻ no dom yεn, nokorε sε, Wone Ɔkyε adeε Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ye’Wura Nyankopͻn, nokorε sε, Wobεboa nnipa (nyinaa) ano wͻ Da no a akyinnyeε biara nni ho no mu, nokorε sε, Nyankopͻn deε Ɔmmu bͻhyε no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’po Nokorε no, wͻn agyapadeε ne wͻn mma ho mma mfasoͻ biara mma wͻn nntia Nyankopͻn; saa nnipa no wͻ’ne Amanehunu gya no nyentia no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Wͻn sεso) tesε Farao nkorͻfoͻ ne wͻn a wͻ’dii wͻn anim kan no. Wͻ’faa Yε’nsεm no atorͻsεm, enti Nyankopͻn de wͻn bͻne twee wͻn aso. Onyankopͻn asotwee deԑ ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka kyerε wͻn a wͻ’po nokorε no sε: “Yε’bedi moso nkonim na y’aboaboa moano demo akͻgu Amanehunu-gyem, na εhͻ yε ahomegye bea bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ampa sε, na nsεnkyerεnee wͻ akuo mmienu a wͻ’hyia koo (wͻ Badar) no mu ma mo. Na ekuo no mu baako reko wͻ Nyankopͻn kwan so, εna ͻbaako nso (reko) de apo (Nyankopͻn asεm). (Agyidiefoͻ no) hunuu no ani-kann sε (atamfoͻ no dͻm no) boro (wͻn deε no) so mprenu. Onyankopͻn deε Ɔde ne mmoa no hyε obi a Ɔpε den. Nokorε sε, adesua wͻ woi mu dema wͻn a wͻ’wͻ ani.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ԑmaa ho akɔnɔ, ne mma ne agyapadeε bebrebe (tesε) sika kɔkɔɔ, ne dwetε, ne mpɔnkɔ a yayεn wɔn ama wɔn ho ayε fε, ne nyεmmoa, ne mfuo ayε nnipa aniso fε. Woi nom yε wiase asetena yi mu anigye deε. Onyankopͻn hͻ na nnkyi pa no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Menkyerε mo deε εyε kyεn woi nom?” Wͻn a wͻ’suro Nyame no wͻ ͻsoro Aheman a nsubͻnten nenam aseε, emu na wͻ’ne wͻn yerenom ahotewfoͻ no bεtena, na wͻ’benya Nyankopͻn nyetumuu. Onyankopͻn deε N’ani tua Nenkoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻn na wͻ’ka sε: “Ye’Wura Nyankopͻn, yε’deε nokorε sε y’agye adi, enti fa yεn bͻne kyε yεn, na bͻ yεn ho ban firi Amanehunu gya asotwee no mu;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[(Wͻ’ne) Aboterεfoͻ no, ne nokorεfoͻ no, ne ahobraseεfoͻ no, ne wͻn a wͻ'wͻ tema, ne wͻn a wͻ’srε (Nyankopͻn hͻ) bͻnefakyε wͻ ahomakye.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn di ho adanseε sε: Nokorε, awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara, Soro abͻfoͻ ne Nwomanimfoͻ no a wͻ’gyina nokorε so pintinn no (nso di ho adanseε sε), awurade (foforͻ) biara nni hͻ gyesε Ɔno Tumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε no, Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, εsom a εwͻ Nyankopͻn hͻ deε εne Islam. Wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no, na anka akyinnyeε biara nni wͻn ntεm kͻpem akyire yi a wͻ’nyaa nimdeε, εnam ahoͻyaa a εda wͻn ntεm no nti. Obi a ͻbεpo Nyankopͻn nsεm no deε nokorε sε, Nyankopͻn ho yε hare wͻ akontabuo mu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Enti sε wͻ’gye wo akyinnye a, ka sε: “Medeε mene wͻn a wͻ’ka me ho no ayε (Muslim) aberε yεn ho ase ama Nyankopͻn”. Na ka kyerε wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no ne firatamfoͻ no nso sε: ‘’Monso moayε Muslim?” Sε wͻ’ayε Muslim a, εneε na wͻn wͻ kwan tenenee so; nasε wͻ’dane wͻn akyi ma (Nokorε) no a, εneε (Nkͻmhyεni) w’adwuma ara ne sε wobεbͻ (asεm no) ho dawuro. Onyankopͻn deε N’ani tua Nenkoa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’po Nyankopͻn nsεm no, na wͻ’nam kwan bͻne so kunkum Nkͻmhyεfoͻ, na wͻ’kunkum nnipa no mu wͻn a wͻ’hyε amanfoͻ ma wͻ’yε ntotoeε pa no, fa asotwee a εyε ya paa hyε wͻn bͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻn dwumadie (ho mfasoͻ no) ayε kwa wͻ wiase ne Da a etwa toͻ no, na wͻ’nnya boafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wonhunuu wͻn a yama wͻn Nwoma no mu kyεfa bi no? (Ɛberε a) yεfrεε wͻn kͻͻ Nyankopͻn Nwoma no mu sεdeε yεde bebu wͻn ntεm atεn no, wͻn mu fekuo bi danee wͻn akyi mae twi faa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Deε nti wͻ’yεε) saa ne sε, wͻ’ka sε: “Amanehunu gya no nnka yεn, (na sε εbεka yεn mpo a) εbεyε nna bi a yahyԑ ato hᴐ”. Wͻn atorͻsεm a wͻ’ka fa wͻn Nyamesom ho no na adaadaa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Enti sε Yε’boa wͻn ano wͻ Da no a akyinnyeε biara nni mu no, na yε’tua ͻkra biara dwuma a odiiε so ka pεpεεpε a yenni wͻn amim no a, sεn (na yεbεyε saa nkorͻfoͻ no?)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Otwieduampͻn Nyankopͻn a Ahennie yε Wo dea, Wona Wode ahennie no ma obi a Wopε, εna Wogye ahennie no firi obi a Wopε nsam, εna Woma obi a Wopε soͻ, εna Woberε obi a Wopε aseε. Wonsa mu na adepa (nyinaa) wͻ. Nokorε sε Wona Wowͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Wona Wode adesaeε wura adekyeε mu, εna wode adekyeε wura adesaeε mu; εna Woyi ͻteasefoͻ firi awufoͻ mu, εna Woyi awufoͻ firi ateasefoͻ mu, Wona Wokyε obia Wopε adeε a enni ano, (anaasε akontabuo biara nni ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ɛnsεsε agyidiefoᴐ befri agyidiefoᴐ akyi akͻfa (Kaafirfoᴐ) boniayεfoᴐ no ayͻnkoͻ. Obi a ͻbεyε saa no, ͻne Onyankopͻn nni hwee, gyesԑ moyε deyԑԑ wͻn ho ahwεyie. Onyankopͻn rebͻ mo kͻkͻ sԑ monyԑ neho ahwԑyie. Onyankopͻn hͻ na dwumadie nyinaa bɛsan akɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε mode deε εwͻ moakoma mu no suma o, anaa moda no adi o, Nyankopͻn deε Onim. Onim deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so (nyinaa). Onyankopͻn na ͻwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ɛda no a ͻkra biara behunu papa a ͻyͻeε ne bͻne a ͻyͻeε sε abεtͻ n’anim no, (saa Da no abͻneεfoͻ no) bεpε sε anka εkwan tenten bi bεda ͻne (ne dwumadi bͻne) no ntεm. Enti Nyankopͻn rebͻ mo kͻkͻ sԑ monyԑ Neho ahwԑyie. Onyankopͻn ne Mmͻborͻhunufoͻ a Ohu Nenkoa mmͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε; ‘’Sε mopε Nyankopͻn asεm a, εneε moni m’akyi. (Sε modi makyi a), Nyankopͻn bεpε moasεm na Ɔde mo bͻne akyε mo. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoɔ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Monyε sotie ma Nyankopͻn ne Ɔsomafoͻ no; nasε wͻ’dane wͻn akyi ma (Nokorε no a), εneε nokorε sε Onyankopͻn deε Ɔmpε boniayεfoͻ no asεm”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn yii Adam, ne Noah ne Abraham asefoͻ ne Imraan asefoͻ maa wͻ’kyεn amansan no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[(Wͻ’yε) awoͻ ntoatoasoͻ a wͻ’firi wͻn ho wͻn ho mu. Onyankopͻn ne Otiefoͻ, Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Imraan yere (Hanna) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, nokorε sε, mede deε εwͻ meyafunu mu yi hyε Wo bͻ wͻ Wosom ho; enti gye me so, Nokorε sε, Wo ne (Mpaebͻ) Tiefoͻ no, Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti εberε a ͻwoo no, ͻkaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, mawo no (na ͻyε) ͻbaa. Onyankopͻn Nim deε wawo no no yie; ͻbarima ntesε ͻbaa; na m’ato ne din sε: “Mar’yam, na mehwehwε Wohͻ ntwitwagyeε ama ͻne n’asefoͻ wͻ ͻbonsam a y’adome no anaa yato no atwene no nsam”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Enti ne Wura Nyankopͻn tiee no tie pa, εna Ɔmaa no nyinii nyin pa; εna Ɔde no maa Zakariya hwεε no soͻ. Ԑberε biara a (Zakariya) bεkͻ nehͻ wͻ pie (a εwͻ Nyamedan no mu) hͻ (akͻhwε) no no obehunu sε akͻnhoma wͻ nenkyεn. (Zakariya) bisaa sε: “Mar’yam, wonyaa woi wͻ hen?” Ɔkaa sε: “Woi firi Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε, Nyankopͻn na Ɔkyε obi a Ɔpε adeε a enni ano, (anaasε akontabuo biara nni ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ɛhͻ na Zakariya bͻͻ mpaeε sufrεε ne Wura Nyankopͻn, ᴐkaa sε: ‘’Me Wura Nyankopͻn, dom me na kyε me ba pa a ofiri Wonkyεn. Nokorε sε, Wone Mpaebͻ Tiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ogyina hͻ rebͻ mpaeε wͻ pie no mu no, Soro abͻfoͻ frεε no (kakyerεε no sε: ”Nokorε sε Nyankopͻn de (Yahaya) Yohane hyε wo bͻ; ͻbedi asεm a efiri Nyankopͻn hͻ no ho adanseε, na ͻyε onimuonyamfoͻ, na ͻhyε neho so wͻ mmaa ho, na ͻyε Nkͻmhyεni, na ͻka apapafoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[(Zakariya) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, εbεyε dεn na manya ba wͻ abrε a akͻkorabͻ aduru me, na meyere nso yε bonini? Ɔkaa sε: “Saa ara na Onyankopͻn yε deε Ɔpε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[(Zakariya) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, mame ho nsεnkyerεnee”. Ɔkaa sε: “Wo nsεnkyerεnee ne sε, (wonntumi) nkasa nnipa ho nnansa, na mmom nsεnkyerεnee (na wobεyε ne wͻn de akasa). Na bͻ wo Wura Nyankopͻn abͻdin bebree, na tontom no wͻ anyumerε ne anͻpa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Na kae εberε a Soro abͻfoͻ no kaa sε: “Mar’yam, Onyankopͻn ayi wo, ate wo ho, εna W’ayi wo ama woso akyεn wiase mu mmaa no nyinaa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Mar’yam, berε woho ase ma wo Wura Nyankopͻn na fa w’anim butu fͻm, na ka wͻn a wͻ’bͻ wͻn mu aseε no ho ne wͻn mͻ momu ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), woi ka nsεm bi a asuma a Yε’reyi kyerε woͻ no ho. Na wonka wͻn ho wͻ εberε a na wͻ’reto wͻn twerεdua agu (asuo Yordan mu) ahwehwε obia ͻbεhwε Mar’yam soͻ no; na εberε nso a na wͻ’regye wͻn ho akyinyeε no nso na wonka wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Soro abͻfoͻ no kaa sε: “Mar’yam, nokorε sε, Onyankopͻn de Asεm a efiri Nehͻ a ne din de Masiah, Yesu, Mar’yam ba no rehyε wo bͻ. Ɔbεyε Onimuonyamfoͻ wͻ wiase, na Daakye no nso, ͻka wͻn a wͻ’bεn (Onyankopͻn) no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ͻbεkasa akyerε nnipa wͻ εberε a ͻda tanaa mu, (anaasε ͻyε abͻfra), ne εberε a ͻbεyε panin, na ͻbεka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[(Mar’yam) kaa sε: “Awurade, εbεyε dεn na manya ba wͻ aberε a ͻbarima mfaa neho nkaa me? ” Ɔkaa sε: “Saa ara na Nyankopͻn bͻ deε Ɔpε. Sε Ɔreyε biribi a deε Ɔka kyerε (adekodeε) no ara ne sε: “Yε!” Na ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn) bεkyerε no Nwoma no ne Adwen no, ne Tora ne Injeel.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Na (Ɔbɛyε no) Ɔsomafoͻ akͻ Israel mma no nkyεn sε: “Nokorε, mede nsεnkyerεnee firi mo Wura Nyankopͻn hͻ abrε mo; mede nεteε bεyε (biribi) tesε anomaa sεso na mahome agu ne mu ama no ayε anomaa wͻ Nyankopͻn akwamma mu ama mo, na masa anifirafoͻ ne akwatafoͻ yadeε, na manyane owufoͻ wͻ Onyankopͻn akwamma mu, na maka deε modie ne deε mode sie wͻ moafie mu akyerε mo. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema mo, sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Na merebεhyε Tora a edii m’anim kan no mma, na (nneεma bi a) yabra mo (na εnyε nokorε) no nso m’ama mo ho kwan. Mede nsεnkyerεnee nso fri mo Wura Nyankopͻn hͻ abrε mo; enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie ma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, me Wura ne Nyankopͻn, εna monso mo Wura ne no, enti monsom no; woi ne ͻkwantenenee no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Yesu nyaa atenka bi wͻ (Yudafoͻ no mu) sε wͻ’nnye nnie no, ͻkaa sε: “Hwan na ͻbεyε me boafoͻ wͻ Nyankopͻn (kwan no soͻ)?” Asuafoͻ no kaa sε: “Yεne Nyankopͻn aboafoͻ, y’agye Nyankopͻn adi, enti di ho adanseε (ma yεn) sε nokorε, yε’yε Muslimifoͻ.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[“Ye’Wura Nyankopͻn, y’agye adeε a W’asiane aba no adi, na yedi Ɔsomafoͻ no akyi, enti twerε ye’din ka adansefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Na (Yudafoͻ no) bͻͻ (Yesu ho) pͻ, na Nyankopͻn nso bͻͻ pͻ, na Onyankopͻn pͻ bͻ na εyε kyεn apͻbͻfoͻ nyinaa pͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Nyankopͻn kaa sε: “Yesu, “Mεfa wo na M’apagya wo aba Me nkyεn, na Mate woho afiri boniayεfoͻ no ho, na M’ama wͻn a wͻ’di w’akyi no so akyεn wͻn a wͻ’yi boniayε no akosi Atemmuda. Afei Mehͻ na mobεsan aba na M’abu montεm atεn wͻ deε monte moho ase wͻ ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻ’po (Nokorε no) deε, Mede asotwee a ano yε den paa bεtwe wͻn aso wͻ wiase (ha) ne Daakye, na wͻ’nnya aboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwuma pa no nso, Ɔbεtua wͻn akatua no pεpεεpε (anaasε Ɔbεhyε no mma) ama wͻn. Onyankopͻn deε Ɔmpε abͻneεfoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Deε Yε’rekenkan kyerε woͻ yi yε nsεnkyerεnee ne afutusεm a adwen wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yesu mfatoho a εwͻ Nyankopͻn hͻ no tesε Adam deε no ara pεpεεpε. (Nyankopͻn) bͻͻ no firi mfuturo mu, εna afei Ɔka kyerεε no sε: Yε (onipa)! ” Ɛna ͻyεε (nipa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[(Woi ne) nokorε no a efiri wo Wura Nyankopͻn hͻ (fa Yesu ho); enti hwε na woankͻka wͻn a wͻn adwen nnsi wͻn pie no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Enti obiara a ͻbεgye wo akyinnye wͻ ho wͻ akyire yi a nimdeε no aba wo hͻ no, ka sε: ”Momra ma yεnfrε yε’mma ne mo mma, ne yεn yerenom ne mo yerenom, ne yεn ara yεn ho, ne mo ara moho na afei yεmͻ mpaeε nni nse mpae yεn ho sε: “Nyankopͻn nnomee nka nkontompofoͻ no”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Ampa sε, woi ne abakͻsεm no mu nokorε (fa Yesu ho); Awurade foforͻ biara nni hͻ ka Nyankopͻn ho. Nokorε nso sε, Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Sε wͻ’dane wͻn ho a, nokorε sε Nyankopͻn Nim nsεmmͻnedifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Ka sε: Nyamesom ho Nwomanimfoͻ, momra (ma yenyina) asεm baako pε a εda yεn ne mo ntεm no so: (Ɛnesε), εmma y’εnnsom (obiara) gyesε Nyankopͻn nko ara, na εmma yεnnnfa biribiara nso mmata Neho, na εmma yennnfiri Nyankopͻn akyi mmfa yεn ho-yεn-ho nnyε awuranom (nnsom wͻn). Na sε wͻ’dane wͻn akyi dema (Nokorε no) a, εneε monka nkyerε wͻn sε: “Moni ho adanseε sε, yε’deε yε’yε Muslimifoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ, adεn nti na mogye Abraham ho nkyinnyeε wͻ aberε a n’akyi ansa na yεresiane Tora ne Injeel? Adεn, monni nteaseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Hwε, mo na mogye adeε a mowͻ ho nimdeε ho akyinnyeε; adεn na mogye adeε a monni ho nimdeε ho akyinnyeε? Nyankopͻn na Onim na modeε monnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Na Abraham nyε Yudani anaa Kristoni, na mmom na ͻyε Muslimini a ͻtenee; na na ͻnka abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Nokorε sε onipa paa a ͻbεn Abraham deε, ͻne wͻn a wͻ’di Abraham ne saa Nkͻmhyεni yi (Muhammad), ne wͻn a wͻ’agye adie no akyi. Onyankopͻn ne agyidiefoͻ no Kyitafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ no mu fekuo bi wͻ hͻ a wͻ’pε sε anka wͻ’yera mo, nanso wͻ’nnyera obiara na mmom (wͻ’yera) wͻn ara wͻn ho, nanso wͻ’nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ, adεn nti na mopo Nyankopͻn nsεm no aberε nso a mo na modi ho adanseε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ, adεn nti na mode nkontompo kata Nokorε no soͻ de Nokorε no sie wͻ aberε a monim?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu fekuo bi ka kyerε (wͻn mu bi) ne sε: ‘’Monye deε yasiane ama wͻn a wͻ’agye adie no ni wͻ adekyeε berε a edikan no mu, na mompo wͻ adekyeε berε a edi akyire no mu sεdeε εbεma (agyidiefoͻ no) asan wͻn akyi (afiri Islam-som no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanye obiara anni, gyesε obi a obedi mosom no akyi”. (Nkͻmhyεni), Ka sε: “Nokorε sε, ͻkwan tenenee no deε εne Nyankopͻn kwan tenenee no. (Anaa) sε yεde deε yεde maa mo no sεso ama obi foforɔ nti, anaasε (wͻ’begyina saa Adiysεm no so) abͻ mo kwaadu wͻ mo Wura Nyankopͻn anim nti (na monni Muhammad) akyi)? Ka sε: “Adom no deε Nyankopͻn nsam na εwͻ na Ɔde ma obi a Ɔpε. Onyankopͻn na Ɔwͻ adom a εsoo paa, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) yi obi a Ɔpε de N’adom dom no, na Onyankopͻn na Ɔwͻ adom a εsoo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu bi wͻ hͻ a, sε wode sika a εdͻͻso paa bi hyε nensa a ͻbεsan de ama wo; wͻn mu bi nso wͻ hͻ a, sε wode Dinar (koraa) hyε nensa a ontua mma wo, gyesε wogyina neso dan no ka paa. Saa na εteε efrisε, deε wͻ’ka ne sε: “Firatamfoͻ deε (sε yedi wͻn amim mpo a) bͻne biara nni yεn so wͻ wͻn ho wͻ ͻkwan (biara) so. Na nkontomposεm na wͻ’ka to Nyankopͻn soͻ aberε a wͻ’nim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Daabi, obiara a ͻbedi ne bͻhyε soͻ, na w’asuro (Onyankopͻn) no, Onyankopͻn deε Ɔpε wͻn a wͻ’suro Nyame, yε ahwεyie no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’tͻn Nyankopͻn bͻhyε (a Ɔne wͻn ahyε), ne wͻn gyidie no die, εnam sika kakraa bi ho nti no, wͻn na wͻ’nni kyεfa wͻ Daakye no mu no; na Nyankopͻn nnkasa wͻn ho na Ɔnnhwε wͻn anim, na Ɔnyε wͻn kronkron wͻ Atemmuda, na wͻn wͻ asotwee a ano yε ya papaapa (Daakye Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Nokorε sε yεwͻ fekuo bi wͻ (Yudafoͻ) no mu a wͻ’dane wͻn kεtrεma wͻ Nwoma no mu nsεm no ho, sεdeε mobεdwen sε efri Nwoma no mu, nanso enfri Nwoma no mu. Wͻ’san kasε, efri Nyankopͻn hͻ, aberε nso a enfri Nyankopͻn hͻ; wͻ’ka atorͻsεm to Nyankopͻn so wͻ aberε a wͻ’nim (sε εnyε nokorε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Ɛmma sε onipa a Nyankopͻn ama no Adiyisεm, ne adwen ne nkͻmhyε (adwuma), na afei ͻbεka akyerε amamfoͻ sε, monfiri Nyankopͻn akyi na momεyε me (mmom) m’asomfoͻ; na mmom (deε ͻbεka ne sε): “Monyε Awurade Nyankopͻn asomfoͻ εnam deε mo kyerεkyerε (amanfoͻ) wͻ Nwoma no mu, ne deε (mo ara) mosua (no wͻ mu no) nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Ͻnnhyԑ mo nso sε monfa Soro abͻfoͻ ne Nkͻmhyεfoͻ nyε awuranom (nsom wͻn). Enti ᴐbεhyε mo ama mo akͻyε (Kaafir) boniayεfoͻ wͻ akyire yi a mo abεyε Muslimfoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Nyankopͻn nam Nkͻmhyεfoͻ no so (ne mo) yεε Apam sε: “Ɛberε a Mama mo Adiyisεm Nwoma ne Adwen yi, na εba sε afei Ɔsomafoͻ a ͻrebedi Nwoma a εwͻ mohͻ no ho adanseε no ba a, mobεgye no adi na moaboa no? Nyankopͻn kaa sε: “Mopene so gye M’apam yi tum sε εkyekyere mo?” Wͻ’kaa sε: “Yεpene so”. Na Nyankopͻn kaa sε: “Ɛneε moni adanseε, na Menso Mene mo ka wͻn a wͻ’di (saa asεm yi ho) adanseε no ho”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Na mmom woi akyi obiara a ͻbεdane n’akyi no, saa nkorͻfoͻ no ne abͻneεfoͻ no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Enti εsom a εnyε Nyankopͻn som no na wͻ’pε? Ɔno na adeε a εwͻ asaase so ne ͻsoro (nyinaa) berε wͻn ho ase ma no, sε wͻ’pε o, sε wͻn mpε o, na Nehͻ na wͻn nyinaa bεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Yε’deε yε’gye Nyankopͻn ne deε y’asiane ama yεn no di, (san) gye deε yesiane maa Abraham ne Ismail ne Is’haaq ne Ya’aquub ne n’asefoͻ, ne deε yεde maa Mose ne Yesu ne Nkͻmhyεfoͻ no a wͻ’fri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ no (nyinaa) di; na yεnnyε Asomafoͻ no mu biara mu nyiyimu. Yε’deε Nyankopͻn na yε’yε (Muslim) berε yεn ho ase ma no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Obi a obefiri Islam akyi ahwehwε ͻsom foforͻ bi no yenntie no; (saa nnipa no) bεka berεguofoͻ no ho wͻ Awieε da no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Sεn na Nyankopͻn besi atene amanfoͻ no a wͻn gyidie akyi wͻ’abεyε (Kaafir) boniayεfoͻ, na wͻn adi ho adanseε pεn sε, ampa Ɔsomafoͻ (Muhammad) yε nokwafoͻ, na wͻn anya nsεnkyerεnee pefee no? Nyankopͻn deε Ɔnkyerε nnipa bͻnefoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no akatua ne sε: “Nyankopͻn ne Soro abͻfoͻ ne nnipa nyinaa nnomee wͻ wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Wͻ’bεtena (nnomee no) mu (afe bͻͻ); na yεnngo asotwee no mu mma wͻn koraa, na yεmma wͻn berε a wͻ’de bεgye wͻn ahome nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn a ԑno akyiri no wͻ’sakra wͻn adwen (ba Nyankopͻn hͻ), na wͻ’di dwuma pa, εneε nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻn gyidie akyi wͻ’san dane (Kaafir) boniayεfoͻ, na afei wͻn boniayε no kͻ soͻ no, Nyankopͻn nntie wͻn adwen sakra no, na saa nkorͻfoͻ no ne ayerafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’yε (Kaafir) boniayεfoͻ, na wͻ’wu wͻ aberε a wͻ’daso yε (Kaafir) boniayεfoͻ no, sε wͻ’de sika kͻkͻͻ asaase mma mpo bεyε mpata koraa a, yεnnye wͻn (mpata) no. Saa nkorͻfoͻ no na asotwe yaaya no wͻ wͻn no, na wͻ’nnya aboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Monsa ntumi nka papa no da, gyesε moyi adeε a mopε paa dema (Nyankopͻn). Na deε mobeyi ama biara no Nyankopͻn ne ɛho Nimdefoɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Na anka Israel mma no wͻ aduane biara ho kwan (sε wͻ’die), ansa na yεrebesiane Tora no, gyesε (nnuane bi a) Israel (anaasε Ya’aquub) no ara braa ͻno ara ne ho. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Monfa Tora no mmra na monkenkan, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Enti obi a obetwa nkontompo ato Nyankopͻn so wͻ woi akyi no, saa nkorͻfoͻ no ne nnipa bͻnefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Nyankopͻn na Ɔka nokorε. Enti moni Abraham, ͻteneneeni no kwan no so; na ͻnka abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (Nyamesom) Fie a edikan a yεde sii hͻ maa adasamma ne deε εwͻ Bakata (Maka) no; εyε nhyira ne tenenee dema amansan nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Emu na nsεnkyerεnee a εda adi pefee wͻ, (titiriw) Abraham gyinabea hͻ. obiara a ͻbewura mu no anya akomatͻyamu. Nyankopͻn ayε Efie hͻ nsrahwε no nhyε de ato adasamma so (titiriw) obi a ͻbenya (εho kwan. Na obi a ͻbεpo (Haji) no, Nyankopͻn deε Wanya Neho wͻ abͻdeε nyinaa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Mo a yama mo Nyamesom ho Nwoma, adεn nti na mopo Nyankopͻn nsεm no, aberε a Nyankopͻn ne Ɔdanseni a odi dwuma a modie nyinaa ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Ka sε: Mo a yama mo Nyamesom ho Nwoma, adεn nti na mosi wͻn a wͻ’agye adie no kwan firi Nyankopͻn kwan no so hwehwε sε anka (ͻkwan no) bεkyea, aberε a modi ho adanseε? Nyankopͻn deε Ɔmuu N’ani nguu dwuma a modie no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε moyԑ sotie ma wͻn a y’ama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu fekuo no bi a, mogyidie akyi no wͻ’bεma mo asan aba moakyi abεyε (Kaafir) boniayεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Na εbεyε dεn na moakͻyε (Kaafir) boniayεfoͻ wͻ aberε a mo na yεkenkan Nyankopͻn Nsεm no kyerε mo, na momu nso na Nyankopͻn Somafoͻ (Muhammad) wͻ? Obi a ͻbεsͻ Nyankopͻn mu yie no, ampa sε w’anya kwan kyerε a εkͻ (Nyankopͻn) kwan tenenee no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monsuro Nyankopͻn sεdeε Ɔfata sε yesuro no kͻpem biara; na monhwε yie na moanwu gyesε moyε Muslimifoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Monkuta Nyankopͻn ahoma (anaasε nesom no ne emu mmra ne ahyεdeε) no nyinaa mu yie, na monhwε na momu ampaepae; na monkae Nyankopͻn adom a Ɔde adom mo wͻ εberε a na anka moyε atamfoͻ εna Ɔkaa mo akoma bͻͻ mu wͻ ͻdͻ mu, εna n’adom mu no mobεyεε anuanom; na anka mowͻ Amanehunu gya amena no ano, εna Oyii mo firii ho. Saa ara na Nyankopͻn kyerεkyerε Nensεm no mu de kyerε mo sεdeε mobenya kwan kyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Ԑsεsε yenya fekuo bi firi momu a, wͻ'bεfrε (amanfoͻ) akͻ papa no mu na w’ahyε (wͻn) ama wͻn ayε deε εyε, na wͻ’abra (amanfoͻ) ama wͻ’atwe wͻn ho afri amumuyε ho. Saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Monhwε na moankͻ yε sε wͻn a akyire yi a wͻ’nsa kaa nkyerεkyerεmu ne nyinasoͻ pefee no na wͻn ntεm paepaeε na nkyinnyeԑ baa wͻntԑm no; saa nkorͻfoͻ no wͻ asotwee kεseɛ paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Ɛda no a (ebinom) anim bεyε fitaa na (ebinom) nso anim bεyε tumm no; (yεbεka akyerε) wͻn a wͻn anim tumm no sε: “Mogyidie akyi no mopoo nokorε no. Enti monka asotwee no nhwε, εnam nokorε a mopoeε no ho nti.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻn anim (ahyerεn) fitaa no deɛ, wɔ’bεkͻ Nyankopͻn Ahummͻborͻ no mu. Na emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Woi yε Nyankopͻn Nsεm a Yεde nokorɛ no na ɛrekenkan kyerε woͻ. Nyankopͻn deε Ɔmpε bͻne mma abͻdeε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so (nyinaa) yε Nedea. Nyankopͻn hͻ na nsεm no nyinaa san kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Mone amanfoͻ papa a yayi mo ama adasamma. Mohyε (nnipa) ma wͻ‘di dwuma pa, san bra (wͻn) amumuyε, san gye Nyankopͻn di. Sε wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no regye adi a, anka εyε ma wͻn. Wͻn mu bi yε agyidiefoͻ deε, nanso wͻn mu dodoͻ no ara yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Wͻ’nntumi nyε mo hwee na mmom atεm na wͻ’bedi mo, sε wͻ’ne mo ko nso a wͻ’bεdane wͻn akyi (adwane). Na wͻ’nnya ͻboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Faako a wͻn wͻ biara no animguaseε na εbεka wͻn, gyesε wͻ’hyε Nyankopͻn Apam ase ne amanfoͻ apam ase; wͻ’atwe Nyankopͻn abufuo aba wͻn ho so, na aniwuo aka wͻn efirisε, na wͻ’po Nyanko-pͻn Nsεm, san kunkum Nkͻmhyεfoͻ no wͻ aberε a εnyε kwan pa soͻ. Efrisε na wͻ’yε asoͻdenfoͻ na na wͻ’to mmra nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no, nyinaa nyε pε. Wͻn mu bi yε nnipa a wͻ’gyina (nokorε) so pintinn, kenkan Nyankopͻn Nsεm no anadwo berε, de wͻn anim butu fͻm (ma Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Wͻ’gye Nyankopͻn ne Ɛda a edi akyire no di, wͻ’hyε (amanfoͻ) ma wͻ’di dwuma pa, na wͻ’bra (wͻn) amumuyε, na wͻ’si akan wͻ papa yε ho. Woi nom na wͻ’ka apapafoͻ no ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Papa biara a wͻ’bεyε no yε’mmpo. Nyankopͻn deε Onim Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’po nokorε no, wͻn agyapadeε ne wͻn mma ho mma mfasoͻ biara mma wͻn ntia Nyankopͻn, na wͻn ne Amanehunu gya no mu foͻ no, emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Deε wͻ’yi dema wͻ wiase (de hwehwε din ne nkamfoͻ) no mfatoho tesε mframa kεseε bi a εrebͻ na awͻ a ano yε den wͻ mu, na abͻ asεe amanfoͻ a wͻ’dii wͻn ho amim no mfuo. Ԑnyε Nyankopͻn na Ɔyεε wͻn bͻne, na mmom wͻn ara na wͻ’yεε wͻn ho bͻne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanfri moho akyi amfa ayͻnkoͻ, (efrisε boniayεfoͻ no) mpaa aba sε wͻ’pεsε wͻ’bεsεe mo. Deε wͻ’pε mo ne sε anka ͻhaw kεseε bi beto mo. Ɔtan paa apue afiri wͻn ano, na deε asuma wͻ wͻn akoma mu no na εsoo paa. Ampa sε, Y’akyerεkyerε nsεm no mu akyerε mo, sε mowͻ adwene a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Hwε, mona mopε wͻn asεm na wͻn deε wͻ’mpε moasεm. Mogye Nwoma no nyinaa di. Sε wͻ’hyia mo a, asεm a wͻ’ka ne sε: “Yε’gye di”. Sε εka wͻn nko ara nso a, wͻ’de abufuo ka wɔnsa teaa ano gu mo so. Ka sε: “Monwu wͻ mo abufuo no mu!” Nokorε sε, Nyankopͻn ne deε εwͻ akoma mu no ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Sε asεmpa bi to mo a na εyε wͻn ya, sε bͻne bi nso to mo a wͻ’di ho ahurusie. Nanso sε monya aboterε na moyε ahwεyie (suro Nyame) a, wͻn pͻ (bͻne a wͻn abͻ biara) ntumi nyε mo hwee. Nokorε sε, Nyankopͻn atwa dwuma a wͻ’die no nyinaa ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kae sε wopue gyaa w’abusuafoͻ hͻ anͻpa tutuutu (kͻͻ Uhud) akono hͻ kͻhyehyεε faako a agyidiefoͻ no begyina ako. Na Nyankopͻn deε Ɔte biribiara, na Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Kae εberε a momu fekuo mmienu bi (Banu Salima ne Banu Haaris) yεε wͻn adwen sε anka wͻ’reyi ehuu adie no, na Nyankopͻn ne wͻn mmienu Kyitaafoͻ. Na Nyankopͻn so na εsεsε agyidiefoͻ no de wͻn ho toͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn boaa mo wͻ Badar (koo no mu) εberε a na monni ahoͻden. Enti monsuro Nyankopͻn sεdeε mobeyi (no) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Kae εberε a wo ka kyerεε agyidiefoͻ no sε: “Enti εnsom bo mma mo sε, mo Wura Nyankopͻn besiane Soro abͻfoͻ mpem mmiεnsa abεboa mo?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[Aane, sε monya aboterε na mo suro Nyame, na sε atamfoᴐ no de wͻn abufuhyeε ba moso a, mo Wura Nyankopͻn de Soro abͻfoͻ mpem nnum a wɔ’ko wɔ anibere soɔ, (anaa) yahyε wɔn nso bεboa mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn yεε (saa bͻhyε yi) anigyesεm demaa mo, sεdeε moakoma bεtͻ moyεm wͻ ho. Na nkonimdie deε Nyankopͻn Tumfoͻ a Ɔso ade nyinaa yε, Onyansafoͻ no hͻ nko ara na ɛwɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Sεdeε Ɔbetwa boniayεfoͻ no bi atwene, anaasε Ɔbεma wͻn adi nkoguo na wͻ’asan akͻ na wͻn botaeε ayε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn de wͻn bͻne bεkyε wͻn, anaasε Ɔbεtwe wͻn aso, εno deε εnyε w’asεm. Nokorε sε, wͻ’yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so (nyinaa) wͻ Nyankopͻn; Ɔde obi a Ɔpε bͻne kyε no, εna ͻtwe obi a Ɔpε nso aso. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="130">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moani bosea nsihoo mmͻhoo-mmͻhoo; na monsuro Nyankopͻn sεdeε mobedi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="131">
<translation><![CDATA[Na monsuro Amanehunu gya no a yasiesie ama boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="132">
<translation><![CDATA[Na monyε sotie ma Nyankopͻn ne Ɔsomafoͻ no sεdeε (Nyankopͻn) behu mo mmͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="133">
<translation><![CDATA[Na moma moho nyε hare nkͻ bͻnefakyε a efiri mo Wura (Nyankopͻn) hͻ no mu, εne Aheman no a ne kεseε anaa netεtrεtε tesε ͻsoro ne asaase a, yasiesie ama Nyame-surofoͻ no-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="134">
<translation><![CDATA[Wͻn a ahotͻ (berε) ne ahokyerε (berε mu nyinaa no) wͻ’yi wͻn agyapadeε dema; na wͻ’hyε wͻn abufuo soͻ, na wͻ’de amanfoͻ (a wͻn afom wͻn) mfomsoͻ kyε wͻn. Nyankopͻn deε Ɔpε wͻn a wͻ’yε papa no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="135">
<translation><![CDATA[Wͻn a sε wͻ’bu ahohwi bra bi, anaasε wͻ’yε bͻne tia wͻn kraa a wͻ’kae Nyankopͻn na wͻ’srε wͻn bͻne no ho bͻnefakyε;- Hwan na ͻde bͻne kyε; gyesε Nyankopͻn-; na wͻ’nnsan nntͻ nkͻ bͻne a wͻ’yͻeε no so bio wͻ aberε a wͻ’nim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="136">
<translation><![CDATA[Saa nkorofoͻ no akatua ne bͻne fakyε a efri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ, εna ͻsoro Aheman a nsubͻnten nenam aseε; emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ. Akatua pa paa wͻhͻ ma wͻn a wͻ’dii dwuma pa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="137">
<translation><![CDATA[Mfatoho anaasε asεm nnahͻͻ (pii) na adi moanim kan atwa mu kͻ; enti montu kwan wͻ asaase no so na monhwε sεdeε wͻn a wͻ’poo nokorε no awieε si wieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="138">
<translation><![CDATA[(Qur’aan) woi yε nkyerεkyerεmu pefee dema adasamma, na εyε kwankyerε ne afutusεm dema Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="139">
<translation><![CDATA[Enti mommpa aba, na mommma mowerε nso nnho, na mona mo wͻ soͻ (anaasε mone nkonimdifoͻ no), sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="140">
<translation><![CDATA[Sε moapira pira bi (wͻ Uhud koo no mu) a, ampa sε nkorͻfoͻ no nso apira saa ara bi pεn (wͻ Badar koo no mu). Saa ara na Yedi nna no adane-adanee wͻ nnipa ntεm, sεdeε Nyankopͻn de (bεyε nyinasoͻ) ahunu wͻn a wͻ’gye die, na Obenya mogya ho adansefoͻ afri mo mu. Na Nyankopͻn deε Ɔmpε abͻneεfoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="141">
<translation><![CDATA[Na Nyankopͻn debɛte wͻn a wͻ’agye adie no ho, na W’ayi boniayεfoͻ no afiri hͻ nkakrankakra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="142">
<translation><![CDATA[Enti moadwen yε mo sε mobεkͻ soro Aheman no mu wͻ aberε a Nyankopͻn nhunuu momu wͻn a wͻ’reko (wͻ ne kwan no soͻ), nhunuu aboterεfoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="143">
<translation><![CDATA[Ampa sε, na anka mopε owuo no ansa na morebehyia no; ampa sε afei deε moahu (owuo) no aberɛ a moani tua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="144">
<translation><![CDATA[Muhammad gyinaberε ara ne sε, ͻyε Ɔsomafoͻ. Asomafoͻ no pii na adi n’anim kan atwa mu kͻ. Enti sε owu, anaasε yeku no a, mobεdane moho wͻ monantini so (anaa mobegyae Islam asan akͻ moakyi)? Obi a ͻbεdane ne ho wͻ nenantini soͻ no, ontumi nyε Nyankopͻn hwee. Na Nyankopͻn deε Ɔbetua wͻn a wͻ’yi (no) ayε no (dwumadi pa) no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="145">
<translation><![CDATA[Na εmma sε ᴐkra bi bewu, gyesε Nyankopͻn ma ho kwan, (owuo) yε berε a yahyehyε ato hͻ. Obi a ͻpε wiase akatua no Yε’de ma no, obi a ͻpε Daakye akatua no nso Yε’de bεma no, na Y’ebetua wͻn a wͻ’yi (Nyame) ayε no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="146">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεfoͻ pii na wͻn ako (wͻ Nyame kwan so) a nwomanimfoͻ Nyame-somfoͻ pii ka wͻn ho. Nanso wͻn ampa aba wͻ deε εtoo wͻn wͻ Nyame kwan soͻ no ho, na amma wͻn ammrε wͻn ho ase nso (amma abͻneεfoͻ no). Nyankopͻn deε Ɔpε aboterεfoͻ anaa wͻn a wͻ’gyina pintinn no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="147">
<translation><![CDATA[Wͻn asεm a wͻ’kaeε ara nesε: “Ye’ Wura Nyankopͻn, fa yεn bͻne, ne yεn nyuma a aboro soͻ ne deε atͻ sin (ho mfomsoͻ) kyε yεn, na ma yenyina pintinn wͻ yεn nnan so, na boa yεn ma yeni boniayεfoͻ no so nkonim”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="148">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn maa wͻn wiase yi mu akatua ne Daakye no nso akatua pa paa no nso. Onyankopͻn deε Ɔpε ayεmyεfoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="149">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε moyε sotie ma wͻn a w’apo nokorε no a wͻ’bεma moasan moakyi abεfa monantin so na moadane moho aberε agu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="150">
<translation><![CDATA[Aane, Nyankopͻn ne mo Kyitaafoͻ, na Ɔne Ɔboafoͻ papa a Ɔkyεn aboafoͻ nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="151">
<translation><![CDATA[Yε’bεbͻ ehuu agu wͻn a wͻ’po nokorε no akoma mu, εnam deε wͻ’de bata Nyankopͻn ho a yensianee nyinasoͻ anaa tumi biara (maa wͻn) wͻ ho no nti. Wͻn fie ne Amanehunu gyem, na εhͻ yε efie bͻne paa ma abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="152">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Nyankopͻn dii Ne bͻhyε so maa mo, εberε a N’akwamma mu no mokunkum (abosomsomfoͻ no) kͻpem sε mogooeε, na mogyee akyinnye wͻ nhyehyεε (anaa dwumadie) no ho, na moyεε ho asoͻden wͻ akyire yi a Nyankopͻn de adeε a na anka mopε no kyerεε mo. Momu bi wͻhͻ a na wͻ’pε wiase, εna na momu bi nso pε Daakye no. Afei Ɔdanee mo firii wͻn so sεdeε Ɔbεsͻ mo ahwε; na ampa sɛ Ɔde (mo mfomsoɔ no) afri mo. Nyankopɔn adom a ɛwɔ agyidiefoɔ no soɔ no so paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="153">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a na moredwane kͻ (bepͻ no) soro no a moantwa moani anhwε obiara mpo, wͻ εberε a na Ɔsomafoͻ no wͻ moakyi retea mu frε mo no; εhͻ na Nyankopͻn de awerεhoͻ foaa awerεhoͻ so detuaa moka, sεdeε monni awerεhoͻ (pii) wͻ deε ahwere mo anaasε deε ato mo no ho. Na Nyankopͻn ne dwuma a modie no ho Amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="154">
<translation><![CDATA[Afei awerεhoͻ no akyiri no Osianee awerεkyekyerε baa mo so maa momu fekuo bi ani kumui, aberε nso a na fekuo bi nso wͻn nkwa (ho asεm) na na ehia wͻn, maa wͻ’dwene Nyankopͻn ho abagyimifoͻ adwen a εmfata. Deε na wͻ’reka ne sε: “Enti yεwͻ ano bi wͻ dwumadie yi mu anaa? (Nkͻmhyεni), ka sε: ”Dwumadie no nyinaa wͻ Nyankopͻn.” Wͻ’de nsεm bi sie wͻ wͻn akoma mu a wͻ’nna no adi nkyerε woͻ. Deε wͻ’ka ne sε. “Sε yε wͻ ano bi wͻ dwumadie yi mu a anka yammε kunkum yεn wͻ ha”. Ka sε: “Sε mowͻ moafie mu mpo a anka wͻn a yahyehyε ama wͻn sε yεbeku wͻn no bepue akͻ bea a wͻ’bewu ada hͻ. Nyankopͻn (maa no baa saa) sε Ɔde bεsͻ deε εwͻ moakoma mu no ahwε, na W’ate deε εwͻ moakoma mu no ho. Na Nyankopͻn ne deε εwͻ akoma mu no ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="155">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻn wͻ mo mu a wͻ’danee wͻn akyi maeε wͻ da no a εdͻm mmienu no hyiaeε no, ͻbonsam na ͻmaa wͻn watriiε, εnam dwuma bi a wͻ’diiε ho nti. Nanso Nyankopͻn de wͻn mfomsoͻ afri wͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Ntoboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="156">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moankͻyε sε boniayεfoͻ no a wͻ’ka kyerεε wͻn nuanom εberε a wͻ’tuu kwan wͻ asaase no so (na wͻ’kͻ wuiε), anaasε wͻ’kͻͻ εsa (na wͻ’wuiε) no sε: “Sε anka wͻn wͻ yεn hͻ a, anka wͻn annwu anaasε anka yannku wͻn no”. Nyankopͻn yεε no sεdeε wͻ’bedi (wͻn awufoͻ no ho) yaw kεse wͻ wͻn akoma mu. Nyankopͻn na Ɔma nkwa εna okum. Nyankopͻn deε N’ani tua dwuma a modie biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="157">
<translation><![CDATA[Nasε yeku mo anaa mowu wͻ Nyankopͻn kwan so a nokorε sε, bͻnefakyε ne ahummͻborͻ a efri Nyankopͻn hͻ no yε paa kyεn (wiase ahonyadeε) no a wͻ’reboaboa ano no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="158">
<translation><![CDATA[Na sε mowu, anaasε yeku mo a, Nyankopͻn hͻ na mobehyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="159">
<translation><![CDATA[Ahummͻborͻ a efri Nyankopͻn hͻ no bi ne sε, wone wͻn adi no yie wͻ abodweε mu, nasε woyεε wensee maa akoma yεε dendeenden a anka wͻn a wͻ’atwa woho ahyia no gu gyaa wo. Enti fafri wͻn, na srε bͻnefakyε ma wͻn, na wone wͻn mmom mfa adwen wͻ dwumadie no ho. Nasε wode botae bi si w’ani so a, fa woho to Nyankopͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="160">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn boa mo a, obiara ntumi nni moso nkonim, nasε Ɔpa moakyi a εneε Ɔno N’akyi hwan na ͻbεboa mo? Enti agyidiefoͻ no mfa wͻn ho nto Nyankopͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="161">
<translation><![CDATA[Ɛmma sε Nkͻmhyεni bi begu neho fi; enti obi a obegu neho fii no, ͻde adeε a oguu neho fii wͻ ho no bεba wͻ Wusͻreε da no. Afei ͻkra biara nsa bεka dwuma a odiiε so akatua pεpεεpε, na yennsisi wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="162">
<translation><![CDATA[Obi a odi Nyankopͻn apεdeε akyi no, enti (saa nipa no) tesε obia ͻtwe Nyankopͻn hͻ abufuo ba neho soͻ na n’asetena mu ne Amanehunu gyem? Nkyi bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="163">
<translation><![CDATA[Wͻn gyinaberε (bͻ abira wͻ) Nyankopͻn anim. Nyankopͻn ani tua dwuma a wͻ’die nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="164">
<translation><![CDATA[Ampa sε Nyankopͻn de adom (kεse) adom agyidiefoͻ no, sε W’ayi Ɔsomafoͻ a ͻfri wͻn mu aba wͻn hͻ, ma ͻrekenkan Nensεm kyerε wͻn, na ͻrete wͻn ho (firi abosomsom fii ho), san kyerε wͻn Nwoma no ne Nyansa no, aberε a anka kanee no na wͻn wͻ ͻyera pefee paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="165">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn nti na εberε biara a mmusuo bi bεto mo no, moka sε: “Woi fri hen?” (Mmusuo a εtoo mo wͻ Uhud koo no mu no), mode nesεso mmienu adi (Quraishfoͻ no wͻ Badar koo no mu pεn). Ka sε: “(Mmusuo a ato mo no) fri mo ara. Nokorε sε, Nyankopͻn wͻ tumi wͻ biribiara so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="166">
<translation><![CDATA[Deε εtoo mo wͻ εda no a εdͻm mmienu no hyiaeε no yε Nyankopͻn akwamma mu, sεdeε (Ɔbεgyina so) de ahunu agyidiefoͻ no-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="167">
<translation><![CDATA[Na Ɔde behu wͻn a wͻ’yε nkͻnkͻnsafoͻ no. Yεka kyerεε (nkͻnkͻnsafoͻ no) sε: “Momra mεko wͻ Nyankopͻn kwan no so, anaasε momͻ (mokuro Madina) ho ban (mfiri Atamfoͻ nsam). Asεm a wͻ’kaeε ne sε: “Sε yenim sε ͻkoo nti a, anka yedii mo akyi. Saa da no na boniayε (kaafir) bεn wͻn kyεn gyidie. Wͻ’de wͻn ano ka deε enni wͻn akoma mu. Onyankopͻn Nim deε wͻ’de suma (wͻ wͻn akoma mu) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="168">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’tenaa (fie na w’ankͻ ͻkoo no bie) na wͻ’ka faa wͻn nuanom (a yaku wͻn) no ho sε: “Sε motiee yεn a, anka yanku mo no”, (Nkͻmhyεni), ka sε: “Ɛneε moma owuo mpare mo, sε moyε nokwafoͻ ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="169">
<translation><![CDATA[Ԑmma moadwen nnyε mo sε wͻn a yaku wͻn wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no awuwu. Daabi, wͻ’te ase wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ a yεbͻ wͻn akͻnhoma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="170">
<translation><![CDATA[Wͻn ani agye deε Nyankopͻn firi N’adom mu de ama wͻn no ho; na wͻn anigye nso ma wͻn a wͻn wͻ wͻn akyi a wͻ’nnya (nwuu sε mogya ho adansefoͻ) mεkaa wͻn ho (na wͻ’reko Nyame kwan soͻ no sε: “(Sε wͻn wu a) ehu biara mma wͻn so, na wͻn werε nso nnho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="171">
<translation><![CDATA[Wͻn ani agye akyεdeε ne adom a efiri Nyankopͻn hͻ no ho. Nokorε sε, Nyankopͻn mma agyidiefoͻ no akatua nnyε kwa da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="172">
<translation><![CDATA[Wͻn a pira a ԑtoo wᴐn no akyi wͻ’gyee Nyankopͻn ne Ɔsomafoͻ no (frε) soͻ no. Wͻn a wͻ’yεε papa wͻ wͻn mu na wͻ’suroo Nyame no, wͻn wͻ akatua kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="173">
<translation><![CDATA[Wͻn a amanfoͻ bi ka kyerεε wͻn sε: “Nokorε sε, nnipa bi (Quaraishfoͻ) aboa εdom (kεseε) bi ano (rebεko) atia mo, enti monsuro wͻn. Nanso (saa ahunahuna yi) maa gyidie foforͻ bεkaa wͻn gyidie ho, na wͻ’kaa sε Onyankopͻn som bo ma yεn, na Ɔne Okyitaafoͻ papa paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="174">
<translation><![CDATA[Enti wͻ’de adom ne akyεdeε a efri Nyankopͻn hͻ na εsan baeε, na bͻne biara anto wͻn, efirisε wͻ’dii Nyankopͻn apεdeε no so. Onyankopͻn na adom kεseε yε Nedea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="175">
<translation><![CDATA[Ɛyε ͻbonsam na ͻrehunahuna n’akyitaafoͻ no, enti monhwε na moansuro wͻn, na monsuro Me, sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="176">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), εmma wͻn a wͻ’pere wͻn ho kͻ (kaafir) boniayε mu no asεm nnyε wo awerεho. Nokorε sε, wͻ’nntumi nyε Nyankopͻn hwee. Nyankopͻn mpε sε Ɔma wͻn kyεfa wͻ Daakye no mu. Wͻn wͻ asotwee kεseԑ paa (da hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="177">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’de gyidie kͻtͻ boniayε no, wͻ’ntumi nha Nyankopͻn wͻ kwan biara so, na mmom wͻn wͻ asotwee a εyε ya paa (da hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="178">
<translation><![CDATA[Ɛmma wͻn a wͻ’po nokorε no adwen nnyε wͻn sε ntoboaseε a Y’anya ama wͻn no yε ma wͻn. Y’ato Yε’boase na ama wͻn sεdeε wͻn bͻne bεdͻͻso. Na mmom wͻn wͻ animguaseε asotwee (da hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="179">
<translation><![CDATA[Ɛmma sε Nyankopͻn bεgya agyidiefoͻ no wͻ tebea a mowͻ mu no mu saa ara, na mmom gyesε ͻsa mu yi bͻne no firi papa no mu; εmma nso sε Nyankopͻn beyi asumasεm no adi akyerε mo, na mmom Nyankopͻn yi N’asomafoͻ no mu nea Ɔpε. Enti monye Nyankopͻn ne N’asomafoͻ no ni. Sε mogye di, na mosuro Nyame a mobenya akatua kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="180">
<translation><![CDATA[Ɛmma wͻn a wͻ’yε pεpεε (anaasε wͻbͻ ayεmuͻnyono) wͻ deε Nyankopͻn firi N’adom mu de ama wͻn no ho no adwen nnyε wͻn sε (pεpεε no) yε ma wͻn. Daabi, εyε bͻne ma wͻn. Yε’de deε wͻ’yεε ho pεpεε no bεsεn wͻn kͻn mu wͻ Wusͻreε da. Nyankopͻn na ͻsoro ne asaase so adedie nyinaa yε Nedea; Onyankopͻn ne dwuma a modie nyinaa ho amanebͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="181">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn ate wͻn a wͻ’ka sε Nyankopͻn yε ohiani na yεn ne adefoͻ no asεm no; Yε’bεtwerε deε wͻ’ka no, ne Nkͻmhyεfoͻ a wͻ’nam kwan bͻne so kunkum wͻn no. (Atemmuda no) Yε’bεka akyerε wͻn sε monka ͻhyeε asotwee no nhwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="182">
<translation><![CDATA[Ɛnam dwuma a monsa adi ato moanim no ho nti. Onyankopͻn deε Onsisi Nenkoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="183">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’ka sε Nyankopͻn ne yεn ahyε bͻ sε yεnnye ͻsomafoͻ biara nni gyesε ͻde afͻrebͻdeε a yεde ogya hyeε ba ansa. Ka sε: “Asomafoͻ bi dii m’anim kan de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee ne deε moreka yi brεε mo, na afei εdeεn nti na mokunkum wͻn, sε moyε nokwafoͻ ampa a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="184">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε wͻ’bu wo ɔtorofoɔ a, saa ara na wͻ’buu asomafoͻ a wͻ’dii w’anim kan no atorofoɔ. Asomafoͻ no de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee ne Nyamesεm ne Nwoma pefee no bae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="185">
<translation><![CDATA[Ɔkra biara bεka owuo ahwε, na yεbetua mo ka pεpεεpε wͻ Owu sͻreε da no. Na obi a yεbεma no ne Amane-hunu gya no ntεm kwan aware, na yεde no bεkͻ Soro Aheman no mu no, nokorε sε na w’adi nkonim. Wiase asetena yi mu anigyeε nyε hwee na mmom εyε nnaadaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="186">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yε’de mosika (anaa moagyapadeε) ne mo nipadua bεsͻ mo ahwε. Mobεte atεm didie pii nso afiri wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no a wͻ’dii moanim kan no, ne wͻn a wͻ’som abosom no hͻ. Sε monya aboterε na moyε ahwεyie, suro Nyame a nokorɛ sɛ, ɛno ne dwumadie no nyinaa botaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="187">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Nyankopͻn gyee apam firii wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no hͻ sε: “Mona (Nwoma no mu nsεm no) adi (nkyerε amanfoͻ), na monhwε yie na moanfa ansuma”. Nanso wͻ’to twenee wͻ wͻn akyi, na wͻ’tͻnee εnam sika karaa bi nti. Adwadi bͻne paa na wͻn adie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="188">
<translation><![CDATA[Ɛmma moadwen nyε mo sε, wͻn a wͻ’de deε wͻn ayε tu wͻn ho, na wͻ’pε sε yεkamfo wͻn wͻ adeε a wͻn nyͻeε ho no benya wͻn ho afa adi afiri asotwee no mu, na mmom wͻn wͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="189">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase so ahennie nyinaa wͻ Nyankopͻn. Onyankopͻn na ͻwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="190">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ ͻsoro ne asaase mmͻeε, ne adesaeε ne adekyeε a εbͻ abira no mu dema nnipa mu mmadwemmafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="191">
<translation><![CDATA[Wͻn a, sε wͻ’gyina hͻ o, anaasε wͻ’te hͻ o, anaasε wͻ’da wͻn nkyεn mu mpo o, wͻ’kae Nyankopͻn na wͻ’dwendwen ͻsoro ne asaase mmͻeε ho (ka sε): “Ye’Wura Nyankopͻn, W’ammͻ woi nom (nyinaa) kwa. Kronkron Hene ne Wo (Awurade)! (Yεsrε Wo sε): Bͻ yεn ho ban fri Ogya no amanehunu no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="192">
<translation><![CDATA[Ye’Wura Nyankopͻn, nokorε sε, obi a Wode no bewura Amanehunu gya no mu no deε ampa sε na wagu n’anim ase. Na abͻnneεfoͻ no deε wͻ’nnya aboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="193">
<translation><![CDATA[Ye’Wura Nyankopͻn, nokorε sε yε’deε yεtee sε ͻfrεfrεni bi refrε (amanfoͻ) akͻ gyidie no mu sε: “Monye mo Wura Nyankopͻn ni, εna yε’gye diiε. Ye’Wura Nyankopͻn, enti fa yεn bͻne kyε yεn, na pepa yεn mfomsoͻ fri yεn so, na ma yεnwu nkͻka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="194">
<translation><![CDATA[Ye’Wura Nyankopͻn, fa deε wonam W’asomafoͻ no so ahyε yεn ho bͻ no nso ma yεn, na enngu y’anim ase wͻ Wusͻreε da no. Nokorε sε, Wommu Wo bͻhyε so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="195">
<translation><![CDATA[Enti wͻn Wura Nyankopͻn gyee wͻn (mpaebͻ no) so sε: “Memma momu biara a odii dwuma bi adwuma nnyε kwa, (sε saa nipa no yε) barima anaasε ͻbaa, mofri moho-moho mu. Enti wͻn a w’atu amantuo na yatu wͻn afiri wͻn afie mu, na yεretan wͻn ani wͻ Mekwan soͻ, na wͻ’reko na yεreku wͻn no, Mεpepa wͻn bͻne afri wͻn so, na Mede wͻn awura Soro Aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu. (Woi yε) akatua a efiri Nyankopͻn hͻ. Onyankopͻn hͻ na akatua pa paa no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="196">
<translation><![CDATA[Ɛmma wͻn a wͻ’po nokorε no akͻneaba (ne tumi) a wͻ’di no asaase soͻ no nnaadaa wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="197">
<translation><![CDATA[(Wͻn wiase) anigyeε no yε ketewaabi, na akyire no wͻn asetena mu ne Amanehunu gyem, na ahomegye bea bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="198">
<translation><![CDATA[Na mmom wͻn a wͻ’suro wͻn Wura Nyankopͻn no, wͻn wͻ Soro Aheman a nsubͻnten nenam aseε, emu na wͻ’bεtena. (Woi yε) anigye deε a ԑwᴐ Nyankopͻn hͻ, na adeε a ԑwᴐ Nyankopͻn hͻ no yε ma apapafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="199">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu bi wͻhͻ a, wͻ’gye Nyankopͻn die, ne deε yasiane ama mo, ne deε yasiane ama wͻn no, na wͻ’brε wͻn ho ase ma Nyankopͻn, na wͻ’nntͻn Nyankopͻn asεm εnam sika ketewaa bi ho nti. Saa nkorͻfoͻ no wͻ wͻn akatua wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ. Na Nyankopͻn deε Neho yε hare wͻ nkontabuo mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="200">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monsi aboterε na monyina pintinn na monwεn, na monsuro Nyankopͻn sεdeε mobedi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="4">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Adasamma, monsuro mo Wura Nyankopͻn no a Ɔbͻͻ mo firi honam baako mu, na Ɔbͻͻ ne yere nso firii (honam korͻ no ara) mu, na W’ama mmarima pii ne mmaa (ase atrε) afiri wͻn mmienu no mu; na monsuro Nyankopͻn no a mode no bisa (anaa mode no srɛ); na (monyε ahwε yie wͻ) abusua ho, efirisε Nyankopͻn deε Ɔrewεn mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Monfa nyanka no nso sika (anaa agyapadeε) ma wͻn. Na monhwε na moanfa deε εnyε ansesa deε εyε, na monhwε na moanfa wͻn agyapadeε anka mo agyapadeε ho ammͻ mu anni. Nokorε sε εno yε bͻne kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Sε mosuro sε montumi nyε (biribiara) pεpεεpε mma nyanka no a, εneε monware mmaa no deε εyε anisͻ ma mo; mmienu, mmiεnsa ne εnnan. Nasε mosuro sε montumi nyε (biribiara) pεpεεpε wͻ mmaa no ntεm a, εneε (monware) baako, anaasε (monware nneduafoͻ mmaa no a), wͻn wͻ monsa mu a wͻ’yε modea no bi; εno mmom na εyε, sεdeε monnkͻ fom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na monfri akoma pa mu mfa mmaa no (awadeε ho) tiri aseda a εyε akyεdeε no ma wͻn. Nasε wͻn ara de wͻn pε mu ma mo emu biribi a, εneε monfa anigyeε ne ahosεpε nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na Monhwε na moanfa wͻn a wͻn adwen nyinniiε no sika (anaa agyapadeε) a Nyankopͻn de abͻ mo dwetire no annhyε wͻn nsa; na emu na momͻ wͻn akͻnhoma, na monfira wͻn ntoma, na monka kasa pa (a abodweε wͻ mu) nkyerε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Na monsͻ nyanka no nhwε nkosi sε wͻ’beduru awadeε soͻ. Nasε mohunu sε wͻn adwen anyin a εneε monfa wͻn sika (anaa agyapadeε) no nhyε wͻn nsa. Na monhwε na moanni no wͻ kwan bͻne ne ntεmtεm so (amma ankͻba sε) wͻ’benyini no (na agyapadeε no asa). Na obia nensam yε no, ͻmͻ mmͻden sε ͻbɛhyɛ ne ho so (wͻ agyanka sika die no ho), na obia ahia no no nso {sε ͻredi bi a) oni no kwan pa so. Nasε mode wͻn sika (anaa agyapadeε) no rehyε wͻn nsa a, moma adansefoͻ medi wͻn ho adanseε. Na Nyankopͻn som bo wͻ akontabuo ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Mmarima wͻ deε awofoͻ ne abusuafoͻ (awu) agya no mu kyεfa. Mmaa nso wͻ deε awofoͻ ne abusuafoͻ (awu) agya no mu kyεfa, sε (adeε a wͻn wugyaeε no) esua anaasε εdͻͻso. (wͻn wͻ) kyεfa a (Nyankopͻn) ahyehyε {ama wͻn}.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Sε abusua ne nyanka ne ahiafoͻ ba faako a yεrekyε agyapadeε no a monkyε wͻn bi, na monka kasapa (a abodweε wͻ mu) nkyerε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wͻn a anka (wͻn na wͻ’rewu) agya (wͻn) mma nketewa wᴐ wᴐn akyi a anka wͻn yεm bεhyehye wͻn wͻ wͻn ho no, wͻ’ma wͻn yεm nhyehye wͻn nso (ma obi nyanka nso), na wͻ’nsuro Nyankopͻn, na wͻ’nka asεm a εtene (ma obi nyanka no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’nam kwan bͻne so di nyanka sika (anaa agyapadeε) no, ogya mmom na wͻ’di gu wͻn yafunu mu. Yεbεhye wͻn wͻ Ogyatanaa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn retu mofo fa mo mma ho: Ɔbarima (baako) kyεfa (wͻ awugyadeε mu) tesε mmaa mmienu kyεfa. Sε mmaa no boro mmienu a, wͻn kyεfa yε nkyεmu mmiεnsa mu mmienu wͻ deε (owufoͻ no awu) agya no mu. Nasε ͻbaa no yε baako pε a, εneε ͻbenya (emu) fa. Sε (owufoͻ no) wͻ ba a, n’awofoͻ no mu biara kyεfa wͻ deε (owufoͻ no awu agya no mu) yε nkyεmu nsia mu baako. Nasε onni ba εna n’awofoͻ na εredi n’adeε a, εneε ͻmaame kyεfa yε nkyεmu mmiεnsa mu baako. Sε (owufoͻ) no wͻ nuanom a, εneε ͻmaame kyεfa yε nkyεmu nsia mu baako, wͻ akyire yi a yayi nsamanseε a ͻyͻeε afiri mu, anaasε yatua εka biara awie. Moawofoͻ ne mo mma, monnim nea neho mfasoͻ bεn mo paa. (Woi yε) ahyεdeε a efiri Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Deε moyerenom bewu agya no nso, sε wͻ’nni ba a, εfa yε modea; nasε wͻn wͻ ba nso a, εneε mokyεfa yε deε wͻn awu agya no mu nkyεmu nnan mu baako, wͻ akyire yi a y’ayi nsamanseε a ͻyͻeε, anaasε (y’atua) εka (biara) awie. Deε monso (mobewu) gya no sε monni ba a, wͻn kyεfa a εwͻ mu yε nkyεmu nnan mu baako; nasε mowͻ ba nso a wͻn kyεfa wͻ deε moagya no mu yε nkyεmu nwͻtwe mu baako, wͻ akyire yi a y’ayi nsamanseε afiri mu anaasε y’atua εka biara awie. Sε ͻbarima anaa ͻbaa a yɛredi n’adeɛ no nni awofoͻ anaa ͻba, na sε ͻwͻ nua-barima anaasε nua-baa a, εneε wͻn mu baako biara kyεfa yε nkyεmuu nsia mu baako; na sε wͻn dodoͻ boro saa a, εneε wͻ’mͻmu nkyε nkyεmu mmiεnsa mu baako, wͻ akyire yi a yayi nsamanseε afiri mu, anaasε yatua εka biara awie, aberε a monnha obi. Woi yε ahyεdeε a efiri Nyankopͻn hͻ. Onyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Ntoboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[(Deε yaka akyerε mo yi) yε Nyankopͻn mmra. Obi a ͻbεyε sotie ama Nyankopͻn ne Nesomafoͻ no, Ɔde no bεkͻ Soro Aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu, emu na ͻbεtena, na εno ne nkonimdie kεseε paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Obi nso a ͻbεyε Nyankopͻn ne Nesomafoͻ asεm ho asoͻden, na ͻbεto Nyankopͻn mmra no, Ɔde no bεkͻ Amane-hunu gyem, εhͻ na ͻbεtena afe bͻͻ, na ͻbenya animguaseε asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Momu mmaa no mu biara a ͻbebu ahohwi bra bi no, monya momu (nnipa) nnan ma wͻ’ni wͻn ho adanseε. Nasε wͻ’di adanseε no (tia wͻn a) εneε moma wͻ’nhyε fie nkosi sε owuo bεba abεfa wͻn, anaasε Nyankopͻn bebue kwan (foforͻ) bi ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Momu mmarima mmienu nso a, wͻ’bεbu saa (ahohwi bra) no bie no, montwe wͻn mmienu aso; nasε wͻ’sakra wͻn adwen na wͻ’yε ntotoeε pa a, εneε monyae wͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn na Otie adwen-sakra, Ɔne Ɔdεεfoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Adwensakra a εwͻ Nyankopͻn hͻ, (anaasε adwen sakra a Nyakopͻn tie,) εwͻ wͻn a wͻ’yε bͻne wͻ aberε a wͻ’nnim, na afei (w’ahunu) na w’asakra wͻn adwen ntεm. Saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn tie wͻn adwensakra. Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ͻne Nyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Adwensakra (anaasε bͻne fakyε) nnihͻ mma wͻn a wͻ’kͻso yε bͻne kosi sε owuo bεba wͻn mu bi soͻ, na εhͻ na ͻbεka sε: “Afei deε m’asakra m’adwen, anaasε wͻn a wͻ’wu aberε a wͻ’yε (Kaafir) boniayεfoͻ no. Y’asiesie asotwee a εyε ya paa ama saa nkorͻfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monni ho kwan sε mobεfa (mmaa akunafoͻ no sε awugyadeε) adi adeε wͻ aberε a εnyε wͻn pε; anaasε mobεma wͻn ho akyere wͻn sε mobεgye deε mode ama wͻn no mu biribi, gyesε wͻ’bu bra bͻne bi a εda adie. Mone wͻn ntena wͻ kwan pa so efrisε, sε mompε wͻn a, ebia deε mompε no mmom mu na Nyankopͻn de nhyira kεseε paa ahyε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Nasε mopεsε mode ͻyere (foforͻ) bεhyε ͻyere (dadaa) anan mu, nasε moama wͻn mu baako bi dwetire bi a, monhwε na moanye emu biribiara. Mobεfa animguaseε ne kwan bͻne pefee so na agyeε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Deεn nti na εsεsε mogyeε wͻ aberε a mode moho aka moho na wͻn agye bͻhyε a emu yε den afri mo hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanware mmaa a moagyanom aware wͻn, gyesε deε atwa mu, efrisε, εyε ahohwisεm ne akyiwadeε ne ͻkwan bͻne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Y’abra mo (sε mobεware) mo maamenom, ne mo mma mmaa, ne monua mmaa, ne mosewaanom, ne mo maame nua mmaa, ne monua mmarima mma mmaa, ne mo nua mmaa mma mmaa, ne mo maamenom a wͻn ama mo nufoͻ anom, ne monua mmaa a (monfri eni anaasε sekorͻ na mmom) mone wͻn anom nufu korͻ, ne moyere nom maamenom, ne momma nnoma mmaa a mona mohwε wͻn soͻ a wͻ’yε moyere nom a moakͻ wͻn ho mma mmaa; nasε monkͻͻ wͻn (maame) ho deε a, εneε bͻne biara nni moso; εna mo mma mmarima a wͻ’firi moara mosisi mu yere nom. (Y’abra mo nso) sε mobεka nnua mmaa mmienu abom (aware wͻn), gyesε deε atwa mu. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunu Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Y’asan (abra mo sε mobεware) mmaa a wͻn wͻ kunu, gyesε (nneduafoͻ mmaa) no a wͻ’yε mo ara modea no. Woi yε Nyankopͻn ahyεdeε a εda mo soͻ. (Mmaa a ya’kyerε mu) yi akyi, yεma mo ho kwan sε, mode moagyapadeε bεhwehwε wͻn aware wͻn, na εnyε mpena twee anaasε adwamammͻ mu. Na wͻn a moani gye wͻn ho (sε moware wͻn no), monfa wͻn tiri aseda a εyε ahyεdeε no mma wͻn. Na (etire aseda a) εyε ahyεdeε no akyi no, εnyε bͻne mamo fa deε mobεgye ato mu ho. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, na Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Momu obi nso a ontumi nware agyidiefoͻ mmaa a wͻ’de wͻn ho no, (ͻnware) monfenaa agyidiefoͻ a wͻ’yε modea no (mu bi). Onyankopͻn Nim sεdeε mogyedie siteε. Mofiri moho-moho mu. Enti monware wͻn wͻ wͻn Wura nom akwamma mu, na monfa wͻn tiri aseda ma wͻn wͻ kwan pa so wͻ awadeε mu; wͻnyε mmaa a wͻ’di wͻn ho nni na wͻ’nnyε adwamanfoͻ, anaa wͻ’nntwe mpena. Nasε wͻ’ware na wͻ’kͻbu bra bͻne bi a, yεnfa ͻbaa a ͻde ne ho asotwee no mu fa ntwe wͻn aso. Saa (mfenaa awadeε nkyerεkyerεmu yi) gyina hͻ ma momu obia osuro sε ͻbεkͻ akͻtͻ bͻne mu. Nasε mosi aboterε a εno mmom na εyε ma mo. Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunu Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn pεsε Ɔkyerεkyerε (ͻsom no ho mmra) mu pefee kyerε mo, na Ɔkyerε mo wͻn a w’ͻdii moanim kan no kwan no, na Ɔgye moadwen sakra. Onyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn pεsε Ɔgye moadwen sakra, nanso wͻn a wͻ’di akͻnnͻ akyire no hwehwε sε anka mobεmane (afri kwan tenenee no so) akͻ akyirikyiri paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn pε sε Ɔgo (mmra) no mu ma mo, efirisε onipa mmͻeε anaa onipa suban mu no ͻyε abͻdeε a ͻyε mmrε (onni ahoͻden).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanfa nkontompo kwan so anni montεm sika, na mmom εnyε sε adwadie a moate moho aseε; na monhwε na moankunkum moho. Nokorε sε Nyankopͻn hu mo mmͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Na obi a ͻnam ͻtan ne asisie so bεyε saa no, Yε’de no bεkͻ Amanehunu gyem . Na εno deε εyε adeε a εyε mmerε koraa ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Sε motwe mo ho firi bͻne akεseε a y’abra mo no ho a, Y’εbεpepa mo bͻne afri mo so, na Yε’de mo akͻwura Animuonyam bea no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Na monhwε na moanyε aniberebereε wͻ deε Nyankopͻn de ama ebinom akyεn ebinom no ho. Mmarima wͻ dwuma a wͻ’die ho akatua, εna mmaa nso wͻ dwuma a wͻ’die ho akatua. Enti momisa adom mfiri Nyankopͻn (adom) no mu. Na Nyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Y’ahyehyε (obi a odi adeε) ama obiara fa agyapadeε a awofoͻ ne abusuafoͻ bi (bewu) agya ho. Wͻn a mode monsa nifa ahyε (nkrataa) ase ne wͻn ahyε bͻ wͻ adedie ho no nso, monfa wͻn kyεfa ma wͻn. Nokorε sε Nyankopͻn ne biribiara ho Dansefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Mmarima na wͻ’di mmaa soͻ (anaasε wͻ’hwε wͻn soͻ), εnam sε Nyankopͻn ama ebinom so akyεn bi, εnam sε mmarima no na wͻ’yi wͻn sika anaa wͻn agyapadeε wͻ mmaa no ho. Ɛmmaa papa no brε wͻn ho ase, bͻ (wͻn kununom) kokoa mu adeε a Nyankopͻn abͻ ho ban no ho ban (wͻ berε a wͻn kununom nni hͻ). Na mmaa no a mosuro sε wͻ’yε asobrakyeε no, montu wͻn fo, (sε εno annyε yie a) montu nya wͻn wͻ kεtε so, (sε εno nso anyε yie a) montea wͻn. Nasε wͻ’tie mo a, monhwε na moanhwehwε kwan bi anfa antia wͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Okokroko, Ɔso kyεn biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nasε mosuro ntotoo bi a asi (ͻbaa no ne okunu) mmienu ntεm a, mompε osenifoͻ baako mfiri ͻbarima no abusua mu, εna osenifoͻ baako nso mfri ͻbaa no abusua mu. Sε wͻn mmienu pε nsiesie a Nyankopͻn besiesie wͻn mmienu ntεm. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Nimdefoͻ, Ɔne (dwuma a onipa die ho) Amanebᴐfoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Monsom Nyankopͻn na monhwε na moanfa biribi ammata Neho; na monyε ayεmyε ma awofoͻ ne abusua ne nyanka ne ahiafoͻ ne abusuafoͻ a mone wͻn bͻ afipam, ne afipamfoͻ a wͻ’nnyε abusuafoͻ, ne akwantuo mu yͻnkoͻ (anaa y’ahokafoͻ) ne ͻkwantuni ne nkoa ne mfenaa a wͻ’hyε monsa. Nokorε sε, Nyankopͻn mpε obi a ͻyε ahomasoͻ na otu neho no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’bͻ ayεmuͻyono anaa wͻ’yε pεpε na wͻ’hyε amanfoͻ ma wͻ’bͻ ayεmuͻnyono, na wͻ’de adom a Nyankopͻn de ama wͻn no asie no, boniayεfoͻ no deε Y’asiesie animguaseε asotwee ato wͻn hͻ;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻ’yi wͻn sika (anaa agyapadeε) dema sεdeε nnipa behu, na wͻ’nnye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no nnie no; na obi a neyͻnko ne ͻbonsam deε, ͻyͻnko bͻne paa ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Sε anka wͻ’regye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no adi, ayi deε Nyankopͻn de ama wͻn no mu bi ama (wͻ Nyame kwan so) a, anka deεn na εbεyε wͻn? Nyankopͻn ne Onimdefoͻ a Onim wͻn yie paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn nsisi (obi) ketekete tesε aboboaa (a ani ntumi nhunu); sε papa bi (na obi bεyε a), Ɔde (n’akatua no) bͻ ho, na W’ama no akatua a efri Ne hͻ a εsom bo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Sε Yε’de ͻman biara adansefoͻ ba, na (saa Da no) Yε’de wo (Muhammad) nso ba bedi woi nom ho adanseε a, (saa Da no abͻneεfoͻ no) bεyε dεn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Saa Da no, wͻn a wͻ’poo nokorε no, na wͻ’tee Ɔsomafoͻ no so atua no bεpεsε anka yεnfa asaase nkata wͻn so korakora. (Saa Da no) wͻ’ntumi mfa asεm biara nnsuma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moammεn Nyamefrε ho wͻ berε a moaborͻ, kͻpem sε (moadwene mu bεda hͻ na) moahunu deɛ moreka; (saa ara nso na sε) ahosen fii (ka mo a montumi nkͻ Nyamedan mu) gyesε obi a ͻretwa mu (wͻ Nyamedan no mu kεkε), kosi sε mobedwareε, na mmom sε moyare anaasε mowͻ akwantuo mu, anaasε momu bi fri baabi so aba, anaa mode moho aka mmaa εna monnya nsuo a, monfa nεteε a εho teε mpepa moanim ne monsa. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefafri Hene, Ɔno na Ɔde bͻne kyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Wonhunuu wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu kyεfa bie no? (Saa nkorͻfoͻ no) de nokorε kͻtͻ yera, na wͻ’pε sε moyera firi ͻkwan (tenenee) no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn deε Onim moatamfoͻ no; Nyankopͻn yε Okyitaafoͻ a Ɔsom bo, na Nyankopͻn yε Ɔboafoͻ a Ɔsom bo]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Yudafoͻ no mu bi wͻhͻ a wͻ’sesa (Nyankopͻn) asεm no firi netobea; na deε wͻ’ka nesε: Y’ate nanso yenni so, na tie na wonte (aseε) na (wͻ’ka) ‘Raaa’ina’ dane wͻn kεterεma, na wͻ’to ͻsom no ho. Nasε wͻ’kaa sε: Y’ate na yε’bedi so enti wodeε tie na hwε yεn a’’ anka εyε ma wͻn, na εno nso na anka edi mmu paa. Nanso wͻn boniayε nti Nyankopͻn adome wͻn, enti wͻ’nnye (asεm no) nni gyesε (emu) kakraabi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Mo a yama mo Nyamesom ho Nwoma, monye deε y’aisane a εrehyε Nwoma a εwͻ mohͻ no mma no ni ansa na Y’apepa animu na Y’adane no aba akyire (agu moanim ase); anaasε, ansa na Y’adome wͻn sεdeε Yε’domee Sabat’foͻ no. Onyankopͻn ahyεdeε deε εyε hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, sε (obi) de biribi bata Nyankopͻn ho a, εno deε Ɔnnfa (saa nipa no) bͻne nnkyε (no), na εno akyiri no Ɔde obi a Ɔpε biara bͻne kyε no. Obi a ͻde biribi bεbata Nyankopͻn ho no, ampa sε (saa nipa no) abͻ netrim atwa nkontompo ayε bͻne kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Wonhunuu (Yudafoͻ no ne Kristofoͻ no) a, wͻ’yε wͻn ho sε wͻne ahotewfoͻ no? Daabi, Nyankopͻn na Ɔte obi a Ɔpε ho, na Onni (obiara) amim ketekete koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Hwε sεdeε wͻ’si bͻ wͻn tirim twa nkontompo to Nyankopͻn soͻ. Woi yε bͻne a εsom bo na εda adi pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Wonhunuu wͻn a yεmaa wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu kyεfa bi no? Wͻ’gye abosom ne asumansεm di; wͻ’ka kyerε wͻn a wͻ’po nkorε no sε: “Woinom (Quraishfoͻ abosomsomfoͻ no mmom) nam ͻkwan tenenee so kyεn wͻn (Muslimifoͻ) no a wͻ’agye adie no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn adome wͻn no; na obi a Nyankopͻn adome no no nso deε wonnya ͻboafoͻ mma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn wͻ kyεfa bi wͻ (Nyankopͻn) ahennie no mu? Ɛneε anka wͻ’mma onipa biara hwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻ’yε deε Nyankopͻn afiri N’adom mu de ama amanfoͻ bi no ho ahoͻyaa? Ɛneε ampa sε, Yε’maa Abraham asefoͻ no Nwoma ne Adwen, na Yε’maa wͻn ahennie a εsoo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi wͻhͻ a wͻ’gye no (Muhammad) die, na wͻn mu bi nso wͻhͻ a wͻ’dane wͻn ho firi neho. Na Amanehunu gya no som bo (sε yεde hye wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’po Yεn Nsεm no, Yε’de wͻn bεkͻ Amanehunu gyem. Na εberε biara a wͻn ho wedeε no bεhyeε no Yε’bεsesa wedeε foforͻ ama wͻn, sεdeε wͻ’bεka asotwee no ahwε paa. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, na Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwuma pa no, Yε’de wͻn bεkͻ Soro Aheman no a nsubͻten nenam aseε no mu, emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ. Wͻ’benya yerenom ahotewfoͻ wͻhͻ; na Yεde wͻn bewura enyunu paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn rehyε mo sε, monsan mfa adeε a obi de ahyε monsa sε nhwεsodeε no nsan ma ne wura; na sε mobu nnipa ntεm atεn a momu atεn tenenee. Nokorε sε, afutupa paa na Nyankopͻn retu mo no. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Otiefoͻ N’ani nso tua biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monyε sotie ma Nyankopͻn na monyε sotie nso ma Ɔsomafoͻ no, ne wͻn a wͻ’kuta tumi wͻ mo mu no nso. Nasε ntotoo bi ba montεm wͻ biribi ho a, monsan nkͻyε εho nhwehwε mu wͻ Nyankopͻn ne Nesomafoͻ no hͻ, sε mogye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no di ampa a, εno na εyε, na εno nso na edi mmu na εma awie pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wonhunuu wͻn a wͻ’kyerε sε wͻ’agye deε yasiane ama woͻ no die, na wͻ’san gye deε yedii w’anim kan sianeε no nso die no? (Saa nkorͻfoͻ no) hwehwε ͻbonsam atemmuo, abrε nso a yahyε wͻn sε wͻ’mpo ͻbonsam. Nanso ͻbonsam pεsε ͻyera wͻn de wͻn kͻ akyirikyiri.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε, momra ma yεnkͻ deε Nyankopͻn asiane no hͻ ne Nesomafoͻ no hͻ a, wobehunu sε nkͻnkͻnsafoͻ no adane wͻn ho dane paa afri wo ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Afei adεn nti na sε mmusuo bi to wͻn wͻ dwuma a wͻ’nsa adi ato wͻn anim no ho a, wͻ’ba wo hͻ frε Nyankopͻn di nse sε: “Yεn deε, deε yεrehwehwε ara ne deε εyε, εna koroyε?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn Nim deε εwͻ saa nkorͻfoͻ woi nom akoma mu, enti twe woho firi wͻn ho, na tu wͻn fo, na ka asεm a εkͻ aso muu paa a εbεkͻ wͻn mu kyerε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Deε nti Yε’soma Ɔsomafoͻ ne sε (amanfoͻ) bεyε sotie ama no wͻ Nyankopͻn pε mu. Sε (nkͻnkͻnsafoͻ no) yε bͻne tia wͻn kraa nasε wͻ’reba wo hͻ abεsrε Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε, εna Ɔsomafoͻ no resrε bͻnefakyε ama wͻn a, anka wͻ’behunu sε Nyankopͻn na Ɔde bͻne kyε, na Ɔne Mmͻborͻhunu Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Nanso daabi, Mede wo Wura Nyankopͻn di nse sε: “Wͻ’nnyε agyidiefoͻ, gyesε (wͻ’ma kwan ma) woyε wͻn temmufo wͻ deε asi wͻn ntεm (biara) ho, na afei wͻ’nnya ͻyaw die biara wͻ wͻn akoma mu wͻ deε wobuu (wͻn) ho atεn no ho, na wͻ’brε wͻn ho ase brε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, sε anka Y’ahyε wͻn sε, monkunkum mo ho, anaasε montu mfri moafie mu a anka wͻn mu kakraabi na wͻ’bεyε. Sԑ wͻ’reyε deε yԑde atu wᴐn foᴐ no a, anka εyε papa ma wͻn; na anka εbεhyε wͻn (gyidie nso) den,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Na anka Y’ama wͻn akatua kεseε a efiri Yεn kyεn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Na anka Y’akyerε wͻn kwan tenenee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Na obi a ͻbεyε sotie ama Nyankopͻn ne Ɔsomafoͻ no, saa nkorͻfoͻ no ka wͻn a Nyankopͻn de adom adom wͻn no ho; (saa nkrͻfoͻ no ne): Nkͻmhyεfoͻ no, ne Nokwafoͻ no, ne Mogya ho adansefoͻ no, ne apapafoͻ a wͻ’dii dwuma pa no. Na wͻn ne ayͻnkofoͻ pa paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Saa adom no firi Nyankopͻn hͻ, na Nyankopͻn som bo sε Ɔne (biribiara ho) Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monyε ahoboa (ntwεn moatamfoͻ no), na mompue (nkͻ no) akuo-akuo, anaa momͻ mu nkͻ (Nyame koo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Momu binom wͻhͻ a wͻ’gye wͻn ho ka akyire. Sε mmusuo bi to mo a, deε wͻ’ka ne sε: “Nyankopͻn adom me sε, mannka wͻn ho wͻhͻ bie”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Sε monya Nyankopͻn hͻ adom bi nso a w’ͻka (nsεm bi) tesε deε ͻdͻ nni mo ne wͻn ntεm sε: “Sε meka wͻn ho a anka manya sadeε a εsom bo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Enti ma wͻn a wͻ’tͻn wiase asetena dekͻtͻ Daakye no nko wͻ Nyame kwan so; na obi a ͻbεko wͻ Nyame kwan soͻ no, sε yeku no o, anaasε odi nkonim o, Yε’bεma no akatua a εsom bo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Deɛn na ɛha mo a enti εnsεsε moko wͻ Nyankopͻn kwan soͻ aberε a mmarima ne mmaa ne nkͻdaa a wͻ’nni ahoͻden resu sε: “Yε’Wura Nyankopͻn, yi yεn firi kuro a emufoͻ yε abͻneεfoͻ no mu, na ma yεn Okyitaafoͻ firi Wo hͻ, na ma yεn ͻboafoͻ nso firi Wo hͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’agye adie no reko Nyankopͻn kwan so, εna wͻn a wͻ’po nokorε no nso reko wͻ ͻbonsam kwan soͻ. Enti monko ntia ͻbonsam akyitaafoͻ no. Nokorε sε, ͻbonsam pͻ (a ͻbͻ) deε ahoͻden biara nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Wonhunuu wͻn a yεka kyerεε wͻn sε: “Montwe monsa (mfiri ͻkoo ho), na monfrε Nyame wͻ nebrε mu, na monyi Zaka no? Afei εberε a yεyεε ͻkoo nhyε maa wͻn no, afei hwε, na wͻn mu bi suro nnipa sεdeε anka εsεsε wͻ’si suro Nyankopͻn anaasɛ wͻ’suro (nnipa) mpo kyεn saa. Asεm a wͻ’kaeε ne sε: “Ye’Wura Nyankopͻn, adεn na W’ahyehyε ͻkoo ama yεn? Sε anka Wode kͻͻ animu kakra maa yεn a?”. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Wiase mu anigyeε no yε ketewaa bi, na Daakye no yε ma obi a osuro Nyankopͻn. Na Ye’nsisi mo ketekete koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Faako a mowͻ biara no owuo bεto mo wͻ hͻ; sε mowͻ aban tenten a εyε den mu mpo a. Na sε papa bi to wͻn a, deε wͻ’ka nesε: “Woi deε efiri Nyankopͻn hͻ;” nasε bͻne bi to wͻn nso a, deε wͻ’ka nesε: “Woi deε efri wo (Muhammad( hͻ”. Ka sε: “Ne nyinaa firi Nyankopͻn hͻ”. Na deεn na εha saa nkorͻfoͻ no a anka wͻ’nnyε ate asεm aseε yi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Adepa biara a εbεto mo no firi Nyankopͻn hͻ, εna ade bͻne biara nso a εbεto mo no firi mo ara mohͻ. Enti na Y’asoma wo wͻ adasamma hͻ sε Ɔsomafoͻ. Onyankopͻn yε Ɔdanseni a Ɔsom bo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεyε sotie ama Ɔsomafoͻ no, ampa sε w’ayε sotie ama Nyankopͻn, na obi a ͻbεdane n’akyi ama no no, Y’ansoma wo (Muhammad) sε bεhwε wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[(Nkͻnkͻnsafoͻ no) kasε: “(Y’ayε) sotie (ama wo)”. Nanso sε wͻ’firi wohͻ kͻ a, wͻn mu fekuo bi fa adwen anadwo dane deε wͻ’kaaeε no ani. Nyankopͻn retwerε adwen a wͻ’faa no anadwoͻ no. Enti twe woho firi wͻn ho na fa woho to Nyankopͻn so. Na Nyankopͻn yε Okyitaafoͻ a Ɔsom bo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻ’nnwenee anaa wͻnfaa Qur’aan yi ho asεm nkͻͻ adwendwen mu yie anaa? Sε anka efiri obi foforͻ hͻ a εnyε Nyankopͻn hͻ a, anka wͻ’benya abirabͻ pii wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Sε asomdweε asεm bi anaa ehu asεm bi ba wͻn hͻ a wͻ’de tene (anaasε wͻ’de bͻ dawuro). Sε anka wͻ’dane maa Ɔsomafoͻ no ne wͻn mu wͻn a tumi hyε wͻ’nsa no a, anka wͻn mu wͻn a wͻ’repε ho nimdeε no behunu (nokorε a εwͻ mu). Sε εnyε Nyankopͻn adom ne N’ahummͻbͻrͻ na εwͻ mosoͻ a, anka (momu dodoͻ no ara) bedi ͻbonsam akyi, gyesε kakraa bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), ko wͻ Nyankopͻn kwan no so; na yεnnfa adesoa bi nsoa wo, na mmom gyesε deε εfa wo ara woho. Na hyε agyidiefoͻ no nkuran. Ebia Nyankopͻn besi boniayεfoͻ no koo ho kwan. Onyankopͻn ne Ɔhoͻdenfoͻ, N’asotwee mu yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Obi a obedi agyinamuu pa no benya emu kyεfa, na obi nso a obedi agyinamuu bͻne no nso benya emu kyεfa. Onyankopͻn na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Sε obi de nkyea kyea mo a, monkyea no ma εnyε dε nkyεn nkyea a ͻkyeaa mo no, sε nyesoͻ nso a monye so ma εnyε dε nkyεn nenyesoͻ no. Nokorε sε Nyankopͻn deε obu biribiara ho akonta..]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn, Awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara. Nokorε sε Ɔbεboa moano wͻ Wusͻreε da no a akyinnyeε biara nni ho no mu; na hwan na na’sεm yε nokorε kyεn Nyankopͻn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[(Agyediefoͻ), εdeεn na εha mo a enti momu akyε mmienu wͻ nkͻnkͻnsafoͻ no ho yi? Wͻn nneyεε nti Nyankopͻn ama wͻn asan kͻ wͻn boniayε no mu. Mopε sε mokyerε obi a Nyankopͻn ayera no no kwan? Obi a Nyankopͻn ayera no no deε wonnya kwan (kyerε) mma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Wͻ’pε sε anka mopo (nokorε) no sεdeε wͻn apoͻ no, na moyε pε; enti monhwε yie na moanfa wͻn mu bi ayͻnkoͻ kosi sε wͻ’betu amantuo wͻ Nyankopͻn kwan so. Sε wͻ’dane wͻn akyi dema nokorε no a, εneε baabiara a mobenya wͻn no monkye wͻn na monku wͻn, na monhwε na moanfa wͻn mu bi adamfoͻ anaasε aboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn a wͻ’dͻm ekuo bi a asomdwiε apam da mone wͻn ntεm, anaasε wͻ'ba mohͻ a enni wͻn akoma mu sε wͻ’ne mo bεko, anaasε wͻ’ne wͻn ara nkorͻfoͻ bεko. Sε Nyankopͻn pε a anka Ɔbεma wͻn tumi wͻ moso na wͻ’ne mo ako. Enti sε wͻ’twe san firi moho na wͻ’ne mo anko na wͻ’de asomdwiε hyia mo a, εno deε Nyankopͻn mmaa mo wᴐn ho kwan (sε mone wͻn koo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) wobehunu ebinom nso (tesε Asad ne Gatfaanfoͻ) no sε wͻ’hwehwε ahotᴐ wͻ mo hͻ san hwehwε ahotᴐ nso fri wͻn nkorͻfoͻ nso hͻ. Ԑberε biara a yεbεfrε wͻn akͻ mmusuo bi mu no ntεm ara na wͻn wͻ mu. Sε (saa nkorͻfoͻ yi) antwe wͻn ho anfiri mo ho anfa asomdwiε anhyia mo annyi wͻ’nsa wͻ moso a, εneε faako a mobehyia wͻn biara no monkye wͻn na monku wͻn, na woi nom na Y’ama mo tumii pefee wͻ wͻn so (sε motumi ko tia wͻn) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Mmra mma ho kwan sε gyidieni bekum gyidieni, gyesε mfomsoͻ (na εmaa no baa saa). Obia εnam mfomsoͻ so bεma no akum gyidieni no ͻnfa ͻdͻnkͻ a ͻyε gyidieni ho nkyε no, na ontua mogya hwieguo ho mpata ma owufoͻ no abusuafoͻ, gyesε (abusuafoͻ no) dekyε. Sε owufoͻ no firi nnipa bi a mo ne wͻn wͻ ͻkoo mu, εna na ͻyε gyidieni a, εneε ͻdͻnkͻ gyidieni na mode neho bɛkyε no. Sε owufoͻ no fri nnipa bi a mone wͻn wͻ apam da montεm εna ͻyε gyidieni a, montua mogya hwieguo ho mpata ma na’busuafoͻ na monfa ͻdͻnkͻ a ͻyε gyidieni ho nkyε no. Na obi a onnya no, ͻnyɛ akyiriwia bosome mmienu a εtoatoa soͻ (a εkyerε) adwen sakra a efiri Nyankopͻn hͻ. Na Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, na Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Obi a ͻde anidaaho bekum gyidieni deε, n’akatua ne Amanehunu gyem, emu na ͻbεtena, na Nyankopͻn abufuo ne Nenomee wͻ no so, na yasiesie asotwee kεse ato hͻ ama no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε motu kwan (kͻ ͻkoo) wͻ Nyankopͻn kwan so a, (monya ntoboaseε) nyε nhwehwεmuu, na monhwε na moanka ankyerε obi a ͻde asomdweε (nkyea) no behyia mo no sε: “Wonyε gyidieni”. Moreyε de ahwehwε wiase asetena mu agyapadeε a enni hͻ daa no, εneε Nyankopͻn hͻ na asadeε pii wͻ. Saa ara na kanee no na moteε, εna Nyankopͻn de N’adom no dom mo (maa mobεyεε agyidiefoͻ), enti εyε a monyε nhwehwεmuu (na moankͻkum monua gyidieni). Nokorε sε, Nyankopͻn na dwuma a modie biara no Ɔbεbͻ (mo) ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Agyidiefoͻ no mu wͻn a (wannkͻ ͻsa no bie) na wͻ’tenaa fie (wͻ aberε a) na biribiara nnha wͻn no, wͻ’ne wͻn a wͻ’de wͻn agyapadeε ne wͻn kraa bͻͻ mmͻden wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no gyina berε nnyε pε. Nyankopͻn apagya wͻn a wͻ’de wͻn agyapadeε ne wͻn kraa reboa wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no kyεn wͻn a wͻ’tenaa (fie no) wͻ gyinaberε mu. (Agyidiefoͻ) no nyinaa Nyankopͻn de adepa no na ahyε wͻn bͻ. Onyankopͻn de akatua kεseε paa abͻ mmͻdemmͻfoͻ no abaso kyεn wͻn a wͻ’tenaa (fie no);-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[(Ͻde) abasobͻ (a, ekorͻn paa) ne bͻnefakyε ne ahummͻborͻ a efiri Nehͻ (na abᴐ wᴐn abasoᴐ). Onyankopͻn ne Bͻnefakye Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a Soro abͻfoͻ yi wͻn nkwa a wͻn ayε bͻne atia wͻn kraa no, (abͻfoͻ) no ka kyerε wͻn sε: “Dwuma bεn na na moredie (a enti moansom Nyame?)” Wͻ’bεka sε: “Na yenni ahoͻden wͻ asaase no so”. Abͻfoͻ no bεka sε: “Enti na Nyankopͻn asaase no nyε tεtrεtεε (anaasε εsoo) sεdeε mobetumi atu amantuo wͻ soͻ?” Saa nkorͻfoͻ no asetena mu bεyε Amane-hunu gyem, na εhͻ yε nnkyi bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Gyesε (wͻn) mu mmarima ne mmaa a na wɔ’nni ahoɔden, ne nkͻdaa a wͻ’ntumi ntu amantuo anaa wͻ’nni kwan biara a wͻ’bεfa soͻ no-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na ebia Nyankopͻn de wͻn mfomsoͻ befiri wͻn. Nyankopͻn ne Bͻnefafri Hene, na Ɔno na Ɔde Bͻne kyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Obia a obetu amantuo wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no, obenya dwanekͻbea pii ama no abuso wͻ asaase no so. Obi a obefri nefie sε ͻretu amantuo akͻ Nyankopͻn ne Nesomafoͻ hͻ, na owuo bεto no no, ampa sε n’akatua abεda Nyankopͻn so. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Sε motu kwan wͻ asaase no so na mosuro sε boniayεfoͻ no bεha mo na mote Nyamefrε (a εyε Rakaa nnan no) so (yε no mmienu-mmienu) a, bͻne biara nni mo so. Nokorε sε, boniayεfoͻ no yε moatamfo pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε wowᴐ wͻn mu (wͻ ͻkoo mu) na wode wͻn refrε Nyame a, ma wͻn mu fekuo bi nka woho ne wo mfrε Nyame no, na ma wͻ’nfa wͻn akodeε; sε wͻ’de wͻn anim butu fͻm (frε Nyame no wie a), ma wͻn megyina moakyi, na ekuo baako a aka no a wͻ’nya mfrεε Nyame no nso mmra mεne wo mfrε Nyame no, na wͻ’ma wͻn ani na wͻn ho so yie na wͻnfa wͻn akodeε. Wͻn a wͻ’po nokorε no pε sε anka moadwen befiri moakodeε ne mo nneεma soͻ na wͻ’abεto ahyε moso prεko pε. Bͻne biara nni moso sε, sε nsuo reha mo anaasε moyare a mode moakodeε no bεgu hͻ. Na mmom moma moani na moho so yie. Nokorε sε, Nyankopͻn asiesie animguaseε asotwee ato boniayεfoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Sε mofrε Nyame no wie a, monkae Nyankopͻn wͻ (εberε a mo) gyina hͻ ne (εberε a mo) te hͻ ne (εberε) a moda monkyεn mu no mu. Nasε monya ahotᴐ a, εneε monfrε Nyame no (sεdeε yakyerε mo dada no). Nokorε sε, Nyamefrε yε adeε a yahyehyε no brε-ano-brε-ano ato agyidiefoͻ no soͻ]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Mommma moaba mu mmu sε mobεhwehwε nkorͻfoͻ no. Sε morebrε a, saa ara na wͻ’nso rebrε sεdeε morebrε no ara; moani da biribi so wͻ Nyankopͻn hͻ a, wͻ’nni saa anidaasoͻ no. Onyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε mu na Y’εde asiane Nwoma no ama woͻ, sεdeε wode deε Nyankopͻn ayi akyerε woͻ no bebu nnipa ntεm atεn. Enti hwε yie na woanni amma wͻn a wͻ’di hwammͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Na srε Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Enti hwε na woanko amma wͻn a wͻ’di wͻn ara wͻn kraa hwammͻ no. Nokorε sε, Nyankopͻn mpε obia odi hwammͻ, yε (nipa) bͻneni no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[(Wͻ’yε) desuma nnipa na (wͻ’nnyε) mfa nsuma Nyankopͻn, efrisε anadwo berε no a na wͻ’rebͻ pͻ wͻ asεm a Nyankopͻn ani nnye ho no ho no, na Ɔne wͻn na εwͻ hͻ. Onyankopͻn deε Watwa dwuma a wͻ’redie no nyinaa ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Hwε, woi nom ne nnipa a moreko ama wͻn wͻ wiase asetena yi mu; na Wusͻreε da no nso hwan na ͻbεko ama wͻn wͻ Nyankopͻn anim, anaasε hwan na ͻbεyε wͻn kyitaafoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεyε bͻne, anaasε ͻbedi ne kraa amim na ͻbεsrε Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε no, obenya Nyankopͻn sε Ɔne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεyε bͻne no, ͻyε detia ne kraa. Onyankopͻn deε Ɔne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεyε mfomsoͻ anaasε bͻne bi na ͻde bεhyε obi a onnim ho hwee no, nokorε sε (saa nipa no) asoa adanse kurumuu ne bͻne a εso paa (ho asotwee).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Sε εnyε Nyankopͻn adom ne N’ahummͻbͻrͻ na εwͻ wo soͻ a, anka (Yudafoͻ no) mu fekuo bi ayε wͻn adwen sε wͻ’bεma wo ayera (afiri kwan tenenee no so), nanso wͻ’ntumi nyera obiara, na mmom (wͻ’yera) wͻn ara wͻn ho. Wͻ’ntumi nyε wo bͻne nso wͻ ͻkwan biara so. Efrisε Nyankopͻn asiane Nwoma no ne Nyansa no ama wo, εna W’akyerε wo adeε a na anka wonnim. Onyankopͻn adom a εwͻ wo soͻ no so paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Papa biara nni wͻn agyinatuo bebrebe no mu, mmom (agyinatuo a papa wͻ mu ne) obi a ͻrehyε (amamfoͻ) ama w’ayε adͻeε anaa wayε papa, anaa (wͻ’rehyε amanfoͻ) ama wasiesie nnipa ntεm. Na obi a ͻbεyε woi nom de ahwehwε Nyankopͻn hͻ animuonyam no, Yε’bεma no akatua a εsom bo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεko atia Ɔsomafoͻ no wͻ akyire yi a tenenee no ada adi pefee ama no, na ͻnam ͻkwan a εnyε agyidiefoͻ no kwan no soͻ no, Yε’begyae no ama ͻkwan a ͻno ara apε ama neho no, na Yε’de no akͻ Amanehunu gyem, na εhͻ yε nkyi bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn mmfa (obi a) ͻde biribi bεbata Neho bͻne nnkyε no, na mmom εno akyiri no Ɔde bͻne biara a Ɔpε kyε. Obi a ͻde biribi bεbata Onyankopͻn ho no, nokorε sε wayera (afiri ͻkwan tenenee no so) kͻ akyirikyiri paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Sε (Quraishfoͻ abosomsomfoͻ no) firi Nyankopͻn akyi sufrε biribi mpo a εyε abosom mmaa; na nea wͻ’frε no no ne ͻbonsam otuateɛni no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn abͻ no dua. Asεm a ͻbonsam kaeε ne sε: “(Awurade), mεfa Wo nkoa no mu kyεfa bi a yatwa ato hͻ no-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Na mayera wͻn, na mama nsεm hunu a εho nni mfasoͻ ayε wͻn apεdeε, na mama wͻn apaepae nyεmmoa aso (ayε no nsohyεdeε a εkyerε sε, saa aboa no wͻ wͻn abosom), na wͻn asesa Onyankopͻn abͻdeε. Obia ͻbefiri Nyankopͻn akyi afa ͻbonsam ayε kyitaafoͻ no, nokorε sε wabrԑ berԑguo a εda adi pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[(Ɔbonsam) hyε wͻn bͻ, na ͻma nsεm hunu yε wͻn apεdeε, na deε ͻbonsam hyε wͻn ho bͻ biara no yε nnaadaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no asetena ne Amane hunu gyem, na wͻ’nnya kwan biara a wͻ’de bedwane afiri hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Wͻn a w’agye adie na wͻ’di dwuma pa no deε, Y’εde wͻn bεkͻ Aheman no a nsubͻnten nenam aseε no mu, emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ. Onyankopͻn bͻhyε yε nokorε. Hwan na n’asεm yε nokorε kyεn Nyankopͻn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Ɛnyε mo (agyidiefoͻ no) apεdeε sԑdeԑ modwene no, anaasε wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no apεdeε sԑdeԑ wᴐ’dwene no (na εbεyε hͻ). Na mmom obi a obedi dwuma bͻne no yεbetua no so ka, na onnya okyitaafoͻ anaa ͻboafoͻ wͻ Nyakopכn akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Obi nso a obedi dwuma pa, sε ͻyε ͻbarima anaasε ͻbaa, na sε ᴐyε gyidieni a, saa nkorͻfoͻ no na wͻ’bεkͻ Aheman no mu no, na yenni wͻn amim ketekete koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻwͻ ͻsompa mu kyεn onipa a, w’abrε neho nyinaa ase ama Nyankopͻn na ͻyε ayεmyε (anaasε ͻyε papa) na ͻnam ͻteneneeni Abraham kwan no soͻ? Nyankopͻn faa Abraham adamfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ soro ne deε a εwͻ asaase soͻ (nyinaa) wͻ Nyankopͻn. Nyankopͻn deε Watwa biribiara ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻ’rebisa wo mmaa no nso ho asεm. Ka sε: “Deε Nyankopͻn rehyε mo fa wͻn ho ne deε yakenkan akyerε mo a εwͻ Nwoma no mu no a εfa mmaa nyanka no a monfaa wͻn kyεfa a yahyehyε ama wͻn no mmaa wͻn, nanso mopεsε moware wͻn no; εna (ͻresan hyε mo sεdeε mode) nkͻdaa a wͻ’nni ahoͻden no (nso kyεfa bεma wͻn), na afei mobedi nokorε ama nyanka no. Dwumadi papa biara a mobedie no, nokorε sε Nyankopͻn ne εho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Sε ͻbaa bi suro ateeteε bi wͻ okunu hͻ, anaa nso sε ͻnte n’anim nkyerε no a, εnyε bͻne mma wͻn mmienu sε wͻ’bεsiesie wͻn ntεm nsiesie pa; nsisie na εyε paa, εwom sε adefodepε atwe nnipa adwen. Sε moyε ayεmyε na mosuro Nyame a, Nyankopͻn deε Ɔne dwuma a modie ho amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Sε moyere moho sεn ara mpo a mo’ntumi nyε pεpεεpε wͻ mmaa no ntεm. Na mmom monhwε na moantwe moho amfiri (ͻbaa baako ho) korakora anyε no sεdeε ͻsensεn hͻ, (ͻno a onni kunu, ͻno nso a onyaee awadeε). Sε mosiesie montεm na mosuro Nyame a, nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="130">
<translation><![CDATA[Sε wͻ’ntεm tete (gyae awadeε) nso a, Nyankopͻn bεma N’adom kεseε no aso wͻn mu biara so. Nyankopͻn na Ɔwͻ adom a εsoo paa, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="131">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa wͻ Nyankopͻn. Ampa sε, Yε’kasa kyerεε wͻn a yεmaa wͻn Nyamesom ho nwoma a wͻ’dii moanim kan no, εna monso (yakasa akyerε mo) sε: ‘’Monsuro Nyankopͻn. Sε mopo (Nyankopͻn nsεm no a), nokorε sε, deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa wͻ Nyankopͻn; na Nyankopͻn deε W’anya Neho a Onhia obiara hwee, na Ɔne Ayeyie, Nkamfoͻ ne Aseda Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="132">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase soͻ nyinaa wͻ no. Nyankopͻn ne Okyitaafoͻ a Ɔsom bo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="133">
<translation><![CDATA[Adasamma, sε (Nyankopͻn) pε a Obeyi mo afiri hͻ na Ɔde abodeε foforͻ abεhyε mo anan mu, na Nyankopͻn wͻ εno ho tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="134">
<translation><![CDATA[Obi a ͻpε wiase mu akatua no, Nyankopͻn hͻ na wiase mu akatua ne Daakye no nyinaa wͻ. Onyankopͻn na Ɔte biribiara na Ohu biribiara nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="135">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monyina pintinn wͻ nokorε so sε Nyankopͻn adansefoͻ; sε (asεm a woredi ho adanseε ama Nyame no) tia wo ara, anaa awofoͻ, anaa obusuani bi; sε (asεm no) tia osikani anaa ohiani bi mpo a, (hunu sε) Nyankopͻn na Ɔyε wͻn mmienu Kyitaafoͻ. Monhwε na moanni apεdeε akyi ankͻmane (amfiri kwan tenenee no so). Sε mokyea (atemmuo) anaa modane moho (firi nokorε) ho a, nokorε sε Onyankopͻn ne dwuma a modie no nyinaa ho Amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="136">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monye Nyankopͻn ne Nesomafoͻ no ni, na (monye) Nwoma no a y’asiane ama Nesomafoͻ no, ne Nwoma no a yedii kan sianeε no nso ni. Obi a ͻbεpo Nyankopͻn ne N’asoro abͻfoͻ, ne Ne Nwoma ne N’asomafoͻ, ne Da a etwa toͻ no, nokorε sε (saa nipa no) ayera kͻ akyirikyiri paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="137">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’gye die, na afei wͻ’san po wͻn gyidie no, na wͻ’san gyidie na wͻ’san po bio, na wͻ’san gyedie na wͻ’san po wͻn gyidie no bio, na afei wͻn boniayε no kͻsoͻ (anaasε emu yε den) no, (saa nkorͻfoͻ no) deε Nyankopͻn mmfa wͻn bͻne nnkyε wͻn, na Ɔnkyerε wͻn kwan tenenee no nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="138">
<translation><![CDATA[Enti hyε nkͻnkͻnsafoͻ no bͻ sε nokorε, wͻn wͻ asotwee a εyεya (paa da hͻ retwεn wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="139">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’fri agyidiefoͻ no akyi kͻfa boniayεfoͻ no ayͻnkoͻ no, tumi bi na wͻ’rehwehwε afri wͻn hͻ anaa? Nokorε sε tumi nyinaa wͻ Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="140">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Y’asiane no wͻ Nwoma no mu ama mo sε, sε mote sε wᴐ’po Nyankopͻn Nsεm no na wͻ’redi ho fεw a, εmma mone wͻn nntena faako, kᴐpem sε wᴐ’bedi nkᴐmmᴐ foforᴐ a ԑnyԑ (Nyame asԑm no ho fԑw die; sԑ motena wᴐn nkyԑn a,) εneε nokorԑ sԑ motesε wͻn ara pεpεεpε. Nokorε sε, Nyankopͻn bεboa boniayεfoͻ no ne nkͻnkͻnsafoͻ no nyinaa ano wͻ Amane hunu gyem.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="141">
<translation><![CDATA[Wᴐn na wͻ’retwεn mo no. Sε monya nkonimdie bi firi Nyankopͻn hͻ a, deε wͻ’ka nesε: “Adεn, yεnnka moho anaa?” Sε boniayεfoͻ no nya kyεfa bi nso a, deε wͻ’ka kyerε wͻn nesε: “Y’aanni moso nkonim, εna yesii agyidiefoͻ no kwan wͻ mo ho (amma wͻn antumi annyε mo bͻne)?” Enti Nyankopͻn bebu montεm atεn wͻ Wusͻreε da no. Ԑmma sε Nyankopͻn bεma boniayεfoͻ no anya agyidiefoͻ no ho kwan..]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="142">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, nkͻnkͻnsafoͻ no (adwen ne sε), wͻ’redaadaa Nyankopͻn, Ɔno nso bεdaadaa wͻn.Sε wͻ’gyina hͻ sε wͻ’refrε Nyame a, wͻ’gyina hͻ wͻ akwadworͻ so, (wͻ’yε) dekyerε nnipa; sε wͻ’bεkae Nyankopͻn mpo a wͻ’kae no ketewaa bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="143">
<translation><![CDATA[Wͻn adwen nnsi pi wͻ woi ne woi ntεm. Wͻ’nnka (agyidiefoͻ) woi nom ho, εna wͻ’nnka (boniayεfoͻ) woi nom nso ho. Na obi a Nyankopͻn ayera no no wonnya ͻkwan (kyerε) mma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="144">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanfiri agyidiefoͻ no akyi ankͻfa boniayεfoͻ no ayͻnkoͻ. Anaasε mopε sε moma Nyankopͻn nyinasoͻ pefee ma Ɔde tia mo anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="145">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (Daakye Atemmuda no) nkͻnkͻnsafoͻ no bεkͻ Amanehunu gya no mu aseε hͻ paa, na wonnya ͻboafoͻ mma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="146">
<translation><![CDATA[Gyesԑ wͻn a wͻ’sakra wͻn adwen, na wͻ’toto ntotoeε pa, na wͻ’sͻ Nyankopͻn mu yie, na wͻ’di wͻn Nyamesom ho nokorε ma Nyankopͻn no, saa nkorͻfoͻ no na wͻ’ka agyidiefoͻ no ho. Nyankopͻn bεma agyidiefoͻ no akatua kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="147">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn mfasoͻ na εwͻ so ma Nyankopͻn sε Ɔtwe moaso; sε moreyi no ayε na moagye no adi a? Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Oyi ayε, na Ɔno ara nso ne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="148">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn mpε sε kasa bͻne bεda adi wͻ badwam, gyesε nea obi ayԑ no bᴐne. Onyankopͻn ne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="149">
<translation><![CDATA[Sε moda papa yε adi, anaasε moyε desie, anaasε mode bͻne fri a, nokorɛ sɛ Nyankopͻn ne Bͻnefafri Hene, Ɔno na Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="150">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’po Nyankopͻn ne N’asomafoͻ no, na wͻ’pε sε wͻ’paepae Nyankopͻn ne N’asomafoͻ no ntεm, na wͻ’ka sε: Yε’gye ebinom di, na yεnnye ebinom nso nnie, na wͻ’hwehwε kwan wͻ (gyidie ne boniayε) ntεm no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="151">
<translation><![CDATA[Woi nom ne boniayεfoͻ paa no. Y’asiesie animguaseε asotwee ato boniayεfoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="152">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’agye Nyankopͻn ne N’asomafoͻ no adie, na wͻ’mpaepae wͻn mu biara ntεm no, wͻn na Nyankopͻn de wͻn akatua bεma wͻn no. Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="153">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ no rebisa wo sε: “Ma Nwoma nsiane mfri soro ma wͻn”. Ampa sε wͻ’bisaa Mose deε εso kyεn saa. Wͻ’kaa sε: “Yi Nyankopͻn adi pefee kyerε yεn“. Ɛnam wͻn bͻne nti agradaa ne ayerεmo (asotwee) too wͻn. Akyire yi a wͻ’nyaa nyinasoͻ pefee no, wͻ’faa nantwi bedeε som no, nanso Yε’de ԑno firii wͻn. Y’εde nyinasoͻ pefee anaasε tumi maa Mose.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="154">
<translation><![CDATA[Wͻn Apam no ho no, Yε’pagyaa bepͻ no wͻ wͻn apampamu, Yε’ka kyerԑԑ wᴐn sε: “Monfa ahobraseε nwura ͻpono no mu”. Yε’ka kyerεε wͻn nso sε: “Monhwε na moammu Sabat (mmara no) so;” na Yε’gyee Apam a emu yε duro paa frii wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="155">
<translation><![CDATA[Ԑnam sε wͻ’buu wͻn Apam no soͻ, na wͻ’poo Nyankopͻn nsεm no, na wͻ’kunkum Nkͻmhyεfoͻ no wͻ aberε a εnyε nekwan soͻ, ne wͻn kasaa bi a wͻ’ka no sε: “Yakata y’akoma ho no nti“, Nyankopͻn asi (wͻn akoma) ano εnam wͻn boniayε ho nti, na (asεm) no mu, anaa wͻn mu nnipa kakraabi na wͻ’gye die;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="156">
<translation><![CDATA[Ԑnam wͻn boniayε ho nti, ne wͻn abususεm akεseε a wͻ’ka deto Mar’yam soͻ no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="157">
<translation><![CDATA[Ɛne wͻn nsεm keka bi sε: “Nokorε sε y’akum Yesu Kristo, Mar’yam ba, Nyankopͻn Somafoͻ no. Wͻn anku no, na wͻn ammͻ no asennua mu nso, na mmom asε saa ama wͻn. Nokorε sε, wͻn a wͻ’regye ho akyinnyeε no nyinaa adwen nnsi wͻn pi (wͻ ho); na wͻ’nni ho nimdeε na mmom deε wͻn adwen yε wͻn no na wͻ’di akyire. Nokorε paa deε y’anku no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="158">
<translation><![CDATA[Daabi, Nyankopͻn pagyaa no kͻͻ Nenkyεn. Onyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="159">
<translation><![CDATA[Wͻn a y’ama wͻn Nyame som ho Nwoma no mu biara bεgye (nsԑm a Qur’aan aka fa Yesu ho) no adi ansa na w’awu; Na wusͻreε da no (Yesu) bεyε ͻdanseni atia wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="160">
<translation><![CDATA[Ɛnam wͻn (Yudafoͻ no) bͻne, na wͻ’sii nnipa pii kwan firii Nyankopͻn kwan no soͻ nti, Yε’braa wͻn nnepa a na y’ama wͻn ho kwan no:-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="161">
<translation><![CDATA[(Wͻn bͻne no bi ne sε), na wͻ’gye bosea nsihoo wͻ aberε nso a y’abra wͻn, na wͻ’di amanfoͻ sika wͻ kwan bͻne so. Y’asiesie asotwee a εyε ya paa ato wͻn mu (Kaafirfoᴐ) boniayεfoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="162">
<translation><![CDATA[Mmom wͻn a w’aben wͻ nimdeε mu wͻ wͻn mu no, ne agyidiefoͻ no gye deε y’asiane ama woͻ no di, san gye deε yesiane dii w’anim kan no di. Na wͻn a wͻ’frε Nyame wͻ nebrε mu na wͻ’yi zaka, na wͻ’gye Nyankopͻn ne Da a etwa toͻ no die no, saa nkorͻfoͻ no Yε’bεma wͻn akatua a εsoo paa]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="163">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε Y’asiane Adiyisεm ama wo sεdeε Yesianee Adiyisεm maa Noa ne Nkͻmhyεfoͻ a wͻ’baa n’akyi no. Yesianee Adiyisεm nso maa Abraham ne Ismail ne Is'haaq ne Ya’aquub ne mmusua-mmusua no, εna (Yesianee bi maa) Yesu ne Hiob ne Aaron ne Solomon; na Dawid nso Yε’maa no Zabuur.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="164">
<translation><![CDATA[Asomafoͻ no mu bi wͻ hͻ a, ampa sε Y’adi kan aka wͻn ho asεm akyerε wo, na ebi nom nso Yε’nkaa wͻn ho asεm nkyerεε wo. Onyankopͻn ne Mose kasaa ano ne ano paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="165">
<translation><![CDATA[Asomafoͻ (yi de) anigyesɛm, ne kɔkɔbɔ (brɛɛ amanfoͻ) sεdeε Asomafoͻ no (mmaeε no) akyi adasamma nnya nyinasoͻ bi nntia Nyankopͻn. Onyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="166">
<translation><![CDATA[Mmom Nyankopͻn no ara di deε Wasiane ama woͻ no ho adanseε sε, Osianee no wͻ Ne nimdeε mu; na Soro abͻfoͻ nso di (ho) adanseε. Onyankopͻn som bo wͻ adansedie mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="167">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’po nokorε na wͻ’si amanfoͻ kwan firi Nyankopͻn kwan no soͻ no, ampa sε wͻn ayera kͻ akyirikyiri paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="168">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’po nokorε na wͻ’di bͻne no, Nyankopɔn mmfa wͻn bͻne nnkyε wͻn na Ɔnkyerε wͻn kwan (tenenee) no nso-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="169">
<translation><![CDATA[Na mmom Amanehunu gya no kwan (na Ɔbεkyerε wͻn), emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ. Ԑno yε adeε a εyε mmrε ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="170">
<translation><![CDATA[Adasamma, ampa sε Ɔsomafoͻ no de Nokorε no a efiri mo Wura Nyankopͻn hͻ no abrε mo. Enti sε mogye di a, εyε ma mo ara, nasε mopo nso a, εneε εyε nokorε sε deε εwͻ soro ne asaase so nyinaa wͻ Nyankopͻn. Onyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="171">
<translation><![CDATA[Mo a yama mo Nyamesom ho Nwoma, monhwε yie na moanyε (nneεma bi) amma no antra so wͻ mo Nyamesom no mu; na monhwε na moanka biribi anto Nyakopͻn so, na mmom (monka) deε εyε nokorε. Yesu Kristo, Mar’yam ba no, ͻyε Onyankopͻn Somafoͻ ne N’asεm a Ɔto maa Mar’yam, ne honhom a efiri Nehͻ. Enti monye Nyankopͻn ne N’asomafoͻ no ni. Monhwε na moanka sε: (Anyame) Mmiεnsa. Sε motwe moho (firi saa asԑm no ho a), εyε ma mo. Nyankopͻn deε Ɔyε Awurade baako, Kronkron Hene ne no sε Ɔbεwo ba. Deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa wͻ no. Onyankopͻn ne Okyitaafoͻ a Ɔsom bo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="172">
<translation><![CDATA[Ɛnyε Kristo no aniwu sε ͻyε Nyankopͻn akoa, (saa ara nso na) εnyε Soro abͻfoͻ a wͻ’bεn (Nyame no nso aniwuo). Obi a n’ani wu wͻ Nesom ho na ͻyε ahomasoͻ no, Ɔbεboa wͻn nyinaa ano wͻ N’anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="173">
<translation><![CDATA[Wɔn a wɔ’gye die na wɔ’di dwuma pa no, Ɔbεhyε wɔn akatua no mma ama wɔn, na Ɔde N’adom no bebree ama wɔn. Na wɔn a (Nesom) yε wɔn aniwuo na wɔ’yε ahomasoͻ no, Ɔde asotwee a εyε ya paa bεtwe wɔn aso. Onyankopɔn akyi no wɔ’nnya okyitaafoͻ anaa ͻboafoͻ mma wᴐn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="174">
<translation><![CDATA[Adasamma, nokorε sε, nyinasoͻ pefee firi mo Wura Nyankopɔn nkyεn aba mo hͻ, εna Y’asiane nhyerεnee pefee ama mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="175">
<translation><![CDATA[Enti wɔn a wɔ’bεgye Nyankopɔn adie na wɔ’bεsͻ Nemu yie no, Ɔde wɔn bεkͻ N’ahummͻborɔ ne adom a efiri Nehɔ no mu, na W’akyerε wɔn kwan akͻ ͻkwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="176">
<translation><![CDATA[Wɔ’rebisa wo nsεm bi ho atemmuo. Ka sε: “Onyankopɔn rekyerε mo fa onipa a onni awofoͻ anaa εmma. Sε obi wu na onni ba na ͻwͻ nua baa a, onua baa no kyεfa yε deε (owufoͻ no) wugyaeε no mu fa; na sε onua baa no nso nni ba (na owu na ne nua barima te ase a), ͻno na obedi (ne nua baa no) adeε. Na sε (nnua mmaa) mmienu na εwͻ hͻ a, wɔn mmienu bεfa nkyemu mmiεnsa mu mmienu. Nasε wɔ’kɔyε anuanom a mmarima ne mmaa wɔ mu a, εneε ͻbarima (baako) kyεfa tesε mmaa mmienu kyεfa”. Onyankopɔn rekyerεkyerε (mmra no) mu akyerε mo sεdeε εmma monkɔyera. Onyankopɔn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="5">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, moni bͻhyε anaa ahyεdeε no (nyinaa) so. Mo wͻ ho kwan sε modi ntͻte-boaa no (nyinaa bie), gyesε deε yakenkan akyerε mo no; monni ahayͻ nso ho kwan wͻ εberε a mowͻ Harami (ntoma fufuo no) mu. Nokorε sε, Nyankopͻn deε Ɔhyε mmara sεdeε Ɔpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanto Nyankopͻn (kronkron bea hͻ) nsεnkyerεnee no ho mmra, anaa abosome kronkron no ho mmra, anaa okum afͻdeε no ho mmara, anaa (mmoa no) kͻn-mu-ade no ho mmara anaa wͻn a wͻ’ba Nyamedan kronkron no ho bεhwehwε Nyankopͻn adom ne ne nyetomu no ho mmra. Sε mowie Haji asεdeε no a, motumi yε ha. Na monhwε na moamma nnipa bi ho tan, sε wͻ’sii (mo) Nyamedan kronkron no ho kwan no nti mma monnkͻyε bͻne. Na momoa moho wͻ papayε ne Nyamesuro ho, na monhwε na moammoa moho wͻ bͻne ne ͻtan ho. Na monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn awerԑtᴐ ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Ɛnam a) y’abra mo ne aboa funu, εna mogya, εna prako-nam, εna deε edin foforͻ bi a εnyε Nyankopͻn din na y’abͻ (aku no), εna deε yakyikyim ne kͻn (aku no), εna deε yabo no aku no, εna deε wate ahwe awuo, εna deε (aboa bi de) na’bεbεn awͻ no (aku no), εna (aboa a) akyere boa bi awe (agya bie), gyesε (mokͻtoo no) twaa ne mene; εna deε yakum agu bosom soͻ, εna (εnam a) mode agyan kyekyε. Ɛno yε fii. Ɛnnε da yi wͻn a wͻ’yi boniayε no anya abamu buo wͻ mosom no (nkͻsoͻ) ho. Enti monhwε na moansuro wͻn, na monsuro Me. Ɛnnε da yi Mama mosom no awie pεyε ama mo, εna Mede M’adom no awie mo soͻ, εna M’agye Islam atum ama mo sε εnyε ɔsom (ma mo). Na mmom obi a εkͻm ahokyerε nti (obedi deε yabra yi bie), na εnyε bͻne bi na ͻrepε ayε nti, nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔno ara nso ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻ’rebisa wo sε, adeε bεn na wͻn wͻ ho kwan? Ka sε: “Mowͻ ade pa biara ho kwan, afei (motumi di nnam a) mmoa ne ntakraboa a moakyerε wͻn ahayͻ no (kye wͻn ma mo) sεdeε Nyankopͻn akyerε mo no. Enti moni deε wͻ’bεkyere ama mo no, na momͻ Nyankopͻn din ngu so, na monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn ho yε hare paa wͻ akontabuo mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɛnnε da yi, yama mo adepa a εho teε biara ho kwan. Mowͻ wͻn a yama wͻn Nyamesom Nwoma (Yudafoͻ ne Kristofoͻ) no aduane ho kwan, na wͻn nso wͻ mo aduane ho kwan. Mowͻ agyidiefoͻ mmaa a wͻ’da hͻ kwa na wͻ’kuta wͻn ho yie no ho kwan (sε motumi ware wͻn), εna mosan wͻ wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no a wͻ’dii moanim kan no mmaa a wͻ’da hͻ kwa, na wͻ’kuta wͻn ho yie no ho nso ho kwan (sε motumi ware wͻn), sε mode wͻn tiri aseda ma wͻn a, (na mmom) εnyε adwammammͻ mu anaa mpena twee mu. Na obi a ͻbεpo gyidie no, ampa sε ne dwuma die ayε kwa, na ᴐbεka berεguofoͻ no ho Daakye.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε mosͻre (anaasε moyε moadwen) sε morekͻfrε Nyame a, monhohoro moanim ne monsa mεpem (mo) abatwε, na (monfa nsuo) nsra motri so na (monhohoro) monan ase mεpem (mo) nanpͻso. Sε mowͻ ahosen fii mu a, εno deε (monfa nsuo ndware) nte moho. Sε moyare anaa mowͻ akwantuo mu anaa momu bi firi baabi so aba, anaa mode moho aka mmaa εna monnya nsuo a, monfa nεteε a εho teε (mmͻ Tayammam) nsra moanim ne monsa ho. Nyankopͻn mpε sε Ɔde adesoa bεsoa mo, na mmom Ɔpεsε Ɔte moho na Ɔde N’adom no wie moso sεdeε mobeyi (no) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Monkae Nyankopͻn adom nso a Ɔde adom mo, ne N’apam a monsa hyε aseε no, εberε a mokaa sε: “Y’ate na yε’bedi soͻ no”. Enti monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn ne deε εwͻ akoma mu no ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monyina nokorε so pintinn ma Nyankopͻn, na moni adanseε wͻ nokorε mu. Monhwε yie na moamma amanfoͻ bi ho tan ansi mo kwan sε mobεka nokorε; monka nokorε, na εno na εbεn Nyamesuro, na monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε Nyankopͻn ne dwuma a modie no nyinaa ho amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn ahyε wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwuma pa no bͻ sε: “Wͻn wͻ bͻnefakyε ne akatua a εsoo paa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’po nokorε no na wͻ’fa Yεn nsεm no atorᴐsԑm no, saa nkorͻfoͻ no ne Amanehunu gya no mu foͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monkae Nyankopͻn adom a Ɔde adom mo, εberε a amanfoͻ bi yεε wͻn adwen sε wͻ’bεtene wͻnsa wͻ mo soͻ no, nanso Nyankopͻn twee wͻn nsa firii moso. Enti monsuro Nyankopͻn. Onyankopͻn na εsεsε agyidiefoͻ no de wͻn ho to Nesoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ampa sε Nyankopͻn gyee apam fri Israel mma no hͻ, na Yeyii atitriwfoͻ (nnipa) du-mmienu frii wͻn mu. Nyankopͻn kaa sε: “Sε mofrε Nyame wͻ nebrε mu na moyi Zaka, na mogye M’asomafoͻ no di, na moboa wͻn de anidie ma wͻn, na mobͻ Nyankopͻn bosea pa a, εneε na Meka moho; Mεpepa mo mfomsoͻ afri moso, na Mede mo akͻ Aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu. Na εno akyiri no momu biara a ͻbεpo nokorε no, nokorε sε w’ayera afri ͻkwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ԑnam sε wͻ’buu wͻn apam no soͻ no nti, Yε’domee wͻn, na Yε’maa wͻn akoma yεε den (efrisε) na wͻ’sesa Nyankopͻn nsεm no firi netobea, na (nsεm) no a yesiane berεε wͻn no nso wͻn werε fri emu fa (kεseε no). (Nkͻmhyεni), wobεkͻso ahu nnaadaa wͻ wͻn mu, gyesε wͻn mu (nnipa) kakraabi. Enti fafiri wͻn, na bu w’ani gu (wͻn mfomsoͻ) no bi so. Nokorε sε Nyankopͻn pε wͻn a wͻ’yε ayεmyε anaa papa no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’ka sε: “Yԑyԑ Kristofoͻ” no nso Yε’gyeee apam fri wͻn hͻ, nanso wͻn werε frii nsεm a yεde tuu wͻn foͻ no mu fa (kεseε no). Enti Yε’duaa ͻtan ne ahii wͻ wͻn ntεm dekosi Wusͻreε da. Onyankopͻn bεbͻ dwuma a wͻ’diiε no nyinaa ho amaneε akyerε wͻn (wͻ Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ, ampa sε Yε’somafoͻ no aba mohͻ a ͻreda nsεm pii a mode asie afiri Nwoma no mu no adi kyerε mo, na ͻbͻfa pii mpo so. Ampa sε nhyerεnee ne Nwoma pefee fri mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn dekyerε obi a odi N’apεdeε a εkͻ Asomdweε kwan no soͻ no akyi no kwan, na Oyi wͻn firi esum no mu de wͻn kͻ εhyεn no mu wͻ Nepε mu, na Ɔkyerε wͻn kwan kͻ ͻkwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’ka sε Mar’yam ba Kristo no ne Nyankopͻn no nyinaa yε (Kaafir) boniayεfoͻ. (Nkͻmhyεni), ka sε: ”Sε anka Nyankopͻn pεsε Ɔsεe Mar’yam ba Kristo ne ne maame, ne deε εwͻ asaase so nyinaa a, anka hwan na ͻwͻ tumi bi a ͻde betia Nyankopͻn? Ɔsoro ne asaase so ahennie ne deε εwͻ mfinfii nyinaa wͻ Nyankopͻn. Ɔbͻ deε Ɔpε. Nyankopͻn na Ɔwͻ tumi wͻ biribiara soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Yudafoͻ no ne Kristofoͻ no ka sε: “Yεn deε yεyε Nyankopͻn mma, na N’adɔfo paa ne yεn”. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Afei adεn nti na Ɔde mo bɔne twe moaso?” Daabi, monso moyε nnipa ka deε W’abͻ no ho. Ɔde obi a Ɔpε bɔne kyε no, εna Ɔtwe obi a Ɔpε nso aso. Onyankopɔn na ͻsoro ne asaase so ahennie ne deε εwͻ mfinfii nyinaa yε Nedea na Nehͻ ne (obiara) nnkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ, ampa sε Yεn Somafoͻ no aba monkyεn a ͻrekyerεkyerε (Mensεm no) mu kyerε mo, wͻ εberε a asomafoͻ no a wɔ’didisoͻ no to twaeε, sεdeε (Daakye no) moankͻka sε: “(Ɔsomafoͻ a) ͻde anigyesεm ho amaneε ne kͻkͻbͻ ho amaneε (nam) biara amma yεn hɔ. Enti (Ɔsomafoͻ a) ͻde anigyesεm ho amaneε ne kͻkͻbͻ ho amaneε aba mohͻ. Onyankopɔn na ͻwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a Mose ka kyerεε nenkorכfoͻ no sε: “Menkorɔfoͻ, monkae Nyankopͻn adom a Ɔde adom mo; sε W’ama Nkɔmhyεfoͻ afri mo mu, na W’ayε mo nhemfo, na Ɔde deε Ɔmfa mmaa amansan no mu biara ama mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Menkorͻfoͻ, monkͻ asaase kronkron a mo Wura Nyankopɔn ahyehyε ato hͻ ama mo no so, na monhwε na moanane moakyi, na modane moakyi a mobεberε agu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Wͻ‘kaa sε: “Mose, nnipa abranee ahoͻdenfoͻ bi wͻ asaase no so, enti yε’deε yεnnkͻ hͻ kͻpem sε wͻ’befiri soͻ ansa, nasε wͻ’fri so deε a, εneε yε’bεkͻ hͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Mmarima mmienu bi a wͻ’ka wͻn a wͻ’suro Nyankopͻn ho, na Nyankopͻn de adom adom wͻn no kaa sε: “Monfa ͻpono no mu na monkͻto nhyε wͻn so, nasε mo Wura mu a, nokorε sε mobedi nkonim. Nasε moyε agyidiefoͻ a εneε Nyankopͻn na monfa moho nto no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Wͻ’kaa sε: “Mose, nokorε paa sε aberε a wͻn wͻ (asaase no) so nko ara deε yεnnkͻ da, enti kͻ na wo ne wo Wura no ne wͻn nkͻko na yεn deε yεte ha ara retwεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, deε metumii kͻduro ara ne mene me nua (Aaron) so, enti (mesrε Wo sε), paepae yεn ne nnipa bͻnefoͻ no ntεm “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) kaa sε: “Nokorɛ sɛ yεbesi wͻn (asaase no) ho kwan mfie aduanan na wͻn adi akͻneaba wͻ asaase no so. Enti hwε na w’anni awerεhoͻ amma nnipa bͻnefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka Adam mma mmienu no ho (asεm no mu) nokorε kyerε (Yudafoͻ) no; εberε a wͻ’bͻͻ ͻhyeε afͻdeε na yε’gyee baako deε, na baako deε no deε yannyeε. (Nea yannye nedeε no) ka kyerεε (nea yεgyee ne deε no) sε: “Sε εteε biara no meku wo. (Deε yεgyee n’afͻrebͻ no) ka kyerεε (ne nua no) sε: “Wͻn a wͻ’suro Nyame no deε na Nyankopͻn gyeε”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[“Nasε wotene wonsa tia me sε wobeku me a, medeε mentene mensa ntia wo sε meku wo da, efrisε mesuro Nyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[“ Mepε sε wobεsoa me bͻne ne wo ara nso wo bͻne na w’akͻka Amanehunu gya no mu foͻ no ho. Na εno ne abͻneεfoͻ no akatua “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Enti nekraa apεdeε hyεε no nkuran maa no kum nenua no maa no bεkaa berεgufoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn somaa kwaakwaadabi maa no bεhwetee fͻm, sεdeε ͻbεkyerε no sεdeε ͻbεfa so asie ne nua no funu no. Ɔkaa sε: ”Menue, enti mantumi anyε sε saa kwaakwaadabi yi ansie menua funu?” Na onuu neho (sε ͻyε onipa na wantumi annya adwen na anomaa mmom na abεkyerε no deε εsεsε ͻyε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ɛnam saa nti, Yε’hyehyε maa Israel mma no sε: “Obi a ͻbekum onipa bi na εnyε sε (saa nipa no akum) onipa bi ho nti no, anaa obedi nsεmͻnee wͻ asaase no soͻ no, εtesε deε wa’kum nnipa nyinaa, saa ara nso na obi a ͻbεgye obi nkwa no tesε deε w’agye nnipa nyinaa nkwa. Ampa sε Y’asomafoͻ no de nyinasoͻ pefee no baa wͻn hͻ, nanso nokorε sε, εno akyiri no wͻn mu dodoͻ no ara na wͻ’kͻͻ so dii nsεmͻne wͻ asaase no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Akatua a εwͻ hͻ ma wɔn a wɔ’tu Nyankopɔn ne Nesomafoͻ no so sa, na wͻ’bͻ mmɔden sε basabasa yε bεkɔso wͻ asaase soͻ no ne sε: “Mobeku wɔn anaa mobεbͻ wɔn asεnnua mu, anaasε mobetwitwa wɔ’nsa ne wɔn nnan abͻ no abira, anaa mobetwa wɔn asuo afiri asaase no so. Ɛno yε animguaseε a yεdegu wɔn wɔ wiase. Daakye no nso wɔn wͻ asotwee kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Gyesԑ wᴐn a wɔ’sakra wɔn adwen ansa na moretumi adi wɔn soͻ (anaa monsa reka wɔn) no; εneε monhu sε Onyankopɔn ne Bɔnefakyε Hene, na Ɔne Mmɔborɔhunufoɔ Hene]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monsuro Nyankopɔn, na monhwehwε ͻkwan a εde mo bεbεn no, na momͻ moho mmɔden wͻ Ne kwan no so sεdeε mo bedi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wɔn a wɔ’yi (Nyankopɔn) boniayε no, sε wɔn wͻ deε εwͻ asaase so nyinaa ne nesεso mpo kaho sε wɔ’de bεyε mpata anya wɔn ho afiri Wusɔreε da no asotwee no mu a, yentie wɔn anaasε yεnnye. Wɔn wͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) wɔ’bεpε sε wɔ’befiri Amanehunu gya no mu. Nanso wɔ’mmfri mu, wɔn wᴐ asotwee a ԑwᴐ hᴐ daa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ɔkrͻmfoͻ barima ne ͻkrͻmfoͻ baa, montwa wɔn nsa; εyε dwuma a wɔ’diiε no so akatua, na asotwee no nyε adesua a efiri Onyankopɔn hɔ (mma amanfoͻ). Onyankopᴐn ne Otumfoᴐ, Onyansafoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Obi a nebͻne no akyi ͻbεsakra n’adwen na w’ayε ntotoeε pa no, Nyankopͻn betie n’adwen sakra no. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Wonnnim sε ͻsoro ne asaase so ahennie nyinaa wͻ Nyankopͻn? Ɔtwe obi a Ɔpε aso, εna Ɔde obi a Ɔpε nso bͻne kyε no. Onyankopͻn na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Ɔsomafoͻ (Muhammad), εmma wͻn a wͻ’pε ntεm kͻ boniayε mu no a wͻn wͻ wͻn a wͻ’de wͻn ano na εka sε wͻn agye adie, na wͻn akoma nnye nniiε no asεm nnyε wo awerεho. Yudafoͻ no mu bi wͻhͻ a wͻ’tie nkontompo biara, (san) tie dema afoforͻ a wͻn maa deε wo wͻ hͻ mpo, na akyire yi wͻ’sesa asεm no firi netobea. Deε wͻ’ka ne sε: “Sε yεde woi ma mo a monsͻ mu nasε yammfa amma mo nso a εneε monyε ho ahwεyie”. Obi a Nyankopͻn pεsε mmusuo bi ba nesoͻ no, wontumi nyε hwee mma no ntia Nyankopͻn. Woi nom na Nyankopͻn mpε sε Ɔte wͻn akoma ho no. Wͻn wͻ animguaseε wͻ wiase, na Daakye no nso wͻn wͻ asotwee kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Wͻn a) nkontompo na wͻ’tie, (anaasε wͻ’betwa nkontompo ato Nkͻmhyεni so nti na wͻ’tie), wͻn a wͻ’di akyiwadeε a yabra. Sε wͻ’ba wohͻ (sε bu wͻn ntεm atεn a), bu wͻn ntεm atεn, anaasε dane woho firi wͻn ho. Sε wodane woho firi wͻn ho a, wͻ'ntumi nnyε wo hwee. Sε worebu wͻn ntεm atεm a, bu no wͻ nokorε mu. Nokorε sε Nyankopͻn pε wͻn a wͻ’di nokorε no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Ԑdeεn nti koraa na εsεsε wͻ’ba wo hͻ bεhwehwε atemmuo wͻ aberε a Tora no wͻ wͻn hͻ na Nyankopͻn atemmuo wͻ mu, na εno mpo akyiri no wͻ’dane wͻn akyi dema? Efirisε, saa nkorͻfoͻ no nnyε agyidiefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yesianee Tora no a na kwan kyerε ne nhyerεnee wͻ mu, na εno na na Nkͻmhyεfoͻ no a wͻ’brε wͻn ho aseε no debu Yudafoͻ no atεn. Na (εno ara nso na Nkͻmhyεfoͻ no akyi no) Rabbifoͻ no ne asͻfoͻ no (debu atεn), εnam sε yεde Nyankopͻn Nwoma no hyεε wͻ’nsa sε wͻnhwε so, na na wͻ’di ho adanseε. Enti monhwε na moansuro nnipa, na mmom mo nsuro Me; na monhwε na moantͻn Me’nsεm (no anni) εnam sika kakra bi (a mobenya ho) nti. Obi a w’ammfa deε Nyankopͻn asiane aba no ammu atεn no, saa nkorͻfoͻ no ne (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Yε’hyehyεε no (wͻ Tora) no mu maa wͻn sε: “Ɔkra nsi ͻkra anan mu, ani nsi ani anan mu, εhwene nsi εhwene anan mu, asoo nsi asoo anan mu, na εsee nso nsi εsee anan mu, na pira nso so akatua nyε saa ara pεpεεpε. Na mmom obi a ͻde bεkyε no, εbεyε bͻnefakyε ama no. Obi a wannfa deε Nyankopͻn asiane aba ammu atεn no, saa nkorͻfoͻ no ne abͻneɛfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Wͻn anamͻn so na Yε’maa Mar’yam ba Yesu bεfaeε sε, ͻmεhyε Tora a edii n’anim kan no mma, na Y’εmaa no Injeel a na kwankyerε ne nhyerεnee wͻ mu dehyεε Tora a edi n’anim kan no mma; na εyε kwankyerε ne afutusεm dema Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Enti ma wͻn a Injeel yε wͻn dea no mfa deε Nyankopͻn asiane wͻ mu no mmu atεn. Na obi a wannfa deε Nyankopͻn asiane aba no ammu atεn no, saa nkorͻfoͻ no ne abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Yε’de Nokorε no na asiane Nwoma no ama woͻ, sεdeε εbεhyε Nwoma a edii n’anim kan no mma, na adi ho adanseε na abͻ ho ban. Enti gyina deε Nyankopͻn asiane aba no so na bu wͻn ntεm atεn. Na enni wͻn apεdeε hunu no akyi wͻ akyire yi a wonsa aka Nokorε no. Y’εyεε mmra maa momu (ͻman biara) ne kwan (a mobεfa so de asom Nyame asan de abu mo man). Sε εyε Nyankopͻn pε a, anka Ɔyεε mo nyinaa ͻman baako, na mmom sεdeε Ɔde deε Ɔde ama mo no bεsͻ mo ahwε nti. Enti moni akansie wͻ papa yε ho. Nyankopͻn hͻ na mo nyinaa bεsan akͻ na deε monte moho aseε wͻ ho no W’abͻ mo ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Enti fa deε Nyankopͻn asiane aba no bu wͻn ntεm atεn, na hwε yie na w’anni wͻn apεdeε akyi, na yε ahwεyie wͻ wͻn ho na w’anntwe wo anfri deε Nyankopͻn asiane ama woͻ no bi ho. Nasε wͻ’dane wͻn ho (fri Nokorε no ho) a, εneε hunu sε, Nyankopͻn na Ɔpεsε Ɔde wͻn bͻne no mu bi twe wͻn aso. Na nokorε sε, nnipa no mu pii yε abͻneεfoͻ paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Anaasε abagyimifoͻ no atemmuo no bi na wͻ’rehwehwε? Hwan na onim atemmuo pa kyεn Nyankopͻn dema amanfoͻ a wͻn gyidie si pie no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanfa Yudafoͻ no ne Kristofoͻ no ayͻnkoͻ, wͻ’yε wͻnho-wͻnho ayͻnkofoͻ, na mo mu biara a ͻbεfa wͻn yͻnkoͻ no na ͻka wͻn ho. Nokorε sε, Nyankopͻn deε ͻnkyerε abͻneεfoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Wobehunu wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no sε wͻ‘de ntεmpε kͻ wͻn hͻ, na deε wͻ’ka nesε: “Yesuro sε anhwε a na nsakraeε bi de mmusuo bi aberε yεn”. (Nkͻmhyεni), ebia Nyankopͻn de nkonimdie bi anaa asεm bi befri Nenkyεn aba ama wͻn anu wͻn ho wͻ deε wͻ’de asie wͻ wͻn (akoma) mu no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’agye adie no ka sε: “Enti saa nkorͻfoͻ (nkͻnkͻnsafoͻ) woi nom na wͻ’de Nyankopͻn adi nse sε wͻ’ka mo (Muslimifoͻ) ho yi?” Wͻn nyuma ayε kwa, enti wͻn akͻyε berεguofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, momu biara a ͻbεdane n’akyi ama nesom (Islam) no, Nyankopͻn de amanfoͻ bi bεba a Ɔbεdͻ wͻn paa na wͻnso adͻ Nyankopͻn paa, na wͻ’bεbrε wͻn ho ase ama agyidiefoͻ no na wͻ’ayε dendeenden atia boniayεfoͻ no. Wͻ’bεbɔ mmɔden paa wͻ Nyankopͻn kwan so, na wͻ’nsuro sε obi a onunu (nnipa) benunu wͻn. Saa na Nyankopͻn adom no teε, Ɔdema obi a Ɔpε. Onyankopͻn na N’adom trε (duru biribiara soͻ), Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, mo Kyitaafoͻ deɛ Ɔne Nyankopͻn, ne Ne Somafoͻ, ne wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’frε Nyame wͻ neberε mu, na wͻ’yi Zaka, na wͻ’bͻ wͻn mu ase (ma Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεfa Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ ne wͻn a wͻ’agye adie no sε wͻn Kyitaafoͻ no, nokorε sε Nyankopͻn kuo no ne nkonimdifoͻ no ampa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanfa wͻn a wͻn wͻ wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no a wͻ’dii moanim kan no, ne boniayεfoͻ (Kaafirfoͻ) no a wͻ’fa mosom no sε fεwdie ne agorͻ no ayͻnkoͻ, sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Sε morebͻ Nyamefrε ho dawuro afrε (nnipa ama wͻn abεsom Nyame a) wͻ’fa no fεw ne agodie; saa na εteε efrisε wͻ’yε nnipa a wͻ’nnwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Kasε: “Mo a yama mo Nyamesom ho Nwoma, enti bͻne ho akatua a mode tua yεn ka (nyinaa) ne sε y’agye Nyankopͻn, ne deε yasiane ama yεn, ne deε yedii kan sianeε no adie nti? Nokorε sε momu dodoͻ no ara yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Menkyerε mo nea n’akatua yε ade bͻne kyԑn saa wͻ Nyankopͻn hͻ?” (Saa nipa no ne) obi a Nyankopͻn adome no, na N’abufuo wͻ nesoͻ, na Ɔmaa wͻn mu bi danee nnoe ne mprako, na wͻ’som ͻbonsam; saa nkorͻfoͻ no na wͻn wͻ gyinaberε bͻnee paa mu, asan ayera afri ͻkwan tenenee no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Sε wͻ’ba mohͻ a deε wͻ’ka nesε: ‘’Yεgye di’’, aberε nso a wͻ’de boniayε (Kaafir adwen) na εbewura (mo hͻ), na saa (adwen korͻ) no ara na wͻ’de pue korͻ. Nyankopͻn deε Onim deε wͻ’de sie no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Wobehunu wͻn mu (Yudafoͻ no) pii sε wͻ’pε ntεm kͻ bͻne ne ͻtan mu, na wͻ’di akyiwadeε (tesε nsihoo ne kεtε ase hyε anaa adan mu deε). Nokorε sε bͻne paa na wͻ’die no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Adεn na asͻfoͻ no ne Nyamesom ho mmranimfoͻ no mmra wͻn atͻfosεm a wͻ’keka no, ne akyiwadeε die? Nokorε sε dwumadi bͻnee paa na wͻ’redie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Deε Yudafoͻ no ka ne sε: ‘’Yakyekyere Nyankopͻn nsa (anaasε Nyankopͻn nyε tema)’’. Wͻ’nsa nkyekyere, na yadome wͻn wͻ asεm a wͻ’kaeε no ho. Daabi, Nensa mmienu no nyinaa mu trε, (anaasε Nyankopͻn yε tema) na Oyi dema sεdeε Ɔpε. (Nkͻmhyεni), Adiyisεm a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ aba wo hͻ no ama wͻn mu dodoͻ no kͻso te atua, san yi boniayε. Na yεde ͻtan ne ahii ato wͻn ntεm dekosi Atemmuda. Ɛberε biara a wͻ’bεsͻ ͻkoo ho gya ano no na Nyankopͻn adum no; wͻ’bͻ nsεmmͻnee ho mmͻden paa wͻ asaase so. Na Nyankopͻn deε Ɔmpε nsεmmͻnedifoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Sε Nyamesom ho Nwomanimfoͻ no regye adi, asuro Nyame a, anka Yε’bεpepa wͻn bͻne afri wͻn so na Yε’de wͻn akͻ anigyeε Aheman no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Sε anka wͻ’de Tora ne Injeel no ne deε yasiane afri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ aberε wͻn no reyε adwuma a, anka wͻ’bedidi afri wͻn apampamu ne wͻn nan ase. Wͻn mu bi wͻhͻ a wͻ’yε apapafoͻ, na wͻn mu dodoͻ no deε dwuma bͻne paa na wͻ’die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ɔsomafoͻ (Muhammad), bͻ deε yasiane fri wo Wura Nyankopͻn hͻ ama woͻ no ho dawuro. Sε woannyε a, εneε na wommͻͻ N’asεm no ho dawuro. Onyankopͻn bεbͻ wo ho ban afri nnipa (nsam). Nokorε sε, Nyankopͻn deε Ɔnkyerε nnipa boniayεfoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) ka sε: “Nyamesom ho Nwomanimfoͻ, monni nyinasoͻ biara (wͻ Nyamesom mu), gyesε mode Tora no ne Injeel no ne deε yasiane afri mo Wura Nyankopͻn hͻ abrε mo no yε adwuma. Nanso Adiyisεm a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ aba wͻn hͻ no ma wͻn mu dodoͻ no ara kͻso te atua, san yi boniayε. Enti hwε na woanni amanfoͻ boniayεfoͻ no ho awerεhoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’agye adie no, ne wͻn a wͻ’yε Yudafoͻ ne Sabianfoͻ ne Kristofoͻ no, obiara a ͻgyee Nyankopͻn ne Da a etwatoͻ no diiε, na odii dwuma pa no, (Daakye Atemmuda no) ehu biara mma wͻn so na wͻn werε nso nnho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yε’gyee apam fri Israel mma no hͻ, na Yε’somaa asomafoͻ baa wͻn hͻ. Ԑberε biara a ͻsomafoͻ bi de deε εnyε wͻn akoma apεdeε bεbrε wͻn no (asomafoͻ no mu) fekuo bi wͻ hͻ a wͻ’buu wͻn sε atorofoͻ, na fekuo bi nso deε wͻ’kum wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Wͻn adwen yεε wͻn sε mmusuo biara nnihͻ, enti wͻ’maa wͻn ani firae, sisii wͻn aso nso. Na Nyankopͻn de wͻn bͻne kyεε wͻn; na bio dodoͻ no ara maa wͻn ani firae, sisii wͻn aso nso. Na Nyankopͻn deε Ohunu deε wͻ’yε nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Ampa sε wͻn a wͻ’ka sε: Nyankopͻn ne Kristo, Mar’yam ba no yɛ (Kaafir) boniayεfoͻ. Asεm a Kristo kaeɛ ne sε: “Israel mma, monsom Nyankopͻn a Ɔyε me (Yesu) Wura na Ɔyε monso mo Wura no, na nokorε sε, obiara a ͻde biribi bεbata Nyankopͻn ho no deε, ampa sε (Nyame) abra sε (saa nipa no bεkͻ) soro Aheman mu, na nefie ne Amanehunu gyem. Abͻneεfoͻ no deε wͻ’nni aboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Ampa sε wͻn a wͻ’ka sε: “Nokorε sε Nyankopͻn ka (anyame) baasa no ho no” yε (Kaafir) boniayεfoͻ. Awurade foforͻ biara nnihͻ ka Nyankopͻn Baako pε no ho. Sε wͻn anntwe wͻn ho anfri nsεm a wͻ’keka no ho a, asotwee a εyε ya paa bεto wͻn mu wͻn a wͻ’po nokorε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Enti wͻ’nnnsakra wͻn adwen nnkͻ Nyankopͻn hͻ na wͻ’nnsrε Nehͻ bͻnefakyε? Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene Ɔne Ahummͻborͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Mar’yam ba Kristo no gyinaberε ara ne sε ͻyε Somafoͻ. Asomafoͻ pii na adi n’anim kan atwamu kͻ, na ne maame nso yε ͻbaa nokwafoͻ, na wͻn mmienu nyinaa di aduane. Hwε sεdeε Yεrekyerεkyerε nsεm no mu (pefee) kyerε wͻn, na afei hwε sεdeε wͻ’si dane wͻn ho (fri Nokorε no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Enti mofri Nyankopͻn akyi som adeε a entumi mfa ͻhaw anaasε mfasoͻ biara mma mo?” Nyankopͻn deε Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara, na Ɔno ara nso ne Onimdefoͻ no a Onim biribiara no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Kasε: “Nyamesom ho Nwomanimfoͻ, monhwε na moanyε biribi amma no antra so wͻ mo som no mu aberε a εnyε nokorε, na monhwε na moanni amanfoͻ bi a, ampa sε kanee no wͻ’yeraeε na wͻ’yeraa (nnipa) pii na wͻn ayera afri ͻkwan pa no soͻ no apɛdeɛ akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Dawud ne Mar’yam ba Yesu kεterεma so na yεnam bͻͻ wͻn a wͻ’yi boniayε no a wͻn wͻ Israel mma no mu no dua, εnam wͻn asoͻden ne wͻn mmra too ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Na wͻ’nnsi bͻne ne amumuyε (a amanfoͻ) yε no ho kwan, na dwumadi bͻne paa na na wͻ’die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Wobehunu sε wͻn mu pii de wͻn ho ato wͻn a wͻ’yi boniayε no so. Ade bͻne paa na wͻn ayε ato wͻn anim no na εnam so ama Nyankopͻn abufuo aba wͻn so, na asotwee no mu na wͻ’bεtena.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Sε wͻ’gye Nyankopͻn ne Nkͻmhyεni no ne deε y’asiane ama no no di a, anka wͻ’nnfa wͻn ayͻnkoͻ, nanso wͻn mu dodoͻ no yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wobenya nnipa a wͻ’tan agyidiefoͻ no paa a, (wͻne): Yudafoͻ no, ne wᴐn a wᴐ’de biribi bata Nyame ho no; nokorε nso sε, sε wobenya wͻn nso a wͻn dͻ bεn wͻn a wͻ’agye adie no a, wͻn nso ne wͻn a wͻ’ka sε yεn yεyε Kristofoͻ no. Deε εma no ba saa ne sε, wͻn mu bi yε asͻfoͻ, εna wͻn mu bi nso apa wiase akyi de Nyamesom nko ara na asi wͻn ani soͻ na nokorε sε, wͻ’nnyε ahomasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Sε (saa Kristofoͻ no) te deε yasiane ama Ɔsomafoͻ no a, wobehunu sε nisuo refri wͻn ani εnam nokorε no a wͻn akaeε no ho nti. Deε wͻ’ka ne sε: “Ye’Wura Nyankopͻn, y’agye adi enti twerε ye’din ka adansefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Deεn na esi yԑn kwan sԑ εnsεsε yε’gye Nyankopͻn ne nokorε a aba yεn hͻ no die? Yε’wͻ awerεhyem sε Ye’Wura Nyankopͻn de yεn bεka nnipa papafoͻ no ho”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Ԑnam deε wͻ’kaaeε no ho nti, Nyankopͻn de Aheman a nsubͻnten nenam aseε no tuaa wͻn ka, emu na wͻ’bεtena. Ԑno ne obi a odi papa no akatua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻ’yii boniayε na wͻ’faa Yε’nsεm no atorͻsεm no, saa nkorͻfoͻ no ne Amanehunu gya no mu foͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moammra nnepa a yama mo ho kwan wͻ ho no, na monhwε na moanto mmra. Nokorε sε, Nyankopͻn mpε mmra tofoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Na monidi mfri nnepa a Nyankopͻn de abͻ mo akͻnhoma a εho wͻ kwan (sε modie no) mu, na monsuro Nyankopͻn no a mogye no die no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Ɛnyε monsedie hunu no na Nyankopͻn bεtwe moaso wͻ ho, na mmom nsedie a Ɔbεtwe moaso wͻ ho ne deε na moadwene mu dahͻ (na modiiε); (saa nsedie no) nedanee nesε, wobεbͻ ahiafoͻ (nnipa) du akͻnhoma, na (akͻnhoma no) nsusueε bεyε sε akͻnhoma a mode bͻ moabusuafoͻ, anaasε mobefira wͻn ntoma, anaasε mode ͻdͻnkͻ ho bεkyε no. Obi a onnya no, ͻnkyiri akyiriwia nnansa. Woi ne monsedie no adanee, sε modi nse a. Saa ara na Nyankopͻn kyerεkyerε Nensεm no mu kyerε mo sεdeε mobeyi (no) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, nsa (anaasε adeε biara a εma onipa borͻ), ne dehu toͻ, ne abosomsom ne abisa a yεde agyan bisa no ka ͻbonsam adwuma ho, enti montwe moho mfri ho sεdeε mobedi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Deε ͻbonsam pε ne sε, ͻbεfa nsa ne dehu toͻ so de ͻtan ne ahii ato montεm na w’asi mo Nyankopͻn nkaekaeε ne Nyame frε nso ho kwan, enti monntwe moho mfri (ho) anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Monyε sotie ma Nyankopͻn na monyε sotie ma Ɔsomafoͻ no, na monyԑ ahwԑyie, na sε modane moakyi (dema saa afutusεm yi a), εneε monhunu sε, Yε’somafoͻ no asεdeε ara nesε ͻbεbͻ asεm no ho dawuro akyerεkyerε mu pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Bͻne biara nni wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwumapa no so fa aduane a wͻdiiε (a atwa mu no) ho, sε wͻ’suro Nyame na wͻ’gye di na wͻ’di dwuma pa na (wͻ’kͻso) suro Nyame na wͻ’gye di na wͻ’yε papa a. Nyankopͻn deε Ɔpε apapafoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie. Nyankopͻn de biribi fri ahayͻ mu a monsa ne mo pea betumi aka bεyε mo nsͻhwε, sεdeε Nyankopͻn debehunu obi a osuro no wͻ kokoa mu. Na akyire yi, obi a ͻbεto mmra no (saa nipa no) wͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanyε ha ankum aboa wͻ εberε a moafa ‘Harami’ (ntoma fufuo no afira) rekͻyε Haji, na momu obi a ͻde anidaaho bekum (aboa) bi no, ͻde ayεmmoa a ͻtesε nyεmmoa a yεde wͻn ba Ka’aba ho no sεso a ͻtesε aboa a okum no no, bεyε mpata; sεdeε momu nokwafoͻ mmienu gye to mu, anaasε εho mpata ne sε, ͻbεbͻ ahiafoͻ akͻnhoma, anaasε akyiriwia a εne no bεyε pε, sεdeε ͻbεka nedwuma a odiiε no so asotwee ahwε. Deε atwa mu no deε Nyankopͻn de afri (mo), na mmom obi a ͻbεsan akͻyε bio no deε Nyankopͻn bεtwe n’aso wͻ ho. Na Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, na Ɔno na Otua bͻne so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Yεma mo nsuo mu ahayͻ ne emu nnam ho kwan sε εnyε akɔnhoma ma mo ne akwantufoɔ no. Asaase so ahayͻ no deε, mowͻ ‘Harami’ (ntoma fufuo no mu) nko ara deε, monni ho kwan (sε moyε ha). Enti monsuro Nyankopͻn no a Nehͻ na mobehyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Nyankopɔn ayε Ka’aba Efie kronkron no Asoeε ama adasamma; (saa ara nso na W’ayε) abosome kronkron no ne afɔrebɔdeε no ne nyεmmoa a kɔn-muade da wɔn kɔn mu no, sεdeε mobehunu sε, nokorε Nyankopɔn Nim deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa. Nokorε sε Nyankopͻn yε biribiara ho Nnimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Monhunu sε, nokorε Nyankopͻn asotwee ano yεden paa, nokorε nso sε Ɔne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Ɔsomafoͻ no deε n’asεdeε ara nesε, ͻbεbͻ asεm no ho dawuro; na Nyankopͻn deε Onim deε moda no adi wͻ badwa mu εna Onim deε mode suma nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Bͻne ne papa nsε, sε w’ani gye bͻne a εdͻͻso no ho mpo a”. Enti nnipa mu mmadwemmafoͻ, monsuro Nyankopͻn sεdeε mobedi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moammisa nneεma bi a, sε yεda no adi kyerε mo a εbεha mo no ho nsεm; sε mo (kͻso) bisa wͻ abrε a Qur’aan (mu nsεm) resiane ba yi a, yεbεda no adi akyerε mo. Nyankopͻn de woi afri mo. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Ntoboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Ampa sε amanfoͻ bi a wͻ’dii moanim kan no bisaa nsεm saa maa εnam so maa wͻ’kͻyεε (Kaafir) boniayεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn nyεε (amaneε biara a εma) yεpaepae yoma-bedeε aso, anaa yoma a ͻno ara kͻ adidi na onni ho kwan sε ͻsoa nnoͻma, anaa mmoa a yawo wͻn nta na yeku wͻn gu bosom soͻ. Na mmom nkontompo na (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no twa to Nyankopͻn soͻ, na wͻn mu dodoͻ no ara nso nni adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: “Momra ma yεnkͻ deε Nyankopͻn asiane no mu, na yεnkͻ Ɔsomafoͻ no hͻ a, asεm a wͻ’ka nesε: “Deε yεbεtoo yεn agya nom sε wͻn wͻ soͻ no ara som bo ma yεn”. Enti sε na wͻn agyanom nnim hwee anaa wͻn annya kwankyerε mpo a (wͻ’bedi wͻn akyi saa ara)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε moho so yie, na sε mofa ͻkwan tenenee no so a, nea wayera no ntumi nyε mo hwee. Na Nyankopͻn hͻ na mo nyinaa mobεsan akͻ na W’abͻ mo dwumadie a modiiε no ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε owuo ba mo mu bi so a, moma mo mu nnipa mmienu a wͻ’di nokorε anaasε nnipa foforͻ mmienu bi a wͻnnka moho nni montεm adanseε wͻ εberε a (owufoͻ no) reyε nsamanseε no. Sε moretu kwan wͻ asaase no so na owuo mmusuo no ho asεm siiε a. moma wͻn mmienu ntwεn wͻ Nyamefrε (berε) akyi. Nasε moadwen nnsi mo pi (wͻ wͻn ho) a, moma wͻn mmienu mfa Nyankopͻn nni nse (nka) sε: “Ye’nni nse nhwehwε wiase dwetire biara, sε (onipa no) yε ye’busuani mpo a, na ye’ntumi nso mmfa Nyankopͻn adansedie nnsie, (sε yε’yε saa a,) nokorε sε, na yεka abͻneεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Nasε εda adi sε wͻn mmienu di bͻne bi ho fͻ (wͻ adansedie no mu a), moma nnipa foforͻ mmienu a wͻn wͻ (awugya-deε no) ho kwan kyεn wͻn mmienu (a wͻ’dii kan dii adanseε no) nsi wͻn anan mu na wͻnfa Nyankopͻn nni nse sε: “Adanseε a yεredie yi yε nokorε kyεn wͻn mmienu adansedie no, na yε’nnyε bͻne (wͻ y’adanse die yi mu,) efrisε, sε yε’yε saa a), εneε na yε’ka abͻneεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Ɛno mmom na εtenee sεdeε wͻ’bedi adanseε no wͻ nekwan soͻ, anaasε, εbεma wͻn asuro sε, wͻn nsedie no akyi no nsedie foforͻ nso bεsan aba. Monsuro Nyankopͻn na monyε sotie, na Nyankopͻn deε Ɔnkyerε nnipa bͻnefoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Ɛda no a Nyankopͻn bεboa Asomafoͻ no nyinaa ano aka akyerε wͻn sε: “Sεn na (amanfoͻ a yε’somaa mo wͻ wͻn hͻ no) si gyee mo soᴐ?” Wͻ’bεka sε: “Yε’deε ye’nni ho nimdeε. Nokorε sε Wone Kokoa mu asεm ho Nimdefoͻ no’’]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Nyankopͻn bεka (no wͻ Atemmuda) sε: “Mar’yam ba Yesu, kae M’adom a εwͻ wo soͻ ne wo maame nso soͻ, εberε a Mede Honhom Kronkron no hyεε wo den, maa wo kasaa wͻ tanaa mu ne wopanin berε mu, na Mekyerεε wo Nwoma no ne Nimdeε ne Tora ne Injeel, ne εberε a na wode nԑteε yε anomaa sε anomaa sεso home gu ne mu ma εdane anomaa wͻ M’akwamma mu, na wote anifirafoͻ ani, sa akwatafoͻ nso yadeε wͻ M’akwamma mu, ne εberε a wonyanee owufoͻ no wͻ M’akwamma mu, ne εberε a Metwee Israel mma no nsa frii wo soͻ wͻ berε a wode nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee brεε wͻn, na wͻn mu boniayεfoͻ no kaa sε: “Nokorε sε, woi deε εyε nkonyaa pefee”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Meyi kyerεε Asuafoͻ no sε: “Monye Me ni na monye Me Somafoͻ no nso ni. Wͻ’kaa sε: “Y’agye adi, enti di ho adanseε sε, yε’deε yε’yε Muslimifoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Asuafoͻ no kaa sε: “Mar’yam ba Yesu, enti wo Wura Nyankopͻn betumi asiane aduane afri soro abrε yεn?” (Yesu) kaa sε: “Monsuro Nyankopͻn, sε moyε agyidiefoͻ ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Wͻ’kaa sε: “Yεpε sε yedi bie ma y’akoma tͻ yεn yεm na yehunu sε ampa, nokorε na w’aka akyerε yεn no, sεdeε yεn nso yε’bedi ho adanseε”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Mar’yam ba Yesu kaa sε: “Ye’Wura Tumfoͻ Nyankopͻn, (yεserε Wo sε), siane didi pono a aduane wͻ soͻ fri soro brε yεn, na εnyε anigyeε afahyεε ma yεn a ye’di kan ne wͻn a wͻ’bedi yεn akyi sε nsεnkyerεnee a efri Wo hɔ; Na bͻ yεn akͻnhoma. Nokorε sε, Wo na Wobͻ (abͻdeε nyinaa) akͻnhoma pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Meresiane de abrε mo, na momu obi a εno akyi no ͻbeyi boniayε no deε nokorε sε, Mεtwe n’aso bi a Mentwe obiara (aso saa) wͻ amansan no nyinaa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Na kae εberε a Nyankopͻn bεka no wͻ (Atemmuda) sε: “Mar’yam ba Yesu, wona woka kyerεε adasamma sε: “Monfa me (Yesu) ne me maame nyε anyame mmienu nka Nyankopͻn ho no?” Yesu bεka sε: “Kronkron Hene ne Wo (Awurade). Menni ho kwan sε mεka asεm a menni ho kwan sε meka. Sε mekaae a, anka ampa sε Wonim. Wonim deε εwͻ m’akoma mu (nyinaa), na medeε mennim deε εwͻ W’akoma mu. Nokorε sε Wone (Otumfoͻ) a Wonim Asumade no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Mannka hwee ankyerε wͻn ka deε Wohyεε me, (sε menka) sε: “Monsom Nyankopͻn, Me Wura ne monso mo Wura. Medi wͻn ho adanseε wͻ mmerε tenten a na mewͻ wͻn mu, na mmom εberε a Wofaa me no deε, Wona na Wowεn wͻn, na Wo na Wodi biribiara ho adanseε.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Sε Wobεtwe wͻn aso a, nokorε sɛ Wo nkoa ne wͻn, sε Wode wͻn bͻne bεkyε wͻn nso a, εyε nokorε sε, Wone Otumfoͻ a Wotumi ade nyinaa yε, na Wone Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn bεka sε: “Ɛnnε ne Ɛda a Nokorεfoͻ no nokorεdie no ho bεba mfasoͻ ama wͻn wͻ Aheman a nsubͻnten nenam aseε (no mu); emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ. Nyankopͻn agye wͻn atom, εna wͻn nso agye no atom, na εno ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase ne deε εwͻ mu no nyinaa ahennie wͻ Nyankopͻn, na Ɔno na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="6">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Aseda wͻ Nyankopͻn no a Ɔbͻͻ soro ne asaase, na W’ayε esum ne εhyεn; nanso (Kaafrifoͻ) no a wͻ’yi boniayε no de biribi toto wͻn Wura Nyankopͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ mo fri nεteε mu, εna W’ahyehyε berε (a mode bewuo), εna (W’ahyehyε) berε foforͻ nso bio a εwͻ Nehͻ (a mode bεsͻre afri owuo mu), nanso moadwen nnsi mo pi (wͻ Owu-sͻreε no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɔne Nyankopͻn wͻ soro, εna asaase so nso saa ara; Onim mo asumasεm ne monsεm a εda dwa nyinaa, na Onim deε monsa ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nsεnkyerεnee biara a εbεba wͻn hͻ a εyε nsεnkyerεnee a efri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ no, gyesε wͻ’twi faso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ampa sε, εberε a nokorε no baa wͻn hͻ no wͻ’pooe, na deε wͻ’di ho fεw no ho asεm bεba wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻ’nhunuu awoͻ ntotoasoͻ dodoͻ a wͻ’dii wͻn anim kan a Y’asεe wͻn? Yε’maa wͻn dii asaase no so a, Yε’mmaa monnii so saa, Yesianee nsuo fri soro maa wͻn maa no buu so, na Yε’maa nsubͻnten nenam wͻn ase; nanso Yε’de wͻn bͻne sεee wͻn, εna wͻn akyi no Yε’maa awoɔ ntotoasoɔ foforͻ sͻre (bεhyεε wͻn anan mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε anka Yesianee Nwoma no maa wo wͻ krataa so, εna wͻ’de wͻn nsa tumi sͻ mu mpo a, anka (Kaafrifoͻ) boniayεfoͻ no bεka sε: “Nokorε, woi deε εyε nkonyaa pefee”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Deε wͻ’ka nesε: “Adεn na yensiane soro abͻfoͻ mma no?” Sε Yesiane Soro abͻfoͻ a, εneε na anka asεm no asi awie, na yεmma wͻn berε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Sε Y’εyεε Soro abͻfoͻ maa no a, anka Yε’bεyε no onipa, na Y’ama wͻn adwen ayε wͻn basaa sεdeε wͻn adwen ayε wͻn basaa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ampa sε, wͻ’dii Asomafoͻ a wͻ’dii w’anim kan no ho fεw nanso deε aserefoͻ no de dii wͻn ho fεw no betwaa wͻn ho hyiae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Monante (anaasε montu kwan) wͻ asaase no so na monhwε sεdeε wͻn a wͻ’poo nokorε no awieε si wieε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Kasε: “Hwan na nneεma a εwͻ soro ne asaase so yε ne dea?” (Nkͻmhyεni) ka sε: “Ɛwͻ Nyankopͻn”. W’ahyehyε Ahummͻborͻ ama Neho. Ampa sε, Ɔbεboa moano wͻ Wusͻreε Da no a akyinnyeε biara nni ho no mu, wͻn a w’abrε wͻn ho aguo no ne wͻn a wͻ’nnye nnie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Adeε a εte anadwo ne adekyeε mu nyinaa nso wͻ no. Ɔne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Menfri Nyankopͻn, ͻsoro ne asaase Yεfoͻ no, (Otumfoͻ a) Ɔbͻ (abͻdeε nyinaa) akͻnhoma, na obi mmͻ no akͻnhoma no akyi mfa okyitaafoͻ (foforͻ)?” Ka sε: “Medeε yahyε me sε menyε onipa a odikan a wayε Muslim aberε neho ase ama Nyankopͻn”, na hwε yie na w’ankͻka wͻn a wͻ’de biribi bata Nyankopͻn ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Kasε: “Medeε mesuro sε mεyε me Wura Nyankopͻn asεm no ho asoͻden εnam Da kεseε no asotwee no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Obi a yεbeyi (saa asotwee no) afri neso wͻ saa Da no mu no, nokorε sε na yahu no mmͻbͻ. Na εno ne nkonimdie a εda adi pefee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn de ͻhaw bi to woso a, obiara nnihͻ a obetumi ayi afri hͻ, gyesε Ɔno ara, sε Ɔma papa bi nso to wo a, Ɔno ara na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ɔne Opumpuni a Ɔkorͻn wͻ Nenkoa soͻ, na Ɔne Onyansafoͻ no, Ɔne Amanebͻfoͻ no (a Ɔbεbͻ mo dwuma a modiiε nyinaa ho amaneε (wͻ Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Adansedie bεn na εsoo paa? “Kasε: “Nyankopͻn ne mene montεm Ɔdanseni. Y’ayi saa Qur’aan yi ama me sε menfa mmͻ mo, ne obiara a (saa Qur’aan yi) bεto no no kͻkͻ. Enti mobetumi adi adanseε paa sε anyame foforͻ bi wͻ hͻ ka Nyankopͻn ho?’’ Kasε: “Medeε menni (saa asεm no ho) adanseε”. Kasε: “Nokorε mu deε Nyankopͻn baako pε na Ɔwͻ hͻ; na medeε m’atwe meho afri deε mode bata Neho no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[(Yudafoͻ ne Kristofoͻ) no a Yε’maa wͻn Nyamesom ho Nwoma no nim (Muhammad paa) tesε deε wͻ’nim wͻn mma. Wͻn a w’ayera wͻn kraa no na wͻ’nnye nnie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[(Onipa) bͻneni bεn na ͻkyεn obi a otwa torͻ to Nyankopͻn soͻ, anaasε ͻpo Nensεm? Nokorε sε abͻnefoͻ no deε wͻ’nni nkonim da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yε’bεboa wͻn nyinaa ano no, ɛhɔ na Yε’bεka akyerε wͻn a wͻ’de biribi bataa (Nyankopͻn) ho no sε: “Wͻn a mode wͻn bataa (Nyankopͻn) ho a na modwen sε (wͻ’yε mo anyame no) wͻ hen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wͻ’nnya nyinasoͻ anaa anoyie biara, na mmom deε wͻ’bεka nesε: “Yεdͻ Nyame, Yεn Awurade no sε, na yεnnka wͻn a wͻ’de biribi bata Nyankopͻn ho no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Hwε sεdeε wͻ’resi twa nkontompo to wͻn ho soͻ! Atorͻ a wͻ’twaeε no bεyera afri wͻn ho (saa Da no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi wͻ hͻ a wͻ’retie woͻ, nanso yε’de akatasoͻ akata wͻn akoma ho sεdeε wͻ’nnte aseε, na wͻn aso mu nso akraa wͻ mu, sε wͻ’hunu nsεnkyerεnee nyinaa mpo a wͻ’nnye nni kͻpem sε wͻ’bεba wohͻ ne wo abεgye akyinnyeε, na deε boniayεfoͻ no ka ne sε: ‘’Nokorε sε woi deε εyε tetefoͻ no anansesεm.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Wͻ’si (amanfoͻ) kwan wͻ (Nkͻm-hyεni) ho, εna wͻ’si wͻn ara nso ho kwan wͻ neho. Sε (wͻ’yε saa a), wͻn ara na wͻ’redi wͻn ho awuo nanso wͻ’nhunu saa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Sε anka worehunu (sεdeε wͻ’bεyε) wͻ εberε a yεde wͻn begyina Ogya no mu no a, (saa Da no) wͻ’bεka sε: ‘’Na anka yasan kͻ wiase bio, anka yεn mfa Ye’Wura Nyankopͻn asεm no atorͻsεm, na anka yε’bεka agyidiefoͻ no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Daabi, deε kane no na wͻ’de asuma no ada adi akyerε wͻn. Sε wͻ'san ba (wiase) bio mpo a wͻ’bεsan akͻ deε yε’braa wͻn no ara so (akͻyε). Nokorε sε wͻ’yε nkontompofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Deε wͻ’ka ne sε: “Asetena no ara ne yεn wiase ha ara, na εmma sε yε benyane yεn (wͻ yewuo akyi.)“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε anka worehunu (sεdeε wͻ’besi ayε) wͻ berε a yεde wͻn begyina wͻn Wura Nyankopͻn anim no a. Nyankopͻn bεka sε: “(Wusͻreε) woi nyε nokorε?” Wͻ’bεka sε: “Aane. “Yεdͻ yeWura (Nyankopͻn)!” Nyankopͻn bεka akyerε wͻn sε: “Monka asotwee no nhwε, εnam sε moanye anni nti“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ampa sε, wͻn a wͻ’nnye nni sε wͻ’ne Nyankopͻn behyia mu no aberε agu dekosi sε (Owuo) dͻnhwere no bεba wͻn so mpofirem. (Saa Da no) wͻ’bεka sε: ‘’Y’εbͻ ye’tri so sε Yebuu Y’ani guu soͻ’’ na wͻ’bεsoa wͻn adesoa wͻ wͻn akyi. Ԑyε adesoa bͻne paa na wͻ’bεsoa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Wiase asetena yi deε εyε agodie ne ahuhudeε. Daakye fie no na εyε paa dema wͻn a wͻ’suro Nyankopͻn. Enti monni nteaseε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ampa sε Y’enim sεdeε nsεm a wͻ’rekeka no si fa ha woͻ. Na εnyε wo na wͻ’nnye wo nnie, na mmom Nyankopͻn nsεm no na abͻneεfoͻ no reko tia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ampa sε wͻ’buu asomafoͻ a wͻ’dii w’anim kan no atorofoͻ, nanso wͻ’nyaa aboterε wͻ atorͻsεm a wͻ’de too wͻn soͻ, ne aniεyaa a wͻ’hyεε wͻn no ho, kosii sε Y’εmmoa baa wͻn hͻ. Obiara nnihͻ a ͻbetumi asesa Nyankopͻn Asεm (ne ne nhyehyεε). Ampa sε asomafoͻ no nsεm no mu bi aba wo hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε twe a wͻ’retwe wͻn ho (fri wo ho, ne nsεm a Yε’de asoma woͻ no) ho no na εha woͻ, na sε wobetumi anya tokuro bi wͻ asaase mu (awura mu), anaa atwedeε bi (aforo akͻ) soro na wode nsεnkyerεnee abrε wͻn a-; (na εnyε yie enti si aboterε). Sε Nyakopͻn pε a, anka Ɔbεboa wͻn nyinaa ano wͻ tenenee (kwan) no so. Enti hwε na w’ankͻka abagyimifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’gye (wo) soͻ no, wͻn na wͻ’tie (asεm no). Na awufoͻ no nso Nyankopͻn benyane wͻn na afei w’asan akͻ Nehͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Deε wͻ’ka ne sε: ‘’Adεn na nsεnkyerεnee mfri ne Wura Nyankopͻn hͻ mma ne hͻ?“ (Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’Nokorε sε, Nyankopͻn wͻ tumi sε Osiane nsεnkyerεnee, nanso wͻn mu pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ntͻteboa a εwͻ asaase soͻ ne ntakra boa a wͻ’tu wͻ wͻn ntaban soͻ nyinaa gu akuo-akuo tesε mo ara. Y’annya biribiara akyire wͻ Nwoma no mu, na yεbεboa wͻn nyinaa ano wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’po Yεn nsεm no yε asosifoͻ ne mmum (na wͻn) wͻ esum paa mu. Nyankopͻn yera obi a Ɔpε, na obia Ɔpε no nso, Ɔde no fa kwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ka sε. “Modwene ho sεn?“ Sε Nyankopͻn asotwee anaasε Dͻnhwere no ba mo so a, moyε nokwafoͻ ampa sε mobεfri Nyankopͻn akyi asu afrε obi foforͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Daabi, Ɔno nko ara na mobesu afrε no, na sε εyε Nepε a W’ayi deε enti moresu frε no no afri mo so, na (saa berε no) mowerε befri deε mode bataa Neho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yε’somaa asomafoͻ kͻͻ aman-aman a wͻ’dii w’anim kan no hͻ. Na Yε’de ͻhaw ne ahokyerε too wͻn so sεdeε wͻ’bεbrε wͻn ho aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Adεn na Yε’haw no baa wͻn soͻ no w’ammerε wͻn ho aseε, na mmom wͻn akoma yεε den? Ɔbonsam maa dwuma a na wͻ’die no yεε wͻn (ani so) fε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Na εberε a wͻn werε frii (afutuo) a yεde tuu wͻn no, Ye’buee (anigyedeε) biara ho pono (kwan) maa wͻn, kosii εberε a wͻn wͻ anigyeε mu wͻ deε yεde ama wͻn no mu no, Yε’sͻͻ wͻn mu mpofire mu, na hwε, wͻ’nuu wͻn ho dii awerεhoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Enti yεmaa amanfoͻ no a wͻ’dii bͻne no akyiri kwan yerae. Aseda wͻ Nyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Modwen ho sεn? “Sε Nyankopͻn si mo aso na Ofira moani na Otua moakoma ano a, Awurade bεn na ͻwͻ Nyankopͻn akyi a anka ͻde (aso ne ani ne akoma) bεma mo?” Hwε sεdeε Yε’si kyerεkyerε nsεm no mu nanso wͻ’dane wͻn ho fri ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Ka sε “Modwene ho sεn?“ sε Nyankopͻn asotwee ba moso (anadwo) mpofire mu, anaa (awia) pefee mu a, εnyε amanfoͻ abͻneεfoͻ no na yεbεsεe wͻn?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Deε nti Yε’soma asomafoͻ no ne sε, wͻ’de (Soro Aheman no mu) anigyesεm no ho anohoba bεbͻ (amanfoͻ) na (wͻ’de Amanehunu gya no nso ho asεm) bεbͻ wͻn kͻkͻ. Enti obi a ͻbεgye adie na w’atoto ntotoeε pa no (saa Da no) ehu biara mma wͻn so, na wͻn werε nso nnho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻ’po Yεn nsεnkyerεnee no deε, asotwee no bεka wͻn, εnam wͻn bɔne a wͻ’diiε ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’Mennka nkyerεε mo sε, Nyankopͻn akoradeε wͻ me hͻ, anaasε menim nsumaeε mu asεm, na menka nkyerεε mo nso sε, meyε Soro abͻfoͻ. Deε yasiane ama me no na medi akyire”. Ka sε: “Enti onifirani ne obia ohunu adeε na εsε, enti wͻn nnwen anaa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Enti fa (Qur’aan yi) tu wͻn a wͻ’suro sε yεbεboa wͻn ano wͻ wͻn Wura Nyankopͻn anim no fo sε, wͻ’nni okyitaafoͻ anaa otwitwagyefoͻ biara (wͻ Nyankopͻn) akyi, sεdeε wͻ’bεyε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Hwε na w’ampamo wͻn a wͻ'su frε wͻn Wura Nyankopͻn ahomakye ne anyumerε hwehwε N’anim animuonyam no. Wͻn nkontabuo nna wo so koraa, na wo nso w’akontabuo nna wͻn so koraa, enti sε wopamo wͻn a wobεka abͻneεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yε’de wͻn mu bi ayε nsͻhwε ama wͻn mu bie sεdeε wͻ’bεka sε: ‘’Woi nom (ahiafoͻ yi) na Nyankopͻn adom wͻn wͻ yεn mu?” Ɛnyε Nyankopͻn na Onim wͻn a w’ͻyi ayε no anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Sε wͻn a wͻ’gye Yεn nsεm no die no ba wo hͻ a kasε: ‘Salaamu alaikum’ (Asomdwiε nka mo). Nyankopͻn ahyehyε Ahummͻborͻ ama Neho, enti momu biara a onnnim na ͻbεyε bͻne bi, na εno akyi no ͻbεsakra n’adwen na wa’atoto ntotoeε pa no, nokorε sε (Nyankopͻn) ne Bͻnefakyε Hene, Ɔno ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yε’kyerεkyerε nsεm no mu pefee sεdeε abͻneεfoͻ no kwan no bεda adie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[(Nkͻmkyεni), ka sε: “Medeε yabra me sε mεsom wͻn a mofri Nyankopͻn akyi su frε wͻn no“. Kasε: “Medeε menni moapεdeε no akyi, sε meyε saa a εneε na ampa sε m’ayera, εneε na menka wͻn a w’atene no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Ka sε: ‘’Megyina nyinasoͻ pefee a efri me Wura (Nyankͻpͻn) hͻ no so, nanso monnye nni. Deε morepε no ntεm no, εnyε me hͻ na εwͻ. Nokorε sε Atemmuo no deε Nyankopͻn na εwͻ no. Ɔno na Ɔka nokorε na Ɔne Otemmufoͻ papa no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Sε deε morepε no ntεm no wͻ me hͻ a, anka (yadi) me ne montεm asεm no awie”. Nyankopͻn na Onim abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Nehͻ na ahuntasεm no ho safoa wͻ, obiara nnihͻ a onim, gyesε Ɔno (nko ara). Onim deε εwͻ asaase so ne (deε) εwͻ ͻpo mu (nyinaa); (ansa na) ahahan bi bεte atͻ no na Onim ho asεm, anaa aduaba bi a εwͻ asaase mu sum mu, anaa deε εyε mono anaasε deε adwan, (no nyinaa) wͻ Nwoma pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma mo wu anadwo (wͻ εberε a moadeda) na Onim deε moyε no adekyeε no mu; afei na W’anyane mo afri (monna no mu ama moasan aba nkwa mu) akosi εberε a yahyehyε ato hͻ (ama mo sε mode bewuo). Afei Nehͻ ne monnkyi. Na afei W’abͻ mo dwuma a na modie no ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Ɔne Opumpuni a Ɔkorͻn wͻ Nenkoa soͻ, Ɔsoma (Soro abͻfoͻ) awεnfoͻ (ma wͻ’wεn mo san twerε dwuma a modie biara) dekosi sε, owuo bεba momu bi so, na Y’asomafoͻ (Soro abͻfoͻ) ama wᴐn ayi nenkwa. Wͻ’mmu wͻn ani nngu wͻn adwuma so-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Afei na wͻn asan kͻ Nyankopͻn a Ɔne wͻn nokorε Kyitaafoͻ no hͻ. Nokorε sε, Ɔno na atemmuo yε Ne dea, na Ɔno na Neho yε hare wͻ akontabuo mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’Hwan na ͻgye mo fri asaase ne ͻpo so sum mu (ͻhaw ne mmusuo mu), εberε a mode ahobraseε sufrε no wͻ kokoa mu sε: ‘’Sε wogye yεn fri woi mu a yε’beyi (Wo) ayε?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Nyankopͻn na Oyi mo fri (saa mmusuo no) ne mmusuo biara mu, nanso mode biribi bata Neho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Ɔwͻ tumi sε Ɔsoma asotwee fri moapampamu anaasԑ monan ase brε mo, anaa Ɔbεma ntotoo aba montεm na W’ama moaka moho-moho ͻkoo ahwε. Hwε sεdeε Y’esi kyerεkyerε nsεm no mu sεdeε anka wͻ’bεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Nanso (Nkͻmhyεni), wo nkorͻfoͻ no faa no atorɔsɛm, aberε nso a εno ne Nokorε no. Ka sε: “Mennyε okyitaani (anaaa ͻwεmfoͻ) wͻ mo so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Asεm biara wͻ neberε, na sεdeε εteε biara no mobehunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Sε wohunu wͻn a wͻ’keka nsεm hunu fa Yεn Nsεm no ho no a, twe wo ho fri wͻn ho kosi sε wͻ’bεfa asεm foforͻ. Sε bonsam ma wo werε fi na akyire yi wokae a, hwε na wone abͻneεfoͻ no ammom antenna ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’suro Nyankopͻn na wͻ’yε ahwεyie no akontabuo nna wͻn (boniayεfoͻ) no so koraa, (na mmom wͻn asεdeε nesε) wͻ’bεkaekae (wͻn) sεdeε wͻ’bεyε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Gyae wͻn a wͻ’afa wͻn som sε agodie ne ahuhusεm, na wiase asetena yi adaadaa wͻn no, na fa (Qur’aan) tu (wͻn) fo na ͻkra bi ankͻ sopa wͻ deε ͻyͻeε ho, (wͻ εberε a) onni kyitaafoͻ anaa otwitwagyefoͻ wͻ Nyankopͻn akyi no, na ͻma mpata biara mpo a yεnngyeε no. Saa nkorͻfoͻ no na deε wͻn nsa kae no asopa wͻn. Wͻn wͻ anomdeε a εyε nsuohyeε hyeehyeehye ne asotwee a εyε ya paa, εnam (nokorε a) wͻ’poeԑ nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Ka sε: ‘’Enti yenfri Nyankopͻn akyi nsu mfrε adeε a εho nni mfasoͻ mma yεn, na (entumi) mma yεn ͻhaw biara; na yεnsan nkͻ y’akyi wͻ aberε a Nyankopͻn atene yεn? Tesε obi a ͻbonsam ayera no wͻ asaase bi soͻ na ͻnhunu deε ͻnyε, na ͻwͻ ayͻnkofoͻ na wͻ’refrε no sε: ‘’Bra yεn hͻ’’ Ka sε: “Nokorε, Nyankopͻn (kwan) tenenee no ne (kwan) tenenee. Yahyε yεn sε, yε’mrε yεn ho ase ma Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Na yεnfrε Nyame wͻ ne berε mu, na yensuro Nyankopͻn. Nehͻ na mobεkͻ akohyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde nokorε bͻͻ soro ne asaase; saa Da no Ɔbεka sε: ‘’Yε!” Na ayε, na N’asεm na εyε nokorε. Ɔno na Tumi no wͻ no wͻ Da a yεbεbͻ totorobεnto no mu no. Nsumaeε mu ne Badwamu Nimdefoͻ no, Ɔne Nyankopͻn Nyansafoͻ no, Ɔne biribira ho Amanebͻ Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Abraham ka kyerεε nepapa Aazar sε: ‘’Wafa abosom na wode ayε anyame? Nokorε, m’ahunu sε wone wo nkorͻfoͻ no wͻ ͻyera pefee paa mu “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Saa (kwan yi so na yεfa) kyerεε Abraham soro ne asaase so ahennie sεdeε ͻbεka wͻn a wͻn adwen si pie no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Ɛberε a adeε sa kataa ne soͻ no, ohunu nsoromma. Ɔkaa sε:” Woi ne me Wura no”. Ԑberε a εkͻtͻeε no ͻkaa sε: ‘’Mempε wͻn a wͻ’kͻtͻ’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Ɛberε nso a ohunu bosome sε adwa hann no, ͻkaa sε: “Woi ne me wura no’. Ɛberε a εkͻtͻeε no ͻkaa sε: ‘’Sε me Wura Nyankopͻn ankyerε me kwan a, nokorε sε mεka nnipa ayerafoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Enti εberε a ohunu sε awia apue hyεnhyεnhyεn no, ͻkaa sε: ‘’Woi ne me wura, woi na εsoo’.’ Ɛberε a awia no kͻtͻeε no, ͻkaa sε: “Menkorͻfoͻ, nokorε sε m’atwe me ho afri deε mode bata (Nyankopͻn) ho (som no no) ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Medeε m’adane m’anim pεpεεpε akyerε Nea Ɔbͻͻ soro ne asaase, na medeε menka abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Nenkorͻfoͻ no gyee no akyinnye. Ɔkaa sε: “Mone me regye Nyankopᴐn ho akyinnye abrԑ a W’akyerԑ me kwan? Mensuro deε mode bata Neho no (sε εbetumi ayε me biribi), gyesε me Wura Nyankopͻn pε; me Wura (Nyankopͻn) nimdeε trε duru biribiara so. Adεn monnfa nyԑ afutuo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn nti na εsεsε mesuro deε mode abata (Nyankopͻn) ho, aberε nso a monnsuro sε mode deε yensianee ho tumi (biara) mma mo abata Nyankopͻn ho? “Enti saa fekuo mmienu yi emu deε εwͻ hen na ͻfata ahotᴐ, sε monim ampa a?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’nnfa bͻne mfra wͻn gyidie mu, saa nkorͻfoͻ no na wͻ’wͻ ahotᴐ mu, na wͻ’ne ateneneefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Woi yε Yεn nyinasoͻ a Yε’de maa Abraham maa no (deko) tiaa nenkorͻfoͻ no, obia Yε’pε no Yε’pagya no bͻ n’abaso. Wo Wura (Nyankopͻn) ne Onyansafoͻ, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Yε’de Is’haaq kyεε no, εna (nenana) Ya’aquub, Yε’kyerεε wͻn mu biara kwan. Noah nso Ye’dii kan kyerεε no kwan, na n’asefoͻ no mu bi ne: Dawid ne Solomon ne Hiob ne Yosef ne Mose, ne Aaron. Saa ara na Ye’tua apapafoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Ne Zakariya ne Yohane ne Yesu ne Elia; wͻn nyinaa ka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Ne Ismail ne Al-Yasa’a (Elisa), ne Yuunus (Yona) ne Lut; wͻn mu biara Yε’de (adom) dom wͻn kyεn amansan a aka no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Wͻn agyanom ne wͻn awoͻ ntoatoasoͻ ne wͻn nuanom mu nso, Ye’yii wͻn mu bi, na Yε’kyerεε wͻn kwan kͻͻ kwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Woi ne Nyankopͻn kwankyerε, Ɔkyerε Nenkoa mu nea Ɔpε kwan. Sε (nkͻmhyεfoͻ a yεbobͻͻ wͻn din yi) de biribi bataa (Nyakopͻn) ho a, anka dwuma a wͻ’dieε nyinaa ayε kwa ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Woi nom ne amanfoͻ a Yε’de Nwoma no ne Nyansa ne Nkͻmhyε adwuma maa wͻn. Enti sε woi nom annye anni a, ampa sε Yε’de (Nyamesom Nwoma no) ahyε amanfoͻ bi a wͻn deε wͻn mmpoeε nsa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Wͻ’ne nkorͻfoͻ no a Nyankopͻn atene wͻn. Enti wͻn kwan kyerε no na moni akyire. (Nkͻmhyεni), ka sε ‘’Memmisa mo εho akatua”. (Qur’aan adwuma) ara nesε, εyε afutusεm dema amansan (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Wͻ’mmmfa anidie (anaa obuo, anaa tumi) a εfata paa mma Nyankopͻn wͻ nokorε mu sεdeε Netumi siteε, εberε a wͻ’ka sε: ‘’Nyankopͻn nsianee hwee mmaa ͻdasani“. Ka sε: “Hwan na osianee Nwoma no a Mose de baeε a, na εyε nhyerεnee ne kwankyerε dema adasamma a mo (Yudafoͻ) motwerεε no nkrataa a yakyekyε mu soͻ, daa (emu nsεm no bi) adie de dodoͻ no ara sieε; na mokyerεε adeε a mo, anaa moagyanom mpo nnim?” Ka sε: “Nyankopͻn. Enti wodeε gyae wͻn ma wͻ’nkeka wͻ’nsεm hunu no na wͻ’ni agorͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Saa Nwoma yi (Qur’aan), Yε’de nhyira na asiane aba de bεhyε (Nwoma) a edii n’anim kan no mma, sԑdeԑ wode bԑbͻ Nkuro (nyinaa) maame (Maka) ne (nkuro) a atwa ho ahyia no (mufoͻ no) kͻkͻ. Wͻn a wͻ’gye Da a edi akyire no die no, gye (Quraan) di; wͻn ne wᴐn a wͻ’hwε wͻn Nyamefrε so yie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻyε onipa bͻneni kyεn obi a otwa nkontompo to Nyankopͻn soͻ, anaa ͻka sε: ”Y’ayi Adiyisεm ama me, wͻ aberε nso a yenyii Adiyisεm biara mmaa no; ne obia ͻka sε: “Mesiane deε Nyankopͻn asiane aba no sεso.” Sε (anka) worehunu εberε a abͻneεfoͻ no repre wͻ owuo ahometeε mu, na soro abͻfoͻ atene wͻnsa wͻ wͻn so reka akyerε wͻn sε, ‘’Monyi mokraa no ma; εnnε da yi yεde animguaseε asotwee na εbetua moka εnam nsεm a moka too Nyankopͻn so a na εnyε nokorε, na moyεε N’asεm ho ahomasoͻ nti”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Ampa sε (monam) ankorͻ-ankotͻ (de nsansa a hwee nka mo ho) na aba Yεn hͻ sεdeε Ye’dii kan bͻͻ mo no, εna moagya deε Yε’de maa mo no (sika, εyerε, εmma, abusua, gyinaberε ne deε εkeka ho no nyinaa) wͻ moakyi. Na adεn na Ye’nnhu montwitwagyefoͻ no a na moadwen yε mo sε wͻ’ka Onyankopͻn ho no? Ampa sε mone wͻn ntεm twaka (biara) to atwa, na deε moadwen yε maa mo no (nyinaa) ayera.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn na Ɔma aduaba ne akyiresua aba fifre, εna Ɔma ͻteasefoͻ fri awufoͻ mu, εna Oyi awufoͻ nso fri ateasefoͻ mu. Nyankopͻn no ne no, afei adεn na modane moho (fri nokorε no ho)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[(Ɔno na) Ɔma adeε kye, εna W’ayε adesae ahomegye (berε ama adasamma, εna W’ayε) awia ne bosome (nso εberε ho) akontabuo. Woi yε Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Onimdefoͻ no nhyehyεε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Ɔno na W’ayε nsoromma ama mo, sεdeε εbεkyerε mo kwan wͻ asaase so sum mu ne ͻpo soͻ. Ampa sε, Y’akyerεkyerε nsεm no mu ama amanfoͻ a wͻ’nim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ mo fri honam baako mu, (εna W’ama mo) atenaeε (wͻ asaase so, anaasε momaame awodeε mu) asan (ama mo tenaberε) wͻ sie da mu (wͻ adakamena mu). Ampa sε Y’akyerεkyerε nsεm no mu ama amanfoͻ a wͻ’te (asεm) aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Ɔno na Osiane nsuo fri soro dema nnuaba ahodoͻ fifire, na Y’ama nͻbaeε mono apue mu, na Y’ama nuaba a εbͻ esa-sa (ne mmεtem ne aduro-aduro tesε borͻdeε, aburoo, abε ne deε εkeka ho nyinaa) apue mu, na akyiresua dua no nkͻn mu na (aduaba a εbͻ) esa-sa a moduru soͻ no wͻ, εne bobe turo ne nngo dua ne Rumaan, deε εsesε ne deε εnsesε. Ɛberε a εbεso aba, na εbεbereε no monhwε n’aduaba no. Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema amanfoͻ a wͻ’gye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Wͻ’de Jinni bata Nyankopͻn ho (som wͻn) aberε a Ɔno na Ɔbͻͻ wͻn; na wͻ’ka to no so (sε Nyankopͻn wͻ) mma mmarima ne mma mmaa aberε a wͻ’nni (ho) nimdeε. Kronkron Hene ne no, Ɔkorͻn, so kyεn deε wͻ’de susu no no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ a) Ɔhyεε Ɔsoro ne asaase mmͻeε aseε; εbεyε dεn na W’awo ba aberε a Onni yerε? Ɔno na Ɔbͻͻ biribiara, na Ɔne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Mo Wura Nyankopͻn no ne no, awurade foforͻ biara nnihͻ, gyesε Ɔno (nko ara) Ɔne biribiara Bͻfo; enti monsom no. Ɔno na biribiara twere no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Ani ntumi nnhu no, na Ɔno deε Ohu (deε) ani hunu (koduru nyinaa) na Ɔne Onitefoͻ no, Ɔne Amanebͻ Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Ampa sε anibue (anaa nimdeε anaasε nyinasoͻ pefee) fri mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo hͻ, na obia (obenya) ani de ahwε no (εyε) ma nekraa, na obia ͻbεma n’ani afira (wͻ ho no nso) etia ͻno ara, na me (Nkͻmhyεni) deε menyε moso ͻwεnfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yε’kyerεkyerε nsεm no mu, sεdeε (boniayεfoͻ no) bεka sε: ‘’Wasua’’ ne sεdeε Yε’bεkyerεkyerε mu ama amanfoͻ a wͻ’nim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), di adeε a yasiane fri wo Wura Nyankopͻn hͻ ama woͻ no akyi. Awurade foforͻ biara nnihͻ gyesε Ɔno (nko ara), na twe wo ho fri abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn pε a, anka wͻ’nnfa biribi mmata ne ho (nsom no), na yεnyεε wo wͻn so ͻwεnfoͻ, na wonnyε wͻn kyitaafoͻ nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Hwε na moanni wͻn a wɔ’fri Nyankopͻn akyi som wͻn no atεm, na anhwε a na wͻ’de ͻtan akodi Nyankopͻn atεm wͻ aberε a wͻ’nnim. Saa ara na Y’ama amanfoͻ no mu biara nyuma ayε wͻn ara (ani so) fε, na wͻn Wura Nyankopͻn hͻ ne wͻn nnkyi, na Ɔbεbͻ wͻn dwuma a na wͻ’die no (nyinaa) ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Wͻ’de Nyankopͻn di wͻn nse akεseε no sε: “Sε anka nsεnkyerεnee bi baa wͻn hͻ a anka wͻ’bεgye adi”. Ka sε: ‘’Nsεnkyerεnee deε Nyankopͻn hͻ na εwͻ, na εdeεn na εbεma mo (Muslimifoͻ no) atenka sε, sε nsεnkyerεnee bi bae mpo a anka wͻ’nnye nnie?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻ’annye anni deε edikan no, Yε’bεdane wͻn akoma ne wͻn ani (afri ͻkwan tenenee no so) na Y’agyae wͻn wͻ wͻn yera no mu ama wͻn akeka akͻ (sε anifirafoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Sε Yε’sianee soro abͻfoͻ mpo baa wͻn hͻ, anaa owufoͻ (mpo) ne wͻn kasae, εna Y’εboaboaa biribiara ano wͻ wͻn anim (mpo) a, anka wͻ’nnye nni, gyesε Nyankopͻn pε, nanso wͻn mu dodoͻ no ara nnnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yε’maa Nkͻmhyεni biara (nyaa) atamfoͻ firi nnipa ne Jinni abonsamfoͻ no mu; wͻ’wesa nnaadaasεm a εyε dε gu wͻn ho wͻn ho (asom). Sε εyε wo Wura (Nyankopͻn) pε a anka wͻn annyε saa; enti gyae wͻn ne wͻn atorͻsεm a wͻ’redie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻn a wͻ’nnye Daakye no nnie no akoma bεdane akͻ (wͻn nnaadaa sεm) no soͻ, na wͻn agye (nnaadaa no) ato mu, na wͻn nso benya (bͻne) no a wͻn anya no bie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni, ka sε­: “Menfri Nyankopͻn akyi nhwehwε otemmufoͻ foforͻ, aberε a Ɔno na W’asiane Nwoma no ama mo a εkyerεkyerε nsεm mu pefee no?’’ Wͻn a Yε’maa wͻn Nwoma no (Yudafoͻ ne Kristofoͻ no) nim yie sε ampa sε εyε Adiyisεm a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ a εyε nokorε. Enti monhwε na moankͻka wͻn a wͻn adwen nnsi wͻn pie no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn Asεm no ahyε mma wͻ nokorε mu ne pεyε mu. Obiara ntumi nsesa Nensεm no. Ɔno na Ɔte biribiara na Ɔne Onimdefoͻ a Onim biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Sε wotie (nnipa no mu) dodoͻ no a wͻn wͻ asaase soͻ no a, wͻ’bεyera wo afri Nyankopͻn kwan no so. Deε wͻn adwen kyerε wͻn na wͻ’di akyire, na nkontompo dwuma na wͻ’die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε wo Wura Nyankopͻn na Onim obi a w’ayera afri Ne kwan no soͻ, εna Onim obi nso a watene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Enti monidi mfri deε yabͻ Nyankopͻn din agu soͻ no mu, sε Nensεm na mogye die ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Adεn nti na εnsεsε modi nea yabͻ Nyankopͻn din agu soͻ, wͻ aberε a W’akyerεkyerε deε yabra mo no mu pefee akyerε mo sԑ, gyesε mo wͻ ahokyerε nhyεsoͻ bi mu nti? Nokorε (nnipa mu) dodoͻ no ara na wͻ’de wͻn apεdeε yera (amanfoͻ) aberε a wͻ’nni nimdeε. Nokorԑ sԑ wo Wura Nyankopͻn na Onim abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[(Adasamma), monyae kokoa mu ne badwa mu bͻneyε. Nokorε sε wͻn a wͻ’di bͻne no yεbetua wͻn dwuma die no so ka pεpεεpε sεdeε wͻ’yͻeε no ara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanidi amfri deε ya’mmͻ Nyankopͻn din angu soͻ mu, efrisε εyε fii (anaa bɔne). Nokorε sε abonsamfoͻ no tutu gu wͻn ayͻnkofoͻ no asom ma wͻ’ne mo gye akyinnye, na sε modi wͻn akyi a, εneε na nokorε sε moyε abosomsomfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Anaasε obi a na anka wawu (wͻ gyidie mu) na Yenyanee no baa nkwa mu, na Yε’maa no nhyerεnee a ͻde nante wͻ nnipa mu no, ͻne obia ͻwͻ esum kabii mu na ͻnfrii mu no yε pε? Saa ara na yεma wͻn a wͻ’nnye nnie no dwumadi (bͻne no) yε wͻn (aniso) fε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Saa nso ara na Y’ayε kuro biara mu mpanimfoͻ no abͻneεfoͻ sεdeε wͻ’bεfa ho adwen bͻne. Adwen bͻne a wͻ’bεfa no tia wͻn ara, nanso wͻ’nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Sε nsεnkyerεnee bi ba wͻn hͻ a, deε wͻ’ka ne sε: ‘’Yεnye nnni, gyesε yεde deε yεde maa Nyankopͻn Asomafoͻ no ara bi ma yεn ansa. Nyankopͻn na Onim faako a εsεsε Ɔde N’asεm no toͻ. Animguaseε ne asotwee a ano yε den paa a efri Nyankopͻn hͻ bεka wͻn a wͻ’di bͻne no wͻ wͻn adwen bͻne a wͻ’fa no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[Obia Nyankopͻn pεsε ͻtene no no, Ɔbue n’akoma dema Islam, na obia Ɔpεsε Ɔyera no no nso Ɔma n’akoma no ka moa tesε deε ͻreforo akͻ ewiem. Saa ara na Nyankopͻn de asotwee (anaa) efii to wͻn a wͻ’nnye nnie no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Woi ne wo Wura Nyankopͻn kwan tenenee no. Ampa sε Y’akyerεkyerε nsεm no mu pefee ama amanfoͻ a wͻ’de bεto wᴐn adwen mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Wͻn wͻ Asomdwiɛ fie wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ, εnam dwuma a wͻ’die no ho nti Ɔne wͻn Kyitaafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Ɛda a Ɔbεboa wͻn nyinaa ano (aka sε): “Jinnifoͻ fekuo, ampa sε moayera nnipa no mu bebree’’ Wͻn ayͻnkofoͻ a wͻn wͻ nnipa no mu no bεka sε: ‘’Ye’Wura Nyankopͻn, yenyaa yεnho-yεnho mfasoͻ, na seesei deε yaduru yεn berε a Wohyε maa yεn no’’ Nyankopͻn bεka sε: ‘’Egya no mu na εbεyε mofiee na emu na mobεtena, gyesε Nyankopͻn pε. Nokorε sε wo Wura Nyankopͻn ne Onyansafoͻ, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yε’bεma abͻneεfoͻ no ayε wͻn ho-wͻn ho nnamfoͻ (Atemmuda) εnam dwuma a wͻ’nsa aka no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="130">
<translation><![CDATA[Jinnifoͻ fekuo ne adasamma, asomafoͻ amfri momu amma mohͻ a wͻ’bεkenkan Mensεm de kyerεε mo, san bͻͻ mo kͻkͻ fa monhyiamu Da woi ho? Wͻ’bεka sε: ‘’Yedi adanseε tia yεn ara yεn ho (sε nokorε, asomafoͻ no baae)’’. Ɛyε wiase asetena yi na εdaadaa wͻn, na wͻ’bedi adanseε atia wͻn ho sε na wͻ’yε (Kaafirifoͻ) boniayεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="131">
<translation><![CDATA[Ɛne sε, wo Wura Nyankopͻn mfa bͻne nsεe kuro bi aberε a (kuro no) mu foͻ no nnnim (Nyankopͻn mmra).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="132">
<translation><![CDATA[Obiara wͻ gyinaberε anaa abaso bͻdeε (a yεde bεbͻ no) wͻ dwuma a odiiε ho ­. Na wo Wura Nyankopͻn mmuu n’ani nguu dwuma a wͻ’die no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="133">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn deε W’anya Neho (Onhia obiara hwee), Ahummͻborͻ ahyε no mma; sε Ɔpε a anka Ɔbeyi mo afri hͻ, na moakyi no Ɔde deε Ɔpε abεhyε moanan mu sεdeε Ɔbͻͻ mo fri amanfoͻ bi asefoͻ mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="134">
<translation><![CDATA[Nokorε sε deε yahyε mo ho bͻ no reba ampa; na monntumi nnnsi ho kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="135">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’Menkorͻfoͻ, modeε monyε moadwuma sεdeε moamamerε kyerε, menso mereyε dwuma (sεdeε Nyankopͻn ahyε me), na mobehunu yεn mu nea ͻbenya awieε pa wͻ Daakye. Nokorε sε, abͻneεfoͻ no deε wͻ’nni nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="136">
<translation><![CDATA[Wͻ’yi deε wͻn adua wͻ mfuo mu no, ne nyεmmoa a Ɔno na Ɔbͻeε no mu kyεfa bi ma Nyankopͻn ka sε: ‘’Woi wͻ Nyankopͻn sεdeε wͻn adwen kyerε wͻn no, na woi nso wͻ wͻn a yε’de wͻn bata (Nyankopͻn) ho no”. Deε εwͻ deε wͻ’de bata (Nyankopͻn) ho no nnuru Nyankopͻn hͻ; εna deε εwͻ Nyankopͻn no deε eduru deε wͻ’de bata (Nyankopͻn) ho no hͻ. Atεmmuo bͻne paa na wͻ’rebuo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="137">
<translation><![CDATA[Saa ara na deε wͻ’de abata Nyankopͻn ho no, ayε ama mma kunkum ayε abosomsomfoͻ no mu pii fε, sεdeε wͻ’de wͻn bεkͻ ͻsεeε mu, na wͻn ama wͻn adwen ayε basaa wͻ wͻn som no ho. Sε Nyankopͻn pε a, anka (abosomsomfoͻ no) nnyε saa. Enti (Nkͻmhyεni) gyae wͻn, ne wͻn atorͻsεm a wͻ’die no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="138">
<translation><![CDATA[Abosomsomfoͻ no ka sε: ‘’Nyεmmoa woi ne mfudeε woi y’abra; obiara nni ho kwan sε odi bie gyesε obia yεpε,-sεdeε wͻn adwen yε wͻn; ne nyεmmoa bi nso a yabra sε wͻn akyi (bεyε adwuma), ne nyεmmoa bi nso a yεmmͻ Nyankopͻn din nngu wͻn soͻ (wͻ berε a yereku wͻn).” Nkontompo na wͻ’twa to Nyankopͻn soͻ. Obetua wͻn ka wͻ wͻn atorͻsεm a wͻ’diiε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="139">
<translation><![CDATA[Wͻ’ka sε: ‘’Adeε a εwͻ aboa woi anaa woi yafunu mu no deε, εyε yεn mmarima nko ara dea, na yεn mmaa no nni ho kwan (sε wͻ’di bie); nasε yεwo no na wawu nso a, εno deε wͻn nyinaa (mmaa ne mmarima no) kyε. Ɔbetua wͻn (nkotompo a) wͻ’de susuu no no so ka. Nokorε sε Ɔne Nyansafoͻ, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="140">
<translation><![CDATA[Ampa sε wͻn a wͻ’de agyimisεm a nimdeε biara nni mu kunkum wͻn mma, na wͻ’bra adeε a Nyankopͻn de abͻ wͻn akͻnhoma, twa nkotompo to Nyankopͻn soͻ no aberε agu. Ampa sε wͻn ayera na wͻ’nnyε ateneneefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="141">
<translation><![CDATA[Ɔno na W’ayε turo (anaasε mfuo, emmu nnoͻma no) yεto bi pam, ebi nso yεnto no pam; εna akyiresua nnua ne mfudeε a nedε gu sononko-sononko, εne nngo εne Rumaan a εho sesε, ne deε εnsε. Sε (saa nnuaba yi) so a moni, na monyi emu asεdeε (zaka) no mma wͻ εda no a mobetwa (n’aba) no; na monhwε na moansεe (no). Nokorε sε, Ɔmpε nsεmͻnefoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="142">
<translation><![CDATA[Nyεmmoa no mu bi soa nneεma, (ebinom) nso yε nnam. Moni deε Nyankopͻn de abͻ mo akͻnhoma no, na monhwε na moanni ͻbonsam anamͻn so. Nokorε sε, ͻyε motamfoͻ a ͻda adi pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="143">
<translation><![CDATA[(Nyεmmoa) nwͻtwe anini ne abedeε: Nwenini ne abedeε mmienu mmienu, εna mmirekyie anini ne abedeε mmienu mmienu. (Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’(Anini) mmienu no na Nyankopͻn abra anaasε (abedeε) mmienu noa, anaasε (aboa no ba) no a ͻhyε abedeε mmienu no awodeε mu (na yabra)? Monfa nimdeε nka nkyerε me, sε moyε nokwafoͻ ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="144">
<translation><![CDATA[Ɛna yoma nso mmienu (onini ne ͻbedeε) nantwie nso mmienu (onini ne ͻbedeε). Ka sε: “Anini mmienu no na Nyankopͻn abra anaasε abedeε mmienu no, anaasε (aboa no ba) no a ͻhyε abedeε mmienu no awodeε mu no (na yabra)? Anaasε na mo wͻ hͻ wͻ εberε a Nyankopͻn hyεε saa mmra no? Enti (onipa) bͻneni bεn na ͻkyεn obi a otwa torͻ to Nyankopͻn so sεdeε ͻde bεyera nnipa wͻ aberε a nimdeε biara nni mu? Nokorε sε, Nyankopͻn deε ͻntene nnipa bͻnefoͻ no (a wɔn ayɛ wɔn adwen sɛ wɔn deɛ bɔne ara na wɔ’bɛdie no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="145">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’Adiyisεm a yasiane ama me no mu deε, mennya adeε a yabra wͻ aduane a obi bedie ho, gyesε aboa funu anaa mogya a yahwie anaa prako-nam, efrisε εyε fii, anaa εnam fii a yakum ama (adeε bi) a εnyε Nyankopͻn. Nanso obi a ahokyerε nti, na εnyε anidaaho, anaa asoͻden (na εbεma no akͻdi saa nnam a yabra yi no), nokorε sε wo Wura Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="146">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’yε Yudafoͻ no, yεbraa wͻn (aboa biara a) ͻwͻ tͻte a emu mpaeε, εna nantwie ne nnwan mu nso yεbraa wͻn (saa mmoa no) mmienu sradeε, gyesε deε εwͻ wͻn mmienu akyi ne deε εwͻ wͻn nsono mu anaa deε εne nnompe no adi afra. Saa ara na Y’etuaa wͻn asoͻden no so ka. Na ampa sε, Yεn na Yε’ka nokorε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="147">
<translation><![CDATA[Sε wͻ’bu wo ͻtorofoͻ a, εneε ka sε: “Mmͻborͻhunu a mo Wura Nyankopͻn wͻ no so paa, na Na’bufuhyeε nnsan n’akyi mfri nnipa bͻnefoͻ no so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="148">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’de (biribi) abata Nyankopͻn ho no bεka sε ‘’Sε εyε Nyankopͻn pε (sε yεnnfa biribi mmata ne ho) a anka yεn, anaasε y’agyanom anfa (biribi) ammata Ne ho, na (sε εyε Nepε nso a) anka yammra biribiara. Saa ara na wͻn a wͻ’dii wͻn anim kan no twaa nkontompo kͻpem sε wͻ’kaa Y’asotwee no hwεeε. (Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’Mowͻ (nsεm a mokeka no) ho nimdeε (anaa nyinasoͻ) bi a monyi ma yεn. Deε moadwen kyerε mo na modi akyire na deε moyε nso yε nkotompo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="149">
<translation><![CDATA[Ka sε: ‘’Nyankopͻn na nyinasoͻ pefee a εkͻ aso mu no wͻ no. Sε Ɔpε a anka ͻbεkyerε mo nyinaa kwan (tenenee no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="150">
<translation><![CDATA[Ka sε: ‘’Monfa moadansefoͻ a wͻ’di adanseε sε: “Nokorε sε Nyankopͻn abra woi no mmra”. Sε wͻ’di adanseε no a hwε na woanka ho ne wͻn anni adanseε no; na hwε na woani wͻn a wͻ’po Yε’nsεm no ne wͻn a wͻ’nnye Daakye no nnie no na wͻ’de biribi toto wͻn Wura Nyankopͻn ho no apεdeε akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="151">
<translation><![CDATA[Ka sε: ‘’Momra na menkenkan deε mo Wura Nyankopͻn abra mo no nkyerε mo: ‘’Monnfa biribiara mmata Neho, na monyε papa anaa ayεmyε ma awofoͻ, na mo’nnfa ohia nkunkum mo mma; Yεn na Yε’bͻ mo ne wͻn (nyinaa) akͻnhoma, monhwε na moammεn ahohwi bra (adwamammͻ) deε εda dwa ne deε asuma, na monhwε na moankum nipa a Nyankopͻn ayε no kronkron anaa W’abra (nekum), gyesε ne kwan so. Woi ho na Ɔrehyε mo, sεdeε mobεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="152">
<translation><![CDATA[Monhwε na moamεn awisiaa agyapadeε, gyesε kwan pa so, kͻpem sε ͻbeduru ne mpanin berε mu. Na moma deε mohyε ne deε mosusuo no nyε pεpεεpε. Yε’mfa adesoa nsoa onipa, gyesε deε na’hoͻden betumi. Sε mokasa (anaasε mobu atεn, anaa modi asεm bi ho adanseε) a monka nokorε, sε (asεm no) fa obusuani ho mpo a; na moni Nyankopͻn Apam so. Woi ho na Ɔrehyε mo, sεdeε mode betu moho foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="153">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, woi ne Me kwan tenenee no, enti monfa so, na monhwε na moankodi akwan (foforͻ) bi akyi, efrisε εbεma mo ne Ne kwan tenenee no ntεm apaepae. Woi ho na Ɔrehyε mo, sεdeε mo bεsuro Nyame ayε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="154">
<translation><![CDATA[Afei Yε’de Nwoma no maa Mose de (Y’adom ne Yεn nhyira) wiee obiara a ͻbεyε papa no so, kyerεkyerεε biribiara mu pefee, na εyε kwankyerε ne ahummͻborͻ sεdeε wͻ’bεgye (wͻ’ne) wͻn Wura Nyankopͻn nhyiamu (Da) no adie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="155">
<translation><![CDATA[Saa Nwoma yi nso Yε’de nhyira na asiane, enti moni akyire na monsuro Nyankopͻn nyε ahwεyie sεdeε yεbehu mo mmͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="156">
<translation><![CDATA[Sεdeε (Daakye) monkͻka sε: ‘’Nwoma no deε yesiane maa (nnipa) akuo mmienu bi (Yudafoͻ ne Kristofoͻ) a wͻ’dii y’anim kan no, na yε’deε yennim deε wͻ’suaeε no ho hwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="157">
<translation><![CDATA[Anaa moankͻka sε: ‘’Sε yesianee Nwoma no maa yεn a anka yε’betene akyεn wͻn”. Ampa sε nyinasoͻ pefee ne kwankyerε ne ahummͻborͻ fri mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo hͻ. Onipa bͻnefoͻ bεn na ͻkyεn obia ͻpo Nyankopͻn Nsεm no na ͻdane neho fri ho? Yε’de akatua bͻne betua wͻn a wͻ’dane wͻn ho fri Yεn nsεm no ho no ka, εnam dane a wͻ’danee wͻn ho (frii ho) no nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="158">
<translation><![CDATA[Enti wͻ’retwεn akosi sε Soro abͻfoͻ bεba wͻn hͻ, anaasε wo Wura Nyankopͻn bεba, anaa wo Wura Nyankopͻn (atemmuo no ho) nsεnkyerεnee bi bεba? Ɛda a wo Wura Nyankopͻn (Atemmuo no ho) nsεnkyerεnee no mu bi bεba no, ͻkra biara a onii kan nye nniiε anaa onyaa mfasoͻ bi (dada) wͻ negyidie no mu no, ne gyidie ho mma mfasoͻ. Ka sε: ‘’Montwεn, na yεnso yεretwεn “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="159">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’paepae wͻn Nyamesom mu na wͻ’gu akuo-akuo no, nokorɛ sε (Nkͻmhyεni) wonka wͻn ho. Wͻn asεm wͻ Nyankopͻn hͻ, na Ɔbεbͻ wͻn dwuma a na wͻ’die no ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="160">
<translation><![CDATA[Obi a ͻde adepa bi bεba no, ͻwͻ nesεso so nhyira mperε du; ɛna obi nso a ͻde bͻne bi bεba no, bͻne no sεsε so akatua pεpεεpε na yεde betua no ka na yensisi wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="161">
<translation><![CDATA[(Nkͻmyεni), ka sε: ‘’Medeε me Wura Nyankopͻn atene me afa kwan tenenee no so (de ama) nokorε som (no a εyε) Abraham teneneeni no kwan no, na na (Abraham) nka abosomsomfoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="162">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Nokorε sε me Sala anaa me Nyamefrε, ne m’afͻrebͻ, ne menkwa ne me wuo (nyinaa) wͻ Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="163">
<translation><![CDATA[“Onni ͻhokafoͻ biara, woi ho na y’ahyε me sε menyε Muslimifoͻ no mu nipa a odi kan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="164">
<translation><![CDATA[Ka sε: ‘’Menfri Nyankopͻn akyi mfa obi foforͻ nyε awurade aberε a Ɔno na Ɔyε biribiara Wura?” Ɔkra bi nya (bͻne) bi a, ͻno ara na etia no; na obia ͻso adesoa nnsoa obi foforͻ adesoa. Mo Wura Nyankopͻn hͻ na εyε monkyi, na deε moante moho ase wͻ ho no Ɔbεbͻ mo ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="165">
<translation><![CDATA[Ɔno na W’ayε mo ananmusifoͻ wͻ asaase no so, εna W’apagya mo mu binom akyεn ebinom wͻ gyinaberε mu sεdeε adeε a Ɔde ama mo no Ɔde bεsͻ mo ahwε. Nokorε sε wo Wura Nyanko-pͻn ho yε hare wͻ asotwee ho, na nokorε nso sε ampa, Ɔne Bͻnefakyε Hene na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="7">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif - Laam - Miim - Soaad.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni, wei yε) Nwoma a yɛasane ama woͻ, enti εmma w’akoma nha wo wͻ ho; sεdeε wode bεbͻ kͻkͻ, na ayε afutusεm anaa nkaekaeε ama agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Monni deε yɛasiane afiri mo Wura Nyankopͻn hͻ aberε mo no akyi, na monhwε na moamfiri N’akyi ankodi akyitaafoͻ biara akyi, (nanso nnipa, anaa asεm no mu) kakraa bi na mokaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nkuro dodoɔ sɛn na (εnam bͻne nti) Yɛasεe no? Yɛn asotwee baa so anadwo, anaasε awigyina berε a na wͻadeda regye wɔn ahome.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Yɛn asotwee baa wͻn soͻ no, esuu a wͻsuiε nesε: “Nokorε sε yεyε abͻnefoͻ.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛbɛbisa wͻn a Yεsomaa (asomafoͻ) kͻͻ wͻn hͻ no asεm, na Yɛbɛbisa asomafoͻ no nso asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Yεde nimdeε bεkenkan (wͻn ho nsεm) akyerε wͻn na Yɛnfirii (wͻn ho) da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Saa Da no nsania no bεyε nokorε (nsania); enti obi a ne kari boɔ mu bɛyɛ du (wͻ papa yε mu wɔ) nsania no soɔ no, saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻn kariboɔ mu bεyε hare (wͻ papa yε mu wɔ nsania no soɔ) no, wei nom na wͻn kraa aberε aguo, efrisε wͻyεε Yεn Nsεm no ho bͻne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde mo tenaa asaase no so, εna Yεyεε akͻnhoma bͻdeε wͻ so maa mo, (nanso) ayεyie ketewa bi na moyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεbͻͻ mo, εna Yεde mo too mfonini mu, εna Yεka kyerεε Soro abͻfoͻ no sε: “Monyε (Sujud) monfa moanim mmutu fͻm mma Adam. Wͻn (nyinaa) yεε Sujud no, gyesε lblis (anaasε ͻbonsam), wanka wͻn a wͻde wͻn anim butuu fͻm no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Ɛdeεn na asi wo kwan a wamfa w’anim ammutu fͻm wͻ aberε a Mahyε woͻ?” Ɔkaa sε: “Mekyεn no; Wo bͻͻ me firii gyem, εna Wo bͻͻ ͻno nso firii nεteε mu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Ɛneε sane firi ha kͻ, εnyε mma wo sε wobεyε ahomasoͻ wͻ ha; enti firi ha kͻ, nokorε sε woka wͻn a yɛabrε wͻn ase agu wͻn anim aseε no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Iblis anaasε ͻbonsam) kaa sε: “Mame berε kͻpem Da a wͻn bɛwu asͻreε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: ”Woka wͻn a yɛama wͻn berε no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Iblis kaa sε: “Sεdeε Wabu me ͻyerafoͻ (anaa ͻbͻneεfoͻ) nti no, mεtena ase (atwεn) wͻn wͻ Wo kwan tenenee no mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[“Afei mɛfiri wͻn anim ne wͻn akyi ne wͻn nifa so ne wͻn benkum so aba wͻn so, na wonnya wͻn mu pii a wͻbɛyi (Wo) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Firi hͻ kͻ wͻ animguaseε mu, yɛayi wo adi. Nokorε sε, wͻn mu biara a ͻbɛdi w’akyi no, Mede mo nyinaa bεhyε Ogya no mu ma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Adam, wo ne woyere montena Turo no mu, na monnidi nkͻpem faako a mopε (biara), na monhwε na moammεn saa dua yi na moankͻka abͻneεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Nanso ͻbonsam daadaa wͻn sεdeε ͻbɛyi wͻn adagya a yεde asuma wͻn no adi akyerε wͻn, na ͻkaa sε: “Ɛnyε biribiara ho nti na mo Wura Nyankopͻn abra mo saa dua yi, na mmom sε anyε a na moakͻyε Soro abͻfoͻ anaa moakͻyε wͻn a wͻte nkwa mu afe bͻͻ no mu bi”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Odii nse kyerεε wͻn sε: “Nokorε sε, meyε ofutufo pa paa ma mo mmienu.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Enti ͻde naadaa maa wͻn hwee ase. Ɛberε a wͻkaa dua no (aba no bi) hwεeε no, wͻn adagya daa adi kyerεε wͻn, na wͻhyεε aseε kekaa Turo no mu nhahan no bi bobͻͻ mu katakataa wͻn ho so. Wͻn Wura Nyankopͻn frεε wͻn sε: “Mammra mo saa dua no, εna Meka kyerεε mo sε ͻbonsam yε mo tamfo pefee?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yɛn wura Nyankopͻn, Yɛayε bͻne atia yεn kraa, na sε Wamfa yεn bͻne ankyε yεn na Wanhu yεn mmͻbͻ a, nokorε sε yεbεka brεguofoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Monsiane (nkͻ asaase so), moyε moho moho atamfo. Mowͻ asetena ne akͻnhoma wͻ asaase no so kͻpem εberε bi (a yεde ama mo no) awieeɛ “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Emu na mobεtena (wͻ monkwa nna mu) na emu na mobɛwuo na emu na mobɛpue afire (wͻ Wusͻreε Da no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Adasamma, nokorε sε Yɛasiane ntoma a εkata moadagya soͻ ama mo, εne ahosiesie deε, εna Nyamesuro ntoma nso, εno na εyε. Wei ka Nyankopͻn nsεnkyerεnee no ho, sεdeε wͻbεfa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Adasamma, monhwε na moamma ͻbonsam annaadaa mo, sεdeε otuu mo awofoͻ firii Turo no mu no, na ͻpaa wͻn ho ntoma sεdeε ͻde wͻn adagya bεkyerε wͻn no. Nokorε sε, ͻne n’abusuafoͻ no hu mo wͻ baabi a monnhu wͻn. Nokorε sε, Yɛayε abosamfoͻ no akyitaafoͻ ama wͻn a wͻnnye nnie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Sε wͻbu ahohwi bra bi a, wͻse: Yεbεtoo Y’agyanom wͻ so (sε wͻreyε), na Nyankopͻn na Ɔde ahyε yεn (sε yεnyε). Ka sε: “Nyankopͻn nnhyɛ (onipa) mma no mmɔ ahohwi bra; anaasε moka deε monnim deto Nyankopͻn so?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Deε me Wura Nyankopͻn hyε (onipa) wͻ ho ne sε ɔbɛdi nokorε, εna afei mode moanim bεkyerε Ɔno (nko ara) wͻ Nyamefrε berε biara, na afei mobɛsu afrε no wͻ nokorεdie mu, de ͻsom ama no. Sεdeε Osi hyεε mo ase (kane no, saa ara na) mobεsan aba (nkwa mu bio).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Wakyerε fekuo bi tenenee, εna fekuo bi nso ͻyera no na εfata wͻn, efirisε wͻafiri Nyankopͻn akyi afa abonsamfoͻ de wͻn ayε akyitaafoͻ, na wͻdwene sε wͻn atene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Adam mma, monfa mo afεεfεdeε nsiesie mo ho wͻ Nyamefrε bea biara mu, na monnidi na monom, na (mmom) εmma monsεe (no), efirisε Ɔmpε nsεmͻnefoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) ka sε: “Hwan na wabra Nyankopͻn afεεfεdeε ne akͻnhoma pa no a Wayi ama ne nkoa no? Ka sε: “(Saa nnepa no) wͻ wͻn a wͻagye adie no wͻ wiase asetena yi mu, (na εbεwͻ agyidiefoͻ no) nko ara wͻ Owusͻreε Da no. Saa ara na Yεkyerεkyerε nsεm no mu dema amanfoͻ a wͻnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Deε me Wura Nyankopͻn abra ne ahohwisεm, emu deε εda adie ne deε asuma, εna bͻne, ne asisie a enni ho kwan (sε onipa yε), εna afei mode adeε a Ɔnsanee ho tumi bi mmaeε bεbata Nyankopͻn ho, εna mobεka asεm a monnim de ato Nyankopͻn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nnipa kuo biara wͻ εberε (a yɛahyehyε ama wͻn sε wͻde firi wiase); enti sε wͻn berε no so a, wͻnka akyi dͻnhwere baako koraa, na wͻnkͻ animu nso (dͻnhwere baako).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Adasamma, sε asomafoͻ a wͻfiri mo mu ba mo hͻ bεkenkan Mensεm kyerε mo a, obi a ͻbεgye adie na wayε ntotoeε pa no, ehuu mmͻ wͻn na wͻn werε nso nho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻbu Yεn Nsεm no atorͻsεm, na wͻyε ho ahomasoͻ no, wͻnom ne egya no mufoͻ no; emu na wͻbεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Enti hwan na ͻyε (nipa) bͻneni kyεn obi a ͻbͻ ne tirim twa nkontompo to Nyankopͻn soͻ, anaa ɔfa N’asεm no nkontompo sɛm? Saa nkorͻfoͻ no nsa bεka wͻn kyεfa a εwͻ Nwoma no mu; kͻpem sε Y’abͻfoͻ no bεba wͻn hͻ abɛyi wͻn nkwa; (Abͻfoͻ no) bεka sε: “Deε na mofiri Nyankopͻn akyi sufrε wͻn no wͻ hen?” Wͻbεka sε: “Yɛahwere wͻn”. Wͻbɛdi adanseε atia wͻn ho sε nokorε, wͻyε (kaafirfoͻ) boniayεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn bεka sε: “Monkͻka Jinni ne nnipa kuo no a wͻadi moanim kan atwa mu no ho, na mo ne wͻn nkͻ egya no mu. Ɛberε biara a nnipa kuo bi bɛwura mu no, ͻbͻ ne nua no dua kosi sε wͻn nyinaa bɛdidi so akͻ mu. Wͻn mu wͻn a wͻtwa toͻ no bεka afa akandifoͻ no ho sε: “Yɛn Wura Nyankopͻn, wei nom na wͻyeraa yεn, enti ma wͻn ogya asotwee no mmͻhoo. Yεbεka akyerε wͻn sε: “Obiara wͻ (asotwee no) mmͻhoo nanso monnim”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Wͻn mu adikanfoͻ no nso bεka akyerε wͻn mu wͻn a wͻtwatoͻ no sε: “Monkyεn yεn, enti monka asotwee no nhwε εnam deε monyaeε ho nti”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻbu Yεn Nsεm no atorͻsεm, na wͻyε ho ahomasoͻ no, yɛmmue ͻsoro apono mma wͻn, na wͻnnya kwan nwura ͻsoro Aheman no mu kͻpem sε yoma bɛwura paneε tokuro mu. Saa na Yɛtua abͻneεfoͻ no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Wͻn wͻ ogya mpa (a wͻbεda soͻ) ne (Ogya) akatasoͻ (a wͻde bεkata) wͻn ho soͻ. Saa na Yɛtua abͻneεfoͻ no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no nso –Yεmfa adesoa nsoa ͻkra bi gyesε deε n’ahoͻden bɛtumi –saa nkorͻfoͻ no ne Aheman no mu foͻ no. Emu na wͻbεtena afebɔɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Yεbɛyi yawdie a εwͻ wͻn akoma mu biara afiri hͻ; nsubͻnten nenam wͻn ase. Wͻbεka sε: “Ayeyie ne aseda wͻ Nyankopͻn a Wakyerε yεn kwan akͻ wei mu. Sε Wankyerε yεn kwan a, anka yɛnnya kwan kyerε. Ampa sε, yɛ’Wura Nyankopͻn asomafoͻ no de Nokorε no baeɛ”. (Soro abͻfoͻ) bεfrε sε: “Wei ne Aheman no a morebɛdi adeε wᴐ mu no, εnam dwuma (pa) a modiiε no ho nti”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Soro Aheman no mu foͻ no bεfrε Ogya no mufoͻ no sε: “Nokorε sε, yεn nsa aka deε yɛ’Wura Nyankopͻn hyεε yεn ho bͻ no ampa; enti monso monsa aka deε mo Wura hyεε mo ho bͻ no ampa?” Wͻbεka sε: “Aane!” Ɔfrεfrεni bi bεfrε afiri wͻn mu hͻ sε: “Onyankopͻn nnomee wͻ abͻneεfoͻ no so;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsi (amanfoͻ kwan) firi Nyankopͻn kwan no so hwehwε sε εbεkyea, na wͻpo Daakye no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ntwaremu bi bɛtware wͻn mmienu no (aheman mu foͻ no ne Ogya no mu foͻ) no ntam. Mmarima bi wͻ fasuo no sorosoro a wᴐde (abᴐnefoᴐ no mu) biara nsohyε deε na ɛbɛhu wͻn; na wͻbεfrε Aheman no mufoͻ no sε: “Asomdwoeε nka mo.” Wͻnnya nwuraa (Aheman no) mu deε, nanso wͻwͻ ho anidaasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Sε wͻn ani twa kͻhwε Ogya no mufoͻ no a, deε wͻka nesε: “Yɛn Wura Nyankopͻn, (yεsrε Wo sε), εmfa yεn nka abͻneεfoͻ no ho “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Mmarima a wͻwͻ (fasuo) no soro hͻ no bεfrε mmarima a wͻde wͻn nsohyε-deε na ɛhu wͻn no sε: “Moahonya dodoͻ ne ahomasoͻ a na moyε no ansi mo hwee?’’]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[(Saa agyidiefoͻ) wei nom ho na mokaa ntam sε: “Nyankopͻn mfa N’ahummͻborͻ ngu wͻn soͻ no?” (Yεbεka akyerε agyidiefoͻ no sε): “Monwura ͻsoro Aheman no mu; suro biara nni mo so na mowerε nso nho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Amanehunu gya no mu foͻ no bεfrε ͻsoro Aheman no mu foͻ no sε: “Monhwie nsuo anaa deε Nyankopͻn de ama mo no mu bi ngu yεn so!” Wͻbεka sε: “Nokorɛ sɛ, Nyankopͻn ayε (deε wͻrebisa) no mmienu (nyinaa) akyiwadeε ama (kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no:-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfaa wͻn Nyamesom ahuhu-sεm ne agodie, na wiase asetena daadaa wͻn no. Enti εnnε Da yi Yεn werε bɛfiri wͻn sεdeε wͻn werε firii wͻn Da wei no, ne sεdeε wͻko tiaa Yεn Nsεm no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde Nwoma a Yεde nimdeε akyerεkyerε mu aberε wͻn; εyε kwankyerε ne ahummͻborͻ dema amanfoͻ a wͻgye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Enti deε wͻretwεn ara nesε εberε no bεsoo? Ɛda a saa berε no bεsoo no, wͻn a kane no wͻn werε firiiε no bεka sε: “Ampa yɛ’Wura Nyankopͻn asomafoͻ no de nokorε no bae. Enti yεbɛnya ntwitwagyefoͻ bi a wͻbɛtwitwa agye yεn? Anaasε yεmma yεn nsan nkͻ (wiase) na yεnkͻdi dwuma a εnnyε deε yεdii no (kanee no)?” Ampa sε, wͻn ahwere wͻn kraa, na deε wͻbͻͻ wͻn tirim yͻeε no nso adi wͻn hwammͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, mo Wura no ne Nyankopͻn a Ɔde nna nsia bͻͻ soro ne asaase, εna Ɔde Neho sii Animonyam Ahennwa no soͻ. Ɔno na Ɔma adesaeε kata adekyeε soͻ (εna adekyeε nso kata adesaeε nso soͻ) na εde ntεm pε tͻkͻ so (di wͻn ho wͻn ho akyi). Awia ne bosome ne nsoromma nso berε wͻn ho ase ma N’ahyεdeε. Nokorε sɛ, Ɔno na abͻdeε ne ahyεdeε wͻ no. Nhyira Wura ne Nyankopͻn Abͻdeε nyinaa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Monfa ahobraseε nsu mfrε mo Wura Nyankopͻn wͻ kokoa mu. Nokorε sε, Ɔmpε mmratofoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Na monhwε na akyire yi a yɛasiesie asaase soͻ no moanni nsεmͻnee wͻ so, na momfa suro ne anidaasoͻ nsu mfrε no. Nokorε sε, Nyankopͻn ahummͻborͻ no bεn apapafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔsoma mframa sԑ anohoba ma edi N’ahummͻborͻ no anim kan; kͻpem sε (mframa no) bεsoa munumkum duruduro no; Yɛpia (mununkum no) de ma asaase a awuo, na Yεde asane nsuo no, na Yεde ama nnuaba biara apiepie. Saa ara na Yεma awufoͻ no piepie sεdeε ɛbɛyɛ a mobε dwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Asaase pa no nso, εso nnuaba no fifiri wͻ ne Wura Nyankopͻn akwamma mu. Na (asaase a) εnyε no ɛmfifiri hwee, gyesε kakraa bi. Saa ara na Yεkyerεkyerε nsεm no mu de ma amanfoͻ a wͻyi (Nyame) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεsomaa Noah kͻͻ ne nkorͻfoͻ hͻ. Ɔkaa sε: “Menkorͻfoͻ, monsom Nyankopͻn, na monni awurade foforͻ biara wͻ N’akyi. Nokorε sε mesuro Da kεseε no asotwee no ma mo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Nhemfo a εwͻ nenkorͻfoͻ no mu no kaa sε: “Yɛhu wo sε wowͻ ͻyera pefee paa mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Menkorͻfoͻ, εnyε yera na mayera, na mmom meyε Ɔsomafoͻ firi Abͻdeε nyinaa Wura no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Me Wura Nyankopͻn Asεm no ho dawuro na merebɔ akyerε mo, na merema mo afutupa, na menim adeε a monnim wͻ Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Anaasε εyε mo nwanwa sε Afutusεm firi mo Wura Nyankopͻn hͻ nam momu nipa bi so aba mo hͻ sεdeε ͻde bεbͻ mo kͻkͻ na mobεyε ahwεyie ama yɛahu mo mmͻbͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nanso wͻbuu no nkontomponi, enti Yεgyee no, ne wͻn a wͻka ne ho no wͻ εhyεn no mu no nkwa, na Yεmaa nsuo faa wͻn a wͻfaa Yεn Nsεm no atorͻsεm no. Nokorε sε, na wͻyε nnipa a wͻn ani afira.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Aadfoͻ nso wͻn nua Huud kͻͻ wͻn hͻ. Ɔkaa sε: “Menkorͻfoͻ, monsom Nyankopͻn, (efirisε) monni awurade foforͻ biara wͻ N’akyi. Enti monnnsuro Nyankopͻn na monnyε ahwεyie?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Nhemfo {anaa mpanimfoͻ} boniayεfoͻ a εwͻ nenkorͻfoͻ no mu no kaa sε: “Nokorε, yɛhu wo sε wo wͻ agyimisεm mu na yεdwen sε woka nkontompofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Menkorͻfoͻ, εnyε gyimii na magyimi, na mmom meyε Ɔsomafoͻ firi Abͻdeε nyinaa Wura no hͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Me Wura Nyankopͻn Asεm no ho dawuro na merebɔ akyerε mo, na meyε ofutufo pa nokwafoͻ ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Anaasε εyε mo nwanwa sε Afutusεm firi mo Wura Nyankopͻn hͻ nam mo mu nipa bi so aba mo hͻ sε ͻmεbͻ mo kͻkͻ? Monkae εberε a Ɔyεε mo ananmusifoͻ wͻ Noa nkorͻfoͻ no akyi, na Ɔmaa mo nkͻsoͻ wͻ abͻdeε (a atwa moho ahyia) no mu. Enti monkae Nyankopͻn adom, sεdeε mobɛdi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Wobaa yεn hͻ sεdeε yεbεsom Nyankopͻn nko ara, na yεbɛgyae deε na y’agyanom som? Ɛneε fa deε worehyε yεn ho bͻ no bra, sε woka nokwafoͻ no ho ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Nokorε asotwee ne abufuo firi mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo so. Moregye me akyinnye wͻ (abosom) din a mo ne moagya nom atotoͻ no ho, abrɛ a Nyankopͻn nsanee tumi biara wɔ ho? Eneɛ montwεn, na meka mo ne wͻn a wͻretwεn no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Enti Yεde ahummͻborͻ a ɛfiri Yεn hͻ no gyee no ne wͻn a wͻka ne ho no nkwa. Na Yεhyee wͻn a wͻfaa Yεn Nsεm no atorͻsεm no ase. Na (saa nkorͻfoͻ no) nyε agyidiefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ no nso (Yεsomaa) wͻn nua Soalih maa no kͻͻ wͻn hͻ. Ɔkaa sε: “Menkorͻfoͻ, monsom Nyankopͻn, na monni awurade foforͻ biara wͻ N’akyi. Ampa sε (Nokorε) pefee firi mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo hͻ; wei yε Nyankopͻn yoma bedeε a ͻyε nsεnkyerεnee ma mo; enti monnyae no ma no nnidi wͻ Nyankopͻn asaase no so, na monhwε na moanyε no bͻne, anyε saa a asotwee a εyε ya paa bεsͻ mo mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a Ɔyεε mo ananmusifoͻ wͻ Aadfoͻ no akyi, de mo tenaa asaase no soͻ, na mosisii mo abansoroͻ wͻ ne petee no mu, san bͻne mmepͻ mu yεε no adan. Enti monkae Nyankopͻn adom, na monhwε yie na moanni nsεmͻnee wͻ asaase no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Nhemfo (anaa mpanimfoͻ) a wͻyε ahomasoͻ wͻ ne nkorͻfoͻ no mu no ka kyerεε wͻn a wͻyε mmrε na wͻagye adi wͻ wͻn mu no sε: “Monim sε Soalh yε obia ne Wura Nyankopͻn na asoma no? “Wͻkaa sε: “Nokorε sε yεgye deε yεde asoma no no di”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyε ahomasoͻ no kaa sε: “Nokorε sε yε deε, yεnnye deε mogye die no nni “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Enti wͻkum yoma bedeε no, na wͻtee wͻn Wura Nyankopͻn ahyεdeε no so atua, kaa sε: “Soalh, fa deε wahyε yεn ho bͻ no bra, sε woka (Nyame) asomafoͻ no ho ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Enti asaase wosoͻ sͻͻ wͻn mu, na wͻyεε dinn wͻ wͻn afie mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Enti (Soalh) danee ne ho firii wͻn ho kaa sε: “Menkorͻfoͻ, mebͻͻ mo me Wura Nyankopͻn Asεm no ho dawuro kyerεε mo, na metuu mo fo, nanso moampε afotuo no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Ɛna Lut nso, εberε a ͻka kyerεε ne nkorͻfoͻ no sε: “Mobͻ ahohwi bra a amansan no mu biara nnii moanim kan nyεε bi da?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[“Nokorε sε, mofiri mmaa akyi de akͻnnͻ kͻ mmarima ho. Daabi, moyε nnipa a modi nsεmᴐne.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Ne nkorͻfoͻ no mmuaeε a wͻde maeε ara nesε: “Montu wͻn mfri mo kuro no mu; efirisε, wͻyε nipa a wͻpε ahoteε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Enti Yεgyee ͻne n’abusuafoͻ nkwa, gyesε ne yere, na ͻka wͻn a wͻkaa akyire no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Na Yεtͻͻ nsuo paa gu wͻn so. Enti hwε sεdeε abͻneεfoͻ no awieeε si wieeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Ɛna Mad’yan nso wͻn nua Shua’ib kͻͻ wͻn hͻ. Ɔkaa sε: “Menkorͻfoͻ, monsom Nyankopͻn, monni nyame foforͻ biara wͻ N’akyi. Ampa, nyinasoͻ pefee firi mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo hͻ; enti (sε morehyε adeε ama obi a) monhyε ma εnyε ma, na monsusu (biribiara nso pεpεεpε) na monhwε na moamfa nyansa kwan ante amanfoͻ nneεma so, afei εmma monni nsεmͻne wͻ asaase no so wͻ akyire yi a yatoto biribiara wͻ so pεpεεpε. Saa na εyε papa ma mo sε moyε gyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Monhwε na moantenatena akwan biara so anhunahuna wͻn, ansi wͻn a wͻagye adie no kwan amfiri Nyankopͻn kwan no so anhwehwε sε (Nyame kwan no) bεkyea. Na monkae εberε a na moyε kakraabi, na Ɔmaa mo dͻͻso; na monhwε sεdeε nsεmͻnedifoͻ no awieeε si wieeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Sε mo mu fa bi agye deε yεde somaa me no adi, ɛna εfa bi nso nnye nni a, monsi aboterε nkͻpem sε Nyankopͻn bɛbu yεn ntam atεn; na Ɔne atemmufoɔ mu Otemmufoͻ pa no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Nhemfo (anaa mpanimfoͻ) ahomasoͻ foͻ a εwͻ ne nkorͻfoͻ no mu no kaa sε: “Sε εteε biara yɛbɛtu wo Shu’aibu ne wͻn a wɔagye adi aka wo ho no afiri ye’kuro yi mu, gyesε mosan ba yε’som yi mu bio. Shu’aib kaa sε: “Sε yεmpε mpo a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[“Nokorε sε, sε yεsan ba mosom no mu wͻ akyire yi a Nyankopͻn agye yεn nkwa afiri mu yi a, εnneε na anka yɛabͻ yɛtirim atwa nkontompo ato Nyankopͻn so. Ɛnyε mma yεn sε yεbεsan akͻ mu bio, gyesε εyε yɛn Wura Nyankopͻn pε. Yɛn Wura Nyankopͻn nimdeε trε duru biribiara so. Onyankopͻn so na yεde yεn ho toͻ. Yɛn Wura Nyankopͻn, fa nokorε bu yεne yεn nkorͻfoͻ yi ntam atεn, na Wone Otemmufoɔ mu Otemmufoɔ pa no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Ne nkorͻfoͻ no mu nhemfo (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no kaa sε: “Sε modi Shu’aib akyi a nokorε sε na moabrε agu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Enti asaase wosoͻ sͻͻ wͻn mu, na wͻyεε dinn wͻ wͻn afie mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻbuu Shu’aib nkontomponi no, wͻyεε sεdeε wͻntenaa (wͻn afie) mu da; wͻn a wͻbuu Shu’aib nkontomponi no wͻnom ne brεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Enti Shuaib danee ne ho firii wͻn ho kaa sε: “Menkorͻfoͻ, ampa sε mebͻͻ me Wura Nyankopͻn Asεm no ho dawuro kyerεε mo, san tuu mo afutu pa. Na εbεyε dεn na madi amanfoͻ a wͻpo (Nyankopͻn asεm no) ho awerεhoͻ ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Kuro biara a Yεsomaa nkͻmhyεni bi kͻͻ soͻ (na wͻyεε asoͻden) no, Yεde mmusuo ne ͻhaw bi (tesε ohia ne yadeε) too wͻn so sεdeε wͻbεbrε wͻn ho aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Afei na Yɛasesa bͻne no, de papa ahyε anan mu, kosi sε wͻbεdͻͻso anya nkͻsoͻ, na wͻn aka sε: “Ampa ͻhaw ne anigyeε too yɛn agyanom, (saa berε no) na Yɛasͻ wͻn mu mpofirem a wͻnnim ho hwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Sε nkuro no sofoͻ no gye dii, εna wͻsuroo Nyame yεε ahwεyie a, anka Yεbuee nhyira firii soro ne asaase so maa wͻn. Nanso wͻfaa no atorͻsεm, enti Yεtwee wͻn aso εnam deε na wͻnya no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Enti nkuro no so foͻ no ho atͻ wͻn wͻ Y’asotwee a εbεba wͻn so anadwo aberε a wͻn adeda no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Anaasε nkuro no so foͻ no ho atͻ wͻn wͻ Y’asotwee a εbεba wͻn so anͻpa aberε a wͻredi agorͻ no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Enti wͻn ho atͻ wͻn wͻ Nyankopͻn trimu pͻ ho? Obi nnya abotͻyεmu wͻ Nyankopͻn tirimu pͻ ho, gyesε amanfoͻ a wɔabrε aguo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Enti εnyε kwankyerε (anaa adesua) mma wͻn a wɔabɛdi adeε asaase so wͻ adeε wura nom (wuo) akyiri no sε, sε Yεpε a yεde wͻn bͻne bεtwe wͻn aso, na yɛatua wͻn akoma ano a enti wͻntumi nte asεm?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Saa na nkuro a Yɛaka ho asεm akyerε woͻ no teε. Ampa sε wͻn asomafoͻ no de nyinasoͻ pefee no brεε wͻn, nanso na wͻnyε (nnipa a) wͻbεgye deε wͻn adikan apoͻ no adie. Saa na Nyankopͻn tua boniayεfoͻ no akoma ano.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Yɛanhunu sε wͻn mu dodoͻ no dii wͻn apam (no ho nokorε), na Yɛhunuu sε wͻn mu dodoͻ no yε abᴐnefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Afei wͻn akyi no, Yεde Yεn nsεnkyerεnee somaa Mose maa no kͻͻ Farao ne ne nhemfo no hͻ, nanso wͻyεε (asεm) no bͻne. Enti hwε sεdeε nsεmͻnefoͻ no awieeε si wieeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Farao, nokorε sε meyε Ɔsomafoͻ a mefiri Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no hͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Nokorε, asεdeε a εda me soͻ ne sε me nka biribi nto Nyankopͻn so gyesε Nokorε no nko ara. Ampa sε, mede nyinasoͻ pefee firi mo Wura Nyankopͻn hͻ aberε mo, enti ma Israel mma no kwan na wͻne me nkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Sε wode nsεnkyerεnee bi aba a εneε fabra (ma yεnhwε) sε woka nokwafoͻ no ho ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Enti Mose de nepoma no too hᴐ, na hwε, ͻwͻ pefee bi ni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Na ɔyii ne nsa no na ayε fitaa ama bɛhwɛɛ adeɛfoɔ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Nhemfo {anaa mpanimfoͻ} a wͻwͻ Farao nkorͻfoͻ no mu no kaa sε: “Nokorε sε, wi yε nkonyaayini a onim de (anaasε waben).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Ɔpε sε ɔtu mo firi mo asaase no soͻ; na modwen ho sεn?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Ma no ne onua no nwͻ hͻ, (anaa wͻntwεn) na soma dawubͻfoͻ wͻ nkuro no so (ma wͻnkͻ boaboa nkonyaayifoͻ ano),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Wͻde nkonyaayifoͻ a wͻnim de (anaasε waben) biara bεberε wo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Nkonyaayifoͻ no baa Farao hͻ no, wͻkaa sε: “Sε εba sε yεdi nkonim a yεbɛnya akatua paa“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Aane! (Sε modi nkonim a) mobεka wͻn a wͻbεn (me) no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[(Nkonyaayifoͻ no) kaa sε: “Mose, wo na wo (bεdi kan) atoͻ anaa yεn na (yɛnni kan) ntoͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “ Monto. ”Ɛberε a wͻtoeε no wͻbrii amanfoͻ no aniso, na wͻbͻͻ ehu guu wͻn mu, na wͻyii nkonyaa kεseε paa adi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Yɛyi kyerεε Mose sε: “Fa wo poma no to hᴐ.” Na hwε, εmemenee wͻn nkontompo deε (a wͻyi kyerεeε no no nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Enti nokorε no sii pi, na deε na wͻyε no yεε kwa;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[(Farao nkorͻfoͻ no) dii nkoguo wͻ hͻ, na wͻde animguaseε san wͻn akyi (kͻe).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Nkonyaayifoͻ no de wͻn ho kͻͻ fͻm de wͻn anim butuu fͻm-:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[WɔKaa sε: “Yɛagye Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no adi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Mose ne Aaron Wura Nyankopͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Moagye no adi wͻ aberε a mennya mmaa mo ho kwan? Wei yε εpͻ a moabͻ no wͻ kuro yi ho sε, mobɛtu emu foͻ no. Mobɛhunu seesei ara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Sԑ ԑteԑ biara mɛtwitwa mo nsa ne mo nan abͻ no abira, na masan abͻ mo nyinaa asennua mu.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[(Farao nkonyaayifoͻ a wͻagye Mose adie no) kaa sε: “Nokorε sε, yɛ Wura Nyankopͻn hͻ na yεbεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Deε enti a wode bɔne retua yɛn ka ara ne sε, εberε a yɛ Wura Nyankopͻn nsεnkyerεnee baa yεn hͻ no yɛagye adi nti. “Yɛ Wura Nyankopͻn (yεsrε Wo sε), hwie aboterε gu yεn so na ma yεn nwu sε Muslimifoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Nhemfo a wͻn wͻ Farao nkorͻfoͻ no mu no kakyerεε Farao sε: “Wobɛgyae Mose ne ne nkorͻfoͻ ama wͻn ayε basabasa wͻ asaase yi so na wͻapa wo ne w’anyame akyi? (Farao) kaa sε: “Yεbɛkunkum wͻn mma mmarima na yɛama wͻn mmaa no atena ase; na nokorε sε yεn na yεwͻ wͻn so tumi“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Mose ka kyerεε ne nkorͻfoͻ no sε: “Monsrε Nyankopͻn hͻ mmoa, na monsi aboterε, efirisε, asaase no yε Nyankopͻn dea, na Nenkoa mu nea Ɔpε na Ɔde no di so adeε; na awieeε pa no deε εwͻ Nyame-surofoͻ no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “(Farao ne ne nkorͻfoͻ) atane y’ani ansa na woreba yεn hͻ, na akyire yi a wobaa yεn hͻ yi nso saa ara. (Mose) kaa sε: “Ebia mo Wura Nyankopͻn bεsεe motamfoͻ no na Wayε mo ananmusifoͻ wͻ asaase no so, na Wahwε sεdeε (monso) mobεyε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="130">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde sukͻm anaa ͻpε, ne nnuaba sεeε twee Farao nkorͻfoͻ no aso sεdeε wͻde bɛtu wͻn ho foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="131">
<translation><![CDATA[Nanso sε papa bi ba wͻn so a, deɛ wͻka ne sɛ: “Wei deε yε dea,” na sε bͻne bi nso to wͻn a wͻde tibͻne no (ho soboɔ) bɔ Mose ne wͻn a wͻka ne ho no. Nokorε sε, wͻn tibͻne no firi Nyankopͻn hͻ, nanso wͻn mu pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="132">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Nsεnkyerεnee biara a wode bεba yεn hͻ de abɛbiri yɛn ani soͻ no yεnnye wo nni”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="133">
<translation><![CDATA[Enti Yεde owudͻm, anaa nsutᴐ a ano yԑ den, ne mmεbε ne edwie ne mponkyerεne ne mogya baa wͻn so ; (wei nom yε) nsεnkyerεnee pefee. Nanso wͻyεε ahomasoͻ; na wͻyε nnipa nnebͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="134">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻhaw no bεtͻͻ wͻn soͻ no wͻkaa sε: “Mose, frε wo Wura no ma yεn sεdeε Ɔne wo ayε apam no. Sε Ɔyi ͻhaw no firi yεn so a nokorε sε, yεbεgye wo adi na yɛama Israel mma no ne wo akͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="135">
<translation><![CDATA[Nanso εberε (biara) a Yεbɛyi ͻhaw no afiri wͻn so akosi εberε a εsεsε wͻdi (wͻn bͻhyε no) soͻ no pε, na wͻn abu (bɔhyɛ no) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="136">
<translation><![CDATA[Enti Yɛtuaa wͻn so ka, maa nsuo faa wͻn wͻ ɛpo no mu, efirisε wͻbuu Yεn nsεnkyerεnee no nkontonposεm, na wͻbuu wͻn ani nso guu so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="137">
<translation><![CDATA[Yεde nnipa a wͻfaa wͻn sε wͻyε mmerε (anaa wͻnni ahoͻden) no dii adeε wͻ asaase a Yɛahyira soͻ no apueε ne n’atͻeε. Saa na wo Wura Nyankopͻn bᴐhyԑ anaa asԑmpa no hyεε ma wͻ Israel mma no so, εnam wͻn aboterε nti. Yεsεee deε Farao ne ne nkorͻfoͻ no yͻeε no ne deε wͻsisiieε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="138">
<translation><![CDATA[Yεde Israel mma no twaa ɛpo no, wͻbεtoo nkorͻfoͻ bi a wͻde wͻn ho ama wͻn abosom. Wͻkaa sε: “Mose, yε nyame ma yεn sεdeε wͻ wͻ anyame no. (Mose) kaa sε: “Nokorε sε, moyε nnipa bi a moadwen awu paa“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="139">
<translation><![CDATA[(Mose kͻͻ so kaa sε): “Nokorε sε deԑ saa nkorͻfoͻ yi wᴐ mu yi, de wᴐn bԑkᴐ ᴐsԑeԑ mu ama wᴐn dwuma a wᴐredie ayԑ kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="140">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Menfiri Nyankopͻn akyi nhwehwε nyame mma mo aberε a Wadom mo akyεn amansan no nyinaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="141">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a Yεgyee mo firii Farao ne ne nkorͻfoͻ a na wͻde aniεyaa ne ateeteε kεse ato mo soͻ, (na) wͻkunkum mo mma mmarima ma mo mmaa no tena aseε no nsam.“ Nokorԑ sԑ nsͻhwε kεseε paa a ɛfiri mo Wura Nyankopͻn hͻ wͻ wei mu ma mo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="142">
<translation><![CDATA[Yɛyii adaduasa maa Mose, na Yεde dadu hyεε no mma, enti ne Wura Nyankopͻn berε (a Ɔhyεε no) no wiee adaduanan. (Ͻrebεkͻ no) Mose ka kyerε ne nua Aaron sε: “Si m’anan wͻ me nkorͻfoͻ no mu na yε ntotoeε pa, na hwε na wanni nsεmͻnedifoͻ no akyi”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="143">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Mose baa εberε, ne bea a Yεhyεε no, na ne Wura Nyankopͻn ne no kasaeε, ͻkaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, yi Woho adi kyerε me na menhwε Wo”. Nyankopͻn kaa sε “(Mose), wontumi nhu Me, na mmom hwε bepͻ no, sε etumi gyina ne baabi a etim no deε a, εneε ebia wobɛhu Me“. Ɛberε a ne Wura Nyankopͻn yii N’animuonyam adi wͻ bepͻ no soͻ no, εmaa no bubuu gͻsͻgͻsͻgͻsͻ, na Mose twa hwee fͻm tͻree mum. Ɛberε a n’ani so teteeε no, ͻkaa sɛ: “Kronkron hene ne Wo Awurade! Masakra m’adwen aba Wo hͻ. Na me ne agyidiefoͻ no mu nea odikan”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="144">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Mose, Mede Me nsεm ne Mekasaa ayi wo, akorͻn wo wͻ nnipa no so. Enti sͻ deε Mede ama woͻ no mu yie, na ka wͻn a wͻyi ayε no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="145">
<translation><![CDATA[Yεtwerεε afutusεm ahodoͻ ne biribiara nkyerεkyerεmu wͻ Twerε pono no so demaa no (ka kyerεε no sε): “Fa ahoͻden sͻ mu, na hyε wo nkorͻfoͻ no ma wͻnsͻ emu papa no mu. Mεkyerε mo abͻneεfoͻ no fie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="146">
<translation><![CDATA[Mɛyi Mensεm no afiri wͻn a wͻyε akεsesεm wͻ asaase so a wͻnni ho kwan sε wͻyε no so; sε wͻhunu nsεnkyerεnee biara a wͻnnye nni, nasε wͻhunu ͻkwan tenenee a wͻmfa no (sε) ͻkwan (pa); na sε wͻhunu ͻyera kwan a wͻfa no ͻkwan (pa). Saa, efirisε wͻfa Yεn Nsεm no nkontomposεm na wͻbu wͻn ani gu so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="147">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfa Yεn Nsεm no ne Daakye nhyiamu no nkontomposεm no, wͻn dwumadie anso aba. Enti εnyε dwuma a wͻdiiε no so akatua na yεde bɛtua wͻn ka?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="148">
<translation><![CDATA[Mose nkorͻfoͻ no faa wͻn agudeε deyεε nantwie sεso a εwͻ nnee bi (som no) wͻ Mose akyi. Enti na wͻnhunu sε (nantwie a wayε no nyame no entumi) ne wͻn nkasa, anaa ͻnkyerε wͻn kwan? Wͻfaa (sika kͻkͻͻ nantwie) no (som no) na wͻyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="149">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻnuu wͻn ho hunuu sε wͻn ayera no, wͻkaa sε: “Sε yɛ Wura Nyankopͻn anhu yεn mmͻbͻ na Wamfa yεn bͻne ankyε yεn a, yεbεka berεguofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="150">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Mose de abufuo ne awerεhoͻ san baa ne nkorͻfoͻ no hͻ no, ͻkaa sε: “Dwuma bͻne paa na moagyina m’anan mu adi no wͻ m’akyi; mopε Nyankopͻn atemmuo no ntεm?” Ɔde Twerε apono no guu hͻ, na ͻpari sͻͻ ne nua (Aaron) ti a ͻretwe no ba ne hͻ. (Aaron) kaa sε: “Eno ba, nokorε sε, nkorͻfoͻ no faa me sε meyε mmrε, na εkaa kakraabi sε anka wͻkum me. Enti εmma atamfoͻ no nsere me, na εmfa menka abͻneεfoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="151">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, fa me ne me nua (Aaron) bͻne kyε yεn na fa yεn wura W’ahummͻborͻ no mu, na Wone ahummͻborͻ mu Ahummͻborͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="152">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfaa nantwie no (som no no), abufuo a ɛfiri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ, ne wiase yi mu animguaseε bεto wͻn. Saa na Yɛtua obi a ͻbͻ ne tirim twa nkontompo no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="153">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyε bͻne, na εno akyi wͻnya adwen sakra na wͻgye die no, nokorε sε. εno akyi no, wo Wura Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="154">
<translation><![CDATA[Ԑberε a Mose abufuo no ano brεε aseε no, ͻfaa Twerε apono no. Na kwankyerε ne ahummͻmborͻ wͻ ntwerεeε no mu dema wͻn a wͻsuro wͻn Wura Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="155">
<translation><![CDATA[Mose tuu ne nkorͻfoͻ no mu mmarima aduͻson demaa Yε brε, ne bea a Yɛahyε (sε Yε ne no bɛhyia). Ԑberε a asaase wosoͻ sͻͻ wͻn mu no, Mose kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, sε εyε Wopε a, anka Wosεee wͻn ne me dadaada. Wobεsεe yεn wͻ deε yεn mu nkwaseafoͻ bi ayε ho nti? Wei yε Wo nsͻhwε no bia. Wode yera obi a Wopε, εna Wode kyerε obi a Wopε nso kwan. Wo ne yεn Kyitaafoͻ, enti fa yɛn bͻne kyε yεn na hu yεn mmͻbͻ, na Wo ne bͻnefakyεfoͻ nyinaa mu Bͻnefakyε Wura papa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="156">
<translation><![CDATA[Na hyehyε papa ma yεn wͻ wiase yi mu ne Daakye no mu nso, nokorε sε Wo hͻ na yεdane yɛn ani kyerε“. Nyankopͻn kaa sε: “M’asotwee no Mede bεtwe obi a Mepε aso, na M’ahummͻborͻ atwa biribiara ho ahyia. Enti Mεhyehyε (papa) ama wͻn a wͻsuro Nyame na wͻyε ahwεyie, na wͻyi Zaka, ne wͻn a wͻgye Yεn Nsεm no die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="157">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’di Ɔsomafoͻ Nkͻmhyεni Fratamni a wͻn ahunu sε yatwerε ne ho asεm wͻ wͻn hͻ wͻ Tora ne Injeel no mu no akyi; ͻrehyε wͻn ma wͻ’yε papa, εna ͻrebra wͻn ma wͻ’gyae amumuyε; ͻma wͻn deε εyε ho kwan, εna ͻrebra wͻn adeε a εyε fii, εna ͻreyi wͻn adesoa duruduro ne nkͻnsͻnkͻnsͻn a na εda wͻn soͻ no firi wͻn soͻ. Enti wͻn a wͻagye (saa Nkͻmhyεni) no adie, na wͻde obuo ma no, na wͻboa no, na wͻdi nhyerεnee a yɛasane aka ne ho no akyire no, saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="158">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Adasamma, meyε Ɔsomafoͻ firi Nea ͻsoro ne asaase ahennie yε Nedea no hͻ dema mo nyinaa”. Awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno (nko ara); Ɔno na Ɔma nkwa εna Okum. Enti monnye Nyankopͻn ne ne Somafoͻ Nkͻmhyεni Fratamni no a ͻgye Nyankopͻn ne Nensεm die no nni, na monni n’akyi sεdeε mobɛnya kwankyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="159">
<translation><![CDATA[Nnipa bi wͻ Mose nkorͻfoͻ no mu a wͻde nokorε no kyerε kwan, na wͻdi ho nokorε nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="160">
<translation><![CDATA[Yεkyekyεε Israelfoͻ mu mmusua kuo dummienu. Ԑberε a Mose nkorͻfoͻ no bisaa no nsuo, Yɛyi kyerεε no sε: “Fa wo poma no bͻ ͻbotan no mu“. Enti asutire dummienu pue firii mu. Abusua no mu biara hunuu wͻn anomdeε. Na Yεde mununkum yεε kyinnieε wͻ wͻn so, na Yɛsanee Manna ne Salwa maa wͻn (ka kyerεε wͻn sε): “Monnidi mfiri nnepa a Yεde abͻ mo akͻnhoma no mu.”. Wͻn annyε Yεn bͻne na mmom wͻyεε bͻne tiaa wͻn ara wͻn kraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="161">
<translation><![CDATA[Kae εberε a yεka kyerεε wͻn (Israelfoͻ no) sε: ‘’Montena saa kuro yi mu na monnidi nkͻpem faako a mopε, na monka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, yi yεn bͻne firi yεn so”. Na monfa ahobraseε nwura ͻpono no mu; Yεde mo mfomsoͻ bεkyε mo na Yεde (papa no bi) aka ho ama apapayεfoͻ no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="162">
<translation><![CDATA[Nanso wͻn mu abͻneεfoͻ no sesaa asεm a yεka kyerεε wͻn no kͻfaa foforͻ. Enti Yɛsanee asotwee firii soro baa wͻn so, εnam wͻn bͻne ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="163">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), bisa wͻn (Yudafoͻ no) fa kuro bi a na εda ɛpo ho no ho asεm, εberε a wͻtoo Sabat ho mmara no, εberε a wͻn nsuo mu nnam baa wͻn hͻ wͻ wͻn Sabat da no wͻ nsuo no ani no; sε εnyε Sabat da a wͻmma wͻn hͻ. Saa ara na Yεsͻͻ wͻn hwεeε εnam wͻn nsεmmͻnee nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="164">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻn mu fekuo bi kaa sε: ‘’Adεn na moretu amanfoͻ a Nyankopͻn bεsεe wͻn anaa Ɔde asotwe kεseε bεtwe wͻn aso no foͻ?” Wͻkaa sε: “Sεdeε εbεyε nyinasoͻ wͻ mo Wura Nyankopͻn hͻ nti, na afei ebia wͻbεsuro Nyame na wͻayε ahwεyie”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="165">
<translation><![CDATA[Enti εberε a wͻn werε firii adeε a yɛtuu wͻn fo wͻ ho no, Yεgyee wͻn a wͻtwe wͻn ho firi bͻne ho no nkwa, εna Yεde asotwe bͻne twee wͻn a wͻdi bͻne no aso εfa wͻn bͻne no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="166">
<translation><![CDATA[Enti εberε a wͻtee atua wͻ deε yɛabra wͻn no ho no, Yεka kyerε wͻn sε: “Monyε nnoe (anaasε nsoroboa) wͻ animguaseε mu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="167">
<translation><![CDATA[Kae εberε nso a wo Wura Nyankopͻn de too dwa sε, Ɔbεsoma wͻn a wͻde asotwe bͻne bεtwe wͻn (Israelfoͻ no) aso akosi Wusͻreε Da no. Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn ho yε hare wͻ awerεtͻ mu; na nokorε sε Ɔne Bͻnefakyε hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="168">
<translation><![CDATA[Yεkyekyεε wͻn mu akuo-akuo, wͻ asaase no so; wͻn mu bi yε apapafoͻ na wͻn mu bi nso nte saa. Na Yεde papa ne bͻne sͻͻ wͻn hwεe sεdeε wͻbεsan wͻn akyi (afiri bͻneyε mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="169">
<translation><![CDATA[Wͻn akyi no, awoͻ ntoatoasoͻ (bͻne) a yεde Nwoma no hyεε wͻn nsa bεhyεε wͻn anan mu, wͻfaa wiase yi mu ahuhudeε no, na deε wͻkaeε ne sε: “Yεde yεn bͻne bεkyε yεn.“ Sε ahuhudeε a εte saa sεso mpo baa wͻn hͻ a (anka wͻbεsan) agye (aka ho). Enti yεnnyee apam wͻ wͻn hͻ wͻ Nwoma no mu sε: “Wͻnhwε na wͻn anka biribi anto Nyankopͻn so gyesε nokorε nko ara?” Aberε nso a wͻasua deε εwͻ (Nwoma no) mu no. Daakye asetena no yε ma wͻn a wͻsuro Nyame na wͻyε ahwεyie. Enti monnwen anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="170">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻsͻ Nwoma no mu (pintinn) na wͻfrε Nyame wͻ ne brε mu no, nokorε sε Yεmma apapafoͻ no akatua nyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="171">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Yεpagyaa bepͻ no wͻ wͻn apampamu tesε deε εyε kyinnieε, na wͻn adwen yεε wͻn sε εrebεte ahwe wͻn soͻ: (Yεka kyerεε wͻn sε): “Monfa ahoͻden nsͻ deε yεde ama mo no mu yie, na monkae deε εwͻ mu no sεdeε mobɛsuro Nyame ayε ahwεyie”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="172">
<translation><![CDATA[Na kae εberε a wo Wura Nyankopͻn yii Adam mma asefoͻ firii wͻn sisi mu maa wͻdii adanseε faa wͻn ara ho. (Obisaa wͻn sε): “Ɛnyε Me ne mo Wura Nyankopͻn? Wͻkaa sε: “Aane! Yεgye adanseε“. “Anhwε a Wusͻreε da no moakͻka sε yεdeε yɛnnim wei ho hwee”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="173">
<translation><![CDATA[Anaasε anhwε a na moakͻka sε: “Yɛn agyanom na wͻdii kan yεε (Nyankopͻn ho) mmataho na yεn deε na yεyε (wͻn) asefoͻ wͻ wͻn akyi. Na (Awurade), Wobεsεe yεn wͻ deε nkontompofoͻ no yͻeε no ho nti?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="174">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yεkyerεkyerε Nsεm no mu sεdeε wͻbεsan wͻn akyi (afiri wͻn agyanom kwan a wͻresua no soͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="175">
<translation><![CDATA[Ka obi a Yεde Yεn nsεm no maa no na ͻtwee ne ho firii ho no asεm no kyerε wͻn; εnam so maa ͻbonsam dii n’akyi na ͻkͻkaa ayerafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="176">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a anka Yεde (Nyame Asεm no) bεma no so (de no agyina gyinabrε a εso paa), nanso ͻde ne ho bataa asaase (anaa ͻde ne ho too wiase so) dii n’apεdeε akyi. Ne mfatoho tesε ͻkraman, sε woka ne so a ͻtwe ne kεtrεma, sε wogyae no nso a ͻtwe ne kεtrεma. Saa na wͻn a wͻbu Yεn Nsεm no sε atorͻsεm no mfatoho teε. Enti ka abakͻsεm no kyerε wͻn sεdeε wͻbεfa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="177">
<translation><![CDATA[Mfatoho bͻne ne wͻn a wͻbu Yεn Nsεm no sε atorͻsεm, na wͻn asisi wͻn ara wͻn kraa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="178">
<translation><![CDATA[Obi a Nyankopͻn atene no no ͻno na wanya kwankyerε, na obi a Wayera no no, saa nkorͻfoͻ no ne brεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="179">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛabͻ Jinn ne nnipa no mu pii ama Amanehunu gya no, wͻwͻ akoma (nanso) wͻmfa nte asεm ase, wͻwͻ ani (nanso) wͻmfa nhu adeε, wͻwͻ aso (nanso) wͻmfa nte asεm. Wͻte sε nyεmmoa, aane, wͻayera mpo sen saa. Wei nom na wͻabu wͻn ani agu (afotuo no) soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="180">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Ɔwͻ Abodin pa, enti momfa εno nsu mfrε no, na monnyae wͻn a wamane anaa wato mmra wͻ N’abodin no ho no. Yεbɛtua wͻn deε wͻyͻeε no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="181">
<translation><![CDATA[Amanfoͻ a Yɛabͻ wͻn no mu bi wͻ hͻ a wͻde nokorε no kyerε (nnipa) kwan, na wͻdi εho nokorε nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="182">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻfa Yεn Nsεm no sε atorͻsεm no, Yεbεgyegye wͻn taa-taa nkakrankakra ama asotwee afiri deε wͻnnim abεfro wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="183">
<translation><![CDATA[Mama wͻn berε. Nokorε sε, Metirimu pͻ a Mabͻ no emu yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="184">
<translation><![CDATA[Enti (boniayεfoᴐ) no nnwene wͻn yͻnko (Muhammad) ho sε ᴐmmͻͻ dam? Ɔyε kͻkͻbͻni pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="185">
<translation><![CDATA[Anaasԑ wͻnnhwε ͻsoro ne asaase so ahennie, ne biribiara a Nyankopͻn abͻ? Na (wͻn nhunuu nso) sε ampa sε ebia wͻn berε no abεn? (Nkyerεkyerεmu) wei akyi asεm bεn (bio) na wͻbεgye adie?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="186">
<translation><![CDATA[Obia Nyankopͻn bεyera no no, ɔnnya kwankyerεfoͻ; na Ogyae wͻn wͻ wͻn yera (anaa wͻn bͻne) no mu ma wͻkeka kͻ (tesε anifirafoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="187">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻrebisa wo Dͻnhwere no ho asεm sε, εberε bεn na εbεba? Ka sε: “Ɛho nimdeε no deε, εwͻ me Wura Nyankopͻn hͻ. Obiara ntumi nkyerε εberε a εbεba gyesε Ɔno nko ara. Ԑho asεm mu yε duru wͻ soro ne asase so. Mpofirem na εbεba mosoͻ”. Wͻrebisa wo sεdeε wonim ho biribi. Ka sε: “Ɛho nimdeε no deε εwͻ Nyankopͻn nko ara hͻ nanso nnipa pii nnim”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="188">
<translation><![CDATA[Kasε: “Menni tumi a εma me yie die bi, anaasε ͻhaw bi, gyesε deε Nyankopͻn pε. Sε menim Nsumaeε no mu asεm a, anka papa na mεpε no kεse ama meho, na anka bͻne biara nto me. Me deε m’adwuma ara ne sε, meyε kͻkͻbͻni ne anigyesεm no ho amanebͻfoᴐ de ma amanfoͻ a wͻgye die”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="189">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ mo firi honam baako mu, εna Ɔyεε ne yere nso firi (honam baako no ara) mu sεdeε ͻbɛnya nehͻ awerεkyekyerε. Ɛberε a ͻne no hyiaeε no, onyinsεnee adesoa a emu yε hare a ͻde nam. Ԑberε a emu yεε duro no wͻn mmienu su frεε wͻn Wura Nyankopͻn sε: ‘’Sε Woma yεn (akwadaa) papa a yεbεka wͻn a wͻyi (Wo) ayε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="190">
<translation><![CDATA[Nanso εberε a Yεmaa wͻn (akwadaa) papa no wͻyεε Nyankopͻn ho mmataho wͻ deε Yεde ama wͻn no ho. Kokuroko ne Nyankopͻn, wɔ deɛ mode rebata Ne ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="191">
<translation><![CDATA[Enti wͻde nneεma a wͻmmͻ hwee, na yεbͻͻ wͻn no abata (Nyankopͻn) ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="192">
<translation><![CDATA[Aberε a wͻntumi mma wͻn mmoa, na wͻntumi mmoa wͻn ara wͻn ho mpo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="193">
<translation><![CDATA[Sε mofrε wͻn kͻ tenenee mu a wͻnni mo akyi. Sε mosu frε wͻn o, anaa moka moano tum o, εyε asεm korͻ ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="194">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a mofiri Nyankopͻn akyi sufrε wͻn no nso yε nkoa tesε mo ara, enti modeε monsu mfrε wͻn ma wͻnnye mo so (ma yεnhwε) sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="195">
<translation><![CDATA[(Mo abosom no) wͻwͻ nnan a wͻde nanteε? Anaasε wͻwͻ nsa a wͻde sͻ adeε mu? Anaasε wͻwͻ ani a wͻde hunu adeε? Anaasε wͻwͻ aso a wͻde te asεm? Ka sε: “Modeε monsu mfrε wͻn a mode wͻn abata Nyankopͻn ho no, na mommͻ meho pͻ, na momma me ahomegyeε koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="196">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, me Kyitaafoͻ ne Nyankopͻn no a Osianee Nwoma no, na Ɔno na Ɔtaa apapafoͻ no akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="197">
<translation><![CDATA[Wͻn a mofiri N’akyi sufrε wͻn no wͻntumi mmoa mo na (wͻntumi) mmoa wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="198">
<translation><![CDATA[Sε wofrε wͻn kͻ deε tenenee no wͻ a wͻnte; wohunu sε wͻhwε wo deε, nanso wͻnhunu adeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="199">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), fa bͻnefakyε, na hyε (amanfoͻ ma wͻnyε) papa, na twe wo ho firi abagyimifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="200">
<translation><![CDATA[Sε ͻbonsam tutu nsԑm bi gu w’asom a, hwehwε ntwitwagyeε firi Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε Ɔno ne mpaebͻ Tiefoͻ, na Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="201">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsuro Nyankopͻn no, sε ͻbosam de adwen bͻne bi ma wͻn a, wͻkae Nyankopͻn, εba saa a, εma wͻn aniso da hͻ kann (kae Nyankopͻn asotwee ne N’adom a εwͻ hͻ Daakye).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="202">
<translation><![CDATA[Nanso wͻn nuanom (abͻneεfoͻ no, ͻbonsam) de wͻn kͻ bͻne ne ͻyera mu akyirikyiri na wͻntwa (bɔne yε no) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="203">
<translation><![CDATA[Sε woamfa nsεnkyerεnee amma wͻn a, deε wͻka ne sε: ‘’Adεn na woamfa amma. Ka sε: “Medeε deε me Wura Nyankopͻn asane amame no akyi na medie. (Qur’aan) wei yε anibue (Nwoma) anaa nyinasoͻ pefee ne kwankyerε ne ahummͻborͻ a ɛfiri mo Wura Nyankopͻn hͻ dema amanfoͻ a wͻgye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="204">
<translation><![CDATA[Enti sε yεrekenkan Qur’aan no a, montie, na monyε komm sεdeε yεbɛhu mo mmͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="205">
<translation><![CDATA[Na kaekae anaasε bͻ wo Wura Nyankopͻn abodin wͻ wotirim wͻ ahobraseε ne ehuu mu wͻ anͻpa ne anwummerε, na εnyε kasa dendeenden mu, na hwε na wankͻka awirefirefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="206">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻwͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ (Soro abͻfoͻ) no, wͻnyε ahomasoͻ wͻ Nesom ho, na mmom wͻbͻ no abodin na Ɔno na wͻde wͻn anim butu fͻm ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="8">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻrebisa wo ͻkoo mu asadeε no ho asεm. Ka sε: “Asadeε no wͻ Nyankopͻn ne Nesomafoͻ no. Enti monsuro Nyankopͻn na monsiesie deε abεtͻ montam no, na monyε sotie mma Nyankopͻn ne Nesomafoͻ no, sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Agyidiefoͻ no ne wͻn a sε yεbͻ Nyankopͻn din a wͻnya hubͻ bi wͻ wͻn akoma mu, na sε yεrekenkan Ne nsεm no kyerε wͻn a εde gyidie foforͻ bεka wͻn gyidie ho, na wͻn Wura Nyankopͻn so na wͻde wͻn ho toͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfrε Nyame wͻ ne brε mu, na deε Yεde akyε wͻn no wͻyi mu bi dema.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no ne agyidiefoͻ paa no. Wͻwͻ gyinabrε (a εsom bo) ne bͻnefakyε ne akyεdeε a edi mmu paa wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Sεdeε wo Wura Nyankopͻn maa wofirii wo fie wͻ nokorε mu no, na agyidiefoͻ no mu bi mpε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻregye wo akyinnye wͻ nokorε no ho wͻ akyire yi a ada adi pefee, tesε deε yεreka wͻn so akͻ owuo mu a wͻn ani tua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Nyankopͻn de akuo mmienu no mu baako hyεε mo (Muslimfoͻ no) bͻ sε εbεyε mo dea; na mopεε sε deε nkasεε (anaasε ͻkoo) nni ho no mmom na εnyε mo dea, na Nyankopͻn pεsε Ɔnam N’asεm so ma nokorε no si pie, na Ɔtwa boniayεfoͻ no nhini (firi hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Sεdeε Nyankopͻn bεma Nokorε no ayε nokorε na Wasεe nkontompo no, sε abͻneεfoͻ no mpε mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a mohwehwεε mo Wura Nyankopͻn hͻ mmoa na Ɔgyee mo (mpaebͻ no) so sε: “Mede Soro abͻfoᴐ apem a wͻtoatoa soͻ bεboa mo“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn yεε (bɔhyɛ) no anigyesεm sεdeε moakoma bεtͻ moyεm. Na mmoa (anaa nkonim) deε Nyankopͻn hͻ na εwͻ. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a Ɔmaa motͻͻ nko deyεε awerεkyekyerε a ɛfiri Ne hͻ, εna Ɔmaa nsuo firi soro tͻ guu mo so sεdeε Ɔde bεte mo ho na Ɔbɛyi ͻbonsam fii no afiri mo ho akͻ, ne sεdeε Ɔde bεhyε moakoma den na Ɔde bεma (mo) agyina mo nan so pintinn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Kae εberε a wo Wura Nyankopͻn yi kyerεε Soro abͻfoͻ no sε: “Meka mo ho, enti momma wͻn a wͻagye adie no nnyina pintinn; Mede ehuu bεhyε wͻn a wͻyi boniayε no akoma mu. Enti montwitwa wͻn kͻn so na montwitwa wͻn nsa dua biara so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Saa na εteε, efirisε, wͻko tia Nyankopͻn ne Ne somafoͻ, na obiara a ͻko tia Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no deε nokorε sε, Nyankopͻn awerεtͻ ano yε den papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Saa na εteε, enti monka nhwε, na boniayεfoͻ no deε wͻwͻ Ogya no asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε mohyia wͻn a wͻyi boniayε no wͻ ͻkoo mu a, monhwε na moannane moakyi amma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεdane n’akyi ama wͻn wͻ saa da no no;- gyesε (ebia n’akyi a ͻredane ama wͻn no yε) ͻkoo mu akwan, anaa ͻresan akͻka fekuo bi ho – nokorε sε watwe Nyankopͻn abufuo aba ne ho so; na ne fie ne Amane hunu gyem. Awieeε bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɛnyε mo na mokum wͻn, na mmom Nyankopͻn na Okum wͻn, εberε a wotoo (sekan anaa agyan anaa pea no) εnyε wo na wotoeε, na mmom Nyankopͻn na Ɔtoeε, sεdeε Ɔde bεyε agyidiefoͻ no nsͻhwε pa a ɛfiri ne hͻ. Nokorε sε Nyankopͻn ne Mpaebͻ Tiefoͻ, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Saa na εteε, nokorε sε Nyankopͻn bεbrε boniayεfoͻ no tirim pͻ bͻne no ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Sε mobͻͻ mpaeε srεε atemmuo a, atemmuo no na aba mo hͻ no; na sε motwe mo ho (firi bͻne ho) a εyε ma mo, na sε mosan (kͻto hyε agyidiefoͻ no so) a Yεn nso Yεbεsan (ne mo de asi ani), na sε modͻm no dͻͻso mpo a ɛnsi mo hwee, na nokorε sε, Nyankopͻn ka agyidiefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monyε sotie mma Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no, na monhwε na moannane mo ho amfiri ne ho aberε a moretie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanyε tesε wͻn a wͻka sε: “Yate aberε nso a wͻnteeε no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Nokorε sε abɔdeɛ bͻne wͻ Nyankopͻn hͻ ne asosifoͻ ne mmum, wͻn a wͻnnwen (anaa wͻnte asεm aseε) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn ahunu papa bi wͻ wͻn mu a, anka Wama wͻn atie. Na sε Ɔma wͻn tie mpo a wͻbεdane wͻn ho na wͻatwi afa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no refrε mo akͻ deε εbεgye mo nkwa no mu a, monnye wͻn so. Na monhunu sε, nokorε Onyankopͻn ba onipa ne n’akoma ntam, na nokorε sε Ne hͻ na yεbεboa moano akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Na monsuro anaa monyԑ ahwԑyie wͻ mmusuo a (esi a) εnka momu abͻneεfoͻ no nko ara; na monhunu sε, nokorε Nyankopͻn awerεtͻ ano yε den papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a na mosua na monni ahoͻden wͻ asaase no soͻ, (na) mosuro sε amanfoͻ bɛhwim mo afiri hͻ; Nyankopͻn bͻͻ mo ho ban de Ne mmoa hyεε mo den, de nnepa no bi bͻͻ mo akonhoma sεdeε mobeɛyi (no) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanni Nyankopͻn ne Ɔsomafoͻ no hwammͻ, na monhwε na moantwa (Amaana anaa) nneεma a yεde ahyε monsa no mu nkontompo aberε a monim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Monhunu sε, mosika (anaasε moagyapadeε) ne mo mma yε nsͻhwε. Na Nyankopͻn hͻ na akatua kεseε paa wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε mosuro Nyankopͻn a Ɔbεyε mo sononko na Wapepa mo mfomsoͻ afiri mo so na Ɔde (mo bͻne) akyε mo. Na Nyankopͻn na ͻwͻ adom kεseε paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Kae εberε a boniayεfoͻ no kͻͻ wo tiri so apam sε wͻde wo bεto afiase, anaasε wͻɛbeku wo, anaasε wͻbɛtu wo (afiri ͻman no mu); wͻbͻͻ pͻ paa, na Nyankopͻn nso bͻͻ pͻ, na Nyankopͻn pͻbͻ na εyε pͻbͻ pa kyεn apͻ bͻfoͻ nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan Yεn Nsεm no kyerε wͻn a, deε wͻka nesε: “Yɛate, sε yεpε a anka yεbɛtumi aka deε εte saa. Nokorε sε, wei yε tetefoͻ no anansesεm “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Kae εbrε a wͻkaa sε: “Otumfoͻ Nyankopͻn, sε (Qur’aan) wei yε nokorε a ɛfiri Wo nkyεn ampa a, εneε tͻ aboͻ nsuo firi soro gu yεn so, anaasε fa asotwee a εyε ya paa bra yεn so “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ԑmma sε Nyankopͻn bεtwe wͻn aso wͻ aberε a wo (Nkͻmhyεni Muhammad) wo wͻ wͻn mu, na εmma nso sε Nyankopͻn bεtwe wͻn aso aberε a wͻresrε bͻnefakyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Anoyie bεn na wͻwͻ a enti Nyankopͻn ntwe wͻn aso, aberε a wͻresi (amanfoͻ) kwan firi Nyamedan kronkron no ho, aberε nso a εnyε wͻn ne εso hwεfoͻ? Ɛso hwεfoͻ no mmom deε wͻne Nyamesurofoͻ no, nanso wͻn mu dodoͻ no ara nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[(Abosomsomfoͻ no) asͻreyε wͻ (Ka’aba) Efie no ho ara ne hwerεma bͻ ne nsammͻ. Enti monka (asotwee no) nhwε εnam mo boniayε no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, boniayεfoͻ no sεe wͻn sika sεdeε wͻbɛsi (amanfoͻ kwan) afiri Nyankopͻn kwan no soᴐ. Wͻbεkͻ so asεe no, ama ayε brεguo ama wͻn, na yɛadi wͻn so nkonim. Wͻn a wͻyi boniayε no, yεbεboa wͻn ano akͻ Amanehunu gyem.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Sεdeε Nyankopͻn bɛyiyi abͻneεfoͻ no afiri apapafoͻ no mu; na Ɔbεma (yɛahyehyε) abͻneεfoͻ no ama ebinom adeda ebinom so, aboa wͻn ano de wͻn akͻ Amanehunu gyem. Saa nkorͻfoͻ no ne brεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ka kyerε boniayεfoͻ no sε: “Sε wͻgyae (wͻn ko tia no) a, Ɔde deε atwamu no bεkyε wͻn, sε wͻsan wͻn akyi nso a, nokorε sε tetefoͻ no a (wͻde bͻne sii wͻn ani soͻ no) kwan no atwam kͻ (a εyε adesua ma wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Enti (agyidiefoͻ) mone wͻn nko nkosi sε aniεyadeε biara to bɛtwa, na ͻsom no nyinaa bεyε Nyankopͻn dea. Na sε wͻgyae a, nokorε sε Nyankopͻn ani tua dwuma a wͻdie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Sε wͻdane wͻn akyi nso a, εneε monhunu sε, Onyankopͻn ne mo Kyitaafoͻ; Okyitaafoͻ papa ne no, na Ɔne Ɔboafoͻ papa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Monhunu sε, asadeε biara a monyaa no wͻ da no a nokorԑ ne nkontompo daa adie, εda a akuo mmienu no hyiaeε no, emu nkyεmu num mu baako wͻ Nyankopͻn ne Ɔsomafoͻ no ne abusua (Banu Haashim ne Banu Mutalib) ne nwisiaa ne ahiafoͻ ne ͻkwantuni; sε mogye Nyankopͻn ne deε Yɛasane ama Yɛn akoa no di ampa a. Onyankopͻn na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Monkae εberε a na mobεn (ekuu no ho), na (atamfoͻ) no nso wͻ εfa akyirikyiri, na akwantufoͻ no wͻ moaseε. Sε mohyεε bͻ bi (sε mone atamfoͻ no) bɛhyia a anka mobɛbu εberε a mode hyεeε no so; na mmom sεdeε Nyankopͻn bεma dwumadie no asi sεdeε Wahyehyε no no nti; na ama obi a ͻbεsopa no asopa wͻ nyinasoͻ pefee mu, na obi a ɔbɛnya nkwa nso anya nkwa wᴐ nyinasoᴐ pefee mu. Nokorε sε Nyankopͻn ne Otiefoͻ, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kae εberε a Nyankopͻn de atamfoͻ no kyerεε wo wͻ wo daeε mu sε wͻyε kakraabi; sε Ɔde wͻn dodoↄ no na εkyerεε woͻ a, nokorε sε anka moabamu bɛbu, ama moagye asεm (anaa ᴐkoo) no ho akyinnye, nanso Nyankopͻn bͻͻ moho ban, efirisε Ɔne deε εwͻ akoma mu no ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Ɔde atamfoͻ no kyerεε mo wͻ εberε a mohyiaeε no (Ɔyεε wͻn) kakraa bi wͻ moani so, εna Ɔmaa monso moyεε kakraabi wͻ wͻn anisoͻ, sεdeε Nyankopͻn nhyehyεε a Wahyehyε no bɛwie pεyε. Onyankopͻn hͻ na dwumadie no nyinaa san kɔwie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε mohyia (atamfoͻ) no dͻm no a, monnyina pintinn, na monkae Nyankopͻn papaapa, sεdeε mobɛdi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Na monyε sotie mma Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no. Na monhwε na moannye moho-moho akyinnye, sε εba saa a εbεma mo ahodwo ama mosunsum anaasε moahoͻden no akͻ, na monsi aboterε. Nokorε sε, Nyankopͻn ka abotrεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Monhwε na moankͻyε sε wᴐn a wͻde akakabensεm ne nnipa anim yεkyerε firii wͻn afie mu, na wͻsi (amanfoͻ kwan) firi Nyankopͻn kwan no soͻ no. Nyankopͻn deε Watwa deε wͻreyε no nyinaa ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Kae εberε a ͻbonsam maa wͻn dwumadi (bͻne no) yεε wͻn ani so fε, na ͻka kyerεε wͻn sε: “Ɛnnε da yi nnipa biara ntumi nni moso nkonim. Nokorε sε mene mo kyitaafoͻ“. Nanso εberε a akuo mmienu no hunuu wͻn ho (wͻ Badar hͻ) no, (ͻbonsam) danee ne ho wͻ ne nantin so (dwanee), ͻkaa sε: “Medeε matwe me ho afiri mo ho, efirisε mahunu adeε a monhunuiε. Nokorε mesuro Nyankopͻn, efirisε Nyankopͻn awerεtͻ ano yε den paa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Ɛberε a nkͻnkͻnsafoͻ no ne wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no kaa sε: ”Saa nkorͻfoͻ (Muslimifoͻ) yi Nyamesom adaadaa wͻn”. Obi a Ɔde ne ho bεto Nyankopͻn soͻ no, nokorε sε Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyasafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Sε anka wotumi hunu εberε a Soro abͻfoͻ reyi wͻn a wͻnnye nnie no nkwa a; wͻbobͻ wͻn aniso ne wͻn akyi (ka sε): ‘’Monka ͻhyeε asotwee no nhwε;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Ɛnam dwuma a monsa di detoo moanim no ho nti”. Nokorε sε Nyankopͻn deε Onni Ne dͻnkͻ amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Wͻn mfatoho) tesε Farao nkorͻfoͻ no, ne wͻn a wͻdii wͻn anim kan no, wͻpoo Nyankopͻn Nsεm no, enti Nyankopͻn de wͻn bͻne no twee wͻn aso. Nokorε sε Nyankopͻn ne Ɔhoͻdenfoͻ, na n’awerεtͻ nso ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Saa na εteε, efirisε, Nyankopͻn nsesa adom bi a Ɔde ama amanfoͻ bi gyesε wͻn ara sesa no. Nokorε sε Nyankopͻn ne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, Ɔne Onimdefoͻ a Ɔnim biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Wͻtesε Farao nkorͻfoͻ no, ne wͻn a wͻdii wͻn anim kan no. Wͻfaa wͻn Wura Nyankopͻn Nsεm no atorͻsεm, enti Yεde wͻn bͻne no sεee wͻn. Yεmaa nsuo faa Farao nkorͻfoͻ. Na wͻn nyinaa yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, abͻdeε bͻne wͻ Nyankopͻn anim ne wͻn a wͻyi boniayε na wͻnnye (Nyankopͻn Nsεm no) nnie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻn a wone wͻn yε apam a aberε biara wͻbu wͻn apam no soͻ no, wͻnsuro Nyame.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Enti sε wodi wͻn so nkonim wͻ ͻkoo mu a, twe wͻn aso papaapa na fa pamo wͻn a wͻwͻ wͻn akyire no, sεdeε wͻde bεyε afutuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε wonya suro wͻ amanfoͻ bi ho sε wͻbɛdi wo hwammͻ a, to (wͻn apam no) san ma wͻn (wͻ nhyehyεε) pa so, efirisε Nyankopͻn mpε wͻn a wͻdi hwammͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Ɛmma wͻn a wͻyi (Nyankopͻn Asεm no ho) boniayε no adwen nyε wͻn sε wͻbɛtumi asan (Yεn ho), nokorε sε wͻntumi mma (Nyankopͻn nhyehyεε) nyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Monfa apͻnkͻ a yεde kͻ koo (ne atuo ne akodeε ahodoͻ biara) a moahoͻden bɛtumi nyε ahoboa ntwεn wͻn, mfa mmͻ Nyankopͻn atamfoͻ ne moatamfoͻ no ne wͻn a wͻka wͻn ho no hu; monnim wͻn, Nyankopͻn na Ɔnim wͻn. Biribiara a mobɛyi de ama wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no, Yεbɛtua no pεpεεpε ama mo, na Yɛnsisi mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Sε wͻdane wͻn ho kͻ asomdwoeε so a, dane woho kͻ so bi, na fa wo ho to Nyankopͻn so, nokorε sε, Ɔne Otiefoͻ a Ɔte biribiara no, Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Sε wͻpεsε wͻdi wo hwammͻ nso a, nokorε sε, Nyankopͻn som bo ma wo, Ɔno na Ɔde Ne mmoa ne agyidiefoͻ no ahyε wo den.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Ɛna Waka wͻn akoma abͻ mu. Sε woyii deε εwͻ asaase so nyinaa mpo demae (sε wode bεka wͻn abͻ mu a,) anka wontumi nka wͻn akoma mmͻ mu da. Nanso Onyankopᴐn aka wᴐn abom. Nokorε sε, Ɔne Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, Nyankopͻn ne agyidiefoͻ no a wͻdi w’akyire no som bo ma wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, hyε agyidiefoͻ no nkuran wͻ ͻkoo no ho. Sε aboterεfoͻ (nnipa) aduonu wͻ mo mu a, (wͻbɛtumi) adi (kaafirfoͻ no nnipa) ahaanu so nkonim; na sε (aboterεfoͻ nnipa) ͻha wͻ mo mu a (wͻbɛtumi) adi wͻn a wͻpo nokorԑ no mu (nnipa) apem so nkonim, efirisε wͻyε nnipa a wͻnte asεm aseε (anaasε wͻnnwen).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Seisei deε Nyankopͻn ago mu ama mo, na Ɔnim sε, (nnipa no) bi wͻ mo mu a wͻyε mmerε (anaasε wͻnni ahoͻden). Enti sε aboterεfoͻ (nnipa) ͻha wͻ mo mu a, wͻbɛdi ahaanu so nkonim, sε apem na ԑwͻ mo mu a wͻbɛdi mpem mmienu so nkonim wͻ Nyankopͻn akwamma mu. Onyankopͻn deε Ɔka aboterεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ɛkwan nni hᴐ ma Nkͻmhyεni sԑ ᴐbεfa nommum, gyesε wako adi nkonim wͻ asaase no so ansa. Mopε wiase agyapadeε, na Nyankopͻn nso pε Daakye no ma mo. Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Nyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Sε nhyehyεε nnii kan dada wͻ Nyankopͻn hͻ a, anka asotwe kεseε paa bεto mo wͻ (mpata) deε a mogyeε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Enti monni asadeε a moanya no mu deε εkwan wͻ ho na εyε; na monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔno ara nso ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, ka kyerε nneduafoͻ a wͻwͻ monsa mu no sε: “Sε Nyankopͻn hunu papa bi wͻ moakoma mu a, Ɔbεma mo papa a εkyεn deε yɛagye afiri mo hͻ no, na Ɔde mo bͻne akyε mo. Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Sε wͻpε sε wͻdi wo hwammͻ nso a, wͻn adikan adi Nyankopͻn hwammͻ pεn, εna Ɔmaa wodii wͻn so (nkonim). Onyankopͻn ne Onimdefoͻ a Ɔnim biribiara, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻagye adie na wͻtuu amantuo, na wͻde wͻn agyapadeε ne wͻn kraa koo wͻ Nyankopͻn kwan soͻ, ne wͻn (Madinafoͻ) a wͻmaa wͻn baabi tenaeε, na wͻboaa wͻn no, saa nkorͻfoͻ no yε wͻn ho wͻn ho akyitaafoͻ. Wͻn a wͻagye adie na wͻntuu amantuo no monyε wͻn kyitaafoͻ wͻ hwee ho, kͻpem sε wͻbɛtu amantuo. Sε wͻhwehwε mohͻ mmoa fa Nyamesom ho a, εneε εyε moasεde sε moboa (wͻn), gyesε etia amanfoͻ bi a apam da mone wͻn ntam. Onyankopͻn deε N’ani tua deε moyε biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻayi boniayε no nso yε wͻn ho wͻn ho akyitaafoͻ. Mmom sε moanyε (saa ammoa moho moho anka mo ho ammͻ mu anko antia nsεmmͻnedifoͻ no a), aniεyaa ne nsεmͻnedie kεse bεkͻso wͻ asaase no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adie na wͻtuu amantuo na wͻkoo wͻ Nyankopͻn kwan soͻ, ne wͻn a wͻmaa (wͻn) baabi tenaeε na wͻboaeε no, saa nkorͻfoͻ no ne agyidiefoͻ paa no. Wͻwͻ bͻnefakyε ne akyεdeε a animonyam wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a akyire yi wͻgye diiε, na wͻtuu amantuo, na wͻkaa mo ho ne mo koo (wͻ Nyame kwan soͻ) no, (saa nkorͻfoͻ) no ka mo ho. Abusuafoͻ bεn wͻn ho wͻn ho (wͻ adedie mu) wͻ Nyankopͻn nhyehyεε mu. Nokorε sε, Nyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="9">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Wei yε nkaebɔ a) ɛfiri Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no hͻ dema abosomsomfoͻ no a (mo Muslimifoͻ) ne wͻn ayε apam no sε, (Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ) atwe wͻn ho .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Enti modeε monante wͻ asaase no so bosome nnan, na mmom monhunu sε montumi nsesa Nyankopͻn nhyehyεε; na Nyankopͻn bɛgu boniayεfoͻ no anim ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Wei yε) amanebͻ a ɛfiri Nyankopͻn ne Ne somafͻo no hͻ sε, εntͻ amanfoͻ anim wͻ Hajji da kεseε no mu sε: “Nyankopͻn ne Ne somafoͻ atwe wͻn ho afiri abosomsomfoͻ no ho. Enti sε mosakra moadwen a, εno na εyε ma mo, na sε modane moakyi dema (Nokorε no) a, εneε monhunu sε, montumi mfiri Nyankopͻn akyi nnwane. Enti fa asotwee yaaya no ho anohoba bͻ wͻn a wͻpo (nokorԑ) no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Gyesε abosomsomfoͻ no a mone wͻn ayε apam na wͻmmu moapam no so koraa no, na wͻmmoaa obiara (nko) ntiaaa mo, εneε monni wͻn apam no so nkosi εberε a wͻn ahyε. Nokorε sε, Nyankopͻn pε wͻn a wͻsuro Nyankopͻn na wͻyε ahwεyie no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Sε abosome kronkron no twa mu a, monkum abosomsomfoͻ no wͻ baabiara a mobɛnya wͻn, na momfa wͻn nnͻmum, na montaa wͻn so, na montena ntetε wͻn wͻ tetε bea biara mu. Sε wͻsakra wͻn adwen, na wͻfrε Nyame, na wͻyi Zaka a, εneε monyae wͻn, efirisε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Sε abosomsomfoͻ no bi hwehwε wo hͻ ahobammͻ a, bͻ ne ho ban kosi sε ͻbεte Nyankopͻn asεm, na fa no kͻduro n’abodwoeε bea. Ɛnesε, nokorε wͻyε amanfoͻ a wͻnnim (nokorε a εwͻ Islam som no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɛbεyε dεn na abosomsomfoͻ no anya apam wͻ Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ hͻ? Gyesε wͻn a mone wͻn pam wͻ Nyame-dan kronkron no ho no. Mmerε a wͻbɛdi nokorε ama mo biara no, monso monni nokorε mma wͻn; efirisε Nyankopͻn pε wͻn a wͻsuro Nyame no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ɛbεyε dεn (na apam no atumi agyina) aberε a sε wͻdi mo so a wͻmfa abusua anaa apam ho wͻ mo fam? Wͻde wͻn ano na εgye mo die, na wͻn akoma deε εmpene so; na wͻn mu dodoͻ no ara yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wͻn atͻn Nyankopͻn asεm agye sika kakraabi, enti wͻdesi (amanfoͻ kwan) firi Ne kwan no so. Nokorε sε, bͻne paa ne dwuma a wͻredie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻmfa abusua anaasε apam ho wͻ gyedieni afam. Saa nkorͻfoͻ no ne mmra to foͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Enti sε wͻsakra wͻn adwen na wͻfrε Nyame wͻ neberε mu na wͻyi Zaka no a, εneε mo nuanom ne wͻn wͻ Nyamesom mu. Yεkyerεkyerε Nsεm no mu de ma amanfoͻ a wͻnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Sε wͻbu wͻn nsedie so wͻ wͻn apam no akyi, na wͻto mosom no ho a, εneε mone boniayεfoͻ mpanimfoͻ no nko efirisε, wͻn nsedie no nyε hwee mma wͻn, sεdeε wͻbɛgyae (nsεmmͻne die).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Enti mone amanfoͻ a wͻbu wͻn nsedie soͻ, na wͻn botaeε ne sε wͻbɛtu Ɔsomafoͻ no (afiri Maka kuro no mu no) nko? Aberε a mo (agyidiefoͻ no) na wͻdii kan (tohyεε) mo soᴐ? Anaa mosuro wͻn? Nyankopͻn na εsεsε mosuro no, sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Enti mone wͻn nko, na Nyankopͻn nam mo nsa so bεtwe wͻn aso, na Wagu wͻn anim ase, na Wama mo wͻn so nkonimdie, na Wadwodwo amanfoͻ no a wͻgyidie no akoma;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Na Wayi wͻn akoma mu abufuo afiri hͻ. Nyankopͻn de nea Ɔpε bͻne bεkyε no; na Nyankopͻn ne Onimdefoͻ a Ɔnim biribiara, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Anaa modwen sε yεbɛgyae mo (saa ara) aberε a Nyankopͻn (nyεε mo nsͻhwε) nhunuu mo mu wͻn a wͻbͻ mmͻden na wͻmfiri Nyankopͻn ne Ne somafoͻ ne agyidiefoͻ no akyi mfa yͻnkoͻ?. Onyankopͻn ne dwuma a modie no nyinaa ho Amane bͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Abosomsomfoͻ no nni ho kwan sε wͻsra anaasε wͻyε Nyankopͻn Nyame-dan (Ka’aba) no ho adwuma aberε a wͻdi wͻn ara wͻn ho adanseε sε wͻwͻ boniayε mu. Saa nkorͻfoͻ no na wͻn nnwuma ayε kwa, na Ogya no mu na wͻbεtena.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Obi a εsεsε ͻsra anaa ͻyε Nyankopͻn Nyamedan (Ka’aba) no ho adwuma ne obi a wagye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no adie, na ͻfrε Nyame wͻ neberε mu, na oyi Zaka no, na ͻnsuro (obiara) gyesε Nyankopͻn. Enti ebia saa nkorͻfoͻ no na wͻbεka ateneneefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Mode obi a ͻma Hajifoͻ no nsuo, na ɔsiesie anaa ͻyε Nyamedan kronkron no ho adwuma no toto obia wagye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no adie, na ͻko wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no ho sε wͻyε pεpεεpε? Wͻnyε pε wͻ Nyankopͻn anim. Nyankopͻn deε Ɔnkyerε nnipa bͻnefoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye die na wͻtuu amantuo na wͻde wͻn agyapadeε ne wͻn kraa koo Nyankopͻn kwan soͻ no wͻ gyinaberε a εsom bo wͻ Nyankopͻn hͻ. Saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Wͻn Wura Nyankopͻn de ahummͻborͻ ne nyetomu a ɛfiri Nehͻ ne Soro aheman a εwͻ wͻn na emu anigyeε wͻ hͻ daa no hyε wͻn bͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Wͻbεtena mu daa afe bͻͻ. Nokorε sε, Nyankopͻn hͻ na akatua kεseԑ paa no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε moagyanom ne monuanom dͻ (Kaafir) boniayε kyεn gyidie a, monhwε na moamfa wͻn ayͻnkoͻ. Momu nea ͻdane ne ho ma wͻn no, saa nkorͻfoͻ no ne abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Sε moagyanom ne momma ne monuanom ne moyerenom ne moabusuafoͻ ne sika a moanya ne adwadie na mosuro sε εbɛgyigya ne asetena a moagye atomu na mopε kyεn Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ, ne sε mobεbͻ mmͻden wͻ Ne kwan so a, εneε montwεn nkͻpem sε, Nyankopͻn de N’ahyεdeε no bεba. Nyankopͻn deε Ɔnkyerε nnipa bͻnefoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn aboa mo wͻ akono pii, ne Hunein da no, εberε a mo dodoͻ maa mo yεε ahomasoͻ, nanso (mo dodoͻ no) ho amma mo mfasoͻ biara, na asaase ne ne tεtrεtε yi nyinaa ka moaa mo, na modane moakyi dwanee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Afei Nyankopͻn sanee akomatͻyεmu baa ne Somafoͻ no so, ne agyidiefoͻ no nso so, na Ɔsanee asraafoͻ a moanhu (wͻn), na Ɔtwee wͻn a wͻyi boniayε no aso. Na boniayεfoͻ no akatua ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Afei εno akyiri no sԑ Onyankopͻn pԑ a, Ɔbԑtie obi a ᴐsakra n’adwen, efirisε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, abosomsomfoͻ no ho wͻ fii, enti εnsεsε wͻbεn (Ka’aba) Nyamedan kronkron no wͻ wͻn afe wei akyi. Nasε mosuro ohia a, Nyankopͻn bεma mo anya mo ho wͻ N’adom mu sε Ɔpε a. Nokorε sε Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻwͻ wͻn a yɛama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu a wͻnnye Nyankopͻn anaasε Da a edi akyire no nnie, na wͻmmra adeε a Nyamkopͻn ne Ne somafoͻ no abra, na wͻnsom nokorε som no, mone wͻn nko nkͻpem sε wͻbɛtua εtoͻ no wͻ ahobraseε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Yudafoͻ no ka sε: “Uzair (Ezra) yε Nyankopͻn ba, εna Kristofoͻ no nso ka sε: “Masiah” Kristo yε Nyankopͻn ba. Wei yε nsεm a ɛfiri wͻn ara wͻn anum. Wͻresuasua boniayεfoͻ a wͻdii kan no kasaa. Nyankopͻn nnomee nka wͻn, sεdeε wͻdane wͻn ho (firi nokorε no ho no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Wͻfa wͻn Nyamesom ho mmra kyerεfoͻ no ne wͻn asͻfoͻ no a wɔapo wiase no de wͻn yε awurade wͻ Nyankopͻn akyi; san fa Masiah, Mar’yam ba no (nso de no yε nyame). Aberε nso a ahyεdeε a yεde hyεε wͻn ara ne sε, wͻnsom Nyankopͻn fua pε no; Awurade foforͻ biara nnihͻ ka Ne ho, Kronkron Hene ne no (Ɔkorͻn so kyεn) deε wͻde bata (Ne ho no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Deε (Yudafoͻ ne Kristofoͻ no) hwehwε ne sε, wͻde wͻn ano bɛdum Nyankopͻn Nhyerεnee no, nanso Nyankopͻn mpene so da, na mmom gyesε Ɔma ne Nhyerεnee no tim anaa edi mmu, sε boniayεfoͻ no mpε mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde kwankyerε ne nokorε som no asoma ne Somafoͻ (Muhammad) sεdeε ͻde bεma adi ͻsom biara soͻ, sε abosomsomfoͻ no mpε mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, nokorε sε, Nyamesom ho mmrakyerεfoͻ no ne asͻfoͻ no a wͻpo wiase no mu pii nam nkontompo so sεdeε wͻbɛdi amanfoͻ sika na wͻasi (wͻn) kwan afiri Nyankopͻn kwan no soͻ. Na wͻn a wͻboaboa sika kͻkͻͻ ne dwetε ano na wͻnyi no Nyankopͻn kwan soͻ no, fa asotwee a εyε ya paa hyԑ wͻn bᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɛda a yεbεma (wͻn sika no) ayε hyehyeehye wͻ Amanehunu gya no mu no, yεde bɛtwi wͻn moma so ne wͻn nkyεn mu ne wͻn akyi (na yɛaka akyerε wͻn sε): “Wei ne deε mo boaboaa ano maa mo ho no, enti monka deε mo boaboaa ano no nhwε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, abosome dodoͻ a εwͻ Nyankopͻn hͻ yε abosome dummienu wͻ Nyankopͻn nhyehyεε mu, ɛfiri εberε a Ɔbͻͻ ͻsoro ne asaase; emu nnan (Zul Qa’ada, Zul-Hija, Muharam, Rajab) yε kronkron, εno ne ͻsom a εtene no; enti monhwε na moanyε moho bͻne wͻ (saa abosome no) mu. Na monka moho mmom nko ntia abosomsomfoͻ no sεdeε wͻn aka abom reko tia mo no. Na monhunu sε nokorε, Nyankopͻn ka Nyame-surofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[(Abosome kronkron no a) yɛtu hyε da no ma boniayε yε nkͻsoͻ, εyera wͻn a wͻnnye nnie no: Wͻma ho kwan afe (wei mu a), na wabra no afe (foforͻ mu) sεdeε wͻbεyε ama εne (abosome) dodoͻ a Nyankopͻn ayε no kronkron no ahyia, na wͻama deε Nyankopͻn abra no ho kwan. Wͻn dwumadi bͻne no ayε wͻn fε. Onyankopͻn deε Ɔnkyerε nnipa boniayεfoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Mo a mo agye adie, εdeεn (anoyie) na mowͻ a, sε yεka kyerε mo sε, mompie (nkͻ Jihaad) wͻ Nyankopͻn kwan no so a na moayε duduudu ama asaase yi? Moagye wiase asetena yi atom kyεn Daakye no? Ɛneε (monte aseε sε) wiase asetena yi (mu) anigyeε no yε ketewaa bi sε (wode) toto Daakye no ho a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Sε moampie a, Ɔbεhyε mo aniεyaa a εyε ya paa; na Ɔde nnipa foforͻ a εnyε mo abεhyε mo anan mu na (sε εba saa a) montumi nnyε no hwee; efirisε Nyankopͻn na ͻwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Sε moammoa (Nkͻmhyεni Muhammad) mpo a nokorε sε, Nyankopͻn aboa no; εberε a boniayεfoͻ no tuu no (ne wͻn) mmienu nea ͻtͻso mmienu no; εberε a wͻn mmienu wͻ ͻbodan no mu hͻ no, (Nkͻmhyεni) ka kyerεε ne yͻnko (Abubakar) sε: “Ɛmma wo werε nho efirisε Nyankopͻn ka yεn ho”. Enti Nyankopͻn sanee N’awerεkyekyerε baa ne so de asraafoͻ a moanhu wͻn hyεε no den, na Ɔbrεε boniayεfoͻ no asεm no ase, maa Nyankopͻn asεm no so. Onyankopͻn ne Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε, na Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[(Sε) emu yε hare o, (sε) emu yε duro o, monsi mu nkͻ, na momfa mo sika ne mo kraa nko wͻ Nyankopͻn kwan no so. Wei mmom na εyε papa ma mo, sε anka monim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Sε εyε ahonyadeε bi a εbεn, ne akwantuo a εyε hͻ-ne-hͻ a, anka wͻbɛdi w’akyi, na mmom (Tabuuk) kwan tenten no ayε den ama wͻn. Wͻde Nyankopͻn bɛdi nse (akyerε wo) sε: “Sε yɛtumi a, anka yεne mo pue kͻͻ (Tabuuk koo no) “.Wͻresεe wͻn ara wͻn ho; Nyankopͻn nim yie sε wͻyε atorofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Nyankopͻn de afiri wo. Adεn na womaa wͻn kwan, (na wantwεn) ankosi sε, wͻn a wͻka nokorε no bεda adi ama woͻ, na wahunu nkontompofoͻ no nso?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no adie no nsrε wo kwan sε (wͻbεtwe wͻn ho afiri sε) wͻde wͻn agyapadeε ne wͻn kraa bεko (wͻ Nyame kwan no soɔ). Onyankopͻn na Ɔnim Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsrε wo kwan (sεdeε wͻnkͻ Nyame koo no bie no) wͻne wͻn a wͻnnye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no nnie no, wͻn akoma mu yε wͻn ntanta, na wͻn adwen ntanta no mu no wͻhinhim kͻ animu ba akyire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Sε wͻpε sε wͻpue (kͻ bie) a, anka wͻbεyε ho ahoboa bi ama; nanso Nyankopͻn mpεsε wͻbɛpue akͻ bie nti na Ɔtwee wͻn saneeε, na yεkaa sε: “Mone wͻn a wͻte (fie) no ntena hͻ.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Sε wͻkaa mo ho ne mo pue kͻe mpo a, anka wͻmfa hwee nka mo ho sε ͻhaw, na wͻbεpε ntεm adi akͻneaba ahwehwε sε wͻde mmusuo ne ntotoo bεto montam; na momu bi wᴐ hͻ a wͻtie wͻn. Na Nyankopͻn deε Ɔnim abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn adikan ahwehwε mmusuo ne ͻhaw (ama mo) pεn, na wͻbͻͻ wo ho pͻ kͻpem sε, Nokorε no baeε, na Nyankopͻn ahyεdeε no daa adie, aberε a na anka wͻmpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi wͻ hͻ a wͻka sε: ”Mame kwan (wͻ Jihaad no ho), na εmfa me nkͻ mmusuo mu.“ Saa nkorͻfoͻ no akͻtͻ mmusuo mu dada. Nokorε sε, Amanehunu-gya no atwa boniayεfoͻ no ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε papa bi to wo a na εyε wͻn ya, na sε mmusuo bi nso to wo a, deε wͻka ne sε: ”Nokorε yɛadi kan ayε ahwεyie;” na wͻn adane wɔn ani wɔ anigyeε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Kasε: ”Mmusuo biara nto yεn gyesε deε Nyankopͻn ahyehyε ama yεn. Ɔne yεn Kyitaafoͻ, na Nyankopͻn so na εsεsε agyidiefoͻ no de wͻn ho toͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Kasε: “Enti (Nkͻnkͻnsafoͻ), nneεma pa mmienu (mogya ho adanseε anaa nkonimdie) no mu baako na moretwεn ama yεn? Ɛneε yεnso yεretwεn mo sε Nyankopͻn de asotwee a ɛfiri Ne hͻ bεtwe moaso, anaasε Ɔnam yεn nsa so (bεtwe moaso). Enti montwεn, yεnso yεka mo ho retwεn”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Kasε: “Momfa ͻpε anaa amemenemfe nyi (moagyapadeε wͻ Nyame kwan so), Nyankopͻn nnye mo so, efirisε moyε nnipa bͻnefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Ԑnyε hwee na asi kwan sε yεnnye wͻn ntoboa, na mmom wͻnnye Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no nni nti, na wͻmfrε Nyame gyesε akwadworͻ mu, na wͻnyi ntoboa aberε a εyε wͻn pε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Enti εmma wͻn sika ne wͻn mma (a wͻwͻ) no nyε wo fԑ, deε Nyankopͻn hwehwε ne sε Ɔde bεtwe wͻn aso wͻ wiase asetena yi mu na wͻn kraa bɛfiri (wͻn mu, anaa wͻbɛwu) aberε a wͻyε boniayεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Na wͻde Nyankopͻn di nse sε, nokorε wͻka mo ho, nanso wͻnka mo ho, na mmom wͻyε amanfoͻ a wͻsuro (mo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Sε wͻnya dwanekͻbea anaasε ͻbodan bi mu, anaasε bea bi a wͻbɛwura akͻsie a, anka wͻbεyε ntεntεm adane wͻn ho akͻ wura hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi wͻ hͻ a, wͻkasa tia wo wͻ (Soadaqa) akyεdeε no (nkyemuu) no ho. Sε yεma wͻn bi a na wͻn ani agye, na sε yɛamma wͻn bi nso a na wͻn bo afu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Sε anka wͻn ani gyee deε Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no de maa wͻn no ho, εna wͻkaa sε: “Nyankopͻn som bo ma yεn; Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ bεma yεn wͻ n’adom mu, nokorε Nyankopͻn so na yɛn ani da (a, anka εno na εyε paa ma wͻn)”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[(Zakat) no deε εwͻ ahiafoͻ no ne mmͻborͻwafoͻ no, ne wͻn a wͻyε ho adwuma, ne wͻn a wͻn akoma adane aba (Islam-som no soͻ), ne ᴐkoo mu nneduafoͻ, ne wͻn a wͻde ka, ne Nyankopͻn kwan so (adwuma), ne ͻkwantuni; (wei yε) ahyεdeε a ɛfiri Nyankopͻn hͻ. Onyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi wͻhͻ a wͻha Nkͻmhyεni no, na wͻka (fa neho) sε: “Ɔyε aso (tie biribiara). (Nkͻmhyεni), ka sε: “Ɔyε aso tie papa ma mo; ͻgye Nyankopͻn di, gye agyidiefoͻ no nso di, na εyε ahummͻborͻ ma mo mu agyidiefoͻ no’’. Wͻn a wͻha Nyankopͻn Somafoͻ no, wͻwͻ asotwee a εyε ya paa (da hͻ retwεn wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Wͻde Nyankopͻn di nse kyerε mo (agyidiefoͻ no) sεdeε mobεgye (wͻn nsεm a wͻka no) adie, na mmom Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no na εfata sε wͻma wɔgye wͻn die sε wɔyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Enti wͻnnim sε, nokorε sε, obi a ͻko tia Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no, ͻno na Amane-hunu gya no wͻ no a ͻbεtena mu afe bͻͻ? Wei ne animguaseε kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nkͻnkͻnsafoͻ no suro sε anhwε a na Suura bi asane aba a (εkasa) fa wͻn ho a εrebεkyerε deε εwͻ wͻn akoma mu. Ka sε: “Modeε monkͻ so nni fεw Nokorε sε, Nyankopͻn de deε mosuro no bεto dwa “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Sε wobisa wͻn a, deε wͻbεka ne sε: “Nsεm hunu ka ne agorͻ na yεredie.” Ka sε: “Mode Nyankopͻn ne Ne nsεm ne Ne Somafoͻ na εredi fεw?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Monhwε na moampa kyεw; moyii boniayε wͻ mo gyedie akyi. Sε Yεde momu bi bͻne kyε wͻn a yεbεtwe εfa bi nso aso, efirisε nokorε sε na wͻyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Nkͻnkͻnsafoͻ mmarima ne nkͻnkͻnsafoͻ mmaa no yε pεpεεpε, wͻhyε (amanfoͻ) ma wͻyε amumuyε, na wͻsi (amanfoͻ) papa yε ho kwan, wͻtwe wͻn nsa (firi adͻeε yε ho). Wͻn werε afiri Nyankopͻn, enti (Ɔno nso) werε afiri wͻn. Nokorε sε, nkͻnkͻnsafoͻ no ara ne nsεmmͻnedifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn de Amanehunu gya no ahyε nkͻnkͻnsafoͻ mmarima ne nkͻnkͻnsafoͻ mmaa, ne boniayεfoͻ no bͻ sε: “Emu na wͻbεtena”. Ogya no som bo ma wͻn. Nyankopͻn abͻ wͻn dua, na wͻwͻ asotwee a εwͻ hͻ daa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[(Wͻn mfatoho) tesε wͻn a wͻdii moanim kan no; na wͻn ahoͻden ne wͻn sika dodoͻ ne wͻn mma dͻͻso kyεn mo deε. Enti wͻde wͻn kyεfa gyee wͻn ani, enti monso mode mokyεfa agye moani sεdeε wͻn a wͻdii moanim kan no de wͻn kyεfa gyee wͻn ani no, na moka nsεm hunu sεdeε wͻkaa nsεm hunu no. Saa nkorͻfoͻ no na wͻn nnwuma ayε kwa wͻ wiase ne Daakye no, na saa nkorͻfoͻ no ne berεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Enti wͻn a wͻdii wͻn anim kan no ho nsεm no mmɛduruu wᴐn hᴐ anaa? Noa nkorͻfoͻ ne Aad ne Samuud ne Abraham nkorͻfoͻ no, ne Madiyanfoͻ ne nkuro a yεbͻͻ no no? Wͻn asomafoͻ de nkyerεkyerεmu ne nyinasoͻ pefee brεε wͻn. Nyankopͻn deε Wansisi wͻn, na mmom wͻn ara na wͻsisii wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa no yε wͻn ho wͻn ho ayͻnkofoͻ. Wͻhyε (amanfoͻ) ma wͻyε papa, ԑna wͻbra (amanfoͻ) ma (wͻgyae) amumuyε, wͻfrε Nyame wͻ ne berε mu, wͻyi Zaka, ԑna wͻyε sotie ma Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ. Saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn bɛhu wͻn mmͻbͻ, nokorε sε, Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn de Soro aheman a nsubͻnten nenam aseε ahyε agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa no bͻ sε: “Emu na wͻbεtena afe bͻͻ”. Asetena pa paa wͻ Aheman a εwͻ hͻ daa no mu. Na deε εso kyεn ne nyinaa ne nyetomu a ɛfiri Nyankopͻn hͻ. Wei ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, ko tia boniayεfoͻ ne nkͻnkͻnsafoͻ no, na yε den wͻ wͻn so paa. Na wͻn fie ne Amanehunu gyem, na awieeε bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Wͻde Nyankopͻn di nse sε wͻnkaa hwee (a εyε bͻne). Nokorε sε, wͻn aka (Kaaafir) kasa anaa boniayεsεm, na wͻayi boniayε wͻ wͻn Islam akyi, na wͻadwen deε wͻntumi nnuro anaa wͻn nsa ntumi nka. Ԑnyε hwee ho nti na wͻde bͻne tua wͻn ka, na mmom sε Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ ama wͻn anya wͻn ho wͻ N’adom mu nti; enti sε wͻsakra wͻn adwen a, εyε ma wͻn, na sε wͻdane wͻn akyi ma (Nokorε no nso) a, Nyankopͻn bεhyε wͻn aniεyaa a εyε ya wͻ wiase ne Daakye, na wͻnnya okyitaafoͻ anaa ͻboafoͻ wͻ asaase so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi wͻ hͻ a wͻne Nyankopͻn hyεε bͻ sε: “Sε Nyankopͻn ma yεn (biribi) firi N’adom no mu a yεbεyε adͻeε na yɛaka apapafoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Nanso εberε a Nyankopͻn firii N’adom mu maa wͻn no, wͻbͻͻ ho ayεmuͻnwono anaasε wͻyεε ho pεpεε, wͻdanee wͻn ho na wͻtwi faa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn tuaa wͻn ka wͻ nkͻnkͻnsa a wͻde ahyε wͻn akoma mu no ho, kͻpem εda a wͻbɛhyia no, efirisε wͻbuu wͻn bͻhyε a wͻne Nyankopͻn ahyε no so, εnam nkotompo a wͻtwa no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Enti wͻnnim sε Nyankopͻn Nim wͻn nsumaeε mu nsεm ne wͻn kokoa mu agyinatuo mu nsεm, na nokorε nso sε Nyankopͻn ne deε asuma ho Nimdefoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻkasa tia agyidiefoͻ no a wͻde wͻn ara pε yε adͻeε, ne wͻn a wͻnnya nanso wͻbͻ wͻn ho mmͻden, na εno ho enti wͻdi wͻn ho fεw no, Nyankopͻn bɛtua wͻn fεw die no so ka, wͻwͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wosrε bͻnefakyε ma wᴐn o, anaasε wansrε bᴐnefakyԑ amma wͻn o, sε wosrε bͻnefakyε mperε aduͻson ma wͻn mpo a, Nyankopͻn mfa wͻn bͻne nkyε wͻn. Efirisε wͻnnye Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no nni. Onyankopͻn deε Ɔnkyerε abͻneεfoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻkaa akyire no anigye wͻ wͻn asetena a, wͻtenaa no wͻ Nyankopͻn Somafoͻ no akyire no ho; wͻmpε sε wͻde wͻn agyapadeε ne wͻn kraa bεko wͻ Nyankopͻn kwan no soͻ. Deε wͻka ne sε: “Monhwε na moampue ankͻ ͻhyew no mu“. Kasε: “Amanehunu gya no yε hye papaapa (kyεn awia a wͻmpε sε wͻkͻfa mu no), sε anka wͻte asεm ase a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Enti wͻnsere kakraabi na wͻbɛsu pii (wͻ Atemmuda), na εbεyε akatua ama (dwumadi bͻne) a wͻn nsa kaeε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Enti sε Nyankopͻn san de wo ba (nkͻnkͻnsafoͻ) no mu fekuo bi hͻ, na wͻsrε wo kwan sε (wͻne wo) bεkͻ (ͻkoo) a, kakyerε wͻn sε: “Monka meho ne me nkͻ da, na monka me ho nso ne me nko ntia atamfoͻ nso da, efirisε mopenee so tenaa (fie) deε edi kan no; enti mone wͻn a wͻkaa akyire no ntena (fie) “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), hwε na wamfrε Nyame angu wͻn mu bi a ͻbɛwuo so da, hwε nso na wannyina n’adakamena ho (ammͻ mpaeε amma no). Nokorε sε wͻn apo Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no, na wͻn awu wͻ εberε a wͻyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Na εmma wͻn agyapadeε ne wͻn mma no nyε wo nwanwa (anaa εmma no nyε wo fε). Deε Nyankopͻn repε ne sε Ɔde bεtwe wͻn aso wͻ wiase, na wͻn kraa bɛfiri wͻn mu (anaa wͻbɛwu) wͻ aberε a wͻyε (Kaafir) boniayεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Sε Yesane Suura bi ba sε: “Monnye Nyankopͻn ni, na monka Ne Somafoͻ no ho (ne no mmom) nko a, wͻn mu adefoͻ no srε wo kwan, deε wͻka ne sε: “Gya yεn (wͻ akyire), yεbεka wͻn a wͻte (fie) no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Wͻpene so sε wͻka (mmaa ne) wͻn a wͻkaa akyire (wͻ fie) no ho. Yɛatua wͻn akoma ano enti wͻnte asεm ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Nanso Ɔsomafoͻ no ne wͻn a wͻagye adi ka ne ho no de wͻn agyapadeε ne wͻn kraa ko (wͻ Nyankopͻn kwan so). Saa nkorͻfoͻ no na nneεma pa no wͻ wͻn no, na wͻne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn de Aheman a nsubͻnten nenam aseε ahyε wͻn bͻ sε: “Emu na wͻbεtena”. Wei ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Ɛserε so Arabfoͻ no de kyԑwpa bae sεdeε yεbεma wͻn kwan. Saa ara na wͻn a wͻatwa Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ nkontompo no nso tenaa (fie.) Asotwee a εyε ya paa bεka wͻn mu boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Bͻne nni obi a ɔnni ahoͻden no so, anaa ͻyarefoͻ so, anaa wͻn a wͻnnya deε wͻbɛyie so sε (wͻankͻ ͻkoo no bie), sε wͻdi nokorε ma Nyankopͻn ne Ne somafoͻ a; ͻkwan biara nnihͻ sε yεbͻ apapafoͻ no (soboͻ). Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[(Saa ara nso) na wͻn a εberε a wͻbaa wo hͻ sεdeε anka wobεma wͻn afro-boa bi (atena soͻ), wokaa sε: “Menni aboa a mede bεma mo atena soͻ”. Wͻdanee wͻn akyi kͻeε, na awerεhoͻ ho nisuo atataa wͻn sε wͻn annya deε wͻbɛyi (de aboa Jihaad no) bͻne biara nna wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Wͻn a εkwan wͻ hͻ (sε yεbͻ wͻn soboͻ) ne wͻn a wͻbεsrεε wo kwan aberε a wͻyε adefoͻ. Wͻn apene so sε wͻbεka wͻn a wͻkaa akyire no ho. Nyankopͻn atua wͻn akoma ano, nanso wͻnnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Sε mosan ba bεto wͻn a, wͻbεba abεpa mo kyεw. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Monhwε na moampa kyεw (efirisε) yεnnye mo nni; nokorε sε, Nyankopͻn abͻ moho amaneε akyerԑ yԑn. Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no bɛhu mo nneyεε, na yεde mo bεba Nsumaeε mu ne Badwa mu Nimdefoͻ no anim, na Waka dwuma a modiiε ho asεm akyerε mo .“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Wͻde Nyankopͻn bɛdi nse akyerε mo wͻ εberε a mobεsan abεto wͻn sεdeε mobԑgye wͻn adie. Enti gyae wͻn, efirisε wͻn ho wͻ fii, na wͻn fie ne Amanehunu gyem, deε wͻn nsa kaeε ho akatua ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Wͻbɛdi nse akyerε mo sεdeε mobεgye wͻn adie, sε mogye wͻn di a, nokorε sε Nyankopͻn deε Ɔnnye nnipa bͻnefoͻ no nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Ԑserԑ so Arabfoͻ no boniayε ne (wͻn) nkͻnkͻnsa mu yε den papaapa, na εyε mmrε ma wͻn sε wͻbεyε sεdeε wͻnnim mmra ne ahyεdeε a Nyankopͻn asane ama Ne Somafoͻ no. Nyankopͻn ne Biribiara ho Nimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Ԑserԑ so Arabfoͻ no bi wͻhͻ a wͻfa deε wͻyi (no Nyame kwan soͻ) no sε (εyε) ka (na mode wͻn), wͻretwεn sε (εberε bᴐne bi) bεdane atia mo. Wͻn so na (εberε bͻne) bεdane aba. Nyankopͻn ne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, Ɔne Onimdefoͻ a Ɔnim biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Ԑserԑ so Arabfoͻ no mu bi wͻ hͻ a wͻgye Nyankopͻn ne Da a edi akyire no di, na wͻfa deε wͻyi (no Nyame kwan soͻ no) ne Ɔsomafoͻ no mpaebͻ no sε εde wͻn bεn Nyankopͻn. Nokorε sε εde wͻn bεn (Nyankopͻn) ampa; Nyankopͻn de wͻn bɛwura N’ahummͻborͻ mu. Nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[(Nyame dwuma ho) Akansifoͻ a wͻdii kan wͻ wͻn a wͻtuu amantuo no mu, ne Ansoaarfoͻ no, ne wͻn a wͻde ayεmyε dii wͻn akyi no, Nyankopͻn agye wͻn atum, na wͻn nso agye (Nyankopͻn) atum; wͻn Wura Nyankopͻn asiesie Soro aheman a nsubͻnten nenam aseε ama wͻn; emu na wͻbεtena afe bͻͻ. Wei ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Ɛserε so Arabfoͻ a wͻatwa mo ho ahyia no mu bi yε nkͻnkͻnsafoͻ, Madinafoͻ no mu bi nso saa ara na wͻtͻkͻ so yε nkͻnkͻnsa. Wodeε wonnim wͻn, na Yεn na Yɛnim wͻn. Yεbεtwe wͻn aso mprenu ansa na wͻn asan aba asotwee kεseε paa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Na ebinom nso ahu wͻn bͻne; wͻde dwumadi pa ne deε εyε bͻne adi afra. Ebia na Nyankopͻn de wͻn bͻne akyε wͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), gye Soadaqa (Zaka) firi wͻn agyapadeε no mu, na fate wͻn ho na fa yε wͻn kronkron, na bͻ mpaeε ma wͻn. Nokorε sε, wo mpaebͻ no yε awerεkyekyerε ma wͻn; Nyankopͻn na Ɔte biribiara, Ɔne Onimdefoͻ a Ɔnim biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Enti wͻnnim sε, Nyankopͻn na Ɔgye adwen sakra wͻ N’akoa hͻ, εna Ɔgye (Sadaqa) adͻeε, nokorε sε, Ɔno na Ɔtie adwen sakra, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Na ka sε: “Modeε monyε adwuma, na Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ ne agyidiefoͻ no nso bɛhunu mo nnwuma. Yεbεsan de mo akͻ Nsumaeε mu ne Badwa mu Nimdefoͻ no hͻ, na Wabͻ mo dwuma a na modie no ho amaneε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Afoforͻ bi nso wͻ hͻ a yɛabͻ wͻn ato hͻ ama Nyankopͻn ahyεdeε no; sε Ɔbεtwe wͻn aso, anaasε Ɔde bεkyε wͻn. Nyankopͻn ne Onimdefoͻ a Ɔnim biribiara, na Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsi Nyame-dan wͻ adwen bͻne ne boniayε soͻ (depε sε) wͻpaepae agyidiefoͻ no ntam, de (saa Nyamedan no) yε hunta bea dema wͻn a wͻne Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no ako pεn; nokorε sε (saa nkͻnkͻnsafoͻ no) bɛdi nse (akyerε wo) sε: “Ɛnyε adwen bͻne bi na wͻrehwehwε, na mmom papa”. Nyankopͻn di adanseε sε wͻyε nkontompofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), hwε na woannyina (saa Nyame-dan no) mu da. Nokorε sε, (Qubba) Nyame-dan a yεtoo ne fampem wͻ Nyame suro so wͻ εda a edi kan (a woduruu Madina) no, εno na εho wͻ kwan sε wogyina mu. (Saa Nyamedan no) mu na mmarima a wͻpε sε wͻyε kronkron te wͻn ho firi efii ho no wͻ. Nyankopͻn deε Ɔpε wͻn a wͻ’yε kronkron no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Enti obi a ͻtoo ne dan fapem sii Nyame suro a ɛfiri Nyankopͻn hͻ, ne Nyankopͻn nyetomu soͻ no na εyε, anaasε obi a ͻtoo ne dan fapem sii kokoͻ so a amena wͻ aseε ano, na ebu de no kͻhwee Amanehunu gya no mu (na εyε)? Nyankopͻn deε Ɔnkyerε nnipa bͻnefoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Ɛdan a wͻsiiε (a yɛbubu guuiε) no enyae wͻn yayε wͻ wͻn akoma mu da, gyesε wͻn akoma twitwa asin-asin (anaa kͻpem da a wͻbɛwuo). Onyankopͻn ne Nimdefoͻ a Ɔnim biribiara, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn atͻ agyidiefoͻ no kraa ne wͻn agyapadeε afiri wͻn hͻ, efirisε Ɔsoro aheman no wͻ wͻn. Wͻreko wͻ Nyankopͻn kwan so, na wͻrekum (bi) na yεrekum wͻn (nso mu bi). (Wei) yε nokorε bͻhyε a εda Nyankopͻn so wͻ Tora ne Injeel ne Qur’aan mu. Hwan na ɔdi ne bͻhyε so kyεn Nyankopͻn? Enti (agyidiefoͻ), momma moani nnye modwadie a moredie no ho, na εno ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsakra wͻn adwen, wͻn a wͻsom (Nyame), wͻn a wͻyi (Nyame) ayε, wͻn a wͻkyiri akyiriwia, wͻn a wͻbͻ wͻn mu ase (ma Nyame), wͻn a wͻde wͻn anim butu fͻm (ma Nyame), wͻn a wͻhyε (amanfoͻ) ma wͻdi dwuma pa, na wͻbra (amanfoͻ) amumuyε, ne wͻn a wͻhwε Nyankopͻn mmra no so yie. (Nkͻmhyεni), fa (Ɔsoro aheman no mu) anigyesεm no hyԑ agyidiefoͻ no bᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Ɛkwan nni hͻ ma Nkͻmhyεni ne wͻn a wͻagye adie no sε wͻbεsrε bͻnefakyε ama abosomsomfoͻ no a (wͻn awuo), sε wͻyε abusuafoͻ a wͻbεn mpo a, aberε a ada adi sε nokorε wͻyε Amanehunu gya no mu foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Deε εmaa Abraham srεε bͻnefakyε maa n’agya no yε bͻhyε a na wahyε (n’agya) no ho nti; nanso εberε a εdaa adi maa no sε ͻyε Nyakopͻn tamfoͻ no (Abraham) twee ne ho firii ne ho. Nokorε sε, na Abraham yε onipa a ͻwͻ ntimmͻborͻ ne ntoboaseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Ԑmma sε Nyankopͻn bεyera amanfoͻ bi wͻ akyire yi a Wakyerε wͻn kwan, efirisε Ɔkyerεkyerε deε wͻde bεyε ahwεyie (anaa deε εsεsε wͻtwe wͻn ho firi ho) mu kyerε wͻn. Nokorε sε Nyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn na ͻsoro ne asaase so ahennie no wͻ no. Ɔno na Ɔma nkwa εna Ɔkum, na monni Okyitaafoͻ anaasε ͻboafoͻ biara wͻ Nyankopͻn akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn ahu Nkͻmhyεni no ne amantufoͻ no ne (Madina) Ansoaarfoͻ no, wͻn a wͻdii Nkͻmhyεni akyi wͻ ahokyerε berε no mu a εkaa kakraabi maa wͻn mu fekua bi akoma mane firii (kwan tenenee no soͻ no) mmͻbͻ, na Ɔde wͻn mfomsoͻ nso afiri wͻn. Nokorε sε, Ne yam yε ma (adasamma), na Ɔne Mͻborͻhunufoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[(Nnipa) mmiεnsa no a wͻkaa akyire no a (wankͻ ͻkoo no bie) kͻpem sε, sεdeε asaase kεseε teε yi εka moaa wͻn, na wͻn ho kyeree wͻn, na wͻdwenee sε wͻntumi nnwane Nyankopͻn na mmom gyesε wͻkͻ Ne hͻ no, afei Ɔde wͻn bͻne kyεε wͻn sεdeε wͻbεsakra wͻn adwen. Nokorε sε, Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene no, Ɔne Ahummͻborͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, Monsuro Nyankopͻn na monka nokwafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Ɛnyε mma Madinafoͻ no ne Ԑserԑso Arabfoͻ no a wͻatwa wͻn ho ahyia no sε wͻte wͻn ho firi Nyankopͻn Somafoͻ no ho ka akyire, anaa wͻpε wͻn kraa (yie die) sen ne kraa. Efirisε sukͻm a εbεde wͻn, anaa ͻberε anaa εkͻm a εbεde wͻn wͻ Nyankopͻn kwan so, anaa anamͻn bi a wͻbɛtu a εbεhyε boniayεfoͻ no abufuo, anaa wͻbɛnya biribi afiri atamfoͻ no hͻ no, (Nyankopͻn) twerε dwuma pa (ho akatua) ma wͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn mma apapafoͻ no akatua nyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[Ade ketewaa bi, anaasε keseε biara a wͻbɛyie no, anaa ekuu biara a wͻbεtra no yεtwerε (papa) ma wͻn, sεdeε Nyankopͻn bɛtua wͻn dwumadi pa a wͻdiiε no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Ԑnsεsε agyidiefoͻ no nyinaa bεpue prεko (akͻ Jihaad). Adεn na ebi mfiri wͻn mu fekuo biara mu, sεdeε (wͻn a wͻbεka akyire no) bɛnya (kwan asua adeε anya) ͻsom no ho nteaseε anaasε ͻsom no mu nkyerεkyerε na wͻabͻ wͻn nkorͻfoͻ no kͻkͻ aberε a wͻbεsan aba wͻn nkyεn, sεdeε wͻbεyε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, mone boniayεfoͻ a wͻbεn mo no nko, na momma wͻn nhunu sε moyε den; na monhunu sε, nokorε Onyankopͻn ka Nyamesurofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Ԑberε biara a Suura bi bɛsane aba no, wͻn mu (nkͻnkͻnsafoͻ no) bi wͻ hͻ a deε wͻka ne sε: ”Momu hwan na wei de gyedie foforͻ abεka ne gyidie ho?” Mmom wͻn a wͻagye adie no deε εde gyidie foforͻ aka wͻn gyidie ho, na wͻn anigye (ho) nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[Wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no deε, efii na wonya ka wͻn fii no ho, na wͻbɛwu aberε a wͻyε (Kaafir) aboniayεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Wͻnhunuu sε afe biara yεsͻ wͻn hwε prεko anaasε mprenu? Nanso wͻnsakra wͻn adwen na wͻmfa ntu wͻn ho fo nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Ԑberε biara a Suura bi bɛsane aba no, (nkͻnkͻnsafoͻ) no hwε wͻn ho wͻn ho anim (ka sε):” Obi hu mo anaa?” Afei na wadane wͻn ho. Onyankopͻn adane wͻn akoma (afiri deε nokorε no wͻ no) efirisε wͻyε nnipa a wͻnte asεm aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Ampa sԑ, Ɔsomafoͻ firi mo mu aba mo nkyεn; deε εha no paa ne sε morekͻtͻ ͻsεeε mu, na (ͻyε) ntimmͻborͻ ne mmͻborͻhunufoͻ dema agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Nasε wͻdane wͻn ho (firi Nokorε no ho) a, εneε (Nkͻmhyεni), ka sε: Onyankopͻn som bo ma me, Awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara. Neso na mede me ho toͻ, na Ɔne Ahennie Kεseε no Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="10">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Aliif Laam Raa. Wei yε Nyansa Nwoma no mu nsεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Enti εyε nnipa nwanwa sε, Yɛayi Adiyisεm ama onipa a ɔfiri wͻn mu sε: “Bͻ adasamma kͻkͻ, na bͻ wͻn a wͻagye adie no anohoba sε, wͻwͻ nkͻso pa bi wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ?” Deε (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no ka ne sε: ”Nokorε sε, wei deε εyε nkonyaa anaa naadaasεm pefee “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, mo Wura Nyankopͻn no na Ɔbͻͻ soro ne asaase wͻ nna nsia mu, εna Ɔde Neho sii Tumi ahennwa no soͻ; Ɔno na Ɔtoto ntotoeε (biara). Ͻgyefoͻ biara nni hͻ, gyesε Ɔma kwan ansa. Mo Wura Nyankopͻn no Ɔne no, enti monsom no. Enti momfa (saa asɛm yi) nnyε afutuo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Monyinaa Nehͻ ne monkyi. Onyankopͻn bͻhyε yε nokorε. Nokorε sε Ɔno na Ɔfitii abͻdeε no aseε, εna Ɔbεsan de no aba (nkwa mu) bio, sεdeε Ɔbɛtua wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no ka pεpεεpε; na wͻn a wͻyi boniayε no wͻ nsuohyeε a wͻbεnom ne asotwee a εyε ya paa, εnam wͻn boniayε no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na Wama awia nhyerεnee εna (Wama) bosome nso nhyerεnee, εna Wahyehyε so εbrε ama no, sεdeε mobɛhunu mfeɛ dodoͻ ne nkontabuo no. Onyankopͻn ammͻ wei (kwa), na mmom (Ɔbͻͻ no) nokorε nti, Ɔkyerεkyerε Ne nsεm no mu dema amanfoͻ a wͻnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε abirabͻ a εwͻ adesaeε ne adekyeε mu, ne nneεma a Nyankopͻn abͻ a εwͻ soro ne asaase soͻ no (nyinaa) yε nsεnkyerεnee dema amanfoͻ a wͻsuro Nyame yε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻnni Yεn nhyiamu (da) no ho anidaasoͻ, na wͻagye wiase asetena no ato mu, na wͻn akoma atͻ wͻn yεm wͻ ho no, saa nkorͻfoͻ no na wͻn abu wͻn ani agu Yεn nsεnkyerεnee no soͻ no,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻn fie ne Amane hunu gyem no, εnam dwuma a wͻn nsa kaeε no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, wͻn Wura Nyankopͻn de wͻn gyidie no bεkyerε wͻn kwan; nsubͻnten bεtene wͻ wͻn ase wͻ Anigyeε Aheman no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻn frε a wͻde bεfrε (Nyankopͻn) wͻ (Aheman) no mu ne sε: “Kronkron Hene Tweduampͻn Nyankopͻn!” Na wͻn nkyea wͻ mu hͻ ne sε:” Asomdwoeε.“ Na wͻn frε no nso awieeε ne sε. “Aseda wͻ Nyankopͻn, abͻdeε nyinaa Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn pε ntεm yε nnipa bͻne, sεdeε Ɔyε papa ntεm ma wͻn no a, anka wͻn berε no aso. Nanso Yɛgyae wͻn a wͻnni anidaasoͻ no ma Yεn nhyiamu (da) no wͻ wͻn bͻne mu ma wͻkeka (kͻ tesε anifirafoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Sε ͻhaw bi to onipa a, ͻda ne nkyεn mu anaasε ͻtena hͻ anaasε ɔgyina hͻ su frε Yεn, nasε Yεyi ͻhaw no firi ne so a, ɔtwam tesε deε ɔnsu mfrεε Yεn da wͻ ͻhaw a εtoo no no ho. Saa na Yεma dwuma a nsεmmͻnedifoͻ no die no yε wͻn fε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yɛasεe awoͻ ntoatoasoͻ (pii) a wͻdii mo anim kan no, εberε a wͻyεε bͻne; wͻn asomafoͻ de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee brεε wͻn, nanso wͻn annye anni. Saa na Yɛtua nnipa bͻnefoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Afei Yεyεε mo ananmusifoͻ wͻ asaase no so wͻ wͻn akyi, sεdeε Yεbɛhunu dwuma a monso mobɛdie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Sε Yεrekenkan Yεn Nsεnkyerεnee pefee no kyerε wͻn a, deε wͻn a wͻnni anidaasoͻ de ma Yεn nhyiamu (Da) no ka ne sε: “Fa Qur’aan foforͻ a εnyε wei bra, anaasε sesa no’’. (Nkͻmhyεni), ka sε :” Menni ho kwan sε mede me ara mepε bεsesa no. Medeε deε yɛayi ama me no na medi akyire. Medeε mesuro sε mεyε me Wura Nyankopͻn (asεm ho) asoͻden εnam Da kεseε no asotwee no ho nti”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Sε Onyankopͻn pε a, anka mankenkan (Qur’aan yi) ankyerε mo, anaasε anka Wamma mo anhu. Ampa sε madikan atena mo mu mfeɛ (pii a monim me yie) ansa (na Nyankopͻn de saa dwumadi kεseε yi rema me). Adεn na monte aseε ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Enti (nipa) bͻneni bεn paa na ͻkyεn obi a ͻbͻ ne tiri mu twa nkontompo to Nyankopͻn soͻ, anaasε ɔtwa Ne nsεm ho nkontompo? Nokorε sε abͻneεfoͻ no nni nkonim da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻfiri Nyankopͻn akyi som deε ɛntumi mma wͻn ͻhaw anaasε εmma wͻn mfasoͻ (biara), na wͻkasε: “(Y’abosom) weinom ne yεn gyefoͻ wͻ Nyankopͻn anim”. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Moreka deε Onyankopͻn nnim wͻ ͻsoro anaasε asaase so akyerε no? “ Kronkron Hene ne no, Ɔkorͻn kyεn deε wͻde bata Neho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na anka nnipa (nyinaa) yε ͻman baako, εna (akyire yi) wͻn ntam teteeε. Na εnyε sε asεm no adikan wͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ (sε Atemmuda na Ɔbɛbu nnipa ntam atεn) a, nokorε sε anka Wabu wͻn ntam atεn (dadaada) wͻ deε wͻnte wͻn ho ase wͻ ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻka sε: “Adεn nti na nsεnkyerε-nee bi mfiri ne Wura Nyankopͻn hͻ mma ne hͻ? Ka sε: “Ahuntasεm no deε, εwͻ Nyankopͻn“. Enti montwεn, na nokorε sε me nso meka mo ho ka wͻn a wͻretwεn no ho “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Sε Yεma nnipa ka ahummͻborͻ bi hwε wͻ ͻhaw bi a εtoo wͻn no akyi a, wobɛhunu sε, wͻrebͻ Yεn Nsεm no ho pͻ. Kasε: ”Onyankopͻn ho yε hare wͻ pͻbͻ ho paa. Nokorε sε Y’abͻfoͻ no retwerε εpͻ (biara a) morebͻ no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma mo tumi tu kwan wͻ asaase so ne ͻpo so, kͻpem sε mobεtena nsuom-hyεn mu, na εde mo atu wͻ mframa pa mu ama wͻn ani agye ho, na afei mframa den ne asorͻkye firi bea biara bͻ ba, na wͻn adwene ayε wͻn sε (owuo) atwa wͻn ho ahyia. (Saa berε no) wͻsufrε Nyankopͻn wͻ anidie ne ahobraseε mu sε: “(Awurade), sε wogye yεn firi wei mu a yεbεka wͻn a wͻyi (wo) ayε no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nanso sε Ɔgye wͻn (firi mmusuo no mu) a, wobɛhunu sε wͻredi bͻne, te atua a enni ho kwan sε wͻyε no wͻ asaase no soͻ. Adasamma, mo bͻne (ho asεm) tia mo ara, wiase asetena mu anigyeε (yε berε tiaa bi) na Yεhͻ ne monkyi, na Yεbεbͻ mo dwuma a modiiε no ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wiase asetena yi mfatoho tesε nsuo a Yɛsane firi soro dema asaase so nnuaba a nnipa ne mmoadoma die no (fifiri) di afra, kͻpem sε asaase no bεfa n’ahosiesie deε na ayε fε; (sε εba saa a) na ne wuranom no adwen yε wͻn sε wͻn na wͻwͻ tumi wͻ soͻ. (Ɛde saa ara) kosi sε, Y’ahyεdeε bεba so anadwo anaasε adekyeε, na Yɛayε ama no (ayε sε afuo a) yɛatwa na ayε sεdeε nnora na enni hͻ koraa no. Saa ara na Yεkyerεkyerε Yεn nsεm no mu dema amanfoͻ a wͻdwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn refrε (mo) akͻ Asomdwoeε fie, na Ɔkyerε obi a Ɔpε kwan kͻ kwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻdi dwuma pa no wͻ akatua pa ne (akatua pa no ho) ntosoͻ. Esum anaa animguaseε biara nkata wͻn anim (wͻ Daakye Atemmuda). Wͻne Ɔsoro Aheman no mu foͻ no, na emu na wͻbεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnsa kaa bͻne no nso, bͻne so akatua no ara pεpεεpε (na yεde bɛtua wͻn ka); na animguaseε bεmene wͻn; na wͻnnya ͻgyefoͻ wͻ Nyankopͻn anim. Wͻbεyε tesε deε yεde anadwo sum tumm sini bi akata wͻn anim. Saa nkorͻfoͻ no ne Amanehunu gya no mu foͻ no, emu na wͻbεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yεbεboa wͻn nyinaa ano no, Yεbεka akyerε wͻn a wͻde biribi bataa Nyankopͻn ho no sε: “Mo ne wͻn a mode wͻn bataa Nyankopͻn ho no, monnyina faako a mogyina no ara. Na Yεbεpaepae wͻn ntam. Wͻn a wͻde wͻn bataa Nyankopͻn ho no bεka akyerε (abosomsomfoͻ no) sε: “Yεn deε εnyε yεn na na mosom yεn no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn som bo sε Ɔdanseni wͻ yεn ne montam sε, yεn deε yɛnnim som a na mosom (yεn) no ho hwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ɛhͻ na ͻkra biara bɛhunu dwuma a (ɔdi) detoo n’anim, na yεde wͻn bεsan akͻ wͻn Wura paa no hͻ, na nkontompo a wͻbͻͻ wͻn tirim twaeε no bεyera afiri wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Hwan na ͻbͻ mo akͻnhoma firi soro ne asaase soͻ? Anaasε hwan na ͻwͻ aso a εte asεm ne ani a ehunu adeε no ho tumi? Na hwan na ͻma ateasefoͻ pue firi awufoͻ mu, na ͻma awufoͻ nso pue firi ateasefoͻ mu? Na hwan na ͻtoto ntotoeε (nyinaa)?” Deε wͻbεka nesε, “Onyankopͻn.“ Ɛneε ka sε: “Enti monsuro Nyankopͻn?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Mo Wura Nyankopͻn paa no ne no. Na εdeεn na εwͻ nokorε akyi bio, gyesε ͻyera (anaasε nkontompo)? Na adεn na modane mo ho (firi nokorε no ho)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Saa na wo Wura Nyankopͻn asεm ayε nokorε atia abͻneεfoͻ no, nokorε sε wͻnnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Kasε: “Enti obi wͻ mo mmatahofoͻ no mu a ͻhyε abͻdeε aseε na afei (ɔtumi) san (owufoͻ) no (ba nkwa mu bio)? Afei adεn na modane mu ho (firi Nokorε no ho)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Enti obi wͻ mo mmatahofoͻ no mu a ͻkyerε kwan kͻ Nokorε no mu?” Ka sε: “Onyankopͻn na Ɔkyerε kwan kͻ nokorε no mu. Ɛneε na Obi a Ɔkyerε kwan kͻ nokorε no mu no Ɔno na εsεsε yɛdi n’akyi, anaasε obi a ɔntumi nkyerε (ne ho mpo) kwan gyesε yεkyerε no kwan ansa no?” Na deεn na εha mo wͻ sεdeε mosi bu atεn yi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Deε wͻn mu dodoᴐ no adwen kyerε wͻn no na wͻdi akyire. Nokorε sε, deε wͻn adwen kyerε wͻn no ho mma mfasoͻ biara wͻ Nokorε no ho. Nokorε sε, Onyankopͻn ne dwuma a wͻdie no ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Saa Qur’aan yi nyε (Nwoma) a Onyankopͻn akyi (obi bɛtumi) abͻ (ne) tirimu ayε bie, na mmom (εyε Nyankopͻn Nwoma a) εfoa (Tora ne Injeel) a edi n’anim kan (baeε) no so, ne Nwoma no nkyerεkyerεmu; akyinnyeε biara nni mu, ɛfiri Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻka sε: “(Muhammad) abͻ ne tirim (na atwerε)? “Ka sε: “Ɛneε monfa Suura a, εte saa mmra, na momfiri Nyankopͻn akyi mfrε obi a mobɛtumi, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Daabi, wͻbu deε wͻn nimdeε nnuruu ho no sε nkontompo, aberε a nenkyeraseε nnuruu wͻn hͻ. Saa ara na wͻn a wͻdii wͻn anim kan no buu no atorͻsεm; na hwε sεdeε abͻneεfoͻ no awieeε si wieeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi nom gye di, na wͻn mu bi nso nnye nni; na wo Wura Nyankopͻn Nim nsεmͻnedifoͻ no paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Sε wͻbu wo nkontomponi a, kasε: “M’adwuma wͻ me, εna monso mo adwuma wͻ mo, na medeε matwe me ho afiri dwuma a modie no ho.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi wͻ hͻ a wͻtie woͻ. Enti wobɛtumi ama asosifoͻ ate asεm, sε wͻnte asεm ase mpo a?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Wͻn mu bi wͻ hͻ a wͻhwε woͻ. Enti wobɛtumi akyerε onifrani kwan, sε wͻnhunu adeε mpo a?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn nsisi nnipa wͻ hwee ho, na mmom nnipa no ara na wͻsisi wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Ɛda a Ɔbεboa wͻn ano no εbεyε wͻn sε wͻntenaa (wiase anaa adakamena mu) da, na mmom (sε watena mu mpo a εyε) adekyeε mu dͻnhwere (tiaa) bi; na wͻbɛhu wͻn ho wͻn ho. Nokorε wͻn a wͻbuu Nyankopͻn Nhyiamu (Da) no sε atorͻsεm no aberε agu, na wͻnyε atenenefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Sε Yεbɛyi deε Yɛahyε wͻn ho bͻ no mu bi akyerε wo (wͻ wo nkwa nna mu), anaasε Yεbεma wo awuo (ansa), Yεn hͻ ne wͻn nyinaa nkyi, na Onyankopͻn ne dwuma a wͻdie no ho Danseni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Ɔman biara wͻ ͻsomafoͻ. Enti sε wͻn somafoͻ no ba (wͻ Atemmuda) a, yεbɛbu wͻn ntam atεn pεpεεpε na yɛnsisi wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Deԑ wͻka ne sε: “Ɛberε bεn na saa bͻhyε no (bɛsie), sε moyε nokwafoͻ ampa a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Menni deε εma me ͻhaw anaasε mfasoͻ ho tumi, gyesε deε Onyankopͻn pε. Ɔman biara wͻ εberε (a yɛahyehyε ama no), sε wͻn berε no so a, εnka akyi dͻnhwere baako, εna εnkͻ n’anim nso (dͻnhwere baako)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Moahunu, sε N’asotwee no ba mo so adekyeε (berɛ mu) anaasε anadwo (berɛ mu) a, emu deε εwͻ hen na abͻneεfoͻ no repre ho no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Anaasε esi wie a na mobεgye adie? Seesei; (afei na moagye adie?) Ampa sε na morepε no ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Afei yεbεka akyerε wͻn a wͻyεε bͻne no sε: “Monka afe bͻͻ asotwee no nhwε; dwuma a modiiε no so akatua na yεde atua moka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻrebisa wo sε: “Ɛno yε nokorε?“ Ka sε: Aane; Mede me Wura Nyankopͻn di nse sε, nokorε paa; na montumi nsi ho kwan”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Nokorԑ sε ͻkra bi a wayε bͻne wͻ deε εwͻ asaase so nyinaa mpo sε ͻde bεyε mpata (anya afa neho adi a, yεnnye saa mpata no). Wͻbɛnu wͻn ho wͻ wɔn akoma mu wɔ berε a wͻbɛhunu asotwee no; na yɛbɛbu wͻn ntam atεn tenenee, na yɛnsisi wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Hwε, nokorε sε, deε εwͻ soro ne asaase so (nyinaa) wͻ Nyankopͻn. Hwε, nokorε sε, Onyankopͻn bͻhyε yε nokorε, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma nkwa εna Ɔkum, na Nehͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Adasamma, ampa sε Afutusεm ne akoma mu (yadeε ho) ayaresa ne kwankyerε, ne ahummͻborͻ dema agyidiefoͻ no, firi mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Onyankopͻn adom ne N’ahummͻborͻ, εno na εsεsε wͻn ani gye ho; εno mmom na εyε kyεn deε wͻreboaboa ano no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Moahunu akͻnhoma a Onyankopͻn asane ama mo no a moayε emu bi akyiwadeε εna moama emu bi nso ho kwan no”. Ka sε: “Onyankopͻn na ama mo ho kwan, anaasε mobͻ mo tirim twa nkontompo to Onyankopͻn so?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻbͻ wͻn tirim twa nkontompo to Nyankopͻn soͻ no adwen ne sεn wͻ Wusͻreε da no ho? Nokorε sε, Onyankopͻn yε Adom Hene ma adasamma, nanso wͻn mu pii nyi (Onyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), dwuma die biara a wowͻ mu, anaa deε wobεkenkan afiri Qur’aan mu, anaa dwuma die a mobɛdie no, Yɛdi mo ho adanseε εberε a mo wͻ mu no. Na (deε) emu duro ketekete tesε aboboaa (a ani ntumi nhunu) wͻ asaase so, anaa ͻsoro anaa deε esua kyεn saa anaasε deε εso kyεn saa, (emu biara) nsuma wo Wura Nyankopͻn, na mmom (ne nyinaa) wͻ Nwoma pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a Nyankopͻn taa wͻn akyi no ehu biara mmͻ wͻn, na wͻn werε nso nho (wͻ Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgye diiε na wͻsuroo Nyankopͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[(Saa nkorͻfoͻ no) wͻ anigyesεm wͻ wiase asetena yi mu ne Daakye no nso. Nsakraeε nni Nyankopͻn Nsεm mu. Wei ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), εmma wͻn nsεm (a wͻkeka) no nyε wo awerεho; efirisε tumi ne animuonyam nyinaa wͻ Nyankopͻn. Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara no, Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Hwε, nokorε sε obiara a ᴐwͻ soro ne obiara a ᴐwͻ asaase so (nyinaa) wͻ Nyankopͻn. Wͻn a wͻfiri Nyankopͻn akyi sufrε (anyame ahodoͻ no) nni (Onyankopͻn) mmataho bi a wͻdi akyire, na mmom deε wͻn adwen kyerε wͻn na wͻdi akyire, na atorͻsεm na wͻdie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ͻno Nyankopͻn na Wayε anadwo ama mo sεdeε mobεgye moahome wͻ mu, εna (Wayε) adekyeε nso (sεdeε mode) bɛhunu (biribiara pefee). Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ wei mu ma nnipa a wͻtie (Nyankopͻn asεm no kͻ adwendwen mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Wͻka sε: Nyankopͻn awo ba. Kronkron Hene ne no. Ɔne Otumfoͻ a( W’anya neho a ɔnhia obiara biribiara. Deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so (nyinaa) wͻ no. Monni (saa asεm) wei ho nyinasoͻ biara (a εkyerε sε Nyankopͻn awo ba). Anaasε moka deε monnim deto Nyankopͻn so?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Ka sε: “Wͻn a wͻbͻ wͻn tirim twa nkotompo to Nyankopͻn soͻ no nni nkonim da.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Wiase mu anigyeε (yε kakraabi); afei Yεhͻ ne wͻn nkyi, na Yεbεma wͻn aka asotwee denden no ahwε, εnam (nokorε a) wͻpoeε no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Ka Noa ho asεm no kyerε wͻn, εberε a ͻka kyerεԑ ne nkrorͻfoͻ sε: ”Menkorͻfoͻ, sε εha a mewͻ yi, ne m’afutuo a mede Nyankopͻn asεm no retu mo foͻ no ayε mo adesoa a, εneε Nyankopͻn na mede me ho twere no. Enti mone mo anyame no mommͻ pͻ a mobεbͻ. Na monhwε na moamma moadwen anhinhim wͻ mo dwumadie no ho, na monyε deε mobεyε (biara ntia) me, na monhwε na moamma me ahomegye berε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Na sε modane moakyi dema a, εneε memmisaa mo akatua bi; m’akatua deε Onyankopͻn hͻ na εwͻ. Yɛahyε me sε menka Muslimifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Nanso wͻbuu Noa torofo, enti Yεgyee no ne wͻn a εka ne ho no nkwa wͻ nhyεmma no mu; na Yεyεε wͻn anaamusifoͻ, na Yεmaa nsuo faa wͻn a wͻbuu Yε nsεm no atorͻsεm no. Enti hwε sεdeε wͻn a yεbͻͻ wͻn kͻkͻ no awieeε si wieeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Afei n’akyi no, Yεsomaa asomafoͻ (pii) maa wͻkͻͻ wͻn nkorͻfoͻ hͻ. Wͻde nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee no brεε wͻn, nanso wɔannye deε wͻbuu no nkontomposεm kane no anni. Saa na Yɛtua abͻneεfoͻ no a wͻto mmra no akoma ano.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Afei wͻn akyi no Yεde Yεn nsεnkyerεnee somaaa Mose ne Aaron maa wͻkͻͻ Farao ne ne nhemfo no hͻ, nanso wͻyεε ahomasoͻ. Na wͻyε nnipa nsεmͻnedifoͻ paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Nokorε no firi Yεn hͻ baa wͻn hͻ no, wͻkaa sε: “Nokorε sε, wei deε εyε nkonyaa pefee“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Deε moreka fa Nokorε no a aba mo hͻ no ho nie? Wei yε nkonyaa?” Nkonyaayifoͻ deε wͻnni nkonim da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “(Mose), waba yεn hɔ rebεdane y’ani afiri deε yεbεtoo y’agyanom sε wͻresom no so, sεdeε mo mmienu mobεma mo ho so wͻ asaase yi soͻ? Yεn deε yεnnye mo mmienu nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Farao ka kyerεε (ne nhemfo no) sε: “Momfa nkonyaayini biara a w’aben anaa ɔnim de mmrε me”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Enti εberε a nkonyaayifoͻ no baeε no, Mose ka kyerε wͻn sε: Monto deε mowͻ toͻ (biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Enti εberε a wͻtoeε no, Mose kaa sε: “Deε mode aba no yε ntafowa. Nokorε sε Nyankopͻn bεsεe no”. Nokorε sε Nyankopͻn mma nsεmͻnedifoͻ adwuma nyε yie da”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn nam N’asεm so bεma Nokorε no atim, sε abͻneεfoͻ no mpε mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Ɛnam Farao ho huu ne wͻn nhemfo no aniεyaa a wͻbεhyε wͻn no ho nti, wͻannye Mose anni gyesε ne nkorͻfoͻ no mu (nnipa) kakraa bi. Nokorε sε na Farao yε ahomasoͻ paa wͻ asaase no so; nokorε nso sε, na ͻka nsεmͻnedifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Me nkorͻfoͻ, sε moagye Nyankopͻn adi ampa a, εneε Ɔno na momfa mo ho nto ne soͻ, sε moyε Muslimifoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[(Israel mma no) kaa sε: “Onyankopͻn so na yεde yεn ho atoͻ, Yɛ Wura Nyankopͻn, εmfa yεn nyε nsͻhwε mma nnipa bͻnefoͻ no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Na fa W’ahummͻborͻ gye yεn firi nnipa a wͻnnye (Wo) nnie no nsam”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Yɛyi kyerεε Mose ne nenua (Aaron) sε: “Monya afie wͻ Misrim ma monkorͻfoͻ no, na monyε moafie no Nyamedan, na momfrε Nyame. Na fa anigyesεm no ho bᴐhyԑ no ma agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, ampa sε, Wama Farao ne ne nhemfo wiase yi mu afεεfεdeε ne ahonya deɛ. Yɛ Wura Nyankopͻn, wͻnam so de yera (amanfoͻ) firi Wo kwan no so. Yɛ Wura Nyankopͻn, (yεserε Wo sε,) sεe wͻn ahonyadeε no, na ma wͻn akoma nyε den, sεdeε wͻnnye (Nokorε no) nnie, kosi sε wͻbɛhunu asotwee yaaya no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn kaa sε: “Matie mo mmienu sufrε no, enti monnyina pintinn, na monhwε na moamfa wͻn a wͻnnim no kwan no so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Yεde Israel mma no bɛtwaa ͻpo no, na Farao ne n’asraafoͻ de atirimuͻden ne ͻtan dii wͻn akyi, kͻpem εberε a nsuo refa no, ͻkaa sε: “Magye adi sε nokorε, awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Nea Israel mma no agye no adie no, na meka Muslimifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn kaa sε): “Seesei (na woregye adie!) Ampa sε wadikan ayε asoͻden, na woka nsεmͻnedifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Enti εnnε Yεbεgye wo honam no (anaasε Yεmma wo honam no mporͻ wͻ nsuo no mu) sεdeε εbεyε nsεnkyerεnee ama wͻn a wͻwͻ w’akyire no. Nokorε sε, nnipa no mu pii abu wͻn ani agu Yεn nsεnkyerεnee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεde Israel mma no tenaa asetena pa mu, εna Yεde nnepa nso bͻͻ wͻn akͻnhoma; na akyinyeε biara nni wͻn ntam kͻpem sε nimdeε no baa wͻn hͻ. Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn bɛbu wͻn ntam atεn wͻ deε wͻnte wᴐn ho ase wᴐ ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Enti sε w’adwen nsi wo pi wͻ deε Yɛasane ama woͻ no ho a, εneε bisa wͻn a wͻdii w’anim kan kenkan Nwoma no. Ampa sε, Nokorε no na ɛfiri wo Wura Nyankopͻn hͻ aba wo hͻ no, enti monhwε na moankͻka wͻn a wͻn adwen nsi wͻn pie no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Monhwε na moankͻka wͻn a wͻbu Nyankopͻn nsεm no atorͻsεm no ho, na moankͻka berεguofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wo Wura Nyankopͻn asεm no nokorε atia wͻn no nnye nni--,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Sε (yεde) nsεnkyerεnee nyinaa mpo berε wͻn a, kͻpem sε wͻbɛhunu asotwee yaaya no ansa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Adεn na kuro biara annye annie amma ne gyidie no ho amma mfasoͻ amma no? Gyesε Yona nkorͻfoͻ no (nko ara). Ɛberε a wͻgye diiε no Yɛyii animguaseε asotwee no firii wͻn so wͻ wiase asetena yi mu, na Yεmaa wͻtenaa ase gyee wͻn ani kͻpem εberε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Sε wo Wura Nyankopͻn pε a, anka wͻn a εwͻ asaase soͻ no nyinaa bεgye adi. Na wobεhyε nnipa akͻpem sε wͻbεyε agyidiefoͻ anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Ԑmma sε ͻkra bi bεgye adi, gyesε Nyankopͻn ma ho kwan ansa. Na Ɔde asotwee anaasε efii to wͻn a wͻnte asεm aseε anaa wͻnnwen no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Monhwε deε εwͻ soro ne asaase soͻ no”. Nanso nsεnkyerεnee ne kͻkͻbͻfoͻ no ho amma mfasoͻ amma nnipa a wͻnnye nnie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Enti deε wͻretwεn ara ne, wͻn a wͻdii wͻn anim kan kͻeε no nna no sεso? (Nkͻmhyεni), kasε: “Ɛneε montwεn, me nso meka mo ne wͻn a wͻretwεn no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Afei Yεgyee Y’asomafoͻ no ne wͻn a wͻgye diiε no nkwa. Saa ara na εyε Yɛn asεde sε Yεgye agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Kasε: “Adasamma, sε moadwen nsi mo pi wͻ me som no ho a, εneε monhwε na moansom wͻn a mofiri Nyankopͻn akyi som no, na mmom monsom Nyankopͻn a Ɔma mo wuo no; na medeε yɛahyε me sε menka agyidiefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Na gyina pintinn, na fa w’anim kyerε ͻsom a εtene no; na hwε na wankͻka abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Hwε na wamfri Nyankopͻn akyi amfrε adeε a ɛnni mfasoͻ mma woͻ, anaasε ɛntumi mma wo ͻhaw, na sε woyε (saa) a εneε na woka abͻneεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn de ͻhaw bi to wo so a, enni obi a ɔbɛtumu ayi afiri hͻ, gyesε Ɔno ara; na sε Ɔpε wo papa bi nso a, obiara nni hͻ a ͻbɛtumi adane N’adom no ani. Ɔma Nenkoa mu nea Ɔpε nsa ka (N’adom no), na Ɔne Bͻnefakyε Hene no, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Adasamma, ampa sε Nokorε no firi mo Wura Nyankopͻn hͻ aba mo hͻ. Enti obi a ͻbεtene (afa kwan pa no soͻ) no, εneε ͻtene ma ͻno ara ne ho, na obi a ͻbεyera no nso ͻyera tia ͻno ara ne ho, na me deε mennyε mo so hwεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), di deε yɛayi ama woͻ no akyi, na si aboterε kosi sε Nyankopͻn bɛbu atεn, na Ɔne Atemmufoͻ no mu Ɔtemmufo papa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="11">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif - Laam - Raa. (Woi yε) Nwoma a emu nsεm no sipi wᴐ nimdeԑ mu, afei yɛakyerεkyerε mu pefee; efri (Otumfoͻ) Nyansafoͻ , Amane bͻ Wura no hͻ (sε):]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Monhwε na moansom (obiara) gyesε Onyankopͻn (nko ara). Nokorε sε, meyε kͻkͻbͻ ne anigyesԑm (ho somafoͻ) a me fri Ne hͻ ma mo:-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[‘’Monsrε mo Wura Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε, na afei monsakra mo adwen nkͻ Ne hͻ, na Ɔbεma mo atena asetena pa akosi εberε a yɛahyehyε ato hͻ (ama mo), na Ɔde N’adom no ama obi a ͻwͻ adom. Na mmom sε modane mo ho (fri Nokorԑ no ho) a, εneε medeε mesuro Da kεseε no asotwee no ma mo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn hͻ na εyε monkyi, Ɔno na Ɔwͻ biribiara so tumi:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻkata wͻn akoma so de (ͻtan) suma. Nokorε sε, εberε a wͻde wͻn ntoma akata wͻn ho no mpo Onim deε wͻde suma ne deε wͻda no adie (nyinaa). Nokorε sε Ɔno ne deε εwͻ akoma mu no ho Nimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Abͻdeε a εwͻ asaase so biara akͻnhoma da Nyankopͻn so; Onim faako a ͻteε ne (berε a ͻwͻ awodeε mu), ne bea a ͻbewuo, ne n’adakamena mu. Biribiara wͻ Nwoma pefee (Lawhul Mah’fuuz) no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde nna nsia bͻͻ soro ne asaase, na Ne tumi ahennwa no wͻ nsuo no so; sεdeε Ɔbεsͻ mo ahwε sε mo mu hwan na odi dwuma pa paa. Sε woka kyerε wͻn sε: ‘’Mo wuo akyi no yεbɛnyane mo a, wͻn a wͻnnye nnie no asεm a wͻka ne sε: ‘’Woi deε εyε nkonyaa anaasε nnaadaa pefee “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Sε Yεtwentwεn asotwee no so dekͻ berε bi a yɛahyε a, deε wͻka ne sε: ‘’Ɛdeεn na asi (asotwee no) ho kwan?” Nokorε sε, Ɛda a εbεba wͻn soͻ no, biribiara ntumi nnane no mfri wͻn so, na deε wͻdii ho fεw no bɛtwa wͻn ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Sε Yεma onipa ka ahummͻborͻ bi fri Yεn hͻ hwε, na afei Yɛyi (ahummͻborͻ no) fri ne so a, afei hwε, na wapa aba, reyi (Nyame) boniayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Sε Yεma no ka adom bi hwε wᴐ ᴐhaw bi a ato no akyi a, deε ͻka ne sε: “Bͻne (anaasε ͻhaw) no afri me so kͻ“. Nokorε na wayε ahomasoͻ, retu ne ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn a wͻsi aboterε na wͻdi dwuma pa no, saa nkorͻfoͻ no na wͻn wͻ bͻnefakyε ne akatua kεseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[(Quraishfoͻ no reha wo sԑdeԑ) ebia wobɛgyae deε yɛayi ama woͻ no mu bi na wᴐde ama w’akoma asεe, efrisε wͻka sε: ‘’Adεn nti na yɛnsiane ahonyadeε bi mma no, anaasε Soro abͻfoͻ bi mεka ne ho?” (W’adwuma ara ne sε) woyε kͻkͻbͻni. Onyankopͻn na biribiara twere no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Anaa wͻka sε: “Wabͻ wo trim (na atwerε Qur’aan no)?” Ka sε: ‘’Monfa nesεso Suura’ du a yɛabͻ yɛ trim (na atwerε) mmra, na monfri Nyankopͻn akyi mfrε obia mobɛtumi, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Sε wͻn amma mo mmuaeε a, εneε monhunu sε Nyankopͻn nimdeε mu na yεde sianee (saa Qur’aan yi). Awurade biara nnihͻ gyesε Ɔno nko ara, Enti mobεbrε mo ho ase ayε Muslimifoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Obi a ͻpε wiase asetena yi ne emu afεεfεdeε no, Yεhyε wͻn dwumadie no ho akatua no mma pεpεεpε wͻ (wiase) mu dema wͻn, na yεnte so koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻnni (kyεfa biara) wͻ Daakye no mu no, gyesε Amanehunu gya; deε wͻyεε no wͻ (wiase yi) mu no (nyinaa) ayε kwa, na dwuma a na wͻdie no ho amma mfasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Enti (saa nkorᴐfoᴐ no tesε) obi a ͻwͻ nyinasoͻ pefee a efri ne Wura Nyankopͻn hͻ, na ͻdanseni a ofri Nyankopͻn hͻ no kenkan, na Mose Nwoma a εyε kwankyerε ne Ahummͻborͻ adi n’anim kan? Saa nkorͻfoͻ yi gye di. Na nnipa kuo no mu biara a wannye annie no Amanehu gya no mu na yɛahyε no ho bͻ. Enti εmma w’adwen nnyε wo ntanta wͻ ho, efrisε, εno ne nokorε no a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ no, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[(Onipa) bͻneni bεn na ͻkyεn obia otwa nkontompo to Nyankopͻn soͻ? Yεde saa nkorͻfoͻ no bεba Nyankopͻn anim, na (Soro abͻfoͻ) adansefoͻ no bεka sε: ‘’Saa nkorͻfoͻ yi na wɔtwaa nkotompo too wͻn Wura Nyankopͻn soͻ no. Enti Nyankopͻn nomee nka nnipa bͻnefoͻ no-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsi (amanfoͻ) kwan fri Onyankopͻn kwan so hwehwε sε (Onyankopͻn kwan no) bεkyea, saa nkorͻfoͻ no ne (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no wͻ Daakye.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no nni tumi sε wͻbεma (Nyame nhyehyεε) ayε kwa wͻ asaase so, na Nyankopͻn akyi nso wͻnni okyitaafoͻ biara. Yεde asotwee no bεbͻ ho ama wͻn. Wͻn antumi anya (adaagye) antie (Nokorε), na wͻn anya ani anhu (kwan tenenenee no nso).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻn ahwere wͻn kraa, na wͻn nkontompo a wͻbͻͻ wͻn trimu twaeε no nso ayera afri wͻn ho kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Akyinnyeε biara nni ho sε Daakye no wͻne berεguofoͻ paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa, na wͻbrε wͻn ho ase ma wͻn Wura Nyankopͻn no, saa nkorͻfoͻ no ne Soro aheman no mu foͻ no, na emu na wͻbεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Akuo mmienu yi (agyidiefoͻ ne kaafirfoͻ) mfatoho tesε Onifirani ne nea n’aso asie, εna obi a ohunu adeε ne obia ͻte asεm. Enti wͻn mfatoho yε pε? Adεn, momfa nyԑ afutuo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεsomaa Noa maa no kͻͻ ne nkorͻfoͻ hͻ (kͻka kyerεε wͻn) sε: ‘’Nokorε sε, meyε kͻkͻbͻni pefee ma mo-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Sε: ‘’Monhwε na moansom (obiara) gyesε Nyankopͻn. Nokorε sε, medeε mesuro Ɛda yaaya no asotwee no ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ne nkorͻfoͻ no mu mpanimfoͻ no a wͻnnye nnie no kaa sε: ‘’Deε yɛhu woͻ ara nesε woyε nipa tesε yεn ara, na yɛnhu (nnipa a wͻdi mmu biara) sε yεn mu mpapahwekwa a wͻnni adwen na edi w’akyi. Na yɛnhu deε mode kyεn yεn, enti yεdeε yεdwene sε moyε atorofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Noa kaa sε: ‘’Me nkorͻfoͻ moahunu, enti sε megyina nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee a efri me Wura Nyankopͻn hͻ no so, na Wama me ahummͻborͻ a efiri Ne hͻ, εna yɛafira mo ani wᴐ ho a, enti yεnhyε mo (ma monnye ntum) aberε a mompε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Me nkorͻfoͻ, memmisa mo (nsεm a meka kyerε mo no) ho sika. M’akatua deε εwͻ Nyankopͻn hͻ; na mempamo wͻn a wͻagye adie no. Nokorε sε, wͻbɛhyia wͻn Wura Nyankopͻn, nanso mehu mo sε nnipa bi a mo ti awuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Me nkorͻfoͻ, sε mepamo wͻn a hwan na ͻbεboa me wͻ Nyankopͻn hͻ? Adεn monnwen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Mennka nkyerεε mo sε, Nyankopͻn akoradeε wͻ me hͻ, anaasԑ menim kokoa mu asεm, mennka nkyerεε mo nso sε, meyε Soro abͻfoͻ, εna mennkaa nso sε, wͻn a mobu wͻn animtia wᴐ moanisoͻ no Nyankopͻn mma wͻn papa. Nyankopͻn Nim deε εwͻ wͻn mu. (Sε maka nsεm bi saa akyerε mo a), εneε na anka meka abͻneεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Ne nkorͻfoͻ no) kaa sε: ”Noa, wone yεn agye akyinnye paa ama wone yεn akyinnyeε no adͻͻso dodo, enti fa deε wahyε yεn ho bͻ no bra yεn so, sε woyε nokwafoͻ ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Noa) kaa sε: Nea sԑ Ͻpԑ a ͻde (asotwee no) bεba mosoͻ no deε Ɔne Nyankopͻn, na montumi nnsi (saa asotwee no) ho kwan”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Sε mepεsε metu mo fo mpo na Nyankopͻn pεsε Ɔyera mo a, m’afutuo no ho mma mfasoͻ biara mma mo. Ɔno ne mo Wura Nyankopͻn no, na Ne hͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Anaasε (Nkͻmhyεni), wͻka sε: “Wabͻ wo tri mu (na watwerε Quraan) no?” Ka sε: “Sε mebͻͻ me tri mu ampa a, me bͻne da me ara me so; na medeε menka bͻne a moyε no ho.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Yɛyi kyerεε Noa sε: “Nokorԑ sԑ wo nkorͻfoͻ no nnye nni (bio) gyesε wͻn mu wͻn a wͻadikan agye adi no ara; na εmma wo werε nho wͻ deε wͻreyε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Enti pam nsuom hyεn ma εwͻ yεniso εne sεdeε Yɛyi kyerεε (woͻ no). Na hwε na wo ne me ankasa amma abͻneεfoͻ no. Nokorε sε nsuo bεfa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ogu so repam nsuo mu hyεn no, εberε biara a ne nkorͻfoͻ no mu mpanimfoͻ no bεba abɛtwam wͻ ne ho no na wͻredi ne ho fεw. (Noa) kaa sε: “Sε moredi yεn ho fεw (nnε) a, yεnso yεbɛdi mo ho fεw (ͻkyena) sεdeε moredi yεn ho fεw no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Na mobɛhunu obi a asotwee a egu (nnipa) anim aseε no bεka no, ne obi a afe bͻͻ asotwee no bεba ne soͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[(Ɛkͻͻ so) kosii sε, Yɛahyεdeε no ba maa nsuo puepue frii fononoo no mu. Yεkaa sε: ”(Noa), fa biribiara mmienu-mmienu (onini ne ͻbedeε) ne w’abusuafoͻ ne wͻn a wͻagye adie no kͻ (nsuom nhyεn no mu) gyesε obi a, asεm no nokorε adikan atia no. Nanso (nnipa) kakraabi na wͻgye di kaa ne ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[(Noa) ka kyerεε (wͻn a wͻagye adie no) sε: “Monfa Nyankopͻn din mforo; (Onyankopͻn din) na ede bɛtuo, εno na εde bεto sεkyε anaasε εde bɛgyina. Nokorε sε, me Wura Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Nsuom hyεn no) de wͻn nantee asorͻkye a εtesε mmepͻ no mu. Noa frεε ne ba a (saa berε no) na wate ne ho (gyina baabi) sε: “Me ba, bεka yεn ho ne yεn mforo (nsuom hyεn no), na hwε na wankͻka boniayεfoͻ no ho”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Ne ba no) kaa sε: “Mεbͻ me ho adwaa wͻ bepͻ bi so na εbεbͻ me ho ban afri nsuo no ho”. (Noa) kaa sε: “Ɛnnε da yi biribiara ntumi mmͻ (obi) ho ban wͻ Nyankopͻn ahyεdeε ho, gyesε obi a (Nyankopͻn) ahu no mmͻbͻ”. Asorͻkye bͻ bɛtwaa wͻn mmienu ntεm, enti ͻkͻkaa wͻn a nsuo faa wͻn no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Yεkaa sε: “Asaase, memene wo nsuo no; ͻsoro, ma ewiem nte hann (na gyae nsuo no tͻ), na nsuo no twae, na Nyankopͻn ahyεdeε no baa mu, na (εhyεn no) kͻgyinaa wͻ (bepͻ) Judi ho. Na yεkaa sε: “Nnebͻneεfoͻ no mfri hͻ nkͻ akyirikyiri!”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Noa su frεε ne Wura Nyankopͻn, ͻkaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, nokorε sε me ba ka m’abusuafoͻ ho, na Wobͻhyε deε εyε nokorε na Wo ne atemmufoͻ no mu Otemmufoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn) kaa sε: “Noa, nokorε sε ͻnka w’abusuafoͻ ho; nokorε sε ne dwumadie nyε dwumadi pa, enti hwε na wammisa Me adeε a wonni ho nimdeε ho asԑm. Meretu wo fo na wankͻka abagyimifoͻ no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[(Noa) kaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn, mehwehwε ntwitwagyeε wͻ Wo hͻ sε mabisa Wo adeε a menni ho nimdeε; enti gyesε Wode mebͻne kyε me na Wohu me mmͻbͻ anyε saa a mεka berεguofoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Yεkaa sε: “Noa, fa asomdwoeε a efri Yεn nkyεn siane si fͻm; na nhyira wͻ wo ne nnipa a wͻka wo ho no so, ne wͻn a wͻfri wͻn mu (anaasε wͻn asefoͻ) no mu bi; na nnipa no mu bi nso Yεbεma wͻn agye wͻn ani (berε tiaa bi) na afei asotwee yaaya a efri Yεn hͻ ato wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), woi yε nsumaeε mu amaneε na Yεreyi no adi akyerε woͻ. Ɛnyε adeε a na anka wo anaasε wo nkorͻfoͻ no nim saa (asεm) yi dada. Enti nya aboterε, na nokorε sε awieε (pa) no wͻ Nyamesurofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Aadfoͻ hͻ nso (Yεsomaa) wͻn nua Huud (maa no kͻͻ wͻn hͻ). Ɔkaa sε: “Me nkorͻfoͻ, monsom Nyankopͻn, (efrisε) monni awurade foforͻ biara ka Ne ho. Nokorε sε moyε (nnipa a) motwa nkontompo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Me nkorͻfoͻ, memmisa mo (nsεmpa a mereka no) ho akatua. Onyankopͻn a Ɔbͻͻ me no hͻ na m’akatua wͻ. Enti monte aseε anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Me nkorͻfoͻ, monsrε mo Wura Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε, na afei monsakra moadwen nkͻ Ne hͻ, (sε moyε saa a) Ɔbεma nsuo atͻ ama no abuso ama mo, na Ɔde ahoͻden foforͻ aka mo ahoͻden ho, na monhwε yie na moanfa bͻne anane mo ho ankͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Huud, wonfaa nyinasoͻ pefee biara mmerεε yεn; na yεn mpo yɛnnyae yεn anyame no (som) mmedi w’asεm akyi, na yεnnye wo nni mpo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Deε yεreka ara nesε,:”Y’abosom no bi de biribi bͻne bi ayε wo“. (Huud) kaa sε: “Mefrε Nyankopͻn sε, oni adanseε (ma me) na monso moni adanseε sε, medeε menka mo mmataho no a -,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Mofri N’akyi (de bata Ne ho no) ho. Enti mo nyinaa monkͻ apam ntia me, na momma me ahomegye berε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Nokorԑ sԑ, medeε me Wura, ne monso mo Wura Nyankopͻn no na mede me ho to no soͻ. Abͻdeε a εnam asaase soͻ no mu biara, Onyankopͻn na Ɔwͻ ne so tumi. Nokorε sε, me Wura Nyankopͻn na ͻwͻ ͻkwan tenenee soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Enti sε modane moho kͻ a, ampa sε, mabͻ asεm a yεde somaa me sε menfa mmrε mo no ho dawuro akyerε mo. Na me Wura Nyankopͻn de nnipa foforͻ bεba abɛsi mo anan mu, na montumi nyε no hwee. Nokorε sε, me Wura Nyankopͻn na ͻhwε biribiara soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Ԑberε a Yɛahyεdeε baeε no, Yεde ahummͻborͻ a efri Yεn hͻ no gyee Huud ne wͻn a wͻagye adie aka ne ho no, na Yεgyee wͻn frii asotwee a emu yε duro no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Saa na Aadfoͻ nso, wͻko tiaa wͻn Wura Nyankopͻn nsεnkyerεnee, na wͻyεε asoͻden tiaa N’asomafoͻ no, na wͻdii ahomasoͻfoͻ ne asoͻdenfoͻ biara ahyεdeε akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Nnomee dii wͻn akyi wͻ wiase ha ne Wusͻreε da. Akyinnyeε biara nni ho sε Aadfoͻ no nso poo wͻn Wura Nyankopͻn . Enti (yɛyii) Aad, Huud nkorͻfoͻ no frii hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ nso (yεsomaa) wͻn nua Soalhu (maa no kͻͻ wͻn hͻ) sε: “Me nkorͻfoͻ, monsom Nyankopͻn, (efrisε) monni awurade foforͻ biara ka Ne ho. Ɔno na Ɔbͻͻ mo frii asaase mu, εna Ɔde mo tenaa soͻ. Enti monsrε Ne hͻ bͻnefakyε, na afei monsakra moadwen nkͻ Ne hͻ. Nokorε sε me Wura Nyankopͻn bεn (N’akoa), na Ɔne mpaebͻ Tiefoͻ no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Soalhu, ampa sε wo ne (onipa a) na anka yɛani da wo so wͻ yεn mu ansa na (wode) woi (reba). Enti worebra yεn sε yεnnnsom deε y’agya nom somoeε? Nokorε sε y’adwen yε yεn ntanta, na ensi yεn pi wͻ deε worefrε yεn kͻ no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[(Soalhu) kaa sε: “Me nkorͻfoͻ moahu? Enti sε megyina nyinasoͻ pefee a efri me Wura Nyankopͻn hͻ so, na Wama me ahummͻborͻ a efri Ne hͻ a, εneε na hwan ne obi a ͻbεboa me ako atia Onyankopͻn, sε meyε (N’asεm ho) asoͻden a? Ɛneε na deε mode bεka me ho ara ne berεguo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[“Me nkorͻfoͻ, Nyankopͻn yoma bedeε yi yε nsεnkyerεnee ma mo, enti monyae no ma no nidi wͻ Nyankopͻn asaase no so, na monhwε yie na moanyε no bͻne (biara), anyε saa a asotwee a abεn no bεto mo“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Nanso wͻkum (yoma bedeε) no. Enti (Soalhu) kaa sε: ”Modeε monye moani wͻ mo afie mu nnansa. Woi yε bͻhyε a nkontompo biara nni ho “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Enti εberε a Y’ahyεdeε no baeε no, Yεde ahummͻborͻ a efri Yεn hͻ gyee Soalhu ne wͻn a wͻagye adi aka ne ho no frii saa da no animguaseε no mu. Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn ne Ɔhoͻdenfoͻ no, na Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Nteamu denden no sᴐᴐ wͻn a wͻdi bͻne no mu, na wͻ (wuwu) dedaa hͻ wɔ wͻn adan mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[(Wͻyεε) tesε deε wͻntenaa mu hͻ koraa da. Akyinnyeε biara nniho sε Samuudfoͻ no annye wͻn Wura Nyankopͻn anni. Enti (yɛyii) Samuudfoͻ frii hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Ampa nso sε Y’asomafoͻ no de anigyesεm no brεε Abraham. Wͻkaa sε: “Asomdwoeε” (de kyeaa Abraham), ͻno nso kaa sε: Asomdwoeε (de yii wͻn nkyea no ano); (Abraham) yεε ntεm de nantwi nam a yɛatoto bae (bεsom wͻn ahͻhoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Ԑberε a (Abraham) hunuu sε wͻn amfa wͻn nsa anka no, ne bo annwo wͻ wͻn ho, na ͻbͻͻ hu wͻ wͻn ho. (Soro abͻfoͻ no) kaa sε: ‘’Ensuro, yɛasoma yεn wͻ Lut nkorͻfoͻ no hͻ.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[(Saa berε no) na ne yere gyina hͻ, na ͻseree; na yεde Is’haaq (awoͻ) ho bͻhyε hyεε no bͻ; na Is’haaq akyiri no Ya’quub (na ͻbεtͻ so ayε wo nana).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: ‘’Mahunu amane! Mεwo ba wͻ εberε a mabͻ aberewa na me kunu woi nso abͻ akͻkora? Nokorε sε woi deε anwanwasεm ni”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Abͻfoͻ no kaa sε: ‘’Onyankopͻn ahyεdeε na εyε wo nwanwa? Onyankopͻn ahummͻborͻ ne Ne nhyira wͻ mo so, efie ha foͻ. Nokorε sε, Ɔne Ayeyie Hene ne Animuoyam Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ehuu no frii (Abraham) soͻ, na onyaa anigyesεm no ho bͻhyε no, afei ͻpaa Yεn kyεw maa Lut nkorͻfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Nokorε sε na Abraham yε (onipa a) ͻwͻ ntoboaseε ne ntimmͻborͻ, na ͻde ne ho (nyinaa) maa Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[(Abͻfoͻ no kaa sε) Abraham, gyae (kyεw pa) no, efrisε ampa sε wo Wura Nyankopͻn ahyεdeε no anya aba. Nokorε sε, asotwee no bεba wͻn so a yεtwe san a εnyε yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Ԑberε a Y’abͻfoͻ no baa Lut hͻ no, ne werε ho maa wͻn (abͻfoͻ no, εnam kuro no mu foͻ adwen bͻne nti), na onni tumi sε (ͻbetumi abͻ wͻn ho ban). Deε ͻkaeε ne sε: “Saa da yi yε da bͻne “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Ne nkorͻfoͻ no de ahoͻherε baa ne hͻ; na ansa na saa (asεm yi reba no) na wͻyԑ nneyԑԑ bͻne. (Lut) kaa sε: “Me nkorͻfoͻ, me mma mmaa ni, wͻn na wͻn ho te ma mo. Enti monsuro Nyankopͻn na monhwε na moannwu m’anim ase wͻ m’ahͻhoͻ yi anim. Enti onipa teneneeni baako mpo nni mo mu?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Deε wͻkaeε ne sε: “Wonim yie sε yɛnhia womma mmaa, na nokorε nso sε wonim deε yεrehwehwε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[(Lut) kaa sε: ”Na anka me wͻ ahoͻden bi a metumi de asi mo (dwumadi bɔne yi) ho kwan, anaasε menya mmoa kεseε bi (de asi mo kwan)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[(Abͻfoͻ no) kaa sε: “Lut, nokorε sε yεyε wo Wura Nyankopͻn abͻfoͻ. Na (nnipa bͻnefoͻ no) nsa nka wo. Enti fa wone w’abusuafoͻ no na montu kwan anadwo fa yi, na monhwε yie na mo mu biara antwa n’ani anhwɛ n’akyi; na mmom wo yere no deε, nokorε sε deε εbεto wᴐn no bi bεto no; εberε a yɛahyε de ama ne anɔpa. Anɔpa nyε (berε a) εbεn anaa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Y’ahyεdeε no baeε no Yεdanee (kuro no) ani butuu no, tͻͻ aboͻ a εyε ogya nsuo a εtoatoa soͻ de guu wͻn so;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Nsohyεdeε a efri wo Wura Nyankoᴐn hͻ (wͻ ho); wɔne (Maka) abɔneεfoɔ no ntεm kwan nware.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Madiyanfoͻ no nso (yεsomaa) wɔn nua Shu’aib (kͻͻ wͻn hͻ). Ɔka kyerεε wɔn sε: ‘’Me nkorͻfoͻ, monsom mo Wura Nyankopᴐn (efrisε) monni awurade foforͻ biara ka Ne ho. Monhwε yie na moante adeε a mohyε (no wͻ bͻtͻ anaa konku mu) ne deε mode nsania susuo no so; mahunu sε moanya mo ho deε, nanso mesuro εda a asotwee betwa mo ho ahyia no ma mo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[“Me nkorͻfoͻ, moma deε mohyε (no mmͻtͻ ne konku mu), ne deε mode nsania susuo no nyε pεpεεpε, na monhwε na moammͻ amanfoͻ nyansa korͻno. Na monnni nsεmmͻne wͻ asase so mma bͻneyε nntͻ nnkͻ so“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[“(Sε modi nokorε ma amanfoͻ) a, Onyankopɔn deε a εbεka ama mo no, εno na εyε ma mo, sε moyε agyidiefoͻ ampa a. Na medeε menyε mo so hwεfoͻ’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Asεm a wɔkaeε ne sε: ‘’Shaibu, enti wo Nyamesom no hyε wo sε yɛnnyae deε na yεn agyanom som (no som), anaasε εmma yεmfa yεn sika nnyε deε yεn ara yεpε? “ (wɔka dedii ne ho fεw sε: “Shuaib), nokorε sε wowͻ ntoboaseε, na w’adwene tene”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Me nkorͻfoͻ, monhunu sε, sε megyina nyinasoͻ pefee a efri me Wura Nyankopɔn hͻ no so, na Wama me akyεdeε a εyε akyεdeε pa a efri Ne hͻ a, (enti menfa efii mfra mu?) Mempεsε meneyԑԑ ne deԑ mabra mo no bԑbᴐ abira. Deε mepε ne sε, anka meyε (mo) yie sεdeε m’ahoͻden bɛtumi biara; na Onyankopͻn hͻ na me dwumadie no ho kwan kyerε wͻ, Ɔno na mede me ho to Ne soͻ, na Ne hͻ na medane me ho kᴐ.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[“Me nkorͻfoͻ, momma ͻkoo a moreko tia me no nnyε ͻhaw mma mo mma deε εtoo Noa nkorͻfoͻ anaa Huud nkorͻfoͻ anaa Soalhu nkorͻfoͻ no sεso mmεto mo, na Lut nkorɔfoɔ no deε εne montεm kwan nnware koraa.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[“Na monserε mo Wura Nyankopɔn hͻ bͻnefakyε, na afei monsakra mo adwen nkͻ Ne hͻ. Nokorε sε, me Wura Nyankopɔn yε Ɔdεεfoͻ Hene, na Ɔyε Ɔdͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Wɔkaa sε “Shuaib, yεnnte nsεm a woka no bebree ase, na yɛhu wo sε woyε (onipa a) woyε mmerε wͻ yεn mu. Sε εnyε w’abusuafoͻ a, anka yɛbɛsi wo aboͻ (aku wo) na wonni tumi bi de tia yԑn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[(Shuaib) kaa sε “Me nkorͻfoͻ, enti mode anidie ma m’abusuafoͻ kyεn Nyankopɔn ma εno nti moto no twene wͻ mo akyi? Nokorε sε, dwuma a modie biara no me Wura Nyankopɔn atwa ho ahyia.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[“Me nkorͻfoͻ, monyε adwuma sεdeε mo amammerε kyerε mo, na menso mereyε adwuma (sεdeε Onyankopɔn ahyε me), na yɛbɛhunu nea animguaseε asotwee no bԑto no, ne obi a ͻyε nkontompofoͻ; na monwεn, nokorε sε, meka mo ho ne mo rewεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Y’ahyεdeε baeε no, Yεde ahummכborͻ a efri Yεn nkyεn gyee Shuaib ne wɔn a wagye adi aka ne ho no nkwa, na nteamu denden no sͻͻ wɔn a wɔdi bɔne no mu, na (wɔwu) dedaa wᴐn afie mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[(Yεε) sεdeε wɔntenaa hͻ da. Enti Madiyanfoͻ no frii hͻ sεdeε Samuudfoͻ no frii hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde Yεn nsεnkyerεnee ne tumi pefee somaa Mose,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Maa no kͻͻ Farao ne n'ahemfo no hͻ; nanso wɔdii Farao ahyεdeε so, aberε nso a na Farao ahyεdeε ntenee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Wusɔreε da no ͻbedi ne nkorͻfoͻ no anim de wɔn akͻ Ogya no mu. Na bea bɔne ne faako a yεde wɔn bεkͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Nnomee di wɔn akyi wͻ (wiase) woi mu, εna Wusɔreε da no (nso saa ara). Na akyεdeε bɔne paa ne akyεdeε a yεde bεkyε (wɔn saa Da no.)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[(Ɔkכmhyεni), woi yε nkuro no ho abakͻsεm na Yεrebͻ wo amaneε. (Nkuro no) bi daso wͻ hͻ, ebi nso yɛatwa (wͻn) agu (anaasε yɛabͻ no korakora).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Ɛnyε Yεn na Yɛdii wɔn amim, na mmom wɔn ara na wɔdii wɔn ho amim. Ɛberε a wo Wura Nyankopɔn ahyεdeε no baeε no, wɔn anyame no a na wɔfri Nyankopɔn akyi sufrε wɔn no ho amma wͻn mfasoͻ biara, na amfa nkͻsoͻ biara nso amma wͻn, na mmom ͻsεeε (na εde brεε wɔn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Saa ara na wo Wura Nyankopɔn asotwee no teε, sε Ɔretwe nkuro bi a wɔdi bɔne no aso a, nokorε sε N’asotwee a Ɔde twe wɔn no yεya, na ano nso yε den papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, adesua anaa nsεnkyerεnee wͻ woi mu ma obi a osuro Daakye asotwee no. Saa Da no na yεbεboa nnipa nyinaa ano no, na saa Da no ne Ɛda a (ͻsoro asafo ne asaase so deε nyinaa) bεwͻ hͻ bie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Deε nti Yεretwetwεn (Atemmuda no) soͻ no ne sε, εwͻ εberε a yεde ahyԑ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Ɛda a εbεba no, onipa biara nnkasa, gyesε Nyankopͻn ma kwan. Wɔn mu bi bεyε tibͻnefoͻ εna (ebinom nso) bεyε tipafoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻbεyε tibͻnefoͻ no deε wͻn wͻ Ogya no mu, na emu na wͻbɛgu ahome kokoͻ adi apenesie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Wɔbεtena (Ogya no) mu wͻ mmerε tenten sεdeε ͻsoro ne asaase wͻ hͻ, gyesε wo Wura Nyankopͻn pε. Nokorε sε, wo Wura Nyankopɔn ne (Otumfoͻ a) Ɔyε deε Ɔpԑ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻn ti ayε yie no nso wͻ Soro aheman no mu, emu na wᴐbεtena wͻ mmerε tenten sεdeε ͻsoro ne asaase wͻ hͻ, gyesε wo Wura Onyankopɔn pε; (εyε) akyεdeε a enni awieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Enti εmma w’adwen nnyε wo ntanta fa deε (abosomsomfoͻ) woi nom resom no ho. Wͻnnsom hwee, na mmom deε na wɔn agyanom som no kane no ara. Nokorε sε, Yεbɛtua wͻn kyεfa no so ka pεpεεpε ama wͻn a εso nnte koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde Nwoma no maa Mose, nanso akyinnyeε baa ho. Sε εnyε sε asεm no adikan afri wo Wura Nyankopᴐn hͻ a, anka yɛadi wᴐn ntεm asεm no. Nokorε sε wͻn adwen yε wͻn ntanta na wͻn adwen nnsi pi wͻ ho koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopɔn bɛtua wͻn mu biara dwumadie so ka (ama no) pεpεεpε. Nokorε sε, N’ani tua dwuma a wͻdie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Enti (Ɔkͻmhyεni), wo ne wͻn a wasakra wͻn adwen aka wo ho no nyina pintinn sεdeε yɛahyε woͻ no. Na monhwε na moanni bͻne. Nokorε sε, deε moyε biara no Ohu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Monhwε na moamfa mo ho anto wͻn a wͻdi bͻne no so, (sε εba sa a) Ogya no bεnya mo; (na sε εba sa a) Onyankopͻn akyiri no monnya okyitafoͻ anaa ͻboafoͻ biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Enti frε Nyame wͻ adekyeε mfitiaseε ne n’awieε hͻ, εna anadwo dͻnhwere no mu bi nso. Nokorε sε, papayε pepa bͻne. Woi yε afutusεm dema nkaekaeεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Na si aboterε, na nokorε sε Onyankopɔn mma apapafoͻ no akatua nnyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Sε na adwendwenfoͻ bi wͻ awoͻ ntoatoasoͻ a edii mo anim kan no mu na wᴐbra (amanfoͻ) nsεmmᴐne die wͻ asaase soͻ a, (nanso na ebi nnihͻ), gyesε kakraabi a na wͻn wͻ wͻn a Yεgyee wɔn no mu. Wͻn a wͻdii bͻne no dii wiase yi mu anigyedeε akyi. Na wͻyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Ԑmma sε wo Wura Nyankopɔn de bͻne bεsεe kuro bi wͻ aberε a emufoͻ no yε apapafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Sε εyε wo Wura Nyankopɔn pε a, anka Ɔbεyε nnipa nyinaa ͻman baako. Na akyinnyeε deε wͻnnyae gyeε da;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Gyesε obi a wo Wura Nyankopͻn ahu no mmͻbͻ; na woi ho nti na Ɔbͻͻ wͻn. Na wo Wura Nyankopͻn asεm no ahyε mma sε: “Mεka Jinni ne nnipa abom (de wͻn) ahyε Amanehu gya no mma.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Asomafoͻ no amaneε nyinaa a Yεde abͻ woͻ no, sεdeε Yεde bεma w’akoma agyina pintinn nti. Na wanya nokorε no nso afri woi mu, na (ayε) afutusεm ne nkakaeε nso ama agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[Ka kyerε wͻn a wͻnnye nnie no sε: ”Modeε monyε mo adwuma sεdeε mo amammerε kyerε mo, nokorε sε yεn nso yεreyε adwuma (sεdeε Nyankopͻn ahyε yεn);]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[“Na montwεn na nokorε sε yεn nso yεretwεn”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase so ahuntasεm wͻ Nyankopͻn, Ne hͻ na dwumadie nyinaa kͻwie. Enti som no, na fa wo ho to No so. Na wo Wura Nyankopͻn werε mfirii anaa Ommu N’ani nguu dwuma a modie so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="12">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif - Laam - Raa. Wei yε nsεm a ɛfiri Nwoma (a ԑkyerԑkyerԑ nokorԑ mu) pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛasane Qur’aan (wͻ) Arab (kasa mu) sεdeε mobεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Yεnam saa Qur’aan yi adiyisεm a Yɛayi ama woͻ no so reka abakͻsεm pa paa akyerε wo; na kanee no na anka woka wͻn a wͻnnim ho hwee no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Yosef ka kyerεε ne papa sε: “Agya, nokorε sε, mahunu nsoromma du baako, ne awia ne bosome (wͻ daeε mu); mehunuu wͻn sε wͻrebrε wͻn ho ase ama me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[(Ne papa) kaa sε: “Me ba, hwε na wanka wo yikyerε yi ankyerε wo nuanom, efirisԑ anhwε a na wͻn apam woho apam bͻne. Nokorε sε, ͻbonsam yε ͻtamfo pefee dema ͻdasani.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Saa ara na wo Wura Nyankopͻn bɛyi woͻ, na Wakyerε wo daeε nkyerεaseε, na Ɔde N’adom awie wo soᴐ, ne Yakobo asefoͻ no soᴐ, sεdeε Ɔde wiee w’agyanom Abraham ne Is’haq so kanee no. Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn ne Onimdefoͻ a Ɔnim biribiara, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorε sε nsεnkyerεnee (ne adesua ne afutusεm) wͻ Yosef ne ne nuanom (abakᴐsεm) no mu dema wͻn a wͻbisa (ho asεm no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ɛberε a (Yosef nuanom) kaa sε: “Ampa sε yεn papa pε Yosef ne ne nua (Benyamin) asεm kyεn yεn, aberε nso a yεne fekuo a yεn ho yε den. Nokorε sε yε papa wͻ mfomsoͻ pefee paa mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Yosef nuanom kaa sε): “Monkum Yosef anaasε monkͻto no ntwene asaase bi so sεdeε mo papa ani ne n’adwen bεba monko ara soͻ, na εno akyiri no (sε monya adwen sakra a) mobεyε apapafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻn mu kasamafoͻ no kaa sε: “Sε mobεyε a, εneε εmma monkum Yosef, na mmom momfa no nto abura amena (donkodonko) mu na akwantufoͻ a wͻretu kwan bi bεba abεfa no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Ɛberε a Yosef nuanom pam ne tiri so wieeε, na wͻbaa fie no), wͻkaa sε: Yε papa, adεn na womfa Yosef nhyε yε nsa, aberε nso a yεpε no yie die?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[“Ɔkyena ma no ne yεn nkͻ na ͻnkͻ gye n’ani na ɔnni agorͻ, na nokorε sε, yεbεhwε no so yie “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[(Ya’aquub) kaa sε: “Nokorε sε, sε mode no kͻ a mewerε bεho papaapa, na mesuro nso sε anhwε a na pataku bi akͻkye no awe wͻ εberε a moani nni nesoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Aberε a yεyε nnipa kuo a yεho yεden yi (na yɛantumi ammͻ neho ban) na pataku kye no we a εneε na εyε nokorε a ɛsi pi sε yεyε berεguofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Enti εberε a wͻde no kͻeε na wͻn nyinaa gye too mu sε wͻde no bεto abura amena (donkodonko) no mu no, Yɛyi kyerεε no (Yosef) sε: “(Nyame pε a daakye bi) nokorε sε, wobεbͻ wͻn, wͻn saa asεm yi ho amaneε wͻ aberε a (saa berε no) wͻnhu (sε wone Yosef).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻde osuu baa wͻn papa hͻ anwumerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yε papa, yεkͻdii akansie, na yɛgyaa Yosef (maa no tenaa) yεn nneεma ho εna pataku akye no aweε; εwom sε nokorε na yεreka no, nanso wonnye yεn nni.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻde n’ataade-soroͻ a nkontompo mogyaa wͻ mu bae. (Ya’aquub) kaa sε: “Daabi, moara moadwen na mode anwene (sε pataku akye no); nanso aboterε na εyε. Onyankopͻn mmoa na εsεsε yεhwehwε fa nkontomposεm a morekyerε no ho.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Akwantufoͻ bi bae (bɛduruu faako a Yosef wͻ no a wͻrepε nsuo), enti wͻsomaa nea ͻma wͻn nsuo, na (ͻbaa deε abura no wͻ no), ͻberεε ne dwaasεn no ase (detoo abura no mu). Ɔkaa sε: “Anigyesεm, Abͻfra bi nie!” Na wͻde Yuusuf sieɛ tesε nneεma bi. Na Onyankopͻn ne deε wͻn yͻeε no nyinaa ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻtͻn Yuusuf adefodeε de no gyee Dir’ham kakraabi. Na wͻmmu no sε ͻyε hwee mpo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Misrimni a ᴐtᴐᴐ no no ka kyerεε neyere sε: “Fa obuo ma no wͻ asetena mu, ebia yɛbɛnya neho mfasoͻ anaasε yεbεfa no ayε yεn ba”. Saa ara na Yεde Yosef tenaa asaase no so, sεdeε Yεbεkyerε no nsεm aseε. Onyankopͻn wͻ tumi wͻ N’ahyεdeε nyinaa so, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Yosef nyini duruu ne mpanin berԑ mu no, Yεmaa no adwen ne nimdeε; na saa ara na Yɛtua wͻn a wͻyε papa no ka]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ɔbaa no a Yuusuf wͻ ne fie no pεε sε ͻdaadaa no ma ͻde neho ka no; ͻtotoo apono mu kaa sε: “Yε ntεm bra bεtͻ me mu (anaasε meda hͻ ma wo)”. Yosef kaa sε: “Onyankopͻn mpa ngu. Nokorε sε, (wokunu) ne mefie wura. Wayε m’asetena mu yie ama me (enti menni no hwammͻ da). Nokorε sε, abͻneεfoͻ no deε wͻnni nkonim “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (ͻbaa) no twi pinii no, na anka ͻno nso de neho bεma no sε εnyε sε ohunuu nsεnkyerεnee bi wͻ ne Wura Nyankopͻn hͻ a. Saa ara na εteε, sεdeε Yεbɛyi no afiri bͻne ne ahohwi bra mu. Nokorε sε ͻka Yεn nkoa a Yɛatu wͻn asihͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻn mmienu tuu mmirika baa pono no ho, na ͻbaa no tee Yosef ataade-soroͻ mu wͻ n’akyi. Na wͻn mmienu hunuu ͻbaa no wura (okunu) wͻ ͻpono no ano. Ɔbaa no kaa sε: “Ɛdeεn akatua na εfata obi a ͻpεsε ͻde wo yere fa kwan bͻne soͻ? Sε afiase anaa asotwee a εyε ya paa (na εfata no)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[(Yosef) kaa sε: “Ɔno mmom na ͻrehwehwε sε ͻdaadaa me sεdeε mede meho bεma no”. Ͻdanseni a ɔfiri ͻbaa no abusuafoͻ mu dii adanseε sε: “Sε Yosef atadeε no tee wͻ n’anim a, εneε na ͻbaa no asεm no yε nokorε, na Yosef yε ͻtorofo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Na sε n’atadeε no tee wͻ n’akyi a, εneε na ͻbaa no yε ͻtorofo na Yosef yε nokwafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ԑberε a (Okunu no) hunuu sε Yosef atadeε no tee wͻ akyire no, ͻkaa sε: “Nokorε sε, mo mmaa no fidi sum no mu bi nie, nokorε sε mo mmaa mofidi sum mu yε den papaapa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[(Okunu no kaa sε): Yosef, yi w’adwen firi (saa asεm) yi so; na wo (meyere), srε bͻne fakyε wͻ wo bͻne no ho, nokorε sε woka abͻneεfoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Kuro no mu mmaa kaa sε: “Aziiz yere redaadaa n’abarimaa (ne dͻnkͻ) ama no akͻ neho. Nokorε sε neho dͻ akͻ ne mu ama aboro so, ampa sε yɛhu no sε wayε mfosoͻ pefee”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Enti εberε a ͻtee wͻn adwen a wͻn afa no ͻfrεε wͻn, εna osiesiee apontoͻ maa wͻn εna ͻmaa wͻn mu biara asekammaa (a wͻde bɛtwitwa nnuaba no), ԑna ͻka kyerεε (Yosef) sε: “Pue bra mmaa no anim.” Ԑberε a wͻhunuu no no, wͻbͻͻ no kukuruba (εnam n’ahoͻfε nti) na (wͻn ahodwirie mu no) wͻtwitwaa wͻn nsa, na asεm a wͻkaeε ne sε: “Kronkron Hene ne Nyankopͻn. Wei deε ͻnyε onipa. Nokorε sε wei yε Soro abͻfoͻ Nimuonyamfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Ɔbaa no) kaa sε: “Saa (abranteε) wei ho na morenunu me no, na mahwehwε sε mεdԑfԑdԑfԑ no ama no aba me ho, nanso wagyina pintinn sε ͻmpene. Na sε wanyε deε merehyε no no a, εneε sε εteε biara yεde no bεto afiase, na wakͻka wͻn a yɛagu wͻn anim aseε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Yosef kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, afiase no mepε kyεn deε wͻrefrε me akͻ no. Na gyesε Woyi wͻn adwen bͻne no firi me so (efirisε) anhwε a na makͻdane meho ama wͻn na makͻka abagyimifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Enti ne Wura Nyankopͻn tiee ne sufrε, na Ɔyii wͻn adwen bͻne no firii no so. Nokorε sε, Ɔne Mpaebͻ Tiefoͻ no, na Ɔno ara nso ne Onimdefoͻ no a Ɔnim biribiara no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Akyire yi afei wͻhunuu nsεnkyerεnee (a εkyerε sε ɔnni fͻ wͻ asεm a ͻbaa no atwa ato no soͻ no ho) no, εyεε wͻn sε, wͻde no bεto afiase akosi εberε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Afiase hͻ, ͻne mmeranteε mmienu bi na εkͻͻ hͻ. (Mmeranteε) no mu baako kaa sε: “Nokorε sε, mehunuu meho (wͻ daeε mu) sε, merekyi nsa”. Ɛna ͻfoforͻ no nso kaa sε: “Nokorε sε, mehunuu meho (wͻ daeε mu) sε, meso paanoo wͻ me tiri so na nnomaa redie“. Enti (Yosef) ma yεn ne nkyerεkyerεmu. Nokorε sε yɛhu wo sε woka apapafoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[(Yosef) kaa sε: “Mԑkyerԑ mo modaeԑ no ase ansa na yεde aduane a yεde bᴐ mo akͻnhoma no abrԑ mo. Wei ne deε me Wura Nyankopͻn akyerε me. Nokorε sε amanfoͻ no a wͻnnye Nyankopͻn nnie na wͻpo Daakye (wusͻreε da) no, medeε menka nnipa a wᴐnnye Nyankopᴐn nnie na wᴐpo Daakye no som no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Medi m’agya Abraham, ne Is’haq ne Yakobo nom som no akyi. Yɛnni ho kwan sε yεde biribiara bata Nyankopͻn ho. Wei ne Nyankopͻn adom a Ɔde adom yεn ne adasamma, nanso nnipa pii nyi (Nyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[M’ayͻnkofoͻ mmienu a mene mo da afiase, anyame a emu apaepae gu sononko-sononko no na εyε anaa, anaasε Onyankopͻn baako, Opumpuni a Ɔkorͻn kata biribiara soͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Mofiri Nyankopͻn akyi som (nneεma a) mone moagya nom atoto wͻn din a Nyankopͻn nsanee ho tumi anaa nyinasoͻ biara. Atemmuo no Nyankopͻn na εwͻ no. Wahyε sε, εmma monsom (obiara) gyesε Ɔno nko ara. Ɛno ne ͻsom a ɛdi mu, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[M’ayͻnkofoͻ mmienu a mene mo da afiase, momu baako no bεkͻ akͻhwie nsa ama ne wura; na ͻbaako no deε yεbεbͻ no asennua mu, na nnomaa bɛfiri ne tiri so adi (ne nam). Asεm no a morepε ho nkyerεkyerεmu no saa na yɛahyehyε no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Yosef ka kyerεε wͻn mmienu mu nea ɔnim sε ͻbɛnya nkwa no sε: ”Ɛyε a kae me kyerε wo wura no”. Nanso ͻbonsam maa no werε firii sε ͻbεkae no akyerε ne wura no. Enti ͻtenaa hͻ mfeɛ kakra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Misrim) hene no kaa sε: “Nokorε sε, (mesoo daeε) hunuu anantwie akεseε nson a, anantwie nson a wͻn afonfͻn rewe wͻn, εna (mehunuu) aburoo mmono mmεtem nson, εna (nson) foforͻ bi nso a adwan. Nhemfo, sε motumi kyerε daeε ase a, εneε monkyerε me medaeε yi ase”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[(Nhemfo) no kaa sε: “(Wei yε) daeε a εkyere adwen anaasɛ adi afra; na yɛnni daeε nkyeraseε ho nimdeε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[(Afiasefoͻ) mmienu no mu baako a yԑgyee no nkwa no, na mmerε tenten bi akyi ansa na ͻrekae (Yosef) no kaa sε: “Mεka (daeε no) asekyerε akyerε mo, enti monsoma me.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Wͻsomaa no kͻͻ afiase hͻ), Ɔkaa sε: “Yosef Nokwafoͻ, kyerε yεn anantwie akεseε nson a anantwie nson a wͻn afonfͻn rewe wͻn, ne aburoo mono mmεtem nson, ne (nson) foforͻ nso a adwan nkyerεaseε, sεdeε mεsan akͻ amanfoͻ no hͻ (akͻbͻ wͻn amaneε) sεdeε wͻbɛhu (wo gyinaberε ne daeε no ase)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[(Yosef) kaa sε: “Monnua (mfudeε) mfeɛ nson, na (mfudeε) a mobɛtwa no mobɛgya no wͻ n’aburoo dua no ho, gyesε kakraa bi a mobɛdie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Afei saa (berε no) akyi, (mfeɛ) nson bi a emu yεden bεba abɛdi deε mo adikan de asie ama (saa berε) no, gyesε kakraa bi a morebͻ ho ban (de agu aburoo pata soͻ anaasɛ putuo mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Afei εno akyiri no, afe a nsuo bεtͻ ama abu nnipa no soͻ nso bεba, na emu na wͻbɛkyi (nsa ne nnwo)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Ɔhene no kaa sε: “Momfa no mmerε me”. Nanso εberε a ͻsomafoͻ no baa Yosef hͻ no, ͻka kyerεε (ͻsomafoͻ) no sε: “San kͻ wo wura no hͻ na bisa no sε, εmmaa no a wͻtwitwaa wͻn nsa no ho asεm te sεn? Nokorε sε, me Wura Nyankopͻn Nim wͻn tiri mu pͻ no (ho asεm)”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[(Ɔhene no) ka kyerεε (mmaa no) sε: ”Mo asεm ne sεn wͻ εberε a mopεε sε modaadaa Yuusuf no? “(Ɛmmaa) no kaa sε: “Kronkron hene ne Nyankopͻn, yɛnnim ne ho bͻne biara“. Aziz yere no kaa sε: “Afei deε nokorε no ada adi. Me ara na mepεε sε me daadaa no sεdeε anka ͻde neho bεma me; na nokorε sε, ͻka nokwafoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Yosef kaa sε: “Meyεε wei ho nhwehwε mu) sεdeε (Aziiz) bɛhunu sε mennii no hwammͻ wͻ kokoa mu. Nokorε sε, Onyankopͻn mmoa obi a ɔdi hwammͻ tirimu pͻ (a wabͻ) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Menyi me ho (sε me ho nni mfomsoͻ). Nokorε sε, onipa kraa no de ne ho ma bͻne, gyesε obi a me Wura Nyankopͻn ahu no mmͻbͻ. Nokorε sε, me Wura Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Ɔhene no kaa sε: “Momfa no mmerε me na memfa no mmata me ara meho”. Ԑberε a ͻne no kasaeε no, (ͻhene) no kaa sε: ”Nokorε sε εnnε da yi woka yεn ho wͻ gyinaberε a εsoo paa mu na yɛagye wo atum”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[(Yosef) kaa sε: “Fa asaase no so akoradeε hyε me nsa, na mede nimdeε bεhwε so abͻ ho ban.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yεmaa Yosef gyinaberε wͻ asase no so maa no nyaa mu tumi wͻ berε biara anaa baabiara ͻpε. Yεde Y’ahummͻborͻ no dom obi a Yεpε, na Yεmma apapafoͻ no akatua nyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Na ampa sε, Daakye akatua no na εyε dema wͻn a wͻagye adie na wͻsuro Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Yosef nuanom baa (Misrim) na wͻwuraa mu kͻͻ nehͻ, ͻhunuu wͻn, na wͻn deε na wͻnkae no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Ԑberε a ͻhyehyεε wͻn nneεma no wieeε no, ͻka kyerεε wͻn sε: “Ɛyε a momfa monua a ͻwͻ mopapa hͻ no mmrε me. Monhunuu sε mahyε (mo nneεma) no ama ayε mma, na meyε obi a menim ahͻhosom paa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Nasε moamfa no amma a εneε yεnhyε (aduane biara) mma mo wͻ menkyεn, na mommεn me nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: Yεbεbͻ mmͻden sε yεbɛnya ho kwan (ama no) wͻ ne papa hͻ, na yεn deε yεbεyɛ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[(Yosef) ka kyerεε n’asomfoͻ no sε: “Momfa wͻn sika (a wͻde atua wͻn nneεma no ka) no nhyε wͻn nneεma no mu sεdeε wͻkͻ wͻn abusuafoͻ no hͻ a wͻbɛhunu na wasan aba bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Enti εberε a wͻsan kͻͻ wͻn papa hͻ no, wͻka kyerεε no sε: “Papa, (sε yεne yɛnua Benyamin ankͻ Misrim a) yεnhyε aburoo mma yεn. Enti ma yεne yɛnua no nkͻ na yεbεhyε ama yεn na nokorε nso sε yεbεhwε no so yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[(Ya’aquub) kaa sε: “Memfa no nhyε mo nsa, εneε na mede no rehyε mo nsa (ama moayε no) sεdeε mede nenua dii kan hyεε mo nsa no ara. Onyankopͻn ne Ɔbanbͻfoͻ papa, Ɔne ahummͻborͻ mu Ahumͻborͻ Hene no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Ԑberε a wͻbuee wͻn nneεma soͻ no, wͻhunuu sε yasan de wͻn sika no ama wͻn. Wͻkaa sε: “Papa, εdeεn na yεrehwehwε bio? Yɛsika no nie, yasan de ama yεn, na yεbɛnya aduane pii ama y’abusuafoͻ na yɛabͻ yɛnua no nso ho ban, na yɛanya yoma adesoa nsusueε baako bio aka ho. Wei yε adesoa a εyε mmrε (sε ͻhene no de bεma yεn)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[(Ya’aquub) kaa sε: “Memma mo ne no nkͻ, gyesε mode Nyankopͻn di nse kyerε me sε, mode no bεsan aberε me; gyesε (atanfoͻ) twa monyinaa ho hyia”. Ԑberε a wͻdii nse no, ͻkaa sε: “Onyankopͻn ne asεm a yεreka yi ho Kyitaafoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ͻkaa sε: “Memma, (sε moduru Misrim a), monhwε na (mo nyinaa) moanwura ͻpono baako mu, na mmom momfa apono sononko-sononko mu na enwura mu. Na meho mma mfasoͻ biara mma mo wͻ (adeε a) Nyankopͻn (ahyehyε ama mo) ho. Nokorε sε, atemmuo no deε Onyankopͻn na εwͻ no, na Neso na mede meho toͻ,na Ne mu na wͻn a wͻwͻ awerεhyemu no mfa wͻn werε nhyε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Ԑberε a wͻwuraa (kuro no) mu sεdeε wͻn papa hyεε wͻn no, εso amma mfasoͻ biara amma wͻn antia deε Onyankopͻn (ahyehyε); mmom Ya’aquub no ara ahiasεm na ͻhyehyε (maa ne mma no). Nokorε sε, ͻwͻ nimdeε a emu dͻ a Yɛakyerε no, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻwuraa mu kͻͻ Yuusuf hͻ no, ͻfaa nenua no baa ne nkyεn ka kyerεε no sε: “Nokorε, mene wo nua (Yuusuf), na εmma wo werε nho wͻ deε (yɛnuanom) yͻeε no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Ԑberε a ͻsiesiee wͻn nneεma no wieeε no, ͻmaa wͻde kuruwa hyεε nenua no nneεma mu. Afei dawubͻni teaa mu sε: “Akwantufoͻ, nokorε sε moyε akorͻmfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[(Yosef nuanom) danee wͻn ani kyerεε (Misrimfoͻ) no kaa sε: “Mo deεn na ayera?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yɛayera ͻhene kuruwa, na obi a ͻde bεba no bɛnya (aburoo) yoma adesoa; na mena εyε m’asεde (sε mehyε dema saa nipa no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[(Yosef nuanom) kaa sε: “Yεde Nyame di nse! Monim yie sε, yɛamma ha ammɛdi nsεmmͻnee wͻ asaase yi so, na yεnyε akorͻmfoͻ nso”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[(Yosef asomfoͻ) no kaa sε: “Ɛneε (obi a yεbɛhunu kuruwa no wͻ ne hͻ no) asotwee bεn na εsεsε yεde ma no (sε εda adi) sε moyε nkontompofoͻ a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[(Yosef nuanom) kaa sε: “Ɛho asotwee no ne obi a yεbɛhunu (kuruwa no) wͻ ne nneεma mu, ͻno ara na εsεsε yεtwe n’aso. Saa ara na yɛtua ͻbͻneεfoͻ no so ka”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Enti ᴐhyεε aseε (hwehwεε) wͻn nneεma no mu ansa na (ͻreba) ne nua no nneεma mu. Afei ɔyii (kuruwa) no firii ne nua no nneεma no mu. Saa pͻ yi na Yεbͻ demaa Yuusuf. Ɛnyε (n’adwen) ne sε ͻde ne nua no bεkͻ akͻto (Misrim) hene no amaneε mu, na mmom sεdeε Nyankopͻn pε (na Yosef yͻeε no). Yεma obi a Yεpε so de no gyina gyinaberε a εkorͻn. Nea Ɔboro nimdifoͻ nyinaa soͻ no ne Biribiara ho Nimdefoͻ (Nyankopͻn) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[(Yosef nuanom) Kaa sε: “Sε wabͻ korͻno a, ampa sε ne nua bi dii kan bͻͻ korͻno”. Yuusuf desiee n’akoma mu, na wanyi no adi ankyerε wͻn. Ɔkaa sε: “Mowͻ gyinaberε bͻne paa mu, na Onyankopͻn na Ɔnim deε morekyerε no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Owura nimuonyamfoͻ, nokorε sε, (Benyamin) wͻ papa akͻkora posoposo (a ͻbɛdi neho awerεhoͻ) enti fa yεn mu baako hyε n’anan. Nokorε sε yɛhu wo sε woka (nnipa) papafoͻ no ho]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[(Yosef) kaa sε: “Onyame mpa ngu sε yεbεfa obi foforͻ a εnyε nea yɛhunuu y’adeε no wͻ ne hͻ. (Sε yεyε saa a) nokorε sε na yɛayε abͻnefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Ԑberε a wͻn abamu buu wͻ neho no, wͻkͻtuu agyina wͻ kokoam. Wͻn mu panin no kaa sε: “Monim sε mode Nyankopͻn din mu adi nse akyerε mo papa, εna modii kan buu moani guu deε na εsεsε moyε ma Yosef soͻ? Enti memfiri asaase yi so kͻpem sε m’agya bεma me ho kwan ansa, anaasε Onyankopͻn bɛdi (m’asεm) ama me, na Ɔne atemmufoͻ no nyinaa mu Otemmufoᴐ papa paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[(Enti) monsan nkͻ moagya hͻ na monkͻka nkyerε no sε: “Y’agya, nokorε sε woba (Benyamin) abͻ korͻno, na deε yɛnim na yɛdii ho adanseε; na deε asuma no deε yɛantumi ammͻ ho ban “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Bisa kuro (Misrim) a na yεwͻ mu no ne akwantufoͻ a yεne wͻn baeε no (na hunu sε), ampa sε nokorε na yεreka no“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[(Ya’quub) kaa sε: “Daabi, mo ara moadwen na mode ayε kanana, nanso aboterε na εyε. Ebia Nyankopͻn de wͻn nyinaa (Yuusuf, Benyamin ne Rubel) bεbrε me. Nokorε sε, Ɔne Onimdefoͻ no, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[(Ya’aquub) danee neho firii wͻn ho kaa sε: “Ao, mewerεho a aho wͻ Yosef ho, na awerεhoͻ maa (nisuo taataa no) maa n’ani yεε fitaa, εnam awerεhoͻ nhyεsoͻ nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[(Ne mma no) kaa sε: “Onyankopͻn! enti (agya), wonnyae Yosef ho adwendwen kosi sε εbεbͻ wo yadeε, anaa kͻpem sε wobɛwuo?”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: ”Onyankopͻn na mede m’akosεm ne m’awerεhoͻ to N’anim, na menim adeε a monnim wͻ Nyankopͻn hͻ.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[(Ɔka kyerεε wͻn sε): ‘’Memma, monkͻ (Misrim) na monkͻbisa Yuusuf ne ne nua no ho asεm, na monhwε na moampa aba wͻ Nyankopͻn ahummͻborͻ ho, nokorε sε obi mpa aba wͻ Nyankopͻn ahummͻborͻ ho gyesԑ nnipa (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Ԑberε a wͻkͻͻ (Yosef) hͻ no, wͻkaa sε: “Owura Nimuomyamfoͻ, ͻhaw paa ato yεn ne y’abusuafoͻ, na yεde sika kakraabi na aba, enti hyε (aburoo) ma yεn, na yε yεn adͻeε. Nokorε sε Onyankopͻn ma wͻn a wͻyε adͻeε no akatua”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[(Yosef) ka kyerεε wͻn sε: ‘’Mokae deε mode yεε Yuusuf ne ne nua no wͻ aberε a na monnim (deε moreyε)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: ‘’Wone Yosef ampa anaa? Ɔkaa sε: ‘’Mene Yosef na wei nso ne me nua (Benyamin), nokorε sε Onyankopͻn ahu yεn mmͻbͻ. Nokorε sε obi a ɔbɛsuro Nyankopͻn na ͻbɛsi aboterε no, nokorε sε Onyankopͻn mma apapafoͻ no akatua nyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: ‘’Awurade Nyankopͻn! Nokorε sε, Nyankopͻn ayi wo, ama woso (wͻ animuoyam mu) akyεn yεn, na nokorε sε yεyε abͻneεfoͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[(Yosef) kaa sε: ‘’Kasa tia biara nni hͻ dema mo nnεda yi, Onyankopͻn de mo bͻne bεkyε mo. Ɔne ahummͻborͻfoͻ no mu Mmͻborͻhunu Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[“Momfa m’atade-soroͻ yi na monkͻto ngu me papa anim εbɛma no ahunu (pefee). Na momfa mo abusuafoͻ no (nyinaa) mmrε me wͻ ha “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Ԑberε a wͻn teaseεnam adwadi kuo no sii mu no, wͻn papa (Ya’aquub) kaa sε: “Mate Yosef ho pampan, sε mommu me sε nkͻkoraa-sεm (bi na meredie) a”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[(Ne fie hͻfoͻ no) kaa sε: ”Nokorε sε wowͻ wo tete mfomsoͻ no ara mu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Ɛberε a amanebͻfoᴐ no baeε no, ͻtoo (Yosef atadeε no) guu (Ya’quub) anim, na ohunui pefee. Ɔkaa sε: “Manka ankyerε mo sε, nokorε menim deε monnim wͻ Nyankopͻn hͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[(Ne mma no) kaa sε: “Y’agya, srε yεn bͻne ho bͻnefakyε (wͻ Nyankopͻn hͻ) ma yεn, na nokorε sε yεyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[(Ya’quub) kaa sε: ‘’Mεsrε me Wura Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε ama mo. Nokorε sε, Ɔne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Ahummͻborͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Ԑberε a (abusuafoͻ no nyinaa) baa Yosef hͻ no, ͻfaa n’awofoͻ baa ne ho εna ͻkaa sε: “Momfa abodwoɔ nwura Misrim, sε Onyankopͻn pε a “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Ͻpagyaa n’awofoͻ no wͻ akonwa no so, na wͻkͻͻ fͻm brεε wͻn ho ase maa no. (Yosef) kaa sε: ‘’M’agya, wei ne me dabi daeε no nkyerεaseε. Me Wura Nyankopͻn ama no ayε nokorε. Nokorε sε Ɔne me adi no yie wͻ εberε a Ɔyii me firi afiase, na Ɔde mo nyinaa firi εserε so de mo aba ha, wͻ akyire yi a ͻbonsam duaa ͻtan wͻ me ne me nuanom ntam. Nokorε sε, me Wura Nyankopͻn yε Ayεmyε Hene dema obi a Ɔpε, nokorε sε Ɔne Onimdefoͻ no, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[(Yosef tontom Nyankopͻn bͻͻ mpaeε sε): “Me Wura Nyankopͻn, ampa sε Wama me ahennie, εna Wakyerε me daeε nkyerεaseε. Ɔsoro ne asaase Bͻfo, Wone me Kyitaafoͻ wͻ wiase ne Daakye no. Ma menwu sε Muslimini na fa me ka apapafoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wei yε ahuntasεm na Yεreyi ama woͻ. Na na wonka wͻn ho wͻ berε a (Yosef nuanom) nyaa wͻn ho nteaseε na wͻbͻͻ wͻn pͻ bͻne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Nnipa pii nso nnye nni, sε wobͻ ho mmͻden sεn ara mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Na wommisa wͻn ho akatua nso; (Qur’aan) yε Nkaekaeε ne Afutusεm dema amansan nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Nsεnkyerεnee dodoͻ sεn na εwͻ soro ne asaase so a wͻtwa mu wͻ ho? Nanso wͻtwi fa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Wͻn mu dodoͻ no ara na wͻnnye Nyankopͻn nnie, na mmom wͻyε (Nyame ho) mmatahoo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Enti wͻn akoma atᴐ wᴐn yεm wᴐ Nyankopͻn asotwee a εmene (nnipa) a εreba wͻn soͻ no ho, anaa Dͻnhwere a εreba wͻn so mpofire mu nanso wͻnnim no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Wei ne me kwan. Mene wͻn a wͻka me ho no de nimdeε pefee refrε (amanfoͻ) kͻ Nyankopͻn hͻ. Kronkron ne Animuonyam hene ne Nyankopͻn. Medeε menka abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), asomafoͻ a yεsomaa wͻn dii wanim kan no na wͻyε nnipa na Yɛyii Adiyisεm no maa wͻn, na wͻfiri amanfoͻ a wͻ firi nkuro mu no mu. Enti wͻnnante asaase no so nhwε sεdeε wͻn a wͻdii wͻn anim kan no awieeε si wieeε? Daakye fie no yε ma wͻn a wͻsuro Nyankopͻn. Enti wͻnte asεm ase anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[(Wͻkͻͻ so tee atua) kosii sε asomafoͻ no paa aba maa wͻn adwen yεε wͻn sε, wͻn (amanfoͻ no) annye wͻn anni, afei na na Yεmmoa no aba wͻn hͻ, na Yɛagye obi a Yεpε nkwa. Na Y’asotwe no nsan n’akyi wͻ nnipa bͻnefoͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Ampa sε, adesua wͻ (Yosef ne ne nuanom) abakͻsεm no mu dema mmadwemmafoᴐ no. (Qur’aan) nyε asεm a yɛabͻ yɛn tirim (na atwerε), na mmom εyε (Nwoma a) εrehyε (Nwoma a) edii n’anim kan no mma, na εkyerεkyerε (biribiara) mu pefee, san yε kwankyerε (Nwoma) ne ahummͻborͻ dema amanfoͻ a wͻgye die no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="13">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif-Laam-Miim-Raa. Woi ne Nwoma no mu nsεm no; deε yasiane afri wo Wura Onyankopͻn hͻ aberε woͻ no ne nokorε no, nanso nnipa pii na wͻ’nnye nie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na Wapagya soro a adum biara nnihͻ (a ekuta mu) a mohunu, εna afei Ɔde Neho sii Tumi ahennwa no soͻ, εna W’ama awia ne bosome aberε wͻn ho ase (ama mo). Emu biara nam (ne kwan so) wͻ berε a yahyehyε (ama no mu). Ɔno na Ɔtoto ntotoeε nyinaa, Ɔkyerεkyerε nsεm no mu sεdeε mobεgye mo Wura Nyankopͻn nhyiamu no adie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɔno na Watrε asaase mu, εna Ɔde mmepͻ asisi so pintinn asan ayε nsubͻnten, εna nnuaba biara nso Wayε no mmienu mmienu (onini ne ͻbedeε) wͻ (asaase no) so. Ɔma adesaeε kata adekyeε so. Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi nom mu dema nnipa a wͻdwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Asaase no mu nso wͻ (nsaase) asin-asin a εbͻ ahyeε; εne bobe turo, ne aburoo (fuo), ne akyeresua (afuo). Ebi fifiri mmienu anaasε deε εbro saa, ebi nso (fifiri) baako; yεde nsu korͻ na egugu soͻ, nanso nedie mu no Yεma ebi yεdε kyεn bi. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi nom (nyinaa) mu dema amanfoͻ a wͻn wͻ nteaseε anaasε wͻdwen .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Sε εyε wo nwanwa a, εneε (boniayεfoͻ no) asεm a wͻse “Enti sε (yewu na) yεyε nεteε a yεbεsan (anyane) wͻ abͻdeε foforͻ mu no”, εno na ma εnyε wo nwanwa. Saa nkorͻfoͻ no na wͻ nnye wͻn Wura Nyankopͻn nnie no, na wͻn na (yεde) dadewεnfoͻ begu wͻn kͻn mu no, na wͻ ne Ogya no mu foͻ no, emu na wͻ’bεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni, boniayεfoͻ no) repε ntεm sε ma bͻne no (anaa asotwee no) ni papa no anim kan; aberε nso a asotwee no sεso adi wͻn anim kan asi pεn. Nokorε sε wͻn bͻne (nyinaa akyiri no) wo Wura Nyankopͻn wͻ Bͻnefakyε dema adasamma. Nokorε nso sε wo Wura Nyankopͻn asotwee ano yε den papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻ nnye nnie no ka nesε: “Adεn nti na yensiane nsεnkyerεnee mfri ne Wura Nyankopͻn hͻ mmrε no? (Nkͻmhyεni), wodeε ne sε woyε kͻkͻbͻni; na ͻman biara nso wͻ ͻkwankyerεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn Nim (yafunudeε a) εso ͻbaa biara, εne deε εpͻn fri awodeε no mu, ne (abosome dodoͻ a) εbεka (nyinsεn no) ho. Deε εwͻ Nehͻ biara wͻ nhyehyεε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Ɔne) deε εwͻ Kokoamu ne deε εwͻ Badwamu nyinaa ho Nimdefoͻ no. Ɔno ara ne Ɔkεseε no, na Ɔno ara nso ne Okokroko a Ɔkorͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Sε momu bi de n’asεm suma o, anaasε ͻda no adi o, anaasε osie anadwo o, anaa opie awia o, εyε asεm korͻ (ma Nyankopͻn sε Onim biribiara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Onipa wͻ awεnfoͻ (a wodi neso akͻneaba) a wͻdi n’anim ne n’akyi. Wͻ’wεn no wͻ Onyankopͻn ahyεdeε so. Nokorε sε, Onyankopͻn nsesa (tebea bi) a amanfoͻ bi wͻ mu, gyesε wͻn ara sesa (tebea) no. Sε Onyankopͻn pε amanfoͻ bi bͻne a, obiara nnihͻ a ͻbetumi adane ani, na N’akyiri no wͻ’nnya okyitaafoͻ biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde ayerεmo kyerε mo debͻ (mo) hu, san (dema mo nya) akomatͻyεmu (sε nsuo rebεtͻ). Ɔno na Ɔbͻ mununkum a emu yε duro.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Agradaa nso bͻ no abodin kamfo no, na Soro abͻfoͻ bͻ hu wͻ Neho. Ɔsoma agradaa mmobͻmuu no kͻbͻ obia Ɔpε, nanso wͻgye Nyankopͻn ho akynnye. Ɔne Ɔhodenfoͻ paa a N’asotwee ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔfata sε yesu frε no wͻ nokorε mu; na wͻn a wͻfri N’akyi sufrε wͻn no ntumi nye wͻn so wͻ hwee ho; na mmom (wͻn mfatoho) tesε (obi a) watene nensa akyerε nsuo sεdeε εbeduru n’ano, nanso ennuru hͻ. (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no sufrε deε, εyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na deε εwͻ soro ne asaase so ne wͻn sunsum (nyinaa) berε wͻn ho ase ma no wͻ anͻpa ne anyumerε, sε wͻpε, anaasε wͻmmpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Hwan ne ͻsoro ne asaase Wura?” Kasε: “Onyankopͻn”. Kasε: “Enti mofri N’akyi fa akyitaafoͻ a wͻntumi mfa mfasoͻ anaasε ͻhaw biara mma wͻn ho?” Kasε: “Enti onifirani ne obia ohunu adeε yεpε? Anaasε enti esum ne εhyεn yε pε? Anaasε wͻde mmatahoo a wabͻ (biribi) sεdeε Nyankopͻn abͻ no na abata Nyankopͻn ho a εnam saa nti ama abͻdeε no asε ama wͻn anaa?” Kasε: ”Onyankopͻn na Ɔyԑ biribiara Bᴐfo, na Ɔne Opumpuni Baako no a Ɔkorͻn wͻ biribiara soͻ no “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɔno na Osiane nsuo fri soro dema nsuo tene wͻ nsuka mu sεdeε emu biara betumi, na nsuyire no de ahuro a εwͻ ani no kͻ. Na deε wͻ nane no wͻ egya mu deyε agudeε anaa nkyεnsee no nso yi ahuro tesε nesεso. Saa ara na Nyankopͻn de nokorε ne nkontompo yε mfatoho. Na ahuro no deε etwa mu kͻ tesε naakyee bi a εho nni mfasoͻ; na deε εho wͻ mfasoͻ dema nnipa no deε εka asaase no mu. Saa ara na Nyankopͻn yε mfatoho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgye wͻn Wura Nyankopͻn (frε no) soͻ no wͻ (akatua) pa. Wͻn nso a wannye no soͻ no deε, sε wͻn wͻ deε εwͻ asaase so nyinaa ne nesεso mpo a anka (saa Da no wͻbεpε sε) wͻde bεyε mpata. Saa nkorͻfoͻ no deε wͻn wͻ akontabuo bͻne paa. Na wͻn asetena mu ne bonsam gyem, εhͻ yε ahomegye bea bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Enti obia onim yie sε, deε yasiane ama woͻ no yε nokorε a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ no, ͻtesε obi a n’ani afira? Wͻn a wͻ’dwen ho (anaa wͻde tu wͻn ho foͻ, anaa wͻkaeε) ne mmadwemmafoͻ no –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻdi Nyankopͻn bͻhyε soͻ, na wͻ mmu apam no soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a deε Nyankopͻn ahyε sε wͻma εntoa mu no wͻde toa mu, na wͻsuro wͻn Wura Nyankopͻn, na wͻsuro akontabuo bͻne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻsi aboterε hwehwε wͻn Wura Nyankopͻn hͻ animuonyam, na wͻfrε Nyame wͻ nebrε mu, na deε Yεde akyε wͻn no wͻyi mu bi dema wͻ kokoa mu ne badwa mu, na wͻde papayε si bͻne ano kwan; saa nkorͻfoͻ no na wͻn wͻ awieε pa no –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Aheman a εwͻ hͻ afe bͻͻ no, emu na wͻne wͻn agyanom ne wͻn yerenom ne wͻn asefoͻ a wͻdii papa no bεkͻ; na Soro abͻfoͻ befri apono ahodoͻ mu aba wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Soro abͻfoͻ no bεkyea wͻn sε): “Asomdwiε nka mo wͻ mo aboterε a monyaeε no ho.” Awie pa paa fie ni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻbu Nyankopͻn apam no so wͻ akyire yi a atim, na wͻtete adeε a Nyankopͻn ahyε sε wͻntoa soͻ no ntεm, na wͻdi nsεmmͻnee wͻ asaase soͻ no, saa nnipa no na nomee wͻ wͻn soͻ, na wͻn wͻ efie bͻne paa (Daakye).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn trε akͻnhoma no mu dema obia Ɔpε, εna Osusu nso (dema obi a Ɔpε). Wͻn anigye wiase asetena yi ho, aberε nso a sε wode wiase asetena yi toto Daakye no ho a, na (wiase asetena no yε) anigyesεm bi a εretwa mu akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻnnye nnie no ka nesε: “Adεn nti na yensiane nsεnkyerεnee bi mfri ne Wura Nyankopͻn hͻ mmerε no?” (Nkͻmhyεni), ka sε: ”Nokorε sε, Onyankopͻn yera obia a Ɔpε, εna obia ͻdane neho ba Nehͻ no nso, Ɔkyerε no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adie na wͻn akoma atͻ wͻn yεm wͻ Nyankopͻn nkaekaeε ho no, nokorε sε, Onyankopͻn nkaekaeε ho na akoma nya abotͻyεmu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, nhyira ne wͻn, na (nhyira ne) bea pa a wͻ’bεsan akͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), saa ara na Yasoma wo wͻ ͻman a amanfoͻ bi adi wͻn anim kan atwam kͻ no soᴐ, sεdeε wobεkenkan deε Yayi ama woͻ no akyerε wͻn. Nanso wͻpo Ahummͻborͻ Hene no. Ka sε: “Ɔne me Wura; awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara. Ɔno na mede meho to no soͻ, na Nehͻ na mesakra m’adwen kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Sε anka Qur’aan bi wͻ hͻ a εma mmepͻ tutu (fri deε esisie), anaasε εma asaase paepaeε, anaasε εma awufoͻ kasa a (anka εyε saa Qur’aan yi). Aane, tumi no nyinaa wͻ Nyankopͻn. Wͻn a wͻagye adie no nhunuu sε, sε εyε Onyankopͻn pε a anka Ɔbεtene nnipa nyinaa? Wͻn a wͻ nnye nnie no nso deε mmusuo bεkͻso ato wͻn εnam wͻn nyuma (bͻne) a wͻdie no ho nti, anaasε (mmusuo no) besi abεn wͻn atenaeε akͻsi sε Onyankopͻn bͻhyε no bεba. Nokorε sε, Onyankopͻn deε Ommu Nebͻhyε no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε, wͻdii Asomafoͻ no a wͻdii w’anim (baa) kane no ho fεw, nanso Memaa wͻn a na wͻpo M’asԑm no berε, afei Metwee wͻn aso. Na sεdeε Masotwe (huu) siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Enti Nea Ogyina hͻ hwε ᴐkra biara soͻ, na (Onim} deε (ͻkra biara) nya no, (Ɔtesε anyame a wͻnnim hwee no)? Nanso wͻde biribi bata Nyankopͻn ho. Kasε: “Momobͻ wͻn din”. Anaasε asεm a Nyankopͻn nnim wͻ asaase so na morebͻ no εho amaneε, anaasε εyε asεm (hunu) bi a mode kyerε? Daabi, (ͻbonsam) ama wͻn a wͻnnye nnie no adwen (bͻne no) ayε wͻn aniso fε, εna wasi wͻn kwan (pa) no ho kwan. Obia Nyankopͻn ayera no no deε, onnya ͻkwan kyerεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Wͻn wͻ asotwee wͻ wiase asetena yi mu, na nokorε sε Daakye asotwe no deε emu yε den papaapa. Na wͻ nnya ͻgyefoͻ a ͻbεko atia Nyankopn (ama wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɔsoro aheman no a yεde ahyε Nyame-surofoͻ no bͻ no mfatoho ne sε: ”Nsubͻnten nenam aseε, na emu nnuaba ne emu nyunu wͻhͻ daa”; woi ne awieε pa dema wͻn a wͻ suro Nyame na wͻyε ahwεyie no, na boniayεfoͻ no awieε ne gyem.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Wͻn a Yεmaa wͻn Nyamesom ho Nwoma no, ani gye deε yasiane ama woͻ no ho, nanso akuo no bi nso wͻhͻ a wͻ po (Qur’aan no) fa baabi. Ka sε: “Medeε yahyε me sε, mensom Nyankopͻn na menhwε na manfa biribi ammata Neho. Ɔno na mesu frε no, na Nehͻ na medane meho kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yasiane (Qur’aan) yi sε atemmuo (Nwoma wͻ) Arab (kasa mu). Sε wodi wͻn apεdeε akyi wͻ akyire yi a nimdeε aba wo hͻ yi a, wonnya okyitaafoͻ anaasε ͻgyefoͻ a ͻbεko atia Onyankopͻn (ama woͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ampa nso sε, Yԑdii kan somaa Asomafoͻ dii w’anim, Yεmaa wͻn yerenom ne mma. Ԑkwan nnihͻ sε ͻsomafoͻ bi de nsεnkyerεnee bi bεba gyesε Nyankopͻn ma kwan ansa. Ɛberε biara mu wͻ deε yahyehyε ama.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn pepa deε Ɔpε san de deε Ɔpε si hͻ, na Nehͻ na Nwoma no ti no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε Yεde deε Yahyε wͻn ho bͻ no mu bi bεkyerε woͻ, anaasε Yεbεma wo awuo, nokorε w’asεdeε nesε wobεbͻ (asεm no ho) dawuro, na Yεnso Yε hͻ na akontabuo no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Enti (boniayεfoͻ no) nhunuu sε Yεde no nkakrankakra afri ahyeε so rete nsaase no soͻ? Onyankopͻn na obu atεn, na obiara nnihͻ a obetumi adane N’atemmuo no ani. Na Ɔno na Neho yε hare wͻ akontabuo mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ampa sε, wͻn a wͻdii wͻn anim kan no bͻͻ pͻ bͻne, nanso Nyankopͻn na pͻbͻ nyinaa wͻ no. Onim deε ͻkra biara nsa ka; na boniayεfoͻ no behunu obi a ͻwͻ awieε pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻyi boniayε no keka ne sε: “Wonyε Ɔsomafoͻ biara”. Ka sε: “Onyankopͻn ne wͻn a wͻn wͻ Nwoma no ho nimdeε no som bo ma me ne montεm adansedie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="14">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif- Laam-Raa. (Nkͻmhyεni, woi ne) Nwoma a Yasane ama woͻ, sεdeε wode beyi adasamma afri esum no mu de wͻn akͻ εhyεn no a εkͻ Otumfoͻ Ayeyie Wura no kwan no soᴐ, wͻ wͻn Wura Nyankopͻn akwamma mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn, Ɔno na adeε a εwͻ soro ne adeε a εwͻ asaase so (nyinaa) wͻ no. Due nka boniayεfoͻ no wͻ asotwee denden no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻpε wiase asetena yi kyεn Daakye deε no, na wͻsi (amanfoͻ) kwan fri Nyankopͻn kwan no soͻ hwehwε sε (Nyankopͻn kwan no) bεkyea, saa nnipa no wͻ ͻyera a εkͻ akyiri paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ͻsomani biara a Yεsomaa no no, yεde nenkorͻfoͻ no kasaa (na εsomaa no) sεdeε ͻbεkyerεkyerε (nsεm no) mu pefee akyerε wͻn. Na Onyankopͻn yera obia Ɔpε, εna Ɔkyerε obi a Ɔpε nso kwan. Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεde Yε nsεnkyerεnee somaa Mose sε: “Yi wo nkorͻfoͻ no fri esum no mu na fa wͻn kͻ εhyεn no mu, na kae wͻn Nyankopͻn nna no (a Ɔde N’adom dom wͻn wͻ mu no). Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema obiara a osi aboterε na oyi {Nyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Mose ka kyerεε nenkorͻfoͻ no sε: “Monkae Nyankopͻn adom a εwͻ mosoͻ, εberε a Ɔgyee mo frii Farao nkorͻfoͻ no a na wͻde asotwee bͻne retwe moaso, na wͻkunkum mo mma mmarima, ma mo mmaa no tena aseε no nsam. Nokorε sε na εyε nsͻhwε kεse a efri mo Wura Nyankopͻn hͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Kae εberε a mo Wura Nyankopͻn de too dwa sε: “Sε moyi (Me) ayε a Mede bi bεka mo ho; na mmom sε moyi (Me) boniayε a, εneε nokorε sε, M’asotwee ano yε den papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Sε mone wͻn a εwͻ asaase so nyinaa mpo anye anni a, εneε nokorε sε, Onyankopͻn deε Wanya Neho. Ɔne Ayeyie Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻdii moanim kan no ho asεm no meduruu mo hͻ anaa? Noa nkorͻfoͻ no ne Aad ne Samuud ne wͻn a wͻbaa wͻn akyi no? Obiara nni wͻn, gyesε Nyankopͻn (nko ara). Wͻn asomafoͻ no de nyina-soͻ ne nkyerεkyerεmu pefee no brεε wͻn; nanso wͻde wͻnsa hyehyεε wͻn anum (de abufuo) kaa sε: “Yε deε nokorε sε, yεnnye deε yεde asoma mo no nni; nokorε nso sε y’adwen nnsi yεn pi koraa wͻ deε morefrε yεn akͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻn asomafoͻ no kaa sε: “Enti Onyankopͻn, ͻsoro ne asaase Bͻfo no ho na moadwen nnsi mo pie? Ɔrefrε mo sεdeε Ɔde mo bͻne bεkyε mo, na Wama mo εberε (kakra) akosi εberε a yahyε ato hͻ no. Wͻkaa sε: “Sε monso moyε nnipa tesε yεn ara. Mopε sε mosi yεn deε na y’agyanom som no ho kwan. Ɛneε monfa tumi anaasε nyinasoͻ pefee bi mmra (ansa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻn asomafoͻ no kaa sε: “Yε yε nnipa tesε mo ara deε, nanso Nyankopͻn de (N’adom no) dom Nenkoa mu nea Ɔpε. Yenni ho kwan nso sε yεbεtumi de tumi anaa nsεnkyerεnee bi aba gyesε Onyankopͻn ma kwan. Onyankopͻn so na εsεsε agyidiefoͻ no de wͻn ho toͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn ho nti na εnsεsε yεde yεn ho to Onyankopͻn soͻ aberε a εyε nokorε sε Wakyerε yεn kwan akͻ y’akwan no soͻ? Enti nokorε sε, yεbesi aboterε wͻ ͻhaw biara a mode bεha yεn no ho; enti Onyankopͻn na wͻn a wͻn wͻ awerεhyεmu no mfa wͻn werε nhyε ne mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnnye nnie no ka kyerεε wͻn asomafoͻ no sε: “Nokorε sε, yεbetu mo afri yεn asaase yi so, gyessε mosan ba yε’som no mu”. Enti wͻn Wura Nyankopͻn yi kyerεε wͻn sε: “Ampa sε Yε’bεsεe abͻnefoͻ no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεbεma mo atena asaase no so wͻ wͻn akyi. Woi wͻ obia osuro sε obegyina M’anim, na osuro M’asotwee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[(Asomafoͻ no) hwehwεε (Nyankopͻn hͻ) mmoa ne nkonimdie; na ahomasoͻfoͻ ne asoͻdenfoͻ ne wͻn a wͻko tia no nyinaa dii nkoguo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Saa nipa no), Amanehunu gya no da n’anim, na nsuo hyeε a εbͻn na yεbεma no anom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɔbεnom (nsuo) no nkakrankakra, na εyε den sε etumi kͻ nemene mu; na owuo befri bea biara aba ne so, nanso onnwu, na asotwee a emu yε duro nso da n’anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻapo wͻn Wura Nyankopͻn no, wͻn mfatoho nesε: Wͻn nyuma bεyε tesε nsoo a mframa kεseε bi rebͻ no wͻ da bi a mframa nini bi rebͻ. Dwuma a wͻdiiε no, wͻn nsa nka mu hwee. Woi ne ͻyera a εkͻ akyiri paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε Nyankopͻn de nokorε na εbͻͻ soro ne asaase? Sε Ɔpε a Obeyi mo afri hͻ na Ɔde abͻdeε foforͻ aba,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Na εno deε εnyε adeε a εyε den ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Wͻn nyinaa bεba Nyankopͻn anim; na wͻn a na wͻnni ahoͻden no bεka akyerε wͻn a wͻyεε ahomasoͻ no sε: “Nokorε sε, moakyi na na yedie; enti mobetumi ayε biribi ama yεn afa Nyankopͻn asotwee no ho anaa? Wͻbεka sε: “Sε Onyankopͻn kyerεε yεn kwan a, anka yεnso yεkyerεε mo kwan. (Sesei deε) sε yesu o, anaasε yenya aboterε o, εyε ade korͻ ma yεn; yenni baabiara dwane kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛberε a yabu atεn no awie no, ͻbonsam bεka sε: “Ampa sε, Onyankopͻn hyεε mo bͻ a εyε nokorε bͻhyε, εna menso mehyεε mobͻ; nanso madi mo hwammͻ. Menni tumi biara wͻ moso, na mmom frε na mefrεε mo εna mogyee me soͻ. Enti εmma mo nnunu me, na mmom monunu moara moho. Mentumi mmoa mo, na monso montumi mmoa me. Nokorε sε, mapo deε modiikan yεε sε mode me (ͻbonsam) abata Nyankopͻn ho no”. Nokorε sε abͻneεfoͻ no wͻ asotwee a εyε ya papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Yεde wͻn a wͻgye die na wͻdii dwuma pa no bεkͻ Soro aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu. Emu na wͻbεtena wͻ wͻn Wura Nyankopͻn akwamma mu. Wͻn nkyea (a wͻbεkyea) wͻ mu hͻ ne: ‘Salaam’ Asomdwiε !.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sεdeε Nyankopͻn de asԑm pa yε mfatoho? (Asԑm pa} tesε dua pa a nenhini no si hͻ pintinn na ne mman no nso kͻ soro paa,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ne Wura Nyankopͻn akwamma mu no, εso n’aba wͻ berε biara mu. Onyankopͻn yε mfatoho dema adasamma sεdeε wͻ’bεfa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ɛna asԑm bͻne anaa kasa bͻne nso mfatoho tesε dua bͻne a atutu ama nenhini no wͻ asaase no ani, na enni nyinasoͻ pa biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn de asԑm a esi pi no bεhyε wͻn a wͻgye adie no den wͻ wiase asetena yi mu ne Daakye no nso. Na Onyankopͻn bεma abͻnefoͻ no nso ayera. Onyankopͻn deε Ɔyε deε Ɔpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Wonhunuu wͻn a wasesa Nyankopͻn adom no de akoyi boniayε, de wͻn nkorͻfoͻ no akͻsoε ͻsεeε fie mu no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Amanehunu gyem na wͻbεkͻ; na bea bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Wͻde biribi toto Nyankopͻn ho de yera (amanfoͻ) fri Nekwan no so, Ka sε: “Modeε monye moani (εberε tiaa bi), na nokorε sε, moawieε ne Ogya no mu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka kyerε Menkoa no a wͻgye adie no sε, wͻnfrε Nyame wͻ ne berε mu, na deε Yεde akyε wͻn no wͻnyi emu bi mfa ma wͻ kokoa mu ne badwa mu, ansa na Ɛda a adwadie anaa ayͻnkofa (biara) nnihͻ no aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na Ɔbͻͻ soro ne asaase, εna Osiane nsuo fri soro dema nnuaba a εyε akͻnhoma ma mo no fifi; εna Wabrε nsuom hyεn ase ama mo, sεdeε εbεnante wͻ ͻpo so wͻ N’akwamma mu, εna Wabrε nsubͻnten nso ase ama mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ɛna Wama awia ne bosome abrε wͻn ho ase ama mo, εna wͻn mmienu nam wͻn kwan soͻ, εna Wama anadwo ne adekyeε nso abrε wͻn ho ase ama mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ɛna Ɔma mo deε mobisa no mu biara. Sε mose mobεsese Nyankopͻn adom a, montumi nsese. Nokorε sε, onipa yε omimfo, boniayεni a onni nkaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Abraham kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, ma saa (Maka) Kuro yi nyε ahotᴐ Kuro, na bͻ me ne me mma ho ban fri abosomsom ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Me Wura Nyankopͻn, nokorε sε wͻn ama nnipa pii ayera. Enti obia ͻbɛdi m’akyire no, nokorε na ofri me mu, na obia wantie me no nokorε sε Wone Bͻnefakyε Hene, Wone Mmͻborͻhunufoͻ Hene”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Yɛ Wura Nyankopͻn, mede m’asefoͻ no bi (Ismail ne ͻmaame Haajara) akͻtena bonhwa a mfudeε biara nni soͻ wͻ Wo Fie kronkron no ho; Yɛ Wura Nyankopͻn, sεdeε wͻbεfrε Nyame wͻ ne berε mu nti. Enti ma nnipa akoma ntwe nkͻ wͻn so, na fa nnuaba no bi bͻ wͻn akͻnhoma sεdeε wͻbeyi (Wo) ayε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[“Yɛ Wura, nokorε sε Wonim deε yεde suma ne deε yεda no adie (nyinaa). Biribiara nni asaase yi so anaasε ͻsoro a asuma Nyankopͻn”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[“Aseda wͻ Nyankopͻn a Ɔde Ismail ne Is’haaq akyε me wͻ (me) nkͻkora berε mu. Nokorε sε, Me Wura Nyankopͻn ne Mpaebͻ Tiefoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[“Me Wura Nyankopͻn, Ma me ne m’asefoͻ nfrε Nyame wͻ neberε mu, Yɛ Wura, tie yεn sufrε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[“Yɛ Wura, fa me bͻne kyε me, na fa m’awofoͻ ne agyidiefoͻ no (nso bͻne kyε wͻn) wͻ Da a akontabuo da no besie no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ԑmma wadwen nnyε wo sε Nyankopͻn abu N’ani agu deε abͻneεfoͻ no yε no so, na mmom Wɔ abͻ wͻn ato hͻ ama Ɛda no a ehu bεma ani atͻ sa no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Ɛda a) wͻde ntεmpε na εbεkͻ wͻn anim a wͻ atwetwe wͻn kͻn, na wͻn ti apagya hwε soro, na wͻn ani nnane mma wͻn hͻ, na wͻn akoma (mu) bεyε hwee (anaasε hwee nni wͻn akoma mu) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), bͻ adasamma no kͻkͻ wͻ Ɛda no a asotwee no bεba wͻn soͻ ama wͻn a wͻdii bͻne no aka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, (yεsrε Wo sε) ma yεn εberε kakra, yεbεgye Wofrε no so na ya’di asomafoͻ no akyi“. (Yԑbԑma wᴐn mmuaeԑ sԑ): “Monii kan nkaa ntam sε moasetena (wͻ wiase) no entwa mu da?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Ɛna motenaa wͻn a wͻdii bͻne tiaa wͻn ara wͻn ho no atenaeε, wͻ aberε a yεdaa deε Yεde yεε wͻn no adi kyerεε mo, εna Yεyεε mfatoho pii nso de kyerεε mo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ampa sε, wͻbͻͻ wͻn pͻ a wͻbͻeε, na pͻ a wͻbͻeε no wͻ Nyankopͻn hͻ; na nokorε sε, wͻbͻͻ pͻ bͻne sεdeε emu no mpo mmepͻ betutuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Enti εmma w’adwen nnyε wo sε Nyankopͻn bebu Nebͻhyε a Wahyε asomafoͻ no so. Nokorε sε, Onyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yɛ, Ɔne Awerεtͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Ɛda a yεde asaase bεsesa asaase (foforͻ) ne ͻsoro nso (saa ara no), wͻn nyinaa bεba Nyankopͻn Baako no, Opumpuni no a Ɔkorͻn wͻ biribiara soͻ no anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Saa Da no wobehunu abͻneεfoͻ no sε yaka wͻn abͻ mu agu wͻn mpokyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Wͻn ntadeε bεyε εhyε tuntum, na Ogya bεkata wͻn anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Sεdeε Nyankopͻn betua deε ͻkra biara nsa kaeε so ka. Nokorε sε, Onyankopͻn ho yε hare wͻ akontabuo no mu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Qur’aan) woi yε asεm no ho dawubͻ dema adasamma sεdeε wͻde bεbͻ wͻn ho kͻkͻ, na wͻ’de behunu sε Ɔne Awurade Baako, na nnipa mu mmadwemmafoᴐ no nso de bεto wͻn adwene mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="15">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif – Laam – Raa. Woi yε Nwoma no mu nsεm no bi, ne Qur’aan a ԑda adi pefee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mprε pii na wᴐn a wͻpo nokorε no bεpε sε na anka wͻyε Muslimifoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Wodeε) gyae wͻn ma wͻnidi na wͻnye wͻn ani, na wͻma anidaasoͻ hunu nye wͻn adaagyeε na ԑnkyԑ wͻ’behunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Kuro biara a Yasεe no no, na εwͻ εberε a yahyε ato hͻ a yenim (sε yεde bεsεe no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɛmma sε ͻman bi betumi ama ne berε (a ͻsεeε bεba ne soͻ no) aba animu anaa akͻ akyire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: “Wo a yasiane Afutusεm (Qur’aan) yi ama woͻ no, nokorε sε wabͻ dam !”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[“Sε woka nokwafoͻ no ho ampa a, adεn nti na womma soro abͻfoͻ mma yεn hͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Yε mma soro abͻfoͻ nnsiane, gyesε nokorε bi nti, na sε (soro abͻfoͻ ba wͻn hͻ a), εno deε wͻ nnya ahomegye berε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεn na Yɛ sianee (Qur’aan) Afutusεm no, na nokorε sε, Yεn na Yεbεbͻ ho ban.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yε somaa asomafoͻ dii wanim kan kͻͻ tetefoͻ mmusua kuo no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ͻsomafoͻ a ͻbaa wͻn hͻ biara no gyesε wͻdi neho fεw.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yεma (adwen bͻne) kͻwura abͻneεfoͻ no akoma mu-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Wͻ nnye (Qur’aan) no nni, abrԑ a ampa sε tetefoͻ no (a wͻ’annye annie no) mfatoho bi abetwam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Sε Yε bue ͻsoro pono ma wͻn na wͻ guso reforo kͻ mu mpo a,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nokorε sε anka wͻ bεka sε: “Woi deε yaniso bri yεn. Daabi, Yε yε nnipa a yεde konya bi na anya yεn“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yayε nsoromma (akεseε) wͻ soro, εna Yama ayε fε ama wͻn a wͻhwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɛna Yεbͻ ho ban fri ͻbonsam biara a yato no atwene (anaasε yapo no no nsam).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Na mmom obia obewia (neho akͻ) tie no deε ogya frama pefee bedi n’akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Asaase nso Yatrε mu εna Yεde mmepͻ a esisi hͻ pintinn asisi soͻ, εna Yε’ma nneεma ahodoͻ pii a εyε dε fifiri wͻ soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɛna Yayε deε ehia wͻ asetena mu ama mo, ne wͻn nso a εnyε mo na mobͻ wͻn akͻnhoma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Biribiara ho akoradeε wͻ Yεn hͻ, na Yɛsiane no wͻ nhyehyεε a yenim so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛsoma mframa a εkayan (mununkum), na Yasiane nsuo afri soro de ama mo anom aberε a εnyε mo na mokoraa (nsuo) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεn na yεma nkwa εna Yekum, na Yεn na (sε mowu kͻ a, Ye’si mo anan mu) di adeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yenim momu (awoͻ ntotoa soͻ) a wͻdii kan no, εna ampa nso sε Yenim wͻn a wͻdi akyire no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn, Ͻno na Ɔbεboa wͻn (nyinaa) ano (wͻ Atemmuda). Nokorε sε, Ɔne Onyansafoͻ, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεbͻͻ onipa fri nεteε a awoͻ a εnee wͻ mu a efri atεkyε a yanwene mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ɛna Jinn no nso Yedii kan bͻͻ no fri ogya kεterεma mu (ansa na yεrebͻ onipa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Kae εberε a wo Wura Nyankopͻn ka kyerεε Soro abͻfoͻ no sε: “Merebεbͻ onipa afri nεteε a awoͻ a εnee wͻ mu a efri atεkyε a yanwene mu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[“Enti sε Menwene no pεpεεpε wie na Mehome Mehonhom gu ne mu a, monfa moho nkͻ fͻm na monfa moanim mmutu fͻm ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Enti Soro abͻfoͻ no nyinaa bͻͻ mu de wͻn anim butuu fͻm (brεε wͻn ho ase) maa (Adam).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Gyesε Ibliis, wampene sε ͻbεka wͻn a wͻde wͻn anim butuu fͻm (brεε wͻn ho aseε) no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Ibliis, εdeεn na εha woͻ a wannka wͻn a wͻ’de wͻn anim butuu fͻm no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Ibliis) kaa sε: “Menyε obi a mede manim bebutu fͻm ama onipa a Wobͻͻ no fri nεteε a awoͻ a εnee wͻ mu a efri atεkyε a yanwene mu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn kaa sε: “Ɛneε fri ha kͻ, nokorε sε, yato wo atwene (afri Nyankopͻn ahummͻborͻ no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Onyankopͻn nnomee wͻ woso kͻpem Akatua Da no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, εneε na mame berε (anaasε enku me) kosi Da a yεbenyane awufoͻ no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn kaa sε: “Woka wͻn a yama wͻn εberε no ho,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Kͻpem Dͻnhwere no a yenim“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[(Ibliis) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, sεdeε Wama me ayera yi deε, nokorε sε, mεma (bͻne) ayε wͻn fε wͻ asaase so, na mayera wͻn nyinaa,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Gyesε Wonkoa a wͻdi nokorε a wͻn wͻ wͻn mu no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn kaa sε: “Woi ne kwan tenenee a εwͻ Menkyεn no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[“Nokorε sε, Menkoa no deε wonni tumi wͻ wͻn so, gyesε ayerafoͻ no a wͻbedi wakyi no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Amanehunu gya no ne bea a yεde ahyε wͻn nyinaa bͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[(Amanehunu gya no) wͻ apono nson, na εpono no mu biara wͻ (abͻneεfoͻ) sononko a yakyekyε (ama wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyame-surofoͻ no wͻ Soro aheman a nsuo aniwa wͻ mu no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε wͻn sε): “Monfa Asomdweε ne abotͻyεmu nwura mu”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Yebeyi ͻyaw die afri wͻn akoma mu ama wͻn atena onua dͻ mu, ahwε wͻn ho wͻn ho anim wͻ ahennwa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Ɔberε biara nto wͻn, na yεmma wͻn mfri mu nso da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), bͻ Menkoa no amaneε sε, nokorε Mene Bͻnefakyε Hene no, na Me ara nso Mene Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, M’asotwee na εyε asotwee a ano yεya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Fa Abraham ahͻhoͻ no ho amaneε no bͻ wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻ baa nehͻ no, wͻ kaa sε: “Salaam (Asomdweε)! (Abraham) kaa sε: ”Nokorε sε yesuro mo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[(Abͻfoͻ no) kaa sε: “Ennsuro, Yε de abarimaa nimdefoͻ bi ho bͻhyε rebrε wo“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[(Abraham) kaa sε: “Mode (awoͻ) ho bͻhyε rebrε me wͻ aberε a mabͻ akͻkora? Ɛdeεn bͻhyε na mode rehyε me yi?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[(Abͻfoͻ no) kaa sε: ”Nokorε bͻhyε na yεde hyε woͻ no, enti hwε na wankͻka wͻn a wᴐn abamu abuo no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[(Abraham) kaa sε: ”Ayerafoͻ no mmom na wͻnya wͻn Wura Nyankopͻn ahummͻborͻ no ho abamubuo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Obisaa wͻn sε: “Asomafoͻ, na moamaneε (paa) ne sεn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Wͻ kaa sε: “Yasoma yεn wͻ nnipa bͻnefoͻ bi hͻ (sε yεnkͻ sεe wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Mmom Lut abusuafoͻ no deε yεbεgye wͻn nyinaa nkwa;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Gyesε neyere: Yahyehyε sε ͻbεka wͻn a wͻbεka akyire no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Ԑberε a Abͻfoͻ no baa Lut nkorͻfoͻ no hͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: ”Nokorε sε moyε nnipa bi a menni mo, (anaasε moyε ahͻhoͻ”).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Abͻfoͻ no kaa sε: ”Daabi, yεde (asotwee) a wͻn adwen nnsi wͻn pi wͻ ho no na yεde aba wo hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nokorε na yεde abrε woͻ no, na ampa sε nokorε na yεreka no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Enti fa w’abusuafoͻ no tu kwan anadwo, na di wͻn akyi, na hwε na momu biara antwa n’ani anhwε n’akyi, na mmom monkͻ faako a yahyε mo (sε monkͻ) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Yεmaa no hunuu saa nhyehyεε no sε, saa nkorͻfoͻ no akyiri akwan bεyera anͻpa tutuutu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Kuro no mu foͻ no de anigyeε bae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Lut kaa sε: ”Nokorε sε woi nom yε mahͻhoͻ enti monhwε na moangu manim ase (wͻ wͻn anim).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Na monsuro Nyankopͻn, na monngu manim ase.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yεmraa wo sε gyae nnipa (ahͻho gyeε?”)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Lut kaa sε: ”Sε mobεyε saa deε a εneε memma mmaa nie “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Mede wonkwa di nse sε, nokorε, na wͻn wͻ anifira nsaborͻ mu redi akͻneaba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Enti nteamu denden no sͻͻ wͻn mu awia pue berε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Na Yεdanee (Sodom kuro) no ani butuu no, na Yεtͻͻ aboͻ nsuo a efri Sijiil mu guu wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu ma wͻn a wͻhunu adeε (anaa wͻdwen, anaa wͻde betu wͻn ho foͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (na saa nkuro no) wͻ, (efri Maka rekͻ Siria) ͻkwan tempͻn a εdaso wͻhͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Na ‘Ayikat’ anaasε nkorͻfoͻ a na wͻte Nnua mu no nso yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Enti Yetuaa wͻn dwumadi bͻne no so ka. Wͻn mmienu no nyinaa wͻ ͻkwan tempͻn pefee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Abotan no mu foͻ no nso anye asomafoͻ no anni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Yε de Yεn sεnkyerεnee nso maa wͻn, nanso wͻ danee wͻn ho frii ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Na wͻ dwidwa (anaasε wͻ’bͻne) mmepͻ no mu deyε afie anaasε atenaeε wͻ abodweε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Nanso asotwee no too wͻn anͻpa tutuutu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Deε wͻnsa kaeε no ho amma mfasoͻ amma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Yεde nokorε na εbͻͻ ͻsoro ne asaase ne deε εwͻ ne mmienu mfinfii no. Nokorε sε Dͻnhwere no reba, enti (Nkͻmhyεni), bu w’ani gu (ͻhaw ne ateeteε a boniayεfoͻ no de redi mo no) so wͻ ahummͻborͻ ne bͻne fafri mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn ne Ɔbͻͻ adeε no, Ɔne Onimdefo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yama wo ‘Sab’al Masaani’ Nsεm pͻ nson a yεtaa kenkan de bͻ Nyankopͻn abodin εna Qur’aan Kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Na hwε na wanyε aniwᴐmu wͻ deε Yεde ama wͻn mu (nnipa) sononko-sononko no ho, na εmma wowerε nso nnho wͻ wͻn ho, na brε wataban ase fama agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Na ka sε: “Nokorε sε, medeε meyε kͻkͻbͻni pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Sεdeε Yε siane demaa akuo-akuo no,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻakyekyε Akenkan Nwoma no mu, (gye εfa baabi die na wͻ’nnye baabi nnie) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), Mede wo Wura Nyankopͻn di nse sε, nokorε Yεbɛbisa wͻn nyinaa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Wͻ dwuma a na wͻdie no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Enti pae mu ka deε yahyε woͻ no, na twe woho fri abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεsom bo ma wo wͻ afεwdifoͻ no ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻayε anyame foforͻ aka Nyankopͻn ho no, εnkyε koraa wͻbehunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yɛnim yie sεdeε wͻrekeka no si fa ha wo wͻ w’akoma mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Enti wodeε bᴐ wo Wura Nyankopͻn abodin na kamfo no, na ka wͻn a wͻde wͻn anim butu fͻm no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Na som wo Wura Nyankopͻn kͻpem sε (deε εda biribiara adi) pefee no bεba wo soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="16">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn ahyεdeε no aba, enti εmma mo mpere ho. Kronkron Hene ne no; Ɔkorͻn kyεn deε wͻde bata Ne ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔnam N’ahyԑdeԑ so ma Soro abͻfoͻ no de Honhom (Adiyisεm) no sane ba Ne nkoa no mu nea Ɔpε so sε: “Mommͻ (adasamma) kͻkͻ sε: “Awurade foforͻ biara nni hͻ ka Me ho, enti monsuro Me”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɔde nokorε no na abͻ soro ne asaase, Ɔyε Okokuroko korͻn paa kyεn deε wͻde bata Ne ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɔbͻͻ nipa firi ahobaeε mu, na hwε sε ͻno ne otiafoɔ pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɛna Wabͻ nyεmmoa nso ama mo; wͻn ho no monya (ntaadeε a) εma mo ͻhyew, san (nya) mfasoͻ pii firi wͻn ho; na wͻn mu bi nso mowe (wͻn nnam).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Monya wͻn ho anigyeε nso wͻ berε a mode wͻn reba fie anwummerε ne εberε a mode wͻn rekͻ adidie anͻpa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Wͻsoa mo adesoa nso dekͻ nkuro so a, anka mobεbrε mo ho paa ansa na moaduru hͻ. Nokorε sε mo Wura Nyankopͻn yε Ayεmyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Wabͻ) apͻnkͻ ne mfunumu-pͻnkͻ ne mfunumu, sεdeε mobεtena wͻn so, na asan ayε afεfεdeε (ama mo); na Ɔbͻ adeε nso a monnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na εyε N’asεdeε sε Ɔkyerε kwan tenee no; na akwan no bi nso wͻ hͻ a amane. Sε εyε Nepε a, anka Ɔbεkyerε mo nyinaa kwan (tenenee no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔsane nsuo firi soro a emu bi na monom, εna ebi nso na yεdema nnua a mo nyεmmoa die no nso (nyini),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Ɔsan nso) de ma mfudeε ne ngo nnua ne akyiresua nnua, ne bobe ne nnuaba ahodoͻ nyini ma mo. Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ wei nom mu dema nnipa a wͻdwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛna Wabrε anadwo ne adekyeε ase ama mo, εna awia ne bosome ne nsoromma nso brε wͻn ho ase wͻ N’ahyεdeε mu. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ wei mu dema wͻn a wͻdwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Deε Wadua ama mo wͻ asaase soͻ no nso gu ahodoͻ sononko-sononko. Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ wei mu dema wͻn a wͻkaekaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wabrε ɛpo ase sεdeε mobɛdi emu nam mono, na moayi emu agudeε a mode hyε. Na wohunu nsuom hyεn sε εnam mu, sεdeε mobεhwehwε N’adom, ne sεdeε mobɛyi (Onyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ɛna Ɔde mmepͻ asisi asaase no so pintinn sεdeε εmma no nnwoso mo, εna (Wayε) nsubͻnten ne akwan sεdeε mobɛnya kwan kyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛna (Wayε) nsohyεdeε, (wͻ asaase so), εna (Wayε) nsoromma a wͻde hunu kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Enti Nea Ɔbͻͻ adeε no, obia ͻmmͻͻ (hwee) ne no na εsε? Adεn monkaekae?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Sε mokan Nyankopͻn adom a monhunu ano. Nokorε sε, Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn Nim deε mode suma ne deε moda no adie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfiri Nyankopͻn akyi sufrε wͻn no ntumi mmͻ hwee, na wͻn ara nso yεbͻͻ wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[(Wͻyε) awufoͻ, wͻnte ase, na wͻnnim εberε korͻ a yɛbɛnyane wͻn (afiri awufuͻ mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Mo Nyankopͻn no yε Awurade baako. Wͻn a wͻnnye Daakye no nnie no, wͻn akoma kyiri (sε wͻbεte sε Nyankopͻn yε baako), na wͻyε ahomasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Akyinnyeε biara nni ho sε Onyankopͻn Nim deε wͻde suma ne deε wͻda no adie (nyinaa). Nokorε sε, Ɔmpε wͻn a wͻyε ahomasoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: ”Ɛdeεn na mo Wura Nyankopͻn asane (ama Nkͻmhyεni)?” Deε wͻka ne sε: “Tetefoͻ no anansesεm “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻbεsoa wͻn adesoa no pεpεεpε wͻ Wusͻreε Da no, na εno akyiri no wͻn asan asoa wͻn a wͻyeraa wͻn no a nimdeε biara nni mu no nso adesoa. Nokorε sε, adesoa bͻne paa na wͻbεsoa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ampa sε, wͻn a wͻdii wͻn anim kan no pam (apam bͻne tiaa wͻn asomafoͻ no), nanso Onyankopͻn firi wͻn dan no fapem no ase dwiri guiɛ maa εdan no mmͻsoͻ no firi soro beguu wͻn so; asotwee no firi faako a wͻnnim baa wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Afei Wusͻreε da no, Ɔbɛgu wͻn anim ase na Waka akyerε wͻn sε: ”M’ahokafoͻ no a wͻn ho nti motan (nkͻmhyεfoͻ no ne agyidiefoͻ no, san) ko tiaa wͻn no wͻ hen? “Wͻn a yɛama wͻn nimdeε no bεka sε: ”Nokorε, animguaseε ne ͻhaw bͻne bεka boniayεfoͻ no nnε da yi,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[“Wͻn a Soro abͻfoͻ yi wͻn nkwa aberε a wͻayε bͻne atia wͻn kraa no, (wͻbԑpatu) abrԑ wͻn ho ase (aka sε): “Na yɛnni dwuma bͻne biara“. (Soro abͻfoͻ no bɛyi wͻn ano sε): “Daabi, nokorε sε, Onyankopͻn Nim dwuma a modiiε nyinaa.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Enti monwura Amanehunu gya no pono no mu nkͻtena hͻ. Ԑhͻ yε asetena bͻne paa dema ahomasoͻfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[(Sε) yԑka kyerε wͻn a wͻsuro Nyankopͻn no sε: “Ɛdeεn na mo Wura Nyankopͻn asane a?“, deε wͻka ne sε: “Papa nko ara“. Wͻn a wͻyεε papa wͻ wiase ha no, papa (ho akatua) na wͻbɛnya. Daakye asetena no na εyε, na εno ne efie pa paa dema Nyamesurofoͻ no, -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ɔsoro aheman a ɛtim hͻ daa a nsubͻnten nenam aseε no mu na wͻbεkͻ, wͻnom nsa bεka deε wͻpε biara wͻ hͻ. Saa ara na Nyankopͻn tua Nyamesurofoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Wͻn a Soro abͻfoͻ yi wͻn nkwa wͻ kronkron yε mu no, wͻka kyerε wͻn sε: “Salaamu alaikum (Asomdwoeε nka mo)! Monkͻ Soro aheman no mu, εnam dwumadi (papa) a modiiε no ho nti “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Enti deε (boniayεfoͻ no) retwεn ne sε Soro abͻfoͻ bεba wͻn hͻ, anaasε wo Wura Nyankopͻn ahyεdeε no bεba wͻn soͻ? Saa ara na wͻn a wͻdii wͻn anim kan no yͻeε. Onyankopͻn deε Wanni wͻn amim, na mmom wͻn ara na wͻdii wͻn ho amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Enti wͻn bͻne a wͻyͻeε no ho asotwee too wͻn, maa deε na wͻdi ho fεw no nso twaa wͻn ho hyiae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻde biribi abata Nyankopͻn ho no keka nesε: “Sε εyε Nyankopͻn pε a, anka yεn, anaasε yɛn agyanom ansom biribi anka Ne ho, na anka yɛammra biribi ka Ne deε no ho. Saa ara na wͻn a wͻdii wͻn anim kan no yͻeε. Enti εnyε Ɔsomafoͻ adwuma ara ne sε ͻbͻ asεm no ho dawuro kyerεkyerε mu anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεsomaa Ɔsomafoͻ maa no kͻͻ ͻman biara so (de nkra hyεε n’ano sε): “Monsom Nyankopͻn, na montwe mo ho mfiri abosomsom anaasε ͻbonsam ho. Wͻn mu bi wͻ hͻ a Nyankopͻn kyerεε wͻn kwan, wͻn mu bi nso wͻ hͻ a ͻno deε yera no yεε nokorε tiaa no. Enti montu kwan wͻ asaase no so na monhwε sεdeε wͻn a wͻannye annie no awieeε si wieeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε woyere wo ho wͻ wͻn kwankyerε no ho mpo a, εneε nokorε sε Onyankopͻn deε Ɔntene obi a Wayera no, na wͻnnya aboafoͻ nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Wͻde Nyankopͻn di wͻn nse akεseε no sε: “Onyankopͻn nnyane obi a wawuo (biara). Aane, (awufoͻ nyane no deε) εyε nokorε bͻhyε a εda Ne soͻ, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Sεdeε Ɔbεkyerεkyerε deε wͻnte wͻn ho ase wͻ ho no mu akyerε wͻn, na wͻn a wͻnnye nnie no bɛhunu sε nokorε, na wͻyε atorofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, sε Yεpε biribi a, Y’asεm a yεka kyerε adekorͻ no ara ne sε: “Yε!’ “ Na ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻatu amantuo wͻ Onyankopͻn ho nti wͻ akyire yi a (boniayεfoͻ no) ayε wͻn bͻne no, Yεbεma wͻn asetena pa wͻ wiase ha, na mmom Daakye akatua no na εso paa, sε anka wͻnim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Wͻne) wͻn a wͻsii aboterε na wͻde wͻn ho too wͻn Wura Nyankopͻn soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), asomafoͻ a Yεsomaa wͻn dii w’anim kan no nyinaa na wͻyε nnipa na Yɛyii Adiyisεm no maa wͻn. Enti (Quraishfoͻ), sε monnim a mommisa wͻn a wͻkaekae (amanfoͻ no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Nsεnkyerεnee pefee ne Nwoma (na Yεde somaa asomafoͻ no), εna Yɛasane Afutusεm no de ama woͻ, sεdeε wobεkyerεkyerε deε yɛasane ama wͻn no mu pefee akyerε wͻn sεdeε wͻbɛnya adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Enti wͻn a wͻdwen adwen bͻne no ho atᴐ wᴐn sε Nyankopͻn mma asaase mmene wͻn, anaasε Ɔmma asotwee a wͻnnim deε efire nto wͻn anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Anaasε (wͻnnim sε Nyankopͻn) bεtumi asͻ wͻn mu wͻ εberε a wͻredi akͻneaba (wͻ wͻn nnwuma mu) a wͻntumi nsi ho kwan?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Anaasε Ɔbɛtumi ama wͻn so ate anaa wͻn asa nkakrankakra? Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn ne Ayεmyε Hene, na Ɔno ara nso ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻnhunuu nneεma a Nyankopͻn abͻ; sεdeε ne sunsum dane kͻ nifa so ne benkum so, brε ne ho ase ma Nyankopͻn wͻ ahobraseε paa mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Abͻdeε a εwͻ nkwa a εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa de wͻn anim butu fͻm ma Nyankopͻn anaasε wͻberε wͻn ho ase ma no; Soro abͻfoͻ nso, wͻnnyε ahomasoͻ (wͻ N’ahyԑdeԑ ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Wͻsuro wͻn Wura Nyankopͻn a Ɔwͻ wͻn soro anaasε Ɔso bro wͻn soͻ no, na deε yɛahyε wͻn sε wͻnyε no εno ara na wͻyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn kaa sε: ”Monhwε na moamfa anyame mmienu, efirisԑ Nyankopᴐn no deԑ Ͻyԑ baako. Enti Me nko ara na monsuro Me.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ soro ne asaase so nyinaa Ɔno na εyε Ne dea. Ɔno na ͻsom ne anidie nyinaa yε Ne dea aberε biara. Enti mofiri Nyankopͻn akyi suro obi foforͻ anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Adom akyεdeε a mowͻ biara no Nyankopͻn hͻ na efire; afei sε ͻhaw bi to mo a, Ɔno na mosu frε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Afei sε Ɔyi ͻhaw no fri mo so a, hwε, Mo mu fekuo bi de biribi bata wͻn Wura Nyankopͻn ho,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Nam so ma wͻyi deε Yεde ama wͻn no ho boniayε. Enti modeε monnye moani, na εnkyε biara mobɛhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Wͻde deε Yεde abᴐ wᴐn akᴐnhoma no mu kyεfa bi ma wͻn (abosom) a wͻnnim (wᴐn). ”Mede Nyame di nse sε, sε εteε biara yεbɛbisa mo fa atorͻsεm a motwa no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Wͻde mma mmaa susu Nyankopͻn. Kronkron Hene ne no. Deε wͻn akoma pε no na εwͻ wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Sε yεde ͻbaa (awoͻ) ho amaneε bεbͻ wͻn mu bi a, na wamuna n’anim, na ͻhaw ne awerεhoͻ ahyε no mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Ɔde ne ho sie firi nnipa no mu, εnam (ͻbaa a wawoͻ no) ho amaneε a yεde bεbͻͻ no no ho nti. Ɔmfa aniwuo nnye (neba baa no) anaa, anaasε ͻnkɔsie no (animono) wͻ nεteε mu? Ampa sε atemmu bɔne paa na wɔrebuo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnnye Daakye no nnie no wͻ mfatoho bͻne, na Nyankopͻn na ͻwͻ mfatoho anaasε abodin a εkorͻn. Ɔne Otumfoͻ no a Ɔtumi ade nyinaa yɛ, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Sε anka Nyankopͻn de adasamma bͻne retwe wͻn aso a, anka Ɔnnyae abͻdeε baako mpo wͻ asaase so, na mmom Ɔbͻ wͻn to hͻ dema εberε a yɛahyε no. Sε wͻn berε no so a, εnka akyi dͻnhwere koraa na εnkͻ anim nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Deε wͻn ara wͻmpε no na wͻde ma Nyankopͻn, wͻde wͻn kεterεma ka atorͻsεm sε: “Nneεma papa no yε wͻn dea“. Akyinnyeε biara nni ho sε, Ogya no bεyε wͻn dea, na yεbεgya wͻn wͻ mu korakorakora.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[“Mede Nyame di nse sε, ampa Yεsomaa asomafoͻ kͻͻ aman aman a wͻdii w’anim kan no so. Nanso ͻbonsam maa wͻn dwumadie yεε wͻn aniso fε. Enti ͻne wͻn kyitaafoͻ nnε (da yi). Wͻwͻ asotwee a εyε ya papaapa (Daakye) “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Deԑ nti a Yɛsanee Nwoma no maa woᴐ ne sε wode bεkyerεkyerε deε wͻnnya wͻn ho nteaseε wͻ ho no mu akyerε wͻn, na εyε kwankyerε ne ahummͻborͻ ma amanfoͻ a wͻgye die no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn sane nsuo firi soro de bɛnyane asaase wͻ newuo akyi. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ wei mu dema amanfoͻ a wͻtie (Onyankopͻn asεm no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Nokorε, nyεmmoa no nso adesua wͻ mu ma mo. Monnom deε εwͻ wͻn yafunu mu a ɛfiri wͻn tiafi ne wͻn mogyaa ntam a εyε nufusuo a εyε dε dema wͻn a wͻnom no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ɛna akyiresua ne bobe aba no nso monya nsa ne akͻnhoma papa firi mu. Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ wei mu ma nnipa a wͻwͻ nteaseε anaasε wͻdwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn yi kyerεε wowa sε: “Fa mmepͻ ne nnua mu ne deε (nnipa) asisie yε w’atenaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Na afei di nnuaba biara bi, na fa ahobraseε nante wo Wura Nyankopͻn kwan no so. Anomdeε a ani gu ahodoͻ sononko-sononko firi neyεm a εma nnipa ayaresa wͻ mu. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ wei mu dema amanfoͻ a wͻdwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na Ɔbͻͻ mo, εna Ɔbεsan ama mo awuo. Na mo mu bi wͻ hͻ a yεsan ma no (nyini) kͻyε posoposo a nimdeε a onyaeε akyiri no na ͻnsan nnim hwee bio. Nokorε sε Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, na Ɔne biribiara so Tumfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn apagya (nnipa) no bi akyεn bi wͻ adom akyεdeε (ahonya, nimdeε, adwen nyansa ne deε εkeka ho) mu. Wͻn a yɛapagya wͻn no mfa wͻn akyεdeε no mma wͻn (nkoa ne wͻn mfenaa) a wͻyε wͻn dea no mma wͻnyε pε da. Enti wͻbεpo Nyankopͻn adom no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn ama mo ahokafoͻ (ͻyere) a ɔfiri mo ara mo mu (anaasε wͻtesε mo ara), εna Wabͻ mma ne nananom afiri mo yerenom mu ama mo, εna Ɔde nneεma pa bͻ mo akͻnhoma. Enti nkontomposεm deԑ wͻgye di, na Onyankopͻn adom no deԑ wͻpo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Wͻfiri Nyankopͻn akyi som nneεma bi a ɛntumi mma wͻn ͻsoro ne asaase so adom akyεdeε biara; na wͻnni tumi nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Enti monhwε na moamfa Nyankopͻn anyε mfatoho, (efirisε biribiara ne no nsε). Nokorε sε, Onyankopͻn na Ɔnim, na modeε monnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn reyε mfatoho bi: ”Akoa bi a ͻhyε obi aseε a ɔnni tumi biara, εna ͻbaako nso Y’adom no akyεdeε papa εna ɔyi bi dema wͻ kokoa mu ne badwa mu. Enti wͻn mmienu yε pε?” Aseda no wͻ Onyankopͻn, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn reyε mfatoho bio: ”Mmarima mmienu (bi na εwͻ hͻ), wͻn mu baako yε mum a ɔnni hwee so tumi na wayε adesoa ama ne wura no, faako a ͻbεsoma no biara no ͻmfa papa biara mma. Enti saa nipa yi ne obia ͻhyε (amanfoͻ) ma wͻyε papa, na ͻnam kwan tenenee soͻ no na εsε?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase so ahuntasεm nyinaa wͻ Nyankopͻn. Dͻnhwere no ho asεm no deε εtesε deε wabͻ w’ani prε, anaasε εbεn (mpo kyεn saa). Nokorε sε, Onyankopͻn na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na Ɔyii mo firi mo maame nom yafunu mu aberε a na monnim hwee, εna Ɔma mo te asεm, san ma mo hunu adeε, san ma mo akoma sεdeε mobɛyi (no) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Enti wͻnhunuu nnomaa a wͻtu nenam mframa mu wͻ ewiem no? Obiara nni hͻ a ɔkuta wͻn mu, na mmom Onyankopͻn. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ wei mu dema nnipa a wͻgye die no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn ayε moafie mu tenabea (ama mo), εna Wayε mmoa nwoma nso afie (ntoma dan anaasɛ “Tent” ama mo), εna Wama emu ayε hare a motumi soa wͻ da a moretu kwan ne da a moretena (baabi). Wͻn ho nwii no nso yε efie asiesiedeε, ne anigyedeԑ de kͻpem berε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn ayε nneεma a Wabͻ no mu bi (tesε nnua ne adan) enwunu (ama mo), εna Wayε mmepͻ no nso bi dwanekɔbea ama mo, εna Wayε ntaadeε a εbͻ moho ban firi ͻhyew ho, εna Wayε akotadeε a εbͻ moho ban wͻ mo koo mu ama mo. Saa ara na Ɔde N’adom no awie mo so sεdeε mobεbrε mo ho ase (ayε Islam)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Sε wͻdane wͻn ho (firi nokorε no ho) a, wodeε w’adwuma ne sε wobεbͻ asεm no ho dawuro akyerεkyerε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Wͻnim Onyankopͻn adom no nanso wͻpo; wͻn mu dodoͻ no yε boniayԑfoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Ɛda no a Yεbɛyi ͻman biara danseni no, afei yεmma wͻn a wͻannye annie no kwan (sε wͻbεpa kyεw) anaasε wͻbεsrε bͻnefakyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Sε abͻneεfoͻ no hunu asotwee no a, yεngo mu mma wͻn koraa, na yεmma wͻn ahomegye berԑ nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Sε wͻn a wͻde biribi bataa Nyankopͻn ho no hu wͻn a wͻde wͻn bataa (Nyame) ho no a, wͻbεka sε: “Yɛn Wura Nyankopͻn, weinom ne yεn mmatahoofoᴐ no a na yɛfiri W’akyi su frε wͻn no. Enti wͻnso bεto asεm no ama wͻn sε: ”Nokorε sε moyε atorofoͻ”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Saa Da no, wͻde ahobraseε no (nyinaa) bεma Onyankopͻn nko ara, na nkontompo a wͻtwaeε no nyinaa bɛtu ayera wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyi boniayε na wͻsi (amanfoͻ) kwan firi Nyankopͻn kwan no soͻ no, Yεde asotwee bεka asotwee ho ama wͻn, εnam wͻn nsεmmͻnee a wͻdie no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yεbɛyi ͻdanseni afiri ͻman biara mu wͻ wͻn ara mu ama wͻn adi adanseε atia wͻn no, (Nkͻmhyεni), Yεde wo nso bεba ama wabɛdi weinom ho adanseε. Yɛasane Nwoma no a εkyerεkyerε biribiara mu pefee, na εkyerε kwan, na εyε ahummͻborͻ ne anigyesεm dema Muslimifoͻ no ama wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, deε Nyankopͻn rehyε mo sε monyε ne: Nokorε die, ne ayεmyε, ԑna afei (mobεboa) abusua; afei Ɔrebra mo ahohwisεm ne amumuyε; (Nyankopͻn) retu mofo sεdeε mobεfa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Na monni Onyankopͻn apam no so, wͻ εberε a moayε apam no, na monhwε na moammu nsedie no so wͻ aberε a moama no adi mmu; na ampa sε mode Nyankopͻn ayε mo Kyitaafoͻ. Nokorε sε Nyankopͻn Nim dwuma a modie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Monhwε na moankͻyε tesε ͻbaa no a ɔfiraa n’asaawa na akyire yi a εyεε den no ͻtetee mu asinasin no. Mobεfa montam nsedie de adaadaa mo ho sε, nnipa kuo bi dͻͻso kyεn nnipa kuo foforͻ bi nti. (Wei ne deε) Nyankopͻn deyε mo nsͻhwε. Wusͻreε da no Ɔbεkyerεkyerε deε na monte mo ho ase wͻ ho no mu akyerε mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopᴐn pε a, anka Ɔyεε mo ͻman baako, na mmom ͻyera obi a Ɔpε, εna Ɔkyerε obi a Ɔpε no nso kwan. Ampa sε yεbɛbisa mo dwuma a modiiε no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Monhwε na moamfa mo nsedie annaadaa moho-moho, (sε εba saa a) εbεma (mo) nan a anka agyina pintinn no apatre (ama mo ahwease), na moakͻka bͻne ahwε εnam Nyankopͻn kwan a mosii (amanfoͻ kwan) wͻ ho no nti, εneε na asotwee kεseε bεyε mo dea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Monhwε na εnam sika kakra bi ho nti moantͻn Nyankopͻn apam (no anni). Nokorε sε deε εwͻ Nyankopͻn hͻ no, εyε ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ mo nkyεn no bɛtwam, na deε εwͻ Nyankopͻn hᴐ no deε εwͻ hͻ daa. Nokorε sε, wͻn a wͻsii aboterε no dwumadi pa a wͻdiiε no, yεbεma wͻn ho akatua pa paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbɛdi dwuma pa bi no, sε ͻyε ͻbarima anaasε ͻbaa na ͻyε gyidieni a, Yεbεma no atena asetena pa mu, na ampa nso sε Yεbεma wͻn dwuma a wͻdiiε no so akatua pa paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Enti sε wokenkan Qur’aan a, hwehwε Nyankopͻn hͻ ntwitwagyeε firi ͻbonsam a yɛabͻ no dua ato no atwene no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Nokorε sε ɔnni tumi wͻ wͻn a wͻagye adie na wͻde wͻn ho ato wͻn Wura Nyankopͻn soͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Na mmom ne tumi no wͻ wͻn a wͻde wͻn ho ama no, na wͻfa no yͻnkoͻ no so, ne wͻn a wͻde biribi bata Nyankopͻn ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Sε Yεsesa asεm bi de asεm (foforᴐ) bԑhyԑ anan mu a, Nyankopͻn Nim deε Wasane aba no. Deε wͻka ne sε: ”Wo ara na wabͻ woitri mu”. Ԑnte saa, wͻn mu dodoͻ no ara nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Ka sε: “Honhom kronkron (Ɔbͻfoͻ Gabriel) de Nokorε no na ɛsane firi wo Wura Nyankopͻn hͻ, sεdeε εbεma wͻn a wͻagye adie no agyina pintinn, na ayε kwankyerε ne anigyesεm ama Muslimifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛnim sε wͻkeka sε: ‘’Onipa na ͻkyerε no’’. Obi a wͻn adwen amane kͻ sε (ͻno na ͻkyerε woͻ no) ͻka potͻ kasa, (anaasε saa nipa no nte Arab kasa), (Qur’aan) wei nso yε Arab kasa pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻnnye Nyankopͻn Nsεm no nnie no, Nyankopͻn nkyerε wͻn kwan, na wͻwͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfa Nyankopͻn Nsεm no sε atorͻsεm, na wͻbͻ wͻn tirim twa nkontompo no, saa nkorͻfoͻ no ne atorofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Obi a ne gyedie akyi wapo Nyankopͻn; - εnyε obi a yɛahyε no so (sε ͻmpo Nyame), na gyidie ho abotͻyεmu wͻ n’akoma mu- na mmom obi a wabue n’akoma mu ama boniayε no, Nyankopͻn abufuo wͻ wͻn so, na wͻwͻ asotwee kεseɛ (retwεn wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Ɛne sε, wͻpε wiase kyεn Daakye no. Nokorε sε Nyankopͻn deε Ɔnkyerε boniayεfoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn atua wͻn akoma ne wͻn aso ne wͻn ani no, na wͻn na wͻn werε afiri (wͻn ho no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Akyinnyeε biara nni ho sε, Daakye no wͻne berεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Afei nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn bεyε ama wͻn a yεhyεε wͻn aniεyaa, na akyire yi wͻtuu amantuo na afei wͻbͻͻ mmͻden na wͻnyaa aboterε no, nokorε sε εno akyi no wo Wura Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Ɛda no a akra nyinaa bεba, na obiara repere ne ti no, yεde ͻkra biara dwuma a ɔdiiε ho akatua pεpεεpε bεma no a yɛnni wͻn amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn reyε mfatoho bi: “Na kuro bi wͻ hͻ a asomdwoeε ne ahotᴐ wͻ mu a emu akͻnhoma firi mmea mmea ahodoͻ nyinaa ba ma no bu soͻ. Nanso wͻpoo Nyankopͻn adom no. Enti Nyankopͻn maa wͻkaa ͻkͻm paa ne ehu hwεe, εnam deε wͻyͻeε no ho nti“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Ampa sε Ɔsomafoͻ firi wͻn mu baa wͻn hͻ nanso wannye no anni, enti asotwee no too wͻn wͻ berε a na wͻyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Enti monni deε Nyankopͻn de abͻ mo akͻnhoma no a εkwan wͻ ho na εyε, na monyi Nyankopͻn adom no ho ayε, sε Ɔno na moresom no ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Deε Wabra mo ne aboafunu (anaasε aboa a ͻno ara awuo), ne mogya, ne prako-nam, ne deε yabͻ edin foforͻ bi a εnyε Nyankopͻn din na agu so aku no; na mmom obi a ahokyerε de no bεkͻ mu, na εnyε boapayͻ anaa (adwen) bͻne no, εneε nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔno ara nso ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Monhwε na moamfa mo kεterεma ankeka nkontomposεm a mokeka no sε: “Wei deε (Halaal) εkwan wͻ ho, na wei deε (Haraam) yɛabra (aberε a monni nyinasoͻ biara) sεdeε mobεbͻ motirim atwa nkontompo ato Nyankopͻn soͻ“. Nokorε sε wͻn a wͻbͻ wͻn tirim twa nkontompo to Nyankopͻn soͻ no nni nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[(Wᴐn) anigyeε no yε kakraabi; na wͻwͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyε Yudafoͻ no nso, Yεbraa wͻn deε Yɛadikan aka ho asεm akyerε woͻ no. Yɛanni wͻn amim na mmom wͻn ara na wͻdii wͻn ho amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Afei nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn, wͻn a wͻyε bͻne na wͻnnim na akyire yi wͻsakra wͻn adwen na wͻdi dwuma pa no nokorε, εno akyi no, wo Wura Nyankopͻn Ɔne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, na Abraham yε ͻman anaa onipa a yεhwε no sua ne soͻ; ͻbrεε ne ho ase demaa Nyankopͻn, na ͻtene, na na ͻnka abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[(Na ͻyε onipa a) ͻwͻ nkaeε wͻ Nyankopͻn adom no ho. Onyankopͻn yii no, εna Ɔkyerεε no kwan kͻͻ kwan tenenee no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Yεmaa no wiase asetena pa, na nokorε sε Daakye no mu no ͻka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), afei Yɛayi ama wo sε: ”Di ͻteneneeni Abraham som no akyi, na ͻnka abosomsomfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Sabat no deε yεyε demaa wᴐn (Yudafoͻ) no a wͻgye ho akyinnyeε no. Nokorε sε wo Wura Nyankopᴐn bɛbu wɔn ntam atεn wͻ deε wͻgye ho akyinnyeε no wͻ Wusͻreε da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[Fa adwen no ne afutupa no frε (amanfoͻ) kͻ wo Wura Nyankopͻn kwan no so, na wone wͻn nnye akyinnye wͻ kwan pa so. Nokorε sε wo Wura Nyankopͻn na Ɔnim obi a wayera afiri Nekwan no soͻ, εna Ɔnim wͻn nso a wͻanya tenenee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Sε moretua wͻn so ka (wͻ aniεyaa a wͻde ahyε mo no) a, εneε montwe wͻn aso pεpεεpε sεdeε wͻhyεε mo aniεyaa no ara. Na mmom sε monya aboterε nso a, anka εno na εyε dema aboterεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), si aboterε, na w’aboterε no bɛfiri Nyankopͻn mmoa mu, na εmma wo werε nho wͻ wͻn ho, na εnha wo ho wͻ wͻn adwen (bͻne) a wͻrefa no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn ka wͻn a wͻsuro Nyame, ne wͻn a wͻyε ayεmyε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="17">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Kronkron Hene no ne Nea Ɔde Na’koa (Muhammad) tuu kwan anadwo firi (Maka) Nyamedan kronkron no ho kͻͻ (Yerusalam) Aqsoa Nyamedan a nhyira atwa ho ahyia no ho no, sεdeε Yεbεkyerε no Yεn nsεnkyerεnee no mu bi. Nokorε sε Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara na Ɔno ara nso na Ohunu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Yεde Nwoma no maa Mose, na Yε’yεε no kwankyerε (Nwoma) demaa Israel mma no sε: ”Monhwε na moanfri M’akyi amfa okyitaafoͻ biara,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Agyidiefoͻ) a Yεsoaa wͻn (wͻ nhyεmma no mu) kaa Noa ho no asefoͻ!” Nokorε sε na Noa yε (Nyankopͻn) akoa a oyi ayε (anaasε ͻwͻ nkaeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Yεdaa no adi maa Israel mma no wͻ Nwoma no mu sε: “Mobεyε bͻne wͻ asaase no so mprenu, na mobεyε asoͻden ne ahomasoͻ kεse”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɛberε a kͻkͻbͻ no mmienu mu deε edikan no baeε no, Yεsomaa Yε nkoa a wͻn akodie mu yεden baa mo so. Wͻ’wurawuraa afie mu hwehwεε mu. Na εyε kͻkͻbͻ a εyεε hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Afei Yεmaa mo kwan bio maa modii wͻn so nkonim. Na Yεmaa mo sika ne mma, na yεmaa mo dͻͻso wͻ ahoͻden mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε moyε papa a, moyε papa ma mo kraa, sε moyε bͻne nso a etia no. Enti εberε a kͻkͻbͻ a etwa toͻ no baeε no (Yεmaa atamfoͻ no kwan) sεdeε wͻbεsεe moanim (anaa wͻbegu moanim aseε), na wͻbewuraa Nyame-dan no mu sεdeε wͻwuraa mu kane no, sεdeε wͻbεsεe deε wͻn nsa bεka biara korakorakora.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ebia mo Wura Nyankopͻn behu mo mmͻbͻ. Na sε mosan (kͻ bͻne mu bio) a, Yεbεsan (atwe moaso). Na Yayε Amane-hunu gya no afiase ama boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, saa Qur’aan yi kyerε (nnipa) kwan kᴐ deε εyε paa, na εbͻ agyidiefoͻ no a wͻredi dwuma pa no anohoba sε, wͻn wͻ akatua kεseε paa (da wͻn anim).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ nnye Daakye no nnie no nso Yasiesie asotwe a εyε ya paa ama wͻn (wͻ Daakye Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Sԑdeԑ anka ԑsԑsԑ onipa bͻ mpae pa no ᴐbͻ mpae bᴐne efrisε, onipa yε mpepreho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Yayε adesaeε ne adekyeε nsεn-kyerεnee mmienu: Yεma adesaeε (sum) nsεnkyerεnee no fri hͻ, εna Yama adekyeε {hann) nsεnkyerεnee no da adi pefee, sεdeε mode bεhwehwε mo Wura Nyankopͻn hͻ adom, ne sεdeε mode behunu mfi dodoͻ ne nkontabuo. Yakyerεkyerε biribiara mu ada no adi pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Yεde onipa biara dwumadie (anaa nehyԑberԑ) asεn nekͻn mu, na Yεbeyi no adi akyerε no wͻ Wusͻreε da no, na ͻbehunu no (tesε) nwoma a yabue mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε no sε): “Kenkan wo nwoma. Wo ara wo som bo (sε) wobu woho akonta nnԑ da yi“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Obia ͻbεtenee no, ͻtene ma ne ho; na obi a ͻbεyera no nso ͻyera tia ͻno ara ne kraa. Obi a ͻso adesoa no nnsoa obi foforͻ adesoa. Na yεnntwe (nnipa bi) aso, gyesε Yetu ͻsomafoͻ (ba wͻn hͻ bεbͻ wͻn kͻkͻ) ansa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε sε Yεsεe kuro bi a, (Yedi kan) de ahyεdeε berε emu adefoͻ no, na w’ayε ho bͻne, na asεm no nokorε no atia wͻn, na Yasεe ͻman no pasaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Awoͻ ntoatoasoͻ dodoͻ sεn na Yasεe wͻn wͻ Noa akyi? Wo Wura Nyankopͻn som bo sε Ɔbͻ N’akoa bͻne a ͻyε ho amaneε, na N’ani tua biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Obi a ͻpε (wiase asetena) a εde ntεm pε retwa mu kͻ yi, Yεyε no ntεm de mu deε Yεpε ma nea Yεpε. Afei na Yayε Amanehunu gya no ama no; yεbεhye no agu n’anim ase ayi no ama.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Obi nso a ͻpε Daakye no na ͻbͻͻ ho mmͻden biara a εsεsε ͻbͻ, na (saa nipa no) yε gyidieni no, saa nkorͻfoͻ no mmͻdemmͻ no ho wͻ aseda (anaasε akatua a εsom bo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn akyεdeε no mu, Yεde ma obiara, woi anaasε woi. (Biribiara) nnsi wo Wura Nyankopͻn akyεdeε no kwan sε yεde bεma obi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Hwε sεdeε Yasi ama nnipa no bi so akyεn ebinom. Nokorε sε Daakye gyinaberε no na εsoo paa (na εhͻ) na abaso bͻ kεseε paa no (wͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Hwε na wanfa awurade foforͻ bi anka Nyankopͻn ho, anhwε a watena ase (wͻ Amanehunu gyem wͻ) animguaseε ne ahokyere mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn ahyehyε sε: “Monhwε na moansom (ade foforͻ biara) gyesε Ɔno nko ara, na monyε ayεmyε anaa papa ma (mo) awofoͻ. Sε wͻn mu baako anaasε wͻn mmienu nyini duru akͻkora ne aberewa bͻ berε mu bεto wo a, hwε na wanka kasa bi a εnyε obuo ankyerε wͻn, na εndwoodwoo wͻn, na ka kasa dε anaa kasa a obuo wͻ mu kyerε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Na brε ahobraseε ataban a ahummͻborͻ wͻ mu ase ma wͻn; na ka sε: ”Me Wura Nyankopͻn, hu wͻn mmͻbͻ sεdeε (wͻhuu me mmͻbͻ) tetee me wͻ me nkͻdaa berε mu no”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Mo Wura Nyankopͻn Nim deε εwͻ moakoma mu. Sε moyε apapafoͻ a, nokorε sε Ɔno ne Bͻnefakyε Hene dema wͻn a wͻdane wͻn ho ba (Ne hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Fa obusuani a ͻbεn (woͻ) ne ohiani ne ͻkwantuni nso asεdeε ma no; na hwε na wamma no ammu so ansεe adeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, obi a ͻsεe (adeε) basabasa no ne nua ne abonsamfoͻ no, na ͻbonsam ayi ne Wura Nyankopͻn boniayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Sε wodane woho fri (obusuani anaa ohiani anaa ͻkwantuni no) ho de hwehwε wo Wura hͻ ahummͻbrͻ a wanida soͻ no a, ka asεm a emu dwoͻ kyerε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ԑmma wonsa nkyekyere mmͻ wo kͻn ho (anaasε hwε na woanyε pεpεε anaa εmmͻ ayεmuͻnyono), na εntene mu nso nyinaa (anaasε ma wadekyεε nyε hͻ-ne-hͻ), anhwε a watena ase anunu (wo ho) ama woho akyere wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn bae akͻnhoma no mu dema obi a Ɔpε, εna Osusu (nso ma obi a Ɔpε). Nokorε sε N’ani tua Nenkoa (dwumadie) na Ohu nso..]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanfa ohia ho huu ankunkum mo mma. Yεn na yεbͻ wͻn ne mo nyinaa akͻnhoma, nokorε sε, mma akunkum-akunkum no yε mfomsoͻ kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Monhwε na moammεn adwaman, efrisε εyε ahohwisεm ne ͻkwan bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Monhwε nso na moannkum onipa a Nyankopͻn abra (ne kum, anaa Wayε no kronkron), gyesε εnam ne kwan so. Obia yεbeku no ͻkwan bͻne soͻ no, nokorε sε Yama ne kyitaafoͻ no tumi (sε ͻhwehwε atεn teneee, anaasε ͻgye mogya ho sika anaasε ͻde kyε); nanso ͻnhwε na wanyε bͻne wͻ okum no ho, efirisε, (aban) bεboa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Monhwε na moammεn awisiaa agyapadeε anaa nesika, na mmom gyesε ͻkwan pa so, kͻpem sε obenyin. Na moni (mo) bͻhyε so; nokorε sε, yεbebisa bͻhyε ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Sε mohyε (adeε wͻ bͻtͻ anaasε konku mu) a monhyε ma εnyε mma, na monfa nsania a εyε nsusu (adeε mma amanfoͻ). Saa na εyε, εna (εma) awieε pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Hwε nso na wanni deε wonni ho nimdeε (anaa wonhunuuε anaa wonteeε) akyi, efrisε, deε aso ateε, ne deε ani ahu, ne deε akoma adwen, woi nom nyinaa (Onyankopͻn) bebisa ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Na εmfa ahomasoͻ nnante wͻ asaase no so. Nokorε sε, wontumi (ntia so) mma asaase no mmu ngu mu, na wontumi nso (ntenten ne) bepͻ tenten nyε pε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Woi nom nyinaa yε bͻne na εyε akyiwadeε wͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Woi nom ka nyansa, adwen (ne suban pa) a wo Wura Nyankopͻn ayi akyerε woͻ no ho. Na εnyε nyame foforͻ bi nnka Nyankopͻn ho, (sε ԑba saa a,) yԑbԑto wo atwene Amanehunu gyem, abᴐ wo soboᴐ, apo wo (ayi wo afri Nyame ahummᴐborᴐ no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Enti mo Wura Nyankopͻn ayi mma mmarima ama mo, εna Wayi mma mmaa wͻ soro abͻfoͻ no mu ama ne ho? Nokorε sε nsεm akεseε paa (a εmfata) na moka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, Yakyerεkyerε (nsεm ahodoͻ) pii mu wͻ saa Qur’aan yi mu sεdeε wͻbεfa adwen, nanso εmma wͻn nkͻsoͻ biara, na mmom (nokorε no ara) na wͻredwane (fri ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε anyame bi ka Ne ho sεdeε wᴐrekeka no a anka (saa anyame no mpo) bεhwehwε kwan a εde kͻ Tumi Ahennie Wura Nyankopͻn no hͻ (asom no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Kronkron hene, Okokuroko ne no, Ɔkorͻn, so kyεn deε wͻ’rekeka no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Ɔsoro nson ne asaase ne deε εwͻ mu (nyinaa) bͻ no abodin. Biribiara nni hͻ a εnfa Nyankopͻn aseda ne N’abodin mma no, nanso monnte ͻkwan a wͻ’fa so bͻ abodin no ase. Nokorε sε, Ɔyε Ntoboaseε Hene, Ɔne Bͻnefakyε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Sε worekenkan Qur’aan no a, Yεde ntwaremu a asuma (anaa ani nnhunu) tware wo ne wͻn a wͻ nnye Daakye no nnie no ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Yεde mmuasoͻ nso bua wͻn akoma so sεdeε wͻn nte aseε, na wͻn aso mu nso akraa wͻ mu; sε wo bͻ wo Wura Nyankopͻn nko ara din wͻ Qur’aan no mu a, wͻ’dane wͻn akyi dema, dwane (fri Nokorε no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Yenim deε wͻtie wͻ εberε a wͻretie woͻ no, ne εberε a wͻbetu agyina kokoa mu no, abͻneεfoͻ no ka sε: “Onipa a konya anya no na modi n’akyire”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Hwε sεdeε wͻresi yε mfatoho ama woͻ. Enti wͻn ayera na wͻ ntumi nnhunu kwan no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Deɛ wͻka nesε: “Sε (yewu na) yεyε nnompe, porͻ tete dane nεteε a, yεbεsan anyane sε abͻdeε foforͻ (bio)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Modeε (mopε a) monyε boͻ anaa dadeε;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Anaasε abͻdeε bi a, moakoma mu no εyε den (sε εbetumi asan aba nkwa mu bio)“. Wͻrebebisa sε: “Hwan na ͻbεsan (de) yεn (aba nkwa mu) bio no?“ Ka sε: “Nea Ɔbͻͻ mo (wͻ εberε a) edi kan no (mu no ara). Wͻ’bεwoso wͻn ti agu wo so na wͻn aka sε: “Ɛberε bεn ne no?” Kasε: ”Ebia na abεn mpo“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Ɛda a (Nyankopͻn) bεfrε mo no, mode N’aseda bεgye no so, na mo bεdwen sԑ εberε tiaa bi na mode tenaa (wiase).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Kakyerε Menkoa no sε wͻnka kasa pa, efrisε, ͻbonsam rehyε wͻn ntεm takara wͻ gyem. Nokorε sε, ͻbonsam yε ɔtamfo pefee dema onipa dasani.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Mo Wura Nyankopͻn Nim mo yie. Sε Ɔpε a Ɔbehu mo mmͻbͻ, anaasε Ɔpε nso a Ɔbεtwe moaso. Y’annsoma wo nso sε wo yε wͻn so hwεfoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn nim wͻn a wɔn wͻ soro ne asaase soͻ no (nyinaa). Nokorε sε Yε’bͻͻ nkͻmhyεfoͻ no bi abaso kyεn bi, na Yεde Zabuur maa Dawid.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Monfrε wͻn a modwen sε (wͻyε anyame) ka Neho no (tesε Yesu ne wͻn a wͻkeka ho no). Wͻ nni tumi sε wͻtumi yi ͻhaw bi fri mo soͻ anaasε wͻsesa (ͻhaw a ato mo no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsu frε wͻn, (tesε Yesu ne wͻn a wͻkeka ho) no ara nso hwehwε ͻkwan a εkͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ; wͻn a wͻbεn (Nyankopͻn) paa no mpo hwehwε N’ahummͻborͻ, na wͻ’suro N’asotwee no; efrisε, wo Wura Nyankopͻn asotwee no yε adeε a εsεsε (onipa) yε ho ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Ͻman biara nni hͻ (a εbεka hͻ), na mmom Yε bεsεe no ansa na Wusᴐreε da no (aba): anaasε yεde asotwee denden bεtwe n’aso. Na yatwerε εno wͻ Nwoma no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Biribiara nnsi Yεn kwan sε anka Yεmfa nsεnkyerεnee (a Quraishfoͻ rebisa no) mma, na mmom tetefoͻ a wᴐdii kan no faa (nsεnkyerεnee a Yεde maa wᴐn no) atorͻsεm. Yεde yoma bedeε no maa Samuudfoͻ, (na woi yε) nsεnkyerεnee pefee, nanso wᴐyεε no bᴐne; na Yεnfa nsεnkyerεnee no mma (kwa) na mmom yεde bεbͻ (nnipa no) hu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[(Nkכmhyεni) kae εberε a Yεka kyerεε wo sε: “Nokorε, wo Wura Nyankopᴐn atwa nnipa ho ahyia”. Yεyεε yikyerε a yeyi kyerεε wo (wͻ Sorokͻ da no mu,) ne Nnomee dua (Zaquum) a εwͻ Qur’aan mu no sεdeε εbεyε nsᴐhwε ama nnipa. Yεrebͻ wͻn kͻkͻ deε, nanso εmma wͻn nkͻsoͻ biara gyesε asoᴐden kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Yεka kyerεε Soro abͻfoͻ no sε: ”Mommrε moho ase mfa moanim mutu fᴐm ma Adam”. Wͻbrεε wᴐn ho ase de wᴐn anim butuu fͻm, gyesε Iblis. Ɔkaa sε: “Memmrε meho ase mma obia Wode nεteε na abͻ no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: ”Woahunu? Woi na Wahyε no animuoyam akyεn me! Sε Woma me berε kͻpem Wusͻreε da no a, nokorε sε mεyera n’asefoͻ no, gyesε kakraa bi”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Onyankopɔn kaa sε: “Fri hᴐ kͻ! Wɔn mu obi a obedi w’akyi no, nokorε sε Amane-hunu gya no bεyε moakatua, (εyε) akatua a ԑsombo anaa ԑfata (mo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Fa wo nne frε wᴐn mu deε wobetumi, na boaboa w’asraafoͻ a wͻte apͻnkͻ soͻ, ne wͻn a wͻ’nam wͻn nan soᴐ ano nko ntia wᴐn, na ka wᴐn ho wͻ wͻn agyapadeε ne wͻn mma ho, na hyε wͻn bͻ. Deε ͻbonsam de bεhyε wͻn bͻ (biara) yε nnaadaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Menkoa no deε, wonni tumi wͻ wͻn so. Wo Wura Nyankopͻn yε Okyitaafoͻ a Ɔsom bo (ma Nenkoa no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Mo Wura Nyankopͻn no na Ɔma nsuo mu hyεn kͻ yͻͻ mamo wͻ ͻpo so sεdeε mode bεhwehwε N’adom. Nokorε sε Onyankopͻn hu mo mmͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Sε ͻhaw bi to mo wͻ ͻpo no so a, deε mosu frε wͻn no nyinaa yera, gyesε Ɔno nko ara, nanso sε Ɔgye mo (demo) ba asaase so a, modane mo ho (de aseda kͻma abosom). Nnipa yε boniayε (onni nkaeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Enti moho atͻ mo sε Nyankopͻn mma mo mmem wͻ asaase no so fa baabi, anaasε Ɔnnsoma mframa den a aboͻ wͻ mu mma moso a (saa berε no) monnya okyitaafoͻ biara mma mo ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Anaasε moho atͻ mo sε Nyankopͻn nnsan mmfa mo nnkͻ (ͻpo no so) mmerε bi bio, nnsoma mframa den mma no mmͻ mo na (ͻpo) mmfa mo, εnam mo boniayε no ho nti a (saa berε no) monnya ͻboafoͻ biara a (ͻbεko) atia Yεn wͻ ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yahyε Adam mma animuonyam, Yε soa wͻn wͻ asaase so ne ͻpo so, na Yεde nnepa na εbͻ wͻn akͻnhoma, na Yabͻ wͻn aba so ahyε wͻn animuonyam kyεn abͻdeε a Yabͻ no mu bebree.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yεbεfrε nnipa biara ne wͻn Imam no, (saa Da no) obia yεde ne Nwoma bεma no wͻ nensa nifa mu no, saa nkorͻfoͻ no bεkenkan wͻn Nwoma no, na yenni wͻn amim ketekete koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Wͻn a na wͻn ani afira wͻ wiase yi mu ha no, (na wͻn anhu Nyankopͻn Nsεnkyerεnee no) wͻn ani befira wͻ Daakye no nso, ayera kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Boniayεfoͻ no adwen ne sε, wͻ bεsͻ wo ahwε, atwe wo afri deε Yayi ama woͻ no ho, sεdeε wobefri εno akyi atwa nkontompo ato Yεn soͻ, (na sε εba saa deε a) εneε anka wͻ bεfa wo adamfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Sε Yamma wo anyina pintinn a, anka wobεdane wo ho ama wͻn kakra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[(Na sε εkͻbaa saa a) εneε na anka Yεbεma woaka wiase mu (asotwe) mmͻhoo ne owuo akyi nso (asotwe) mmͻhoo ahwε; na anka wonnya ͻboafoͻ a ͻbεboa wo (ako) atia Yεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε wͻ’hwehwεε sε wͻ hunahuna wo sε wͻ’betu wo afri asaase no so; (na sε εba saa mpo a wͻnso mmerε) tiaa bi na wͻ’de bεtena ase wͻ w’akyi]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni, deε ato woͻ no nyinaa yε) ͻkwan (a εda hͻ a εtoo) Y’asomafoͻ a Yɛdii wo anim kan somaa wͻn no nso, na wonhunu nsakraeε biara wͻ Y'akwan no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Frε Nyame wͻ owigyina berԑ, kͻpem anadwo sum mu, na kenkan Qur’aan wͻ ahamakye efirisε ahamakye Qur’aan akenkan no yε adanseԑ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Na fa anadwo no mu bi sͻre yε (Tahajud) Naafila ma wo ho. Ebia wo Wura Nyankopͻn bεpagya wo de wo agyina animuoyam gyinaberε bi mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Ka sε: ”Me Wura Nyankopͻn, fa me wura (kuro Yasrib anaa Madina mu) wͻ nokorε mu, na yi me pue (fri kuro Maka mu) wͻ nokorε mu, na mame nyinasoͻ anaa tumi nkonimdie a efri Wo hͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Na ka sε: ”Nokorε no aba, na nkontompo no atu ayera. Nokorε sε, nkontompo deε εyε adeε a ebetu ayera koraa ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Deε Yasiane no wͻ Qur’aan mu no yε ayaresa ne ahummͻborͻ dema agyidiefoͻ no, na abͻneεfoͻ no deε εnfa nkͻsoͻ biara mma wͻn, gyesε berεguo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Sε Yεde Y’adom bi dom onipa (Kaafirni) a, ͻdane ne ho, yε ahomasoͻ. Nasε bͻne bi to no a, na n’aba mu abu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Obiara reyε sεdeε ne su anaasε n’abrabͻ siteε ho adwuma“. Nanso mo Wura Nyankopͻn na Onim obi a w’atene wͻ ͻkwantenee no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻrebisa wo fa Ruuh: nkwa anaa Honhom anaa Adiyisεm no ho asεm. Ka sε: “Ruuh no yε me Wura Nyankopͻn ahyεdeε, na εho nimdeε a yεde ama mo yε kakraabi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a, anka Yεde deε Yayi ama woͻ no bεkͻ, na wonnya okyitaafoͻ biara a (ͻbεko) atia Yεn ama woͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Na mmom εyε ahummͻborͻ a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ, efrisε N’adom a εwͻ wo soͻ no so papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Sε nnipa (nyinaa) ne Jinn kabom sε wͻ’de saa Qur’aan yi sεso bεba a, wͻntumi mfa nesεso mma da, sε wͻboa wͻnho-wͻnho mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yakyerεkyerε mfatoho biara mu akyerε nnipa wͻ saa Qur’aan yi mu, nanso nnipa pii mpε (nokorε no), na mmom (deε wͻpε ara nesε) wͻ’beyi (Nyankopͻn) boniayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Deɛ wͻka nesε: “Yεnnye wo nni gyesε woma nsuo pue fri asaase no mu ma no buso ma yεn;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Anaasε, (gyesε) wonya akyiresua ne bobe turo, na woma nsutene puepue ntεmu ma no buso,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Anaasε woma ͻsoro te bεhwe yεn so asin-asin sεdeε w’adwen kyerε woͻ no, anaasε wode Nyankopͻn ne Soro abͻfoͻ no ba y’anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Anaasε (gyesε) wonya efie a εyε sika kͻkͻͻ, anaa wotu kͻ soro; na wosorokͻ no (mpo) yεnnye nni, gyesε wosiane Nwoma a yεbεkenkan berε yεn ansa. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Kronkron Hene ne me Wura Nyankopͻn! (Menyε hwee), na mmom meyε onipa a meyε Ɔsomafoͻ. “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn na esi nnipa kwan sε, sε tenenee no ba wͻn hͻ a εmma wͻnnye nie, (wͻn nyinasoͻ nyinaa) ara ne sε: wͻ’ka sε, “Onyankopͻn asoma onipa sε Ɔsomafoͻ nti?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Kasε: “Sε Soro abͻfoͻ wͻ asaase so nenam wͻ abodweε mu a, anka Yεbesiane Soro abͻfoͻ somafoͻ afri soro aba wͻn hͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Nyankopͻn so adansedie wͻ me ne montεm, efrisε, Ɔno na Ɔbεbͻ Nenkoa dwuma a wͻdie ho amaneε, na Ohu wͻn (nso).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Obi a Nyankopͻn atene no no ͻno ne obi a wͻn anya kwan tenenee no, na obi a Wayera no no deε, wonnya okyitaafoͻ biara mma wͻn wͻ Nyankopͻn akyi; na Yεbεboa wͻn (nyinaa) ano wͻ Wusͻreε Da no (ama wͻn anante) wͻ wͻn anim, (na wͻbεsͻre) anifira, emum (ne) asosieε mu. Wͻn fie ne Amanehunu gyem; εberε biara a (ogya no) ano bεdwoͻ no na Yεde ogya no bi aka ho ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Woi ne wͻn akatua, efrisε wͻpoo Yε nsεnkyerεnee no, na wͻkaa sε: “Sε (yewu) na yεdane nnompe na yεmu tete gͻsͻgͻsͻ a, nokorε sε yε’bεsan asͻre ayε abͻdeε foforͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Enti wͻ nhunuu sε, Nyankopͻn no a Ɔbͻͻ ͻsoro ne asaase no wͻ tumi sε Obetumi abͻ nesεso? Wahyehyε εberε ama wͻn a akyinnyeε (biara) nni ho; nanso abͻneεfoͻ no nnye nntum, gyesε boniayε (na wͻyi Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε mo na mowͻ me Wura Nyankopͻn Ahummͻborͻ akoradeε no ho tumi a, anka ehuu bεbͻ mo sε mobeyi (bi) ama; na (ampa sε) onipa yεm yε nyono.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde nsεnkyerεnee pefee (ahodoͻ) nkron na maa Mose. Wo deε bisa Israel mma no, εberε a (Mose) baa wͻn hͻ, Farao ka kyerεε no sε:” Mose m’adwen yε me sε konya anaasε aduro bi akye wo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε ”(Farao) wonim yie sε, obiara ntumi nsiane saa nsεnkyerεnee woinom, gyesε ͻsoro ne asaase Wura Nyankopͻn no, sεdeε εbεyε nyinasoɔ pefee; na Farao, menso medwen sε wasopa “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[(Farao) pεε sε anka oyi wͻn fri asaase no soͻ, enti Yεmaa nsuo faa no ne wͻn a wͻka ne ho no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[N'akyiri no Yεka kyerεε Israel mma no sε: “Montena asaase no so, na sε Daakye bͻhyε no ba a Yεde mo nyinaa bεbom afra nnipa dͻm no.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Yεde Nokorε na esianee (Qur’aan) no, na εde Nokorε nso na εbaeε. Deε enti Yεsomaa woͻ ne sε, fa (ͻsoro Aheman no mu) anigyesεm bεhyԑ (agyidiefoͻ no) bᴐ, na fa (asotwee no nso ho asεm no) bͻ (amanfoͻ no) kͻkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Ԑyԑ Qur’aan a Yɛakyekyε mu, sεdeε wobεkenkan akyerε adasamma wͻ ntooboaseε mu, na Yɛsianee no nkakrankakra (wͻ mfeɛ aduonu mmiεnsa ntεm).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Sε mogye (Qur’aan) yi di o, sε monnye ni o, wͻn a yɛama wͻn nimdeε ansa na (Qur’aan yi reba no), sε yεkenkan kyerε wͻn a wͻde wͻn ho kͻ fͻm de wͻn anim butu fͻm wͻ ahobraseε mu -:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Na wͻka sε: “Kronkron Hene ne Yɛ Wura Nyankopͻn! Nokorε sε, Yɛ Wura Nyankopͻn bͻhyε bεyε hͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Wͻde wͻn ho kͻ fͻm de wͻn anim butu fͻm su, na εma wͻkͻ so nya ahobraseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Monsu mfrε Allah anaasε monsu mfrε Rahmaan (Ahummͻborͻ Hene no), edin biara a mode besu afrε no no (Ɔbεgye moso), efrisε Ɔno na Ɔwͻ abodin pa. Ɛmmͻ wo mpaeε dendeenden, na εnyε ho anomum nso, na ͻkwan mmienu yi ntεm na fa so (bͻ mpaeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Na ka sε: “Aseda wͻ Nyankopͻn a Ɔnwo ba, na Onni Ɔhokafoͻ wͻ ahennie no mu, na Onni Ɔboafoͻ εnam mmrε yε ho nti, na fa Nekεseyε abodin no bͻ no abodin.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="18">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Aseda wͻ Nyankopͻn no a Wasiane Nwoma no ama N’akoa (Muhammad), na Wamma asεm a εntenee biara amma mu;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Na mmom Ɔmaa no yεε Nwoma a emu nsεm no) tene pεpεεpε, sεdeε ͻde asotwe denden a efri Ne hͻ no bεbͻ (nnipa) kͻkͻ, na ͻbεhyԑ agyidiefoͻ no a wͻredi dwumapa no nso bᴐ sε, wͻn wͻ akatuapa a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻbεtena mu afe bͻͻ;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na (ͻbεsan) abͻ wͻn a wͻka sε Nyankopͻn awo ba no nso kͻkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[(Saa nkorͻfoͻ no) nni (nsεm a wͻka no) ho nimdeε; wͻn agya nom nso (a wͻresuasua wͻn no nso) saa ara. Asεm kεseε paa na epue firi wͻn ano no. Nkontomposεm ne deԑ wᴐkeka no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Nkᴐmhyԑni), anhwԑ a wobԑha wo ho adi wᴐn ho awerεhoͻ awu, sε wͻnnye saa asεm yi nnie nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛayε deε εwͻ asaase soͻ no afεɛfεdeε ama (asaase) no, sεdeε Yεde bεyε nnipa nsͻhwε, (agyina so ahwε) wͻn mu obi a odi dwuma pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεbεyε deε εwͻ (asaase no) soͻ no (nyinaa) mfuturo, a wira anaa dua (biara) nnka wᴐ soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Anaa w’adwen yε wo sε Ɔbodan no mu foͻ no, ne Adwini a yɛadi (anaasε ntwerε a yɛatwerε fa wͻn ho) no ka Yԑn nsԑnkyerԑnee a ԑyԑ nwanwa no ho anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛberε a mmranteε no kͻbͻͻ wͻn ho adwaa wͻ ͻbodan no mu no, (wͻbͻͻ mpaeε) kaa sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, ma yεn ahummͻborͻ a efri Wo nkyεn, na kyerε yεn kwan wͻ yεn dwumadie yi ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Yɛsii wͻn aso (maa wͻdaa nna tenten) wͻ ͻbodan no mu mfeɛ pii.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Afei Yɛnyanee wͻn sεdeε Yɛbɛhunu akuo mmienu no mu deε onim akontabuo a (ͻbetumi) asese mmerε tenten a wͻde tenaa (ͻbodan no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Yεde wͻn asεm no mu nokorε na εrebͻ wo amaneε. Nokorε sε, wͻyε mmranteε a wͻgyee wͻn Wura Nyankopͻn diiε, na Yεde tenenee kaa wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Yεhyεε wͻn akoma den (maa wͻgyinaa pintinn), εberε a wͻsͻre gyina kaa sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn no ne ͻsoro ne asaase Wura no, yεmfri N’akyi mfrε nyame foforͻ biara; (sε yɛfri N'akyi frε nyame foforͻ bi a), εneε nokorε sε na yɛaka abususεm.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Yεn nkorͻfoͻ woi nom afri Nyankopͻn akyi afa anyame foforͻ. Adεn na wͻmfa tumi anaa nyinasoͻ pefee bi mmrε wͻn? Nipa bͻneni bεn na ͻkyεn obia ͻbͻ ne trim twa nkontompo to Nyankopͻn soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Mmranteε no ka kyerεε wͻn ho wͻn ho sε): “Sε motwe mo ho fri wͻn ho, ne deε wͻsom a εnyε Nyankopͻn no ho a, momͻ mo ho adwaa wͻ ͻbodan no mu. Mo Wura Nyankopͻn de N’ahummͻborͻ bεkata mo so, na Wama modwumadie no ayε bͻkͻͻ ama mo“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Sε awia no pue a wobɛhu sε efri wͻn bodan no so rekͻ nifa soͻ, na sε εrekͻtͻ a etwam san wͻn ho kͻ benkum so, aberε a wͻn wͻ (ͻbodan no) mu wͻ baabi a εhͻ baeε. Woi yε Nyankopͻn nsεnkyerεnee. Obia Nyankopͻn atene no no ͻne obi a wanya kwankyerε, na obi a Ɔbεyera no no, onnya okyitaafoͻ a ͻbεkyerε no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ԑberε a wͻn ada no, (sε wohu wͻn a) wobεdwen sε wͻn anyane, na Yεdane dane wͻn kͻ nifa so ne benkum so; na wͻn kraman a watwe ne nan mmienu a edi animu no mu wͻ aboboa no ano. Sε wopue wͻn so a, anka wobεdane w’akyi adwane wͻn, na anka wͻn ho hu bεhyε wo mu ma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Saa na Yɛnyanee wͻn sεdeε wͻbɛbisa wͻn ho-wͻn-ho. Wͻn mu kasamafoͻ no kaa sε: “Moatena mmerε tenten sεn?” Wͻkaa sε: Yɛatena dakoro anaa dakoro mu kyԑfa bi. (Afei) wͻkaa sε: “Mo Wura Nyankopͻn na Onim mmerε tenten a mode atena (ha); enti monsoma mo mu baako na ͻnfa mo dwetε (sika) yi nkͻ kuro no mu; ͻnhwε aduane a εyε konkron na ͻnfa akͻnhoma wͻ mu merε mo. Na oni ne ho ni, na ͻnhwε yie na wanna mo asεm adi ankyerε obiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[“Efrisε, sε wͻbɛpue mo so (anaasε sε wͻnsa ka mo) a, wͻbɛsi mo aboͻ (aku mo), anaasε wͻbεma mo asan akͻ wͻn som no mu, (na sε εba saa a), εneε monni nkonim“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Saa na Yεmaa (amanfoͻ) hunuu wͻn, sεdeε wͻbɛhunu sε, Onyankopͻn bͻhyε no yε nokorε, na Dͻnhwere no nso akyinyeε biara nni ho. Kae εberε a (kuro no mu foͻ no) gyee akyinye wͻ wͻn nsεm no ho, wͻkaa sε: “Monsi dan nsi wͻn so“. Wͻn Wura Nyankopͻn Nim wͻn yie. (Enti) wͻn a wͻdii nkonim wͻ wͻn asεm no mu no kaa sε: “Yɛbɛsi (Masjid) Nyamedan asi wͻn so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[(Ebi nom) se wͻyε mmiεnsa, wͻn kraman na εka wͻn ho nnan; εna (ebi nom nso) se: wͻyε nnum, na wͻn kraman na εka ho nsia; wͻtwa nkontompo kyerε wͻn adwen wͻ ahuntasεm ho; (ebi nom nso) se, (wͻyε) nson, wͻn kraman na εka wͻn ho nwͻtwe. Ka sε: “Me Wura Nyankopͻn na Onim wͻn dodoͻ, na obiara nnim gyesε (nnipa) kakraabi. Enti εnnye wͻn ho akyinnye, na mmom gyina nsεm a εda adie (a Yɛayi ama woͻ no so). Na hwε na woammisa wͻn ho asεm wͻ (Yudafoͻ ne Kristofoͻ no) mu biara hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Na hwε na woanka amfa biribi ho sε: “Mεyε saa adeε no ͻkyena;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Na mmom (dikan ka sε): “Sε Onyankopͻn pε a”. Sε wowerε fi a, kae wo Wura Nyankopͻn, na kasε: “Ebia me Wura Nyankopͻn bεkyerε me kwan akͻ kwan tenenee a εbεn kyεn woi so “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Saa nkorͻfoͻ no) tenaa wͻn bodan no mu mfeɛ ahaasa na wͻde (mfie) nkron kaa ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), ka sε: “Onyankopͻn Nim berε tenten a wͻde tenaa (ͻbodan no mu). Ɔno na ͻsoro ne asaase so ahuntasεm wͻ no. Sεdeε Osi hunu adeε (pefee) ne sεdeε Osi te asεm (biara); wͻnni okyitaafoͻ biara ka Ne ho, na Onni ͻhokafoͻ biara nso wͻ N’atemmuo mu“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Kenkan Adiyisεm a yɛayi ama woͻ a εfiri wo Wura Nyankopͻn Nwoma no mu no. Obiara ntumi nsesa N’asεm, na wonnya dwane kͻbea biara wͻ N’akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Na nya wo ho aboterε ma wͻn a wͻsu frε wͻn Wura Nyankopͻn anͻpa ne anwummerε de hwehwε N’anim animuonyam no; na enyi w’ani mfri wͻn so nhwehwε wiase afεεfεdeε. Na enni obi a Yɛama n’akoma werε afri Yεn nkaekaeε, na odi n’apεdeε akyi, na n’asεm (anaa nedwumadi bͻne) aborosoͻ no akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Nokorε no fri mo Wura Nyankopͻn hͻ; enti obi a ͻpε no ͻnye ni, na obi a ͻpε no nso ͻmpo. Nokorε sε Yɛasiesie Amanehunu gya a ne wisie betwa wͻn ho ahyia (tesε fasuo) ato hͻ ama abͻneεfoͻ no. Sε wͻsu pε nsuo a, yεbεma wͻn nsuo a εtesε yaawa a yɛanane, ama aworͻ wͻn anim. Nsu bͻne paa ne no; na ahomegye bea bͻne paa nso ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, nokorε sε, Yεmma wͻn a wͻdi dwuma pa no akatua nnyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na Aheman a εwͻ hͻ daa a, nsubͻnten nenam aseε no wͻ wͻn; Yεde sika kͻkͻͻ nkapo bεhyehyε wͻn, na wͻbɛfira kyeme (anaa serekye) ntoma papa monomono, ne kente pa paa a yɛadi mu adwini; na wͻbεgyegye adamu wͻ ahennwa so. Akatua pa paa ne no; na Ahomegye bea pa nso ni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Yε nnipa mmienu bi ho mfatoho bi kyerε wͻn. Wͻn mu baako Yεmaa no bobe turo mmienu, εna Yεde akyiresua nnua twaa ho hyiaeε, εna ne mmienu ntεm no Yεyεε afuo wͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Saa Turo mmienu no mu biara soo ne nnuaba a (ne berε) ampa ho koraa, na Yεmaa nsuo puepue wͻ ne mmienu ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Na onyaa nnaba. Enti ͻka kyerεε ne yͻnko no, εberε a ͻne no rekasa sε: “Mewͻ sika ne nnipa dͻm kεse kyεn wo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[(Ɔde ahomasoͻ) kͻͻ ne turo no mu aberε a wadi bͻne atia ne kraa. Ɔkaa sε: “Menkae sε woi bεsεe da “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[“Na Menkae nso sε Dͻnhwere no bεba; na sε (εba mpo na) mesan kͻ me Wura hͻ a, menya sankͻ-bea a εkyεn woi“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ne yͻnko no ka kyerεε no wͻ εberε a ͻne no rekasa sε: “Enti Wapo Nea Ɔbͻͻ wo fri mfuturo mu, na afei (Ɔbͻͻ wo) fri ahobaeε mu, na afei Ɔnyonoo wo pεpεεpε maa woyεε nipa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[“Mmom medeε, Onyankopͻn ne me Wura; na memfa biribiara mmata me Wura Nyankopͻn ho .“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[“Na εyε ma wo sε wo wuraa wo turo no mu no anka wokaa sε: “Deε Onyankopͻn pε (na εnyε hͻ); Tumi biara nnihͻ gyesε Nyankopͻn hͻ. Sε wohwε me sε sika ne mma a mewͻ sua sene deε wowͻ a-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ebia me Wura Nyankopͻn bεma me deε εyε kyεn wo turo no, na Wͻasiane agradaa mmobͻmuu fri soro (abεsεe no) ama no ayε sε asaase a aduaba biara nni soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Anaasε (Ɔbεma) ne nsuo no awe korakora a wontumi nnhu akyire kwan bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Na (ͻsεeε) betwaa ne nnuaba no ho hyiae; enti ofitii aseε (de awerεhoͻ) kyinkyim nensa wͻ deε wasεe no wͻ (afuo) no ho no ho, aberε a εda hͻ a hwee nni mu a adane abutuo; ͻkaa sε: “Adi ayε me, mehunui a anka mamfa biribi ammata me Wura (Nyankopͻn) ho.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Na wannya (nnipa) kuo bi wͻ Nyankopͻn akyi a wͻbεboa no, na wantumi ammoa ne ho nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Saa berε no, ntwitwagyeε anaasε tumi no nyinaa wͻ Nyankopͻn Nokwafoͻ no. Ɔno na otua akatua pa, na Ne hͻ ne awieε pa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Yε wiase asetena nso ho mfatoho bi ma wͻn: Ɛtesε nsuo a, Yɛsiane fri soro, na asaase so nnuaba no dedi afra na εyε frͻmfrͻmfrͻm fεfεεfε, afei na awo na abubu asin-asin na mframa abͻ no na atu apete. Onyankopͻn na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Sika anaa ahonyadeε ne mma yε wiase yi mu afεεfεdeε; na deε εwͻ hͻ daa ne dwumadi pa; εno na εyε wͻ wo Wura (Nyankopͻn) hͻ, na εno nso na εwͻ akatua pa ne anidaasoͻ pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yεbεma mmepͻ atutu afri hͻ no, wobɛhunu sε asaase bεda so frεtεtεtεtε, na Yεbεboa wͻn nyinaa ano na Yɛnnya wͻn mu biara wͻ akyire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Yεde wͻn bεba wͻ wo Wura Nyankopͻn anim a wͻn ato santen. (Nyankopͻn bεka sε): “Nokorε sε moaba Yεn hͻ sεdeε Yɛdii kan bͻͻ mo no ara. Daabi, na modwen sε, Yεnhyεε εberε biara mmaa mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Yεde (mo dwumadie ho) Nwoma no bεto (mo anim) na wobehunu sε, abͻnefoͻ no bεbͻ hu wͻ deε εwͻ mu no ho, na wͻbεka sε: “Adi ayε yεn! Nwoma bεn na ennya (asεm) ketewa anaa kεseε (biara) na mmom gyesε εsese (ne nyinaa yi)? Wͻbɛhunu deε wͻyͻeε nyinaa sε abεda wͻn anim. Wo Wura Nyankopͻn deε Onni obiara amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Yɛka kyerεε Soro abͻfoͻ no sε: ”Momfa mo anim mmutu fͻm mmerε mo ho ase ma Adam“. wͻn (nyinaa) de wͻn anim butuu fͻm (maa no), gyesε Iblis nko ara. Na ͻka Jinnifoͻ no ho; na ͻyεε ne Wura (Nyankopͻn) ahyεdeε ho asoͻden. Enti morebɛfri M’akyi afa ͻno ne n’asefoͻ no ayͻnkoͻ aberε a wͻyε mo atanfoͻ? Ɛyε nsesaeε bͻne paa ma abͻneεfoͻ no (sε wͻasesa Nyankopͻn som resom ͻbonsam).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Mamma (Jinnfoͻ no) anhunu ͻsoro ne asaase mmͻeε, anaasε wͻn ara wͻn mmͻeε, anaasε Mεfa wͻn a wͻyera (nnipa no) aboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Kae Ɛda a (Nyankopͻn) bεka sε: “Monfrε wͻn a modwen sε wͻka Me ho no. Wͻbεfrε wͻn deε, nanso wͻnnye wͻn so, na Yεde εhyeε anaa ekuu bi bεto wͻn ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Abͻneεfoͻ no behunu Ogya no, na wͻbɛhunu sε wͻrete ahwe mu, na wͻnnya εho kwati kwan biara (nnwane).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yԑnam mfatoho ne abɛbuo ahodoᴐ so akyerεkyerε biribara mu wͻ saa Qur’aan yi mu ama nnipa, nanso onipa yε okyinyefo kyεn biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Ɛnyε hwee na esi nnipa kwan sε εmma wͻnnye nnie wͻ εberε a kwan kyerε no bεba wͻn hͻ, anaasε wͻbεsrε wͻn Wura Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε, na mmom (deε wͻretwεn ne sε) tetefoͻ no kwan no bi bεba wͻn soͻ, anaasε asotwee no behyia wͻn mpu-ne-mpu..]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Ԑnyε hwee ho nti na Yεsoma asomafoͻ no, na mmom sεdeε (wͻde Aheman no mu) anigyesεm no bεbͻ (amanfoͻ) anohoba, na (wͻde Amanehunu gya no nso ho asεm) bεbͻ kͻkͻ. Nanso wͻn a wͻyi boniayε no de nkontompo gye akyinye sεdeε wͻde bɛtu Nokorε no aguo, na wͻfa Me nsεm no ne deε yεde bͻ wͻn kͻkͻ no agorͻ ne fεw die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻyε (nipa) bͻneni kyεn obia yεkae no ne Wura Nyankopͻn Nsεm no a ͻtwe ne ho fri ho, na ne werε firi dwuma a ne nsa adi ato n’anim? Nokorε sε Yεde mmuasoͻ abua wͻn akoma so sεdeε wͻnnte (asεm no) ase, na akraa wͻ wͻn asom. Sε wofrε wͻn kͻ tenenee no mu mpo a, wͻntene da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Mmͻborͻhunu ahyε no mma. Sε Ɔretwe wͻn aso wͻ dwuma a wͻn adie ho a, anka Ɔbεma asotwee no aba wͻn so ntεm. Nanso wͻn wͻ εberε a yɛahyε a wͻnnya ho dwanekͻbea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Saa nkuro a Yεsεee no wͻ εberε a wͻyεε bͻne no, Yεhyεε εberε maa wͻn sεeε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Mose ka kyerεε n’abͻfra (Yusha’u anaasε Yosua) sε: “Mennyae (nanteε anaasε mennye m’ahome) kͻpem sε meduru ͻpo mmienu no abͻeε anaasε mεkͻ so ara mfeɛ mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wɔduruu ne mmienu abͻeε ntεm hɔ no, wͻn werε frii wͻn adwene no, na ͻfaa ne kwan wͻ tokuro bi mu kͻͻ ͻpo no mu maa n’akyi kwan yerae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻtwaa kwan no kͻͻ kakra no, ͻka kyerεε n’abͻfra no sε: “Fa yεn anͻpa duane no bra, ampa sε yɛabrε wͻ yεn akwantuo yi mu paa“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Yusha’u kaa sε: “Wahunu, εberε a yεsoεε wͻ ͻboͻ no soͻ no, me werε frii adwene no, na εnyε obiara na ͻmaa me werε friε na mmom ͻbonsam (na ͻmaa me werε firii) sε mεka akyerε (woͻ), na (adwene) no faa ne kwan kͻͻ ͻpo no mu awanwa kwan bi so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: “Woi na yεrehwehwε no. Enti wɔsan wͻn akyi bεfaa wͻn anamͻn no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Wͻbehunu akoa bi a wͻyε Yεn nkoa no mu baako a Yɛama no ahummͻborͻ a efri Yεn hͻ, na Yεde nimdeε a efiri Yεn hͻ akyerε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Mose ka kyerε no sε: “Meni w’akyi ma wonkyerε me nimdeε a yɛakyerε woͻ no bi?“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[(Hadir) kaa sε: “Nokorε sε wontumi nnya me ho aboterε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[“Ɛbεyε dεn na wanya aboterε wͻ adeε a wonte aseε anaasε wonni ho nimdeε ho? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: ”Sε Nyankopͻn pε a, wobɛhunu sε me wͻ aboterε na menyε w’ahyεdeε nso ho asoͻden “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[(Hadir) kaa sε: “Sε wobedi m’akyi a εneε hwε na woammisa me biribi ho asεm kͻpem sε, me ara mεka ho asεm akyerε woͻ“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Enti wͻsii mu kͻe kosii εberε a wͻforoo nhyεma bi, (Hadir) tuu mu tokuro. Mose kaa sε: “Watu mu tokuro sεdeε emufoͻ no bεmem? Nokorε sε wadi dwuma bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[(Hadir) kaa sε: “Manka ankyerε wo sε wontumi nya me ho aboterε?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: “Ɛntwe m’aso wͻ deε me werε afri no ho, na εnyε dendeenden wͻ me so wͻ deε meyͻeε yi ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Enti wͻsii mu kͻe, kosii εberε a wɔhyiaa abarimaa bi, εna (Hadir) kum no. (Mose) kaa sε: “Wakum onipa a onni nipa kum bͻne ho fͻ? Ampa sε wayε amumuyε kεse.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[(Hadir) kaa sε: “Manka ankyerε wo sε, wontumi nnya me ho aboterε?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: “Sε mebisa wo biribi ho asεm bio wͻ woi akyi a, εneε εne me nnante bio. Na wanya nyinasoͻ wͻ me ho.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Enti wͻsii mu kͻe, kosii sε wͻkͻtoo kuro bi so foͻ, wͻbisaa wͻn hͻ aduane, nanso wͻn ampene sε wͻgye wͻn ahͻhoͻ. Na wͻhunuu (εdan bi) fasuo wͻ kuro no mu a εreyε abuo, enti (Hadir) maa (εdan no fasuo no) so desii hͻ. (Mose) kaa sε: “Sε wobεpene so a, anka εsε sε wogye ho akatua “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[(Hadir) kaa sε: “Woi yε me ne wo ntεm nkradie. Afei na mεkyerε wo deε woanya ho aboterε no aseε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Nhyεma no, εwͻ ahiafoͻ bi a wͻyε adwuma wͻ ͻpo no so, na mepεε sε mema εkam ba ho, efrisε ͻhene bi di wͻn akyi a ͻde aniεden gye nhyεma biara (a εkam nni ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Abarimaa no nso, n’awofoͻ yε agyidiefoͻ, na yɛsuro sε anhwε a ͻde asoͻden ne boniayε abεfͻre wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Enti yεpεε sε wͻn Wura Nyankopͻn de deε ͻyε kyεn no wͻ kronkron yε mu na ͻbεn ahummͻborͻ bεsesa no ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[(Ɛdan) fasuo no nso, na εwͻ mmarimaa nyanka mmienu bi wͻ kuro no mu; na wͻn mmienu sika wͻ aseε. Na wͻn agya yε onipa papa. Enti wo Wura Nyankopͻn pεsε wͻyin duru wͻn mpanim berε mu na wͻbɛyi wͻn sika no, (dwuma a mediiε no) yε ahummͻborͻ a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ. Na εnyε me ara mepε mu na meyͻeε. Woi ne adeε a woannya ho aboterε no nkyerεaseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni, Yudafoͻ no) rebisa wo Zul-Qar’nain ho asεm. Kasε: “Mεka ne ho asεm akyerε mo:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[“Nokorε sε, Yεmaa no tumi wͻ asaase no so na Yɛmaa no biribiara nso ho kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Na ͻfaa kwan so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Kosii εberε a oduruu awia tͻbrε, na ohunuu sε εkͻtͻ wͻ atεkyε tuntum nsuo aniwa bi mu, na ohunuu nnipa bi wͻ ho. Yεka kyerεε no sε: “Zul-Qar’nain (wo wͻ tumi) sε wotwe wͻn aso anaasε woyε wͻn yie“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[(Zul-Qar’nain) kaa sε: “Obi a ͻbεyε bͻne no deε yεbεtwe n’aso ansa na (saa nipa no) asan akͻ ne Wura Nyankopͻn hͻ ama Ͻde asotwee a εyε hu atwe n’aso (bio).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεgye adie na wadi dwuma pa no obenya akatua pa no, na Yεbεka Yɛahyεdeε a εyε bͻkͻͻ akyerε no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Afei ͻfaa kwan so-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Kosii εberε a oduruu awia pue berε, na ohunuu sε epue wͻ nnipa bi so a Yεmmaa wͻn awia no ho akatasoͻ biara a wͻde kata wͻn ho so (fri awia no hyeԑ no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Saa ara na εteε. Nokorε sε, Yɛnim deε εda (Zul-Qar’nain) anim no ho asεm nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Na ͻfaa kwan so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Kosii sε oduruu mmepͻ mmienu no ntεm, na ohunuu nnipa bi wͻ ho a wͻnte kasa ase koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Zul-Qarnain, Gog ne Magog yε nsεmͻnedifoͻ wͻ asaase yi so, enti yɛntua biribi ma wo na wonsi ban wͻ yεn ne wͻn ntεm?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[(Zul-Qar’nain) kaa sε: “Deε Nyankopͻn de me agyina soͻ no yε; enti modeε monfa ahoͻden mmoa me; mεyε εban ato mo ne wͻn ntεm “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[“Monfa dadeε ntayaa mmrε me“. Afei ͻhyεε bea a εda bepͻ no mmienu no ntεm no mma pεpεεpε no, ᴐka kyerεε wͻn sε: “(Monfa afa) nhu mu, na εberε a (εyεε kͻͻ sε) ogya no, ͻkaa sε: “Momrε me yaawa a yɛanane nhwie ngu so“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Enti amma (Gog ne Magog) antumi amfro na wͻantumi ammͻ emu tokuro nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[(Zul-Qar’nain) kaa sε: ”Woi yε ahummͻborͻ a efri me Wura Nyankopͻn hͻ; na sε me Wura Nyankopͻn bͻhyε no ba a, Ɔbεyε no gᴐsͻgͻsͻ, na me Wura Nyankopͻn bͻhyε deε εyε nokorε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Saa da no Yεbegyae ama ebi atwi afa ebi so (sεdeε asorͻkye bͻ fa ebi soͻ no), na yεbͻ totorobεnto no mu a Yεbεboa wͻn nyinaa ano abom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Saa Da no Yεbεda Amanehunu gya no adi pefee akyerε boniayεfoͻ no—]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Wͻn a na biribi akata wͻn ani wͻ M'afutusεm no ho no a na wͻntumi ntie no]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Enti wͻn a wͻyi boniayε no dwen sε wͻbetumi afri M’akyi afa me nkoa no (tesε Soro abͻfoͻ, Yesu ne wͻn a ԑkeka ho no sε wͻn) akyitaafoͻ? Nokorε sε Yɛasiesie Amanehunu gya no sε anigyedeε anaa soεbrε ama (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Enti yԑnkyerε mo wͻn a wᴐn nnwuma ayԑ brԑguo paa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[(Wͻne) wͻn a wͻn mmͻdenmmͻ no ayε kwa wͻ wiase asetena yi mu, na wͻn adwen yε wͻn sε wͻredi dwuma pa bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no ne wͻn a wͻpo wͻn Wura Nyankopͻn Nsεm ne Ne nhyiamu (da) no, enti wͻn nnwuma ayε kwa. Enti wͻnni kyεfa pa biara a Yεbɛsusu ama wͻn wͻ Wusͻreε da no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Amanehunu gya no na εbεyε wͻn akatua, εnam po a wͻpoo Nokorԑ no, na wͻdii Me nsεm ne M’asomafoͻ no ho fεw nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, Soro Aheman Fir’daws bεyε soԑ brԑ ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Wͻbεtena mu, na wͻnhwehwε sε wͻbɛfri hͻ da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε ͻpo yε tworͻ nsuo de ma me Wura Nyankopͻn Nsεm, εna yεde ͻpo (dodoͻ) no sεso reka ho mpo a, anka εbεsa ansa na me Wura Nyankopͻn Nsεm no asa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Meyε onipa tesε mo ara, deԑ yɛayi akyerε me ne sε, mo Wura Nyankopͻn no yε Awurade baako, enti obi a ͻwͻ anidaasoͻ sε obehyia ne Wura Nyankopͻn no, εneε oni dwuma pa, na ͻnhwε yie na wͻamfa obiara ammata ne Wura Nyankopͻn som ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="19">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Kaaf-- Haa—Yaa – Ain-- Soaad.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Woi yε) nkaebͻ fa ahummͻborͻ a wo Wura Nyankopͻn de huu N’akoa Zakariya mmͻbͻ;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛberε a osu frεε ne Wura Nyankopͻn wͻ kokoa mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, me honam mu nnompe nyinaa ago, na me tri nwii nso ahura dwono fitaa, na su a mesu frε Woͻ no mu biara nnihͻ a, ansi me yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na mesuro me nkorͻfoͻ a εwͻ m’akyi; me yere nso ayε bonini, enti dom me kyԑ me (ba anaasε) okyitaafoͻ a ofri Wo hͻ-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[a, ɔbɛdi m’adeε na wadi Yakobo asefoͻ adeε. Me Wura Nyankopͻn, yε (saa abͻfra a Wode no bεma me) no obia Wogye no to mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Soro abɔfoɔ kaa sɛ) “Zakariya, Yεde abarimaa bi rehyε wo bͻ, yεfrε no Yah’ya (Yohane) Yenii kan ntoo obi din te saa “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Zakariya kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, εbεyε dεn na manya ba aberε a meyere yε bonini, nokorε mu me nso manyin abᴐ akͻkora?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Ɔbɔfoɔ no) kaa sε: “Saa (ara na εbεyε). Wo Wura Nyankopͻn se: “Ɛyε mmrε ma Me, nokorε sε Medii kan bͻͻ wo a, (saa berε no) na wonyε hwee“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Zakariya kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, ma me (ho) nsεnkyerεnee. (Onyankopͻn) kaa sε: Wo nsεnkyerεnee ne sε, (εwom sε) wote apͻ deε, nanso wo (nntumi) nkasa nnipa ho nnansa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Enti opue fri pie no mu baa ne nkorͻfoͻ no hͻ, na ͻde nsεnkyerεnee kasa kyerεε wͻn sε: “Momͻ (Nyankopͻn) abodin anͻpa ne anwummerε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Yahaya, fa ahoᴐden sᴐ Nwoma no mu; na Yԑmaa no adwen wᴐ ne nkᴐdaa berԑ mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[San (maa no) nti mmͻborͻ akoma a efri Yεn hͻ, san yԑԑ no (nipa) kronkron; na ͻyε obi a osuro Nyame.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Na ͻyε ayεmyε ma n’awofoͻ, na ͻnyε ahomasoͻ (nipa, anaa) asobrakyeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Asomdwoeε wͻ ne so wͻ εda a yεwoo no, εne da a owuiε ne εda a yεbenyane no aba nkwa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Na kae Mar’yam nso (ho asԑm) wͻ Nwoma no mu. Ɛberε a ͻtwee ne ho frii n’abusuafoͻ ho kͻͻ apueɛ fam hͻ baabi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɔfaa ntware mu twaree ͻne wͻn ntεm, ɛna Yεsomaa Yε honhom baa ne hͻ bεdaa ne ho adi kyerεε no tesε onipa sεso pεpεεpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Mar’yam kaa sε: “Mehwehwε Ahummͻborͻ Hene no hͻ ntwitwagyeε wͻ wo ho, sε woyε Nyamesuroni a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[(Ɔbͻfoͻ no) kaa sε: “Medeε meyε wo Wura Nyankopͻn bͻfoͻ; (Wasoma me) sε menfa abarimaa kronkron bi mεkyε wo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Mar’yam kaa sε: ”Ɛbεyε dεn na manya abarimaa aberε a ͻbarima mfaa ne ho nkaa me, na menyε odwammanfoͻ nso?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[(Ɔbͻfoͻ no) kaa sε: “Saa ara na (εbεyε); wo Wura Nyankopͻn aka sε: “Ɛyε mmrε ma Me. Sεdeε Yεbεyε no nsεnkyerεnee ne ahummͻborͻ a efri Yεn hͻ ama nnipa. Ԑyε asεm a yɛahyehyε awie”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Enti (Mar’yam) nyinsεn (abͻfra) no; na ͻtwee ne ho de (nyinsεn) no kͻͻ akyirikyiri baabi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Awoͻ yeaa no de no kͻͻ akyiresua dua bi ho. Ɔkaa sε: “Ɛkaa menko a anka medii kan wui ansa na (asεm) woi (reba), anka yεwerε afri me koraa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti (εnee bi) fri n’ase frεε no sε: “Ɛmma wo werε nho, wo Wura Nyankopͻn ayε asuwa bi wͻ w'ase hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Woso akyiresua dua no bra w'anim na akyiresua aba foforͻ a abereε bεte atͻ wo so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Di, na nom na ma w’ani nnye. Sε wohu onipa biara a, ka sε: “Mahyε Ahummͻborͻ Hene no akͻmkyene ho bͻ, enti menkasa onipa biara ho nnε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Mar’yam faa (abͻfra) no de no baa n’abusuafoͻ hͻ. “Wͻkaa sε: “Nokorε sε wode awanwadeε aba (fie)“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Aaron nua baa, na wopapa nyε onipa bͻneni, εna wo maame nso nyε (ͻbaa) dwamanfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Enti Mar’yam (de nensa) kyerεε (abͻfra) no so. Wͻkaa sε: “Ɛbεyε dεn na yɛatumi ne akokoaa a ͻda tanaa mu akasa? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[(Yesu) kaa sε:” Nokorε meyε Onyankopͻn akoa. Ɔde Nwoma no ama me, εna Wayε me ɔkͻmhyεni;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ɛna Wahyira me wͻ baabiara a me wͻ biara, εna Wayε Nyamefrε ne Zaka no nso nhyε ama me wͻ mmerε tenten a mete aseε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ɛna (Onyankopͻn ahyε me sε menyε) ayεmyε ma me maame, na Wammͻ me (obi a meyε) ahomasoͻ anaa tibͻneni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Asomdwoeε wͻ me so wͻ εda a yεwoo me, ne εda a mewuo ne εda a yεbenyane me aba nkwa mu bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Saa na Mar’yam ba Yesu no ho asεm no teε. (Woi ne Yesu ho) nokwasεm no a wͻregye ho akyinnyeε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɛmfata mma Nyankopͻn sε Ͻwo ba. Kronkron Hene ne no. Sε Ɔhyehyε biribi a, deε ͻka kyerε adekorͻ no ara ne sε: “Yε! na ayε “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[(Yesu kaa sε) : “Nokorε, Onyankopͻn ne me Wura, εna Ɔyε monso mo Wura, enti monsom no. Woi ne kwan tenenee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Nanso ntotoo bεtͻͻ akuo no ntεm (wͻ Yesu ho); enti due nka (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no, wͻ Da kεseε no nhyiamu no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻbɛsi ahunu adeε kann ate asεm kann wͻ Ɛda a wͻbεba Yεn hͻ no, nanso abͻneεfoͻ no wͻ ͻyera pefee mu nnε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Enti (Ɔkͻmhyεni), bͻ wͻn kͻkͻ wͻ berεguo Da no ho, εberε a yεbɛdi asεm no awie no, nanso (seesei) wɔabu wͻn ani agu so a wͻn nnye nnie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεn na Yɛbɛdi adeε wͻ asaase no soͻ na Yεn hͻ na wͻn (nyinaa) bεsan aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Na kae Abraham (ho asԑm) wͻ Nwoma no mu. Nokorε sε na ͻyε ɔkͻmhyεni nokwafoɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻka kyerεε n’agya sε: “M’agya, adεn na wosom adeε a εnte (asεm) na enhunu (adeε) na entumi mma wo mfasoͻ biara?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[M’agya, nokorε sε nimdeε aba me hͻ a ebi maa wo hͻ enti di m’akyi, na menkyerε wo kwan tenenee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[M’agya, hwε na woansom bonsam. Nokorε sε ͻbonsam ate Ahummͻborͻ Hene no so atua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[M’agya, nokorε, mesuro sε anhwε a na asotwee bi fri Ahummͻborͻ Hene no hͻ abεsͻ wo mu, na wo akͻyε ͻbonsam yͻnko.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Ne papa) kaa sε: ”Abraham, wompε m’abosom no? Sε woanyae (wonsεm keka ne wo nneyεε no) a, mɛsi wo aboͻ. Enti fri me so kͻ akyirikyiri seesei ara”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Abraham kaa sε: ”Asomdwoeε nka wo; mεsrε me Wura Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε ama wo. Nokorε sε Ne yεm yε ma me”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Matwe me ho afri mo ho, ne deε mofri Nyankopͻn akyi sufrε wͻn no, na meresu afrε me Wura Nyankopᴐn; na ebia mesufrε me Wura Nyankopᴐn a mesufrε no nnyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Abraham twee ne ho frii wͻn ho, ne deε wɔfri Nyankopɔn akyi som no ho no, Yεmaa no Is’haaq ne Ya’aquub, na Yεyεε wͻn (mu) biara nkכmhyεni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Na Yεde Y'ahummͻborͻ dom wͻn, na Yεmaa amansan bͻͻ wͻn din pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Kae Mose nso wͻ Nwoma no mu. Nokorε sε na ͻyε (onipa) a yatu no asihͻ, na ͻyε Ɔsomafoͻ (san nso yε) nkɔmhyεni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Yεfrεε no wͻ bepͻ (Sinai) nifa so hͻ, na Yεmaa no bεnee Yεn ne no dii nkutahoo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Yefri Y’ahummͻborͻ mu dom no maa ne nua Aaron bεyεε nkͻmhyεni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Kae Ishmael nso wͻ Nwoma no mu. Nokorε sε na odi nokorε wͻ bͻhyε no ho. Na ͻyε ͻsomafoͻ (san nso yε) nkͻmhyεni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Na ͻhyε n’abusuafoͻ ma wͻ’frε Nyame san yi Zaka. Na (ͻyε nipa a) yagye no atom paa wͻ ne Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Kae Idriis nso wͻ Nwoma no mu. Nokorε sε na ͻyε nkͻmhyεni nokwafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Yεpegyaa no gyinaa gyinabrε a εkorͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ yi na Nyankopͻn adom wͻn wͻ nkͻmhyεfoͻ no mu wͻ Adam asefoͻ no mu, ne wͻn a Yε’soaa wᴐn kaa Noa ho no mu, ne Abraham asefoͻ no, ne Israel (anaasε Yakobo asefoͻ no), ne wͻn a Yε’kyerɛε wͻn kwan, yii wͻn (wͻ adasamma mu no). Sε yεrekenkan Ahummͻborͻ Hene no Nsεm no kyerε wͻn a, wͻ’de wͻn ho kͻ fͻm de wͻn anim butu fͻm su.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Wͻn akyiri no, anaamusifoͻ bi besii wͻn anan mu a wͻ’buu wͻn ani guu Nyamefrε no soͻ, na wͻ’dii akͻnnͻ deε akyi. (Saa nkorͻfoͻ no) behyia ͻsεeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn a wͻbεsakra wͻn adwen na wagye adie, na wͻ’adi dwuma pa, saa nkorͻfoͻ no na wͻ’bewura Soro aheman no mu no, na yensisi wͻn wͻ hwee ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Aheman a εwͻ hͻ daa a, Ahummͻborͻ Hene no ahyε Nenkoa no ho bͻ a εwͻ kokoa mu no (emu na wͻ’bεtena). Nokorε sε Onyankopͻn bͻhyε bεyε hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Wͻ nnte nsεmhunu wͻhͻ, gyesε Asomdwiε. Wͻbenya wͻn akͻnhoma anͻpa ne anyumerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Saa na Aheman a Yεde bεma Yεn nkoa no a wͻsuroo Nyame no bedi adeε wͻ mu no siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Yεn (Soro abͻfoͻ no) yensiane (mma asaase so) gyesε (εnam) wo Wura Nyankopͻn ahyεdeε so. Ɔno na deε εwͻ y’anim ne deε εwͻ y’akyi ne deε εwͻ ne mmienu mfinimfii (nyinaa) wͻ no. Wo Wura Nyankopͻn werε mmfi (hwee).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase ne deε εwͻ mfinmfii Wura (ne no), enti som no, na si abotrε wͻ Nesom no ho. Enti wonim obi a ͻne Nyankopͻn din sε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Onipa ka sε: “Ɛberε a m’awuo, mεsan anyane aba nkwa mu bio?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Enti onipa nkae sε, nokorε sε Yɛdii kan bͻͻ no aberε a na ͻnyε hwee?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), mede wo Wura Nyankopͻn di nse sε: “Yε bεboa wͻn ne abonsamfoͻ no (nyinaa) ano, na Yεde wͻn abetwa Ogya no ho ahyia wͻ (wͻn) nkotodwe so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Ansa na ekuo biara mu no, Yayiyi wͻn a na wͻyε den te Ahummͻborͻ Hene no so atua no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yenim momu wͻn a wͻfata sε yεhye wͻn wͻ (Amanehu gya no) mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Momu biara betwam wͻ hͻ. Woi yε nhyehyεε a εwͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ a εbԑyε hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Afei Yebeyi wͻn a wͻsuroo Nyame no afri mu, na Yagya abͻneεfoͻ no wͻ mu (wͻ wͻn) nkotodwe so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan Yεn nsεm pefee no kyerε wͻn a, wͻn a wͻ nnye nnie no ka kyerε wͻn a wagye adie no sε: “Akuo mmienu yi (agyidiefoͻ ne kaafirfoͻ no) emu deε εwͻ hen na ekuta gyinabrε pa na (εwͻ) hyia-dan a edi mmu a abadwafoͻ papa paa wͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Aman dodoͻ sεn na Yɛdii wͻn anim kan sεee wͻn a na wͻn wͻ nneεma pa ne nnipadua a εyε fε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Obi a ͻwͻ ͻyera mu no, Ahummͻborͻ Hene no ma no berε tenten ma no kosi sε wͻ’behu deε yabͻ wͻn ho kͻkͻ no, sε εyε asotwee no, anaasε Dͻnhwere no. (Ԑhͻ na) wͻ’behu deε ne gyinabrε nyε, na n’asraafoͻ (anaa nedͻm) nni ahoͻden.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn de tenenee bεka wͻn a wͻ’anya kwankyerε no ho. Na dwumadi pa a (εho akatua pa) wͻ hͻ daa no, εno na εyε wͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ, na (εno nso na εwͻ) akatua (pa) ne awieε pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Wahunu obi a ͻnnye Yεn Nsεm no nnie, na ͻkasε: “Yε’bεma me sika ne mma (wͻ mewuo akyi no)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[(Saa nnipa no) anya ahuntasԑm no ho nimdeε bi, anaasε wanya Ahummͻborͻ Hene no hͻ bͻhyε bi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Daabi, Yεbεtwerε deε ͻka no (nyinaa), na Yatwe asotwee no mu tenteenten ama no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Na (newuo akyiri no) Yεbedi n’adeε a ͻreka ho asεm no, na ͻno nko ara aba Yεn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Wͻn afri Nyankopͻn akyi afa anyame foforͻ sεdeε wͻbεma wͻn tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Daabi, (saa Da no wͻn anyame no) bεpo ͻsom a na wͻsom wͻn no, na wͻbεyε atamfo atia wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Wonhunu sε Yεsoma abonsamfoͻ no ba boniayεfoͻ no so bεtoto gu wͻn asom bͻ wͻn ansͻn (ma wͻdi bͻne)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Enti εmpre woho wͻ wͻn ho; efrisε Yabu (nna no) bu paa ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yεbεboa Nyamesurofoͻ no ano akͻ Ahummͻborͻ Hene no hͻ, tesε nnipa kuo bi a wͻrekͻgye animuonyam (anaa abasobͻdeε no),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Yεbεka abͻneεfoͻ no nso akͻ Amane-hunu gyem tesε nyεmmoa bi a sukͻm de wͻn na yεreka wͻn akͻ nsuo mu no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) obiara nni ntwitwagyeε ho tumi, gyesε obi a ͻne Ahummͻborͻ Hene no ayε apam (anaasε ͻne no ahyε bͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Wͻkeka sε: ”Ahummͻborͻ Hene no wᴐ ba “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Nokorε sε mode abususεm aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Ɔsoro reyε asunsuan wᴐ ho na asaase nso reyε apaepae ama mmepͻ nso abubu gͻsͻgͻsͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Sε yabͻ ͻba din (anaasε wͻde awoͻ) asusu Ahummͻborͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Ԑmfata mma Ahummͻborͻ Hene no sε ͻwᴐ ba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ soro ne asaase so no mu biara ba Ahummͻborͻ Hene no hͻ wͻ akoa din mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn Nim wͻn dodoͻ, na W’akan wͻn kan paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Wusᴐreԑ da no wͻn mu biara nko ara na εbεba Nehͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwumapa no Ahummͻborͻ Hene no de ͻdͻ bεma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Enti Yayε (Qur’aan) no mmrε ama wo kεterεma, sεdeε wode bεhyԑ Nyame-surofoͻ no bᴐ, na wode bεbͻ wͻn a wͻreko tia dendeenden no nso kͻkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Awoͻ ntoatoasoͻ sεn na adi wͻn anim kan a Yasεe wͻn? Wohunu wͻn mu baako mpo, anaasε wote wͻ’nka anaasε wͻn ho mpopoeε bi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="20">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Toaa - Haa]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) Yɛansiane Qur’aan amma wo sεdeε wobεsopa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na mmom εyε afutusεm dema obi a osuro Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɛyε Adiyisεm a efri Nea Ɔbͻͻ asaase ne ͻsoro a εkorͻn no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ahummͻborͻ Hene no a, Ɔte tumi ahennwa no soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so, ne deε εwͻ ne mmienu mfinifii ne deε εwͻ asaase ase nyinaa yε Ne dea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε woka asεm bi ma no pue a, nokorε sε Onim kokoa mu asԑm ne deε asuma kyԑn saa (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn, awurade foforͻ biara nnihͻ gyesε Ɔno nko ara. Ɔno na abodin pa nyinaa wͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Enti Mose ho asεm no abɛduru wo hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ohunuu egya bi, ͻka kyerεε n’abusuafoͻ no sε: “Montwεn, nokorε sε mahunu egya bi, na ebia mede gya-sramma bi befri mu abrε mo, anaasε menya kwan kyerε bi wͻ ogya no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ԑberε a ͻbaa (egya no) ho no, εnee bi frεε (no) sε: “ Musa !”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Me ne wo Wura Nyankopͻn no, enti worͻ wo mpaboa no, efrisε wo wͻ eku anaasε bonhwa kronkron Tuwa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Mayi wo (sε Me somafoͻ) enti tie Adiyisεm a yεreyi (akyerε woͻ no):]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[“Nokorε sε, Me ne Nyankopͻn, awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Menko ara, enti som Me, na frε Nyame fa kaekae Me “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Dͻnhwere no reba, aka kakraabi sε Mada no adi sεdeε Metua ͻkra biara mmͻdemmͻ a, ͻbͻeε no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Enti hwε na wamma obi a ͻnnye nnie, na odi n’apεdeε akyire no antwe wo amfri (Nokorε no) ho amma wannkͻsopa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[“Mose, εdeεn na εwͻ wo nsa nifa mu no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Ɛyε me poma: Metu twene no, mede bubu wira ma m'ayεmmoa, na mewͻ nneεma foforͻ bi nso a me de yε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Mose, fa to fͻm .“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Enti ͻto twenee fͻm, na hwε; ͻwͻ a ͻretwe ne ho aseε bi nie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Sͻ no mu, ensuro. Yεbεsan de no aba sεdeε na ͻteε kane no ara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Twe wonsa bra wo nkyεn mu, εbepue aba fitaa a ͻhaw biara nni ho, (woi nso) yε nsεnkyerεnee foforͻ;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Sεdeε Yεbεkyerε wo Yεn nsεnkyerεnee akεseε no mu bie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Kͻ Farao hͻ, nokorε sε wayε bͻne atra so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn, bue m'akoma mu ma me,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Na ma me dwumadie yi nyε bͻkͻͻ ma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Na sane apͻ a εwͻ me kεterεma soͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻbεte m’asεm aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Na mame boafoͻ fri m’abusua mu]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[(a, ͻne) Me nua Aaron,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Na fa no so hyε me den,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Na fa no bata me dwumadie no ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Sεdeε yεbεbͻ wo abodin kεse,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Na yɛakaekae wo kεse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Wo na Wohu yεn (aberε biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: ”Mose, ampa sε yεde w’abisa deε no ama wo“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ampa nso sε, Yεde Y’adom ama wo pεn wͻ εberε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Yεnam yikyerε so yi kyerεε wo maame-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Sε: “Fa no to adaka mu, na fa no si nsuo no mu, na nsuo no de no bεba kokoͻ so, na Metamfo ne ne tamfo bεfa no. Na Mede Me ho dͻ maa wo, sεdeε yεbεtete wo wͻ M’ani soͻ (anaasε abrε a M’ani tua).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wo nua baa (Mar’yam) kͻkaa sε: “Menkyerε mo nea ͻbεhwε no ama mo? Enti Yεsan de wo brεε wo maame, sεdeε n’ani bεgyeε, na ne werε nhoͻ. Wokum onipa, na Yεgyee wo frii awerεhoͻ mu, na Yεde nsͻhwε sͻͻ wo hwεe. Na wotenaa Mad’yanfoͻ no mu mfeɛ bi mu. Afei Mose, wobaa ha sεdeε yɛahyehyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Matu wo ama Me ho (ayε wo Me somafoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Wo ne wo nua (Aaron) momfa Me nsεnkyerεnee nkͻ (Farao) hͻ, na monhwε na moammu mo ani annwu Me ho nkaekaeε so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Monkͻ (Farao) hͻ. Nokorε sε wayε bͻne atra so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Monka kasa a emu dwoͻ nkyerε no, na ebia ͻbεfa afutuo no, anaasε ͻbesuro (Nyame).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, nokorε, yɛsuro sε anhwε a ͻde ntԑmpԑ ato ahyԑ yԑn so anaasε ͻde asoͻden ayε bͻne bi ama aboroso“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Ɛmma monsuro, efrisε Meka mo ho, Mete na Mehunu nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Enti monkͻ ne hͻ, na monka sε: “Nokorε sε yεyε wo Wura Nyankopͻn n'asomafoͻ, enti fa Israel mma no ma yεn; na εnhyε wͻn aniεyaa. Ampa sε yεde nsεnkyerεnee fri wo Wura Nyankopͻn hͻ aberε wo. Asomdwoeε no wͻ obia odi tenenee no akyi so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Ampa sε, yɛayi akyerε yεn sε, asotwee da obia ͻbεbu (Asεm) yi atorͻsεm adane n’akyi ama no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Mose, enti hwan ne mo mmienu Wura Nyankopͻn no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Mose buaa sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn no ne Nea Ɔde ade biara ma sεdeε ne mmͻeε ne ne su siteε, εna Ɔsan kyerε (no) kwan tenenee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Enti tetefoͻ awoͻ ntoatoasoͻ no nso ho asεm te sεn?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Ɛno ho nimdeε wͻ Nwoma mu wͻ me Wura Nyankopͻn hͻ; me Wura Nyankopͻn nyε mfomsoͻ, na Ne werε mmfi nso”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wayε asaase atrε mu asε hͻ ama mo, εna Watwitwa akwan ato mu ama mo, εna Osiane nsuo fri soro, na Yεde ma nnuaba ahodoͻ fifiri mmienu mmienu (anini ne abedeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Monidi na moma mo ayεmmoa nso nidi. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema mmadwemmafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[{Asaase} mu na Yεbͻͻ mo firiiɛ, na emu na Yεbεma moasan akͻ, na emu na Yεbεsan ama mo apue afri wͻ εberε a εtͻso bio (no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde Yεn nsεnkyerεnee no nyinaa kyerεε Farao, nanso obuu no atorͻsεm na ͻpoe (wannye anni).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: ”Mose, wode wo ntafowa aba rebɛtu yεn afri y’asaase so?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Yεnso yεbyi ntafowa a εte saa akyerε wo, enti hyε berε to yε ne wo ntεm; yɛmmu so, wonso saa ara; (na yɛnhyia) wͻ bea a εyε pεpεεpε (ma yεn mmienu nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: ”Ɛberε a yεde ahyε mo no ne Afahyε da no, na ma amanfoͻ no nhyia anͻpa-wia berε (no mu)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Enti Farao danee ne ho kͻ kͻbͻͻ ne pͻ na ͻsan bae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Mose ka kyerεε wͻn sε : “Adi ayε mo! Monhwε na moammͻ mo trim antwa nkontompo anto Nyankopͻn so, na anhwε a Ɔde asotwe bεtwe mo aso. Ampa sε obi a otwa nkontompo (to Nyankopͻn soͻ) no bɛdi nkoguo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Enti wͻgyee wͻn ho akyinnye wͻ wͻn nsεm no ho (fa Mose ho), nanso wͻde wͻn agyinatuo no siεe.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Nokorε mu, saa nnipa mmienu yi yε ntafowayifoͻ mmienu a wͻpεsε wͻde wͻn ntafowa no bɛtu mo fri mo asaase soͻ na wͻyi mo amammerε pa no fri hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Enti momoa adwen (a mowᴐ) nyinaa ano na monto santen mmra, na ampa sε obi a obedi nkonim nnε no benya sadeε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Mose, wona (wobɛdi kan) atoͻ anaasε yεn na yɛni kan ntoͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Daabi, (moni kan) nto. Na hwε (εberε a wͻtoeε no) wͻn ntafowa no maa wͻn nhoma ne wͻn mmaa no daa adi maa no yεε sεdeε εrekͻ ntεntεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Enti Mose nyaa hu bͻ bi wͻ ne mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Yεkaa sε: “Ensuro, nokorε sε wo na wadi nkonim anaasε wo na wo wͻ soͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Fa deε εwͻ wonsa nifa mu no to fͻm na εbεmemene deε wͻn ayε no. Deε wͻn ayε no yε ntafowayifoͻ naadaa akwan. Babiara a ntafowayini bi befri aba biara no onni nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Enti ntafowayifoͻ no de wͻn ho kͻͻ fͻm de wͻn anim butuu fͻm kaa sε. “Yɛagye Aaron ne Mose Wura Nyankopͻn no adi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Moagye no adi wͻ aberε a me mmaa mo kwan? Nokorε sε, ͻne mo panin a ͻkyerεε mo ntafowa yie. Enti mɛtwitwa mo nsa ne mo nan abͻ no abira na mabͻ mo asennua mu wͻ akyeresua dua ho, ama moahu nokorε sε, yεn mu nea ͻwͻ asotwee a, ano yε den, na εkyε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yɛntumi nnyi wo (Farao) na yɛnnyae nsεnkyerεnee pefee a aba yεn hͻ, ne (Nyankopͻn) no a Ɔbͻͻ yεn no, enti atemmuo (biara) a wowͻ bu (tia yεn no) bu (tia yεn). Wiase asetena yi mu atemmuo na wobɛtumi abuo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, yɛagye yɛ Wura Nyankopͻn no adi sεdeε Ɔde yεn mfomsoͻ bεkyε yεn, ne ntafowa yie a wohyεε yεn wͻ ho no. Nyankopͻn na ͻyε (kyεn wo Farao wͻ akatua pa mu) na (N’asotwee nso na) εwͻ hͻ daa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, obia ͻbεba ne Wura Nyankopͻn hͻ na ͻyε bͻneεni no, nokorε sε Amane hunu gya no wͻ hͻ ma no. Onnwu wᴐ egya no mu, na onya nkwa nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Na obia ͻde gyedie bεba Ne hͻ na wadi dwumapa no, saa nkorͻfoͻ no na gyinaberε a εkorͻn no wͻ wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Aheman a εwͻ hͻ daa a nsubͻnten nenam aseε no, emu na wͻbεtena afe bͻͻ. Ɛno ne wͻn a wͻyεε kronkron no akatua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Ampa, Yɛyi kyerεε Mose sε: “Fa Me nkoa no tu kwan anadwo, na pae εkwan a εso awoͻ ma wͻn wͻ ͻpo no mu, na ensuro sε (Farao ne n’asraafoͻ no) bεto (woͻ), na ensuro nso (sε nsuo bεfa woͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Farao de n’asraafoͻ tii wͻn, enti nsuo yiri faa wͻn na εkataa wͻn so korakorakora.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Farao yeraa ne nkorͻfoͻ, na wankyerε wͻn kwan tenenee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Israel mma, nokorε sε Yεgyee mo frii mo atamfo nsam, εna Yεne mo yεε apam wͻ bepͻ Sinia nifa so, na Yɛsianee Mana ne Salwa maa mo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[(Kaa sε): ”Monidi mfri nnepa a Yεde abͻ mo akͻnhoma no mu, na monhwε na moanyε ho asoͻden, anyε saa a M’abufuo bεba mo so, na obi a M’abufuo bεba ne soͻ no, nokorε sε wasopa “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Mena Mede obia ͻsakra n’adwen, na ͻgye die, na odi dwumapa, na ͻfa ͻkwan tenenee no soͻ no bͻne kyε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[(Ɛberε a Mose kͻͻ bepͻ no so hͻ no Nyame bisaa no sε) : “Mose, εdeεn nti na wode ntεmpε afri wo nkorͻfoͻ no hͻ yi? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Wͻnam manamͻn so di m’akyi, na me Wura Nyankopͻn, meyεε ntεm baa Wo hͻ sεdeε wobεgye me ato mu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) kaa sε: “Nokorε Yɛayε wo nkorͻfoͻ no nsͻhwε wͻ w’akyi, na Saamiri ayera wͻn“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Mose de abufuo ne awerεhoͻ san baa ne nkorͻfoͻ no hͻ. Ɔkaa sε: “Me nkorͻfoͻ, enti mo Wura Nyankopͻn anhyε mo bͻ pa? Anaasε bͻhyε no berε no kwan ware ma mo anaa, anaasε mopεsε abufuo a efri mo Wura Nyankopͻn hͻ no ba mo soͻ, enti na mobuu bͻhyε a (moahyε) me no soͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Ɛnyε yɛtumi mu na yεde buu bͻhyε a (yɛahyε) woͻ no soͻ, na mmon yεde (Farao) nkorͻfoͻ no agudeε adesoa no soaa yεn, na yεto guu (ogya mu) na adwen a Saamirii de baeε ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Oyii nantwi bedeε honam a εwͻ nnee (frii ogya no mu) maa wͻn, ԑna wͻkaa sε: ”Woi ne mo nyame no ne Mose nyame no, nanso (Mose) werε afi “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Enti wͻnhunu sε (nantwie no) mma wͻn asεm biara ho mmuaeε, na enni tumi bi a εde ͻhaw anaasε mfasoͻ bi berε wͻn?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Ampa sε Aaron dii kan ka kyerεε wͻn sε: “Me nkorͻfoͻ, yεde woi ayε mo nsͻhwε, mo Wura no ne Ahummͻborͻ Hene no, enti moni m’akyi na moni m’ahyεdeε so “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yɛnnyae (nantwi bedeε) no som kͻpem sε, Mose bεsan aba yεn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[(Mose san baeε no) ͻkaa sε: “Aaron, εdeεn na esii wo kwan (na wantea wͻn) wͻ εberε a wohunuu sε wͻreyera,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Na wanni m’akyi (sεdeε mehyεε woͻ)? Enti wabu m’ahyedeε so?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[(Aaron) kaa sε: ”Eno ba, mpari nnsͻ meti anaa m'abͻdwesε mu. Nokorε sε, na mesuro sε, anhwε a waka sε: “Wama mpaepaemu aba Israel mma no ntεm, na woantwεn m’asεm a mεka “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: ”Saamiri, w’asεm ne sεn?” (Anaasε εdeεn nti na woyεε saa)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε ”Mehunuu deε wͻn nhunuiε, enti me saa (mfuturo) me nsa mma frii ͻbͻfoͻ no anamͻn so, εna meto guu (ogya no a Farao nkorͻfoͻ no agudeε no wͻ mu no mu), na deε m'adwen kyerεε me ne no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: “Ɛneε fri ha kͻ. (W’aso twee) wͻ asetena yi mu ne sε wobeka sε. “Ɛnsͻ me mu “. Wo wͻ bͻhyε a yɛmmu soͻ. Hwε wo nyame a wode wo ho ama no no, nokorε sε yεbεhye no na yɛato apete wͻ ͻpo no mu“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Mo Awurade no deε Ɔne Nyankopͻn no a awurade biara nnihͻ gyesε Ɔno nko ara no, na (Ne) nimdeε trε (kata) biribiara soᴐ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), saa na Yεrebͻ wo nsεm a asi atwamu no ho amaneε. Ampa sε Yεde Afutusεm fri Yεn hͻ ama wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Na obiara a ͻbεdane ne ho afri ho no, nokorε sε wͻbεsoa adesoa a emu yε duro wͻ Wusͻreε Da no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Emu na wͻbεtena, na εbεyε adesoa bͻne ama wͻn wͻ Wusͻreε da no -,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Ɛda a yεbεbͻ Totorobεnto no mu (deε εtͻ so mprenu no), saa Da no Yεbεboa abͻneεfoͻ no ano, wͻn ani bεyε (tumm) tesε bibire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Wͻbεbrε wͻn nne ase akasa akyerε wͻn ho sε: “Motenaa (wiase) bεyε dadu bi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Yɛnim deε wͻbεka, εberε a wͻn mu apapafoͻ a wͻnim de no bεka sε: “Motenaa bεyε dakoro bi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻrebisa wo fa mmepͻ nso ho asεm. Ka sε: “Me Wura Nyankopͻn bɛbubu no gͻsͻgͻsͻ atu apete sε mfuturo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Na Wama no adaso frεtεtεtεtε ayε no sε apaaso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Wonhunu deε akyea anaa akontono wͻ so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Saa Da no (adasamma nyinaa) bedi Ɔfrεfoͻ no a, (nefrε no) nkyea (nkͻ nifa anaa benkum) no akyi, na εnee (biara) bεberε ase ama Ahummͻborͻ Hene no, enti wonte hwee gyesε (nnipa) nan ase dede.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Saa Da no ntwitwagyeε ho mma mfasoͻ (mma obiara) gyesε obi a Ahummͻborͻ Hene no ama no kwan na Wagye N’asεm ato mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Onim deε εda wͻn anim (wͻ wiase) ne deε da wͻn akyi (wͻ Daakye Atemmuda), na wͻn nimdeε nnuru Ne nimdeε ho hwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Animu nyinaa bεberε wͻn ho ase ama Ɔteasefoͻ no a Ͻde Ne ho tene ho ase daa no. Na ampa sε obi a ͻso bͻne no adi nkoguo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Na obi a obedi dwuma pa, na ͻyε gyedieni no, onsuro sε yεbɛsisi no anaasε n’akatua so bεteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yɛasiane Qur’aan wͻ Arab kasa mu, εna Yɛakyerεkyerε kͻkͻbͻ no wͻ mu sεdeε wͻbεsuro Nyame anaasε εbεma wͻn afa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Enti Nea Ͻyε Okokroko kyεn adeε nyinaa ara no Ɔne Nyankopͻn, Ɔhene Nokwafoͻ ne no. (Nkͻmhyεni), ansa na Qur’aan a yεresiane ama woͻ no bεhyε mma no, enni kan mmpere ho, na kasε: “Me Wura Nyankopͻn, fa nimdeε (no bi) ka me ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛdii kan ne Adam yεε apam na ne werε frii, Yɛanhunu sε na εyε no anidaaho (na εmaa no yεε asoᴐden).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[(Kae) εberε a Yεka kyεrεε Soro abͻfoͻ no sε: “Mommrε mo ho ase mfa mo anim mmutu fͻm mma Adam, wɔde wͻn anim butuu fͻm (maa Adam), gyesε Iblis, wannyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Yεkaa sε : “Adam, woi yε ͻtamfo ma wo ne woyere, enti (monhwε yie na) wanntu mo amfri Turo no mu amma moanyε mmͻbͻ.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Turo yi mu deε) εkͻm nne wo, na wonna adagya nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Sukͻm nne wo, na awia nso nnhye wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Nanso ͻbonsam bεdaadaa no, ͻkaa sε: “Adam menkyerε wo daa nkwa dua ne ahennie a εnsεe da no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[Enti wͻn mmuienu dii (aduaba no) bi, na wͻn adagya daa adi, enti wͻfitii aseε de Turo no mu nhahan no bi kataa wͻn ho so. Adam yεε ne Wura Nyankopͻn (asεm ho) asoͻden, na ͻyerae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Afei ne Wura Nyankopͻn yii no (sε nkͻmhyεni), de ne bͻne kyεε no, kyerεε (no) kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Mo mmienu monsiane (nkͻ asaase so), moyε mo ho-mo ho atamfoͻ. Enti sε kwankyerε fri Me hͻ ba mo hͻ na obia ͻbɛdi Me kwankerε no akyire no, ͻnyera na ͻnyε mmͻbͻ nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Na obi a ͻbɛtwe ne ho afri M’afutusεm no ho no, obenya ahokyerɛ asetena, na Wusͻreε da no Yεbenyane no onifirani.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[Ɔbεka sε: “Me Wura Nyankopͻn adεn na Wanyane me onifirani wͻ aberε a na anka mehunu adeε?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn bεka sε: “Saa ara na Y’asεm baa wo hͻ, nanso wo werε firiiε, na saa ara na εnnε yεwerε afri woͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yɛtua obi a odi bͻne na ͻnnye ne Wura Nyankopͻn Nsεm no nnie no so ka. Nokorε sε Daakye asotwee no ano yε den paa, na εwͻ hͻ daa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Enti awoͻ ntoatoasoͻ dodoͻ a Yɛadi wͻn anim kan asεe wͻn a wͻnenam faako a na wͻteteε no, εnyε kwankyerε (anaasε adesua) mma wͻn? Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema mmadwenmmafoᴐ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Sε asεm no nnii kan wͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ, εna yɛahyehyε εberε no nso ato hͻ a, anka (asotwee no) bԑyε hͻ (ama wͻn wͻ wiase ha).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="130">
<translation><![CDATA[Enti (Ɔkͻmhyεni), wodeε nya deε wͻrekeka no ho aboterε, na bͻ wo Wura Nyankopͻn no abodin ansa na awia apue, ansa na akͻtͻ, na bͻ no abodin anadwo dͻnhwere no bi mu, ne awia dͻnhwere no nso mu bi, sεdeε yεbεgye wo atom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="131">
<translation><![CDATA[Na εnnyene w’ani nnhwε deε Yεde ama wͻn mu akuakuo no mu bi no; (εyε) wiase afεfεdeε. (Yεde ama wͻn) sεdeε Yεde bεyε wͻn nsͻhwε. Wo Wura Nyankopͻn akyεdeε no (a Wahyε wo ho bͻ wͻ Atemmuda no, εno mmom) na εyε, na εno nso na εwͻ hͻ daa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="132">
<translation><![CDATA[Na hyε w’abusuafoͻ ma wͻnfrε Nyame, na nya (Nyamefrε no) ho aboterε. Yɛmmisa wo akͻnhoma. Yεn mmom na Yεbͻ wo akͻnhoma. Na awieε (pa) no deε εwͻ Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="133">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: “Adεn na ͻmfa nsεnkyerεnee bi mfri ne Wura Nyankopͻn hͻ mmerε yεn?“ Nkyerεkyerεmu anaa nyinasoͻ pefee a εwͻ Nwoma a edii kan no mu no mmaa wͻn hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="134">
<translation><![CDATA[Sε Yɛdii kan de asotwee sεee wͻn ansa na (Afutusεm) woi (reba) a, anka wͻbεkasε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, adεn nti na Wansoma ͻsomafoͻ bi wͻ yεn hͻ amma yɛanni W’asεm no akyi ansa na fεdeε ne animguaseε reto yεn?“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="135">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), ka sε: “Obiara retwεn, enti monso montwεn na mobɛhu wͻn a wͻnam kwan pεpεεpε no soͻ ne obi a watene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="21">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nnipa nkontabuo (berε no) abεn wͻn, nanso wͻde anibianaso twi fa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Afutusεm foforͻ biara a ɛbefri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ aba wͻn hͻ no, gyesε wͻtie no agodie mu (anaasε wͻfa no fεwdie).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nsεm hunu na ԑwᴐ wͻn akoma mu. Abͻneεfoͻ no tu agyina kokoa mu (ka sε): “Woi nyε nipa sε moara? Mode mo ho bεma ntafowa anaa naadaasεm aberε a moani tua?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn Nim asεm biara a εwͻ soro ne asaase so, na Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara, na Ɔno ara ne Onimdefoͻ no a Onim biribiara no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Daabi, wͻka sε: (Saa Adiyisεm yi tesε) daeε so bi a adi afra. Daabi, wabͻ ne trim (na atwerε), Daabi, ͻyε dwomtoni (Sε εnte saa a) εneε ͻmfa nsεnkyerεnee bi sεdeε yεde somaa tetefoͻ no (asomafoͻ no) bi mmrε yεn“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nkuro a Yɛdii wͻn anim kan sεee wͻn no mu biara nnihͻ a wͻgye diiε. Enti wͻn bεgye adi anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Wᴐn a) Yɛdii w’anim kan somaa wᴐn no na wᴐ‎yԑ nnipa na Yɛyii Adiyisεm no maa wͻn. Enti (Makafoͻ a moregye Muhammad akyinnyeε) sε monnim a, momisa wͻn a wͻkaekae (amanfoͻ) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na Yɛamma Asomafoͻ no honam a enni aduane, na Yɛannyε wͻn (nnipa a) wͻbεtena (wiase) afe bͻͻ (na wͻn nwuo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Enti Yedii bͻhyε no ho nokorε maa wͻn, na Yεgyee wͻn ne wͻn a Yεpε no nkwa, na Yεsεee nsεmͻnedifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[(Adasamma), ampa sε Yɛasiane Nwoma a mo ho afutusεm, mo animuonyam ne mo nkͻsoͻ ho asεm wͻ mu. Enti monte (saa adom kεseε yi) ase ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nkuro dodoɔ sɛn na na wͻyε abͻneεfoͻ a Yεsεee no? Ɛno akyiri no Yεbͻͻ nnipa foforͻ (dehyεε wͻn anan mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻhunuu Y’asotwee no, hwε! (Wͻbͻͻ mmͻden sε) wͻredwane no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Monhwε na moandwane, na mmom monsan nkͻ moahodwoͻ abrabͻ a mowͻ mu no mu, ne moasetena a mowͻ mu no mu sεdeε yεbebisa mo asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: Adi ayε yεn! Nokorε sε na yεyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Wͻn suu no deε anyae kͻpem sε Yεyεε wͻn sε afuo a yɛatwa emu nnͻbae na atεm dinn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛnyε agorͻ nti na Yεbͻͻ soro ne asaase ne deε εwͻ mfinfii no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε anigyesεm (sε ɔyere anaa mma) a, anka Yεbεfa no wͻ Yεn hͻ, sε Yεpε sε yεyε (saa a).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Daabi, Yεto Nokorε no bͻ nkontompo no, na (nkontompo no) atu ayera afri hͻ korakora; na hwε na nkontompo asopa. Adi nyε mo wͻ (nkontomposεm a) mode susu (Nyankopͻn) no!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nea ԑwͻ soro ne asaase soͻ (nyinaa) yε Ne dea. Wͻn a wͻn wͻ Ne hͻ (Soro abͻfoͻ) no nyε Ne som ho ahomasoᴐ, na εnha wͻn anaasε wͻmmrε nso (wͻ Ne som ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻbͻ (no) abodin kamfo no anadwo ne adekyeε (mu nyinaa) na wͻmmrε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn anya anyame bi wͻ asaase no so a wͻyane awufoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Sε anyame bi wͻ soro ne asaase so ka Nyankopͻn ho a anka (ͻsoro ne asaase) mmienu (nyinaa) asεe. Kronkron Hene ne Nyankopͻn, Animuonyam ahennie Wura no, Ɔso kyεn sεdeε wͻde susu no no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Obiara ntumi mmisa no wͻ deε Ɔyε ho asεm, na wͻn deε yεbebisa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn afri N’akyi anya anyame foforͻ bi? (Nkͻmhyεni), ka sε: “Momfa mo nyinasoͻ mmra. Woi ne afutusεm dema wͻn a wͻka me ho ne wͻn a wͻdii m’anim kan no. Daabi, wͻn mu pii nnim Nokorε no, enti wͻdane wͻn ho fri ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ͻsomafoͻ biara a Yɛdii w’anim kan somaa no no, Adiyisεm a Yɛyi maa no ara ne sε, (ͻmͻ amanfoͻ no kͻkͻ) sε: “Awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Me nko ara enti monsom Me “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Wͻkeka sε: “Ahummͻborͻ Hene no awo ba. Kronkron Hene ne no. Daabi, wͻn (a wͻka sε wͻyε Nyankopͻn mma tesε soro abͻfoͻ ne Yesu no nyinaa) yε (Nyankopͻn) nkoa animuonyamfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Wͻnni Nyankopͻn anim kan nkasa, na mmom N’ahyεdeε so na (wͻgyina) yε wͻn adwuma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Onim deε εda wͻn anim ne deε εda wͻn akyi na wͻntumi ntwitwa nnye (obi) gye nea Wagye no ato mu, na Ne ho suro ma wͻn ho popo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Wͻn mu nea ͻbefri N’akyi aka sε; “Me yε Nyame” no saa (nipa no) Yεde Amanehunu gya na ɛbɛtua ne so ka. Na saa na Yɛtua abͻneεfoͻ no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Enti (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no nhunuu sε na anka ͻsoro ne asaase bͻ mu (baako) εna Yεpaee mu? Ɛna adeε a εwͻ nkwa biara Yεde nsuo na εyͻeε, enti wͻnnye nni anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛayε mmepͻ de asisi asaase no so pintinn sεdeε εmma (asaase no) nnwoso wͻn, εna Yɛatwitwa akwan a εterε wͻ soͻ sεdeε wͻbεnante kwan tenenee soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛayε ͻsoro sε (efie) nkurusoͻ a yεwεn, nanso wͻdane wͻn ho fri emu nsεnkyerεnee no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ adesaeε ne adekyeε ne awia ne bosome. Emu biara wͻ kwan a εnam soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), Yεnyεε onipa biara nnii w’anim kan sԑ ᴐbԑtena (wiase) afe bͻͻ. Enti sε wowu a wͻn deε wͻbεtena (wiase) afe bͻͻ anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɔkra biara bεka owuo ahwε. Yεde bͻne ne papa nso bεsͻ mo ahwε, na Yεhͻ na mobεsan aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Sε wͻn a wͻpo nokorε no hu wo a, deε wͻyε fa wo ho ara ne sε wͻbɛdi wo ho fεw (aka sε): “Woi na ͻrekasa fa mo abosom no ho no?” Ahummͻborͻ Hene abodin no deε wͻmpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Yεbͻͻ onipa wͻ ntԑmpԑ suban mu. Mεkyerε mo Me nsεnkyerεnee, enti εmma mommisa Me sε εmmra ntεm]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Deԑ wͻka ne sε: “Ɛberε bεn na saa bͻhyε no besie, sε moyε nokwafoͻ ampa a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Sε wͻn a wͻyi boniayε no nim εberε a wͻntumi nnyi egya no mfri wͻn anim anaa wͻn akyi na yεmmoa wͻn no (siteε) a-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Daabi, εbεba wͻn so mpofirem, na wͻbεyε basaa, na wͻntumi nsi ano kwan, na yεmma wͻn ahomegye berε nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Ampa sε wͻdii asomafoͻ a wͻdii w’annim kan no ho fεw, na wͻn a wͻdii fεw no, deε wͻdii ho fεw no bɛtwaa wͻn ho hyiae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Kasε: “Hwan na obetumi abͻ mo ho ban afri Ahummͻborͻ Hene no nsam wͻ anadwo ne adekyeε mu? Daabi, (obiara nnihͻ), nanso wͻdane wͻn ho fri wͻn Wura Nyankopͻn abodin ne Ne nkaekaeε ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn wͻ anyame a wͻbεbͻ wͻn ho ban afri Yεn hͻ? Wͻnni tumi a wͻde boa wͻn ho na kampεsε wͻabͻ wͻn ho ban afri Yεn (asotwee) mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Daabi, Yεbͻͻ woi nom ne wͻn agyanom akͻnhoma kͻpem sε nkwa (nna no) yεε (wͻn ani so) tenten maa wͻn. Enti (boniayεfoͻ no) nhunuu sε Yεrete nsaase (a na wͻdi so tumi no) so nkakrankakra firi ahyeε no soͻ? Enti wͻn na wͻbɛdi nkonim?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Medeε Adiyisεm no na mede bͻ mo kͻkͻ, na ͻsosifoͻ no deε, sε yεbͻ no kͻkͻ mpo a ͻnnte frε no.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ampa sε wo Wura Nyankopͻn asotwee no ho mframa sͻ wͻn mu a wͻbεka sε: “Adi ayε yεn. Nokorε sε na yεyε abͻneεfoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Yεde nokorε nsania no bɛsi hͻ ama Wusͻreε da no, na yɛnsisi ͻkra biara ketekete koraa. Sε (ne dwuma pa anaa bͻne) mu duro tesε wisa aba mpo a Yεde bεba (akontabuo mu). Na Yεsombo wͻ akontabuo ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde Furqaan maa Mose ne Aaron, ne nhyerεnee ne afutusεm dema Nyame surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsuro wͻn Wura Nyankopͻn wͻ nsumaeε mu no, wͻn na wͻbͻ hu wͻ Dͻnhwere no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Saa (Qur’aan) yi yε Afutusεm a nhyira wͻ mu a Yɛasiane; enti mobεpo anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛdii kan de Abraham kwankyerε maa no, na na Yɛnim no yie (fa ne gyidie ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻka kyerεε n'agya ne ne nkorͻfoͻ sε: “Ɛdeεn ne saa ahonin a mode mo ho ama resom wͻn yi?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Wͻbuaa sε: “Yεbεtoo Y'agyanom sε wͻresom wͻn .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Ampa sε mo ne mo agyanom (nyinaa) wͻ ͻyera pefee mu paa“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Wode nokorε na aberε yεn anaasε woka wͻn a wͻdi fεw no ho?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Abraham kaa sε: “Daabi, Mo Wura Nyankopͻn no, Ɔne ͻsoro ne asaase Wura a Ɔbͻͻ (soro ne asaase) no, na medeε meka wͻn a wͻdi woi ho adanseε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[“Medͻ Nyame sε: “Ansa na mobεkͻ adane mo akyi asan aba no, na mabͻ mo abosom no ho pͻ (asεe no) “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Enti obubuu (abosom no) asinasin, na mmom (ogyaa) wͻn mu kεseε no sεdeε wͻbεsan abεto no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[(Wͻbɛhunuiε no) wͻkaa sε: “Hwan na wayε yεn anyame yi sei? Nokorε sε (saa nipa no), ka abͻneεfoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Wͻkekaa sε: “Yεtee sε abranteε bi rekeka wͻn ho asεm (bɔne), yεfrε no Abraham”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Monfa no mmra nnipa no anim sεdeε wͻbɛdi ho adanseε ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Wͻbisaa sε: “Abraham wo na woyεε yεn anyame no sei?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Abraham kaa sε: “Daabi, wͻn mu (bosom) kεseε woi na ayε, enti sε (abosom no) kasa a, εneε momisa wͻn“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Enti wͻdwenee ho wͻ wͻn ara wͻn mu, na wͻkekaa sε: “Nokorε sε moka abͻneεfoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Aniwuo maa wͻsisii wͻn ti ase (kaa sε): “(Abraham), wonim yie sε (abosom) woi nom nkasa “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Abraham kaa sε “Enti mofri Nyankopͻn akyi som adeε a entumi mma mo mfasoͻ biara na entumi mfa ͻhaw biara nso mma mo?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[“Mo ani awu wͻ deε mofri Nyankopͻn akyi som no ho. Enti monni adwen?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Monhye no na mommoa mo anyame, sε mobԑyε (no biribi) a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Yεkaa sε: ”Egya, yε nwunu ne asomdwoeε ma Abraham “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Wͻhwehwεε sε wͻbͻ (Abraham) ho pͻ bͻne enti Yεmaa wͻyεε berεguofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Yεgyee Abraham ne Lut nso nkwa de wͻn kͻͻ asaase a Yɛahyira so ama amansan no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Na Yεde Is’haaq kyεε no, εna (Yεyεε) Ya’aquub nso ntosoͻ (maa no), na Yεmaa wͻn mu biara yεε nipa papa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Yεyεε wͻn akandifoͻ a wͻde Y’ahyεdeε no kyerε (amanfoͻ) kwan, na Yɛyii papayε ne Nyamefrε ne Zaka yie maa wͻn, na (Yεnko ara na na) wͻsom Yεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Lut nso Yεmaa no nyansa ne nimdeε, na Yεgyee no fri kuro no a na wͻyε akyiwadeε no mu. Nokorε sε na wͻyε nnipa bͻnefoͻ, ahohwifoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Yεde no wuraa Y’ahummͻborͻ no mu. Nokorε sε na ͻka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Noa nso, εberε a odii kan su frεε Yεn no, Yεgyee no so, na Yεgyee no ne n’abusuafoͻ frii mmusuo kεseε no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Yεboaa no gyee no frii amanfoͻ no a wͻfaa Yεn Nsεm no atorͻsεm no nsam. Nokorε sε na wͻyε nnipa bͻnefoͻ. Enti Yεmaa nsuo faa wͻn nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Dawid ne Solomon nso, εberε a wͻbuu atεn wͻ afuo bi a nkorͻfoͻ bi nnwan kͻͻ mu adidie anadwo no ho no, na Yɛdi wͻn atemmuo no ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Enti Yεmaa Solomon nyaa (asεm no) ho nteaseε. Wͻn mu biara, Yεmaa (no) nyansa ne adwen; na Yεbrεε mmepͻ ne nnomaa ase kaa Dawid ho maa wͻbͻͻ Yεn abodin. Yεn na Yεyεε (woi nom nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Yεkyerεε Dawid (sεdeε) ͻbεyε dadeε akotadeε ama mo, sεdeε εbεbͻ mo ho ban wͻ ͻkoo mu. Enti mobɛyi (Nyankopͻn) ayε anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Solomon nso (Yεbrεε) mframa a na ԑnam n’ahyԑdeԑ so bͻ dendenden kͻ asaase a Yɛahyira so no soͻ no ase maa no. Na Yεwͻ biribiara ho nimdeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Abonsamfoͻ no mu bi wᴐ hᴐ a wͻdͻ sukͻ (koyi nhwene-pa) ma no, san yε nnwuma foforͻ wͻ εno akyi, na Yεn ara na na Yεwεn wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Ayuub (Hiob) nso, εberε a ͻsu frεε ne Wura Nyankopͻn sε: “Nokorε ͻhaw ato me, na Wone Mmͻborͻhunufoͻ no mu Mmͻborͻhunu Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Enti Yε’gyee ne (sufrε no) so, yii ͻhaw a na ato no no frii ne so, na Yεde n’abusuafoͻ no ne nemmͻhoo bͻͻ hoo maa no εnam Yεn ahummͻborͻ nti; εyε afutusεm dema Nyame-somfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Ne Ishmael ne Idriis ne Zul Kifil; wͻn nyinaa ka aboterεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Yεde wͻn (nyinaa) wuraa Y’ahummɔborɔ no mu. Nokorε sε wͻka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Ɛne Zaa-Nuun (Yona), εberε a ͻde abufuo kͻeε no, na odwen sε Yεmma ne ho nkyere no, na osu frεε (Yεn) wͻ sum no mu sε: “Awuarade biara nni hͻ gyesε Wo. Kronkron Hene ne Wo! Nokorε, makͻka abͻneεfoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Enti Yεgyee no so na Yεgyee no fri ͻhaw ne awerεhoͻ no mu, na saa ara na Yεgye agyidiefoͻ no (fri ͻhaw ne mmusuo mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Ɛne Zakariya, εberε a osu frεε ne Wura Nyankopͻn sε: “Me Wura Nyankopͻn, ɛnya me ankonam, na Wo na Woyε adedifoͻ no mu papa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Enti Yεgyee no so, maa no (ͻba a yεfrε no) Yahaya (Yohane), na Yεsaa ne yere yadeε (maa no woo ba) maa no. Nokorε sε na wͻsi wͻn ho akan wͻ papayε ho, su frε Yεn wͻ anidaasoͻ ne suro mu; na wͻbrε wͻn ho ase nso ma Yεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Ɛne (ͻbaa bunu Mar’yam) no a ͻhwεε ne ho so yie (wͻ nna mu) no, enti Yεhomee Yεhonhom guu ne mu, na Yεde ͻne ne ba (Yesu) yεε nsεnkyerεnee maa amansan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, mo man woi yε ͻman baako, na Mene mo Wura Nyankopͻn, enti monsom Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Nanso wͻpaepaee wͻn ntεm wͻ wͻn dwumadie no ho. Yεhͻ na obiara bεsan aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Enti obia obedi dwuma pa na ͻyε gyidieni no, yεmpo ne mmͻdemmͻ a ͻbͻeε no, nokorε sε, Yεtwerε to hͻ ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Nokorε, Yɛabra sε kuro (anaasε nnipa) a Yɛasεe wͻn no, bεnsan aba (wiase) bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Kͻpem sε yεbebue Yaajuuj ne Maajuuj (Gog ne Magog afri wͻn ban no mu) ama wabͻ yiridi apue afri simpie bea biara mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sɛ, bͻhyε (Da) no abεn. Na (sε nnipa sͻre fri adakamena mu a) wobɛhunu sε wͻn a wͻnnye nnie no ani ahaahae atͻ sa wͻ ehu mu. Wͻbεka sε: “Adi ayε yεn. Nokorε, na y’ani nna woi so, daabi na yεyε abͻneεfoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, mo ne deε mofri Nyankopͻn akyi somoeε no, mone egya no nyentia, εmu na mobεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Sε woi nom yε anyame ampa a, anka wͻmma (Amanehunu gya no mu) hͻ. Na emu na wͻn nyinaa bεtena afe bᴐᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Wͻbedi apenesie wͻ (egya no) mu, na emu no wͻnte (kasa biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a papa adi kan afri Yεn hͻ akͻ wͻn hͻ no, wͻne (Amanehunu gya no) ntεm kwan bεwa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Wͻnte (Ogya no) dede yε no ketewaa bi mpo, na deε εyε wͻn kraa akͻnnͻ no mu na wͻbεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Wͻn werε nnho wͻ ehubͻ kεseε (Da) no ho, na Soro abͻfoͻ behyia wͻn (aka akyerε wͻn sε): “Woi ne moda no a yεhyεε mo ho bͻ no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[(Kae) Ɛda no a Yεbεbobͻ ͻsoro sεdeε yεbobͻ nwoma a εkyekyere kraataa ho no. Sεdeε Yεhyεε kane abͻdeε no aseε no, saa ara na Yεbεsan (de wͻn aba nkwa mu bio). (εyε) bͻhyε a εda Yεn soͻ. Nokorε nso sε Yεbεyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεtwerεε no wͻ Dawid Nwom no mu wͻ afutusεm (a yεde maa Mose) no akyi sε: “Me nkoa apapafoͻ no na wͻbɛdi adeε wͻ asaase no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, amanebͻ (ahodoͻ) a εkͻ asomu wͻ (saa Qur’aan) yi mu de ma nnipa a wͻsom (Nyame).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), deε enti Yεsomaaa woͻ ne sε, (wogyina hͻ sε) ahummͻborͻ dema amansan nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), kasε: “Medeε yɛayi akyerε me sε: “Mo Nyankopͻn no yε Nyankopͻn baako, na enti mobεbrε mo ho ase ayε Muslimifoͻ anaa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Sε wͻdane wͻn ho (fri nokorε no ho) a, εneε ka sε: “(Asεm no ho) kͻkͻ pεpεεpε na mede abͻ mo nyinaa no, na mennim sε ebia deε yɛahyε mo ho bͻ no abεn anaasε εwͻ akyiri.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Onim asεm a moka ma no pue εna Onim deε mode suma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Mennim sε ebia (twεn a Nyankopͻn retwentwεn asotwee no soͻ no) yε nsͻhwε ma mo, anaasε (Ͻde rema mo) agye moani akͻpem εberε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni) ka sε: “Me Wura Nyankopͻn, fa Nokorε no bu atεn. Yɛ Wura Nyankopͻn, Ahummͻborͻ Hene no, Ne mmoa na yεhwehwε tia deε mode susu (no) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="22">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Adasamma, monsuro mo Wura Nyankopͻn; nokorε sε Awosoͻ (Da) no yε dͻnhwere bi a εho asεm so papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɛda a mobehunu no, ͻbaa nufumafoͻ biara werε befri nea ͻrema no nufoͻ no, na ͻpenfoͻ biara bεwo deε ͻyem no awo (mono); na wobehunu nnipa tesε deε wͻn aborͻ, nanso εnyε borͻ na wͻn aborͻ, na mmom Nyankopͻn asotwee no na ano bεyε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nnipa no bi wͻ hͻ a wͻgye Nyankopͻn ho akyinnyeε a nimdeε (biara) nni mu, na wͻ’di ͻbonsam otuateɛni biara akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Yahyehyε no wͻ (ͻbonsam) ho sε, obia ͻde ne ho bεto ne soͻ no, nokorԑ sε ͻbεyera no, na wakyerε no kwan akͻ Amanehunu gyem.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Adasamma, sε moadwen nnsi mo pi wͻ Owusͻreε no ho a, εneε nokorε sε Yεbͻͻ mo (Nana Adam) fri nεteε mu, ԑna afei (yε’bᴐͻ mo) fri ahobaeε mu, εna afei mogyatoa mu, εna afei namkum a adi mmu ne deε ennii mmu mu, sεdeε Yεbεkyerε (Ye’tumi) akyerε mo. Deε Yεpε no na Yama no agyina wͻ awodeε no mu akͻpem εberε a yahyε, ansa na Yama mo apue (afri yafunu mu) sε nkͻdaa, ansa na mo (anyin) aduru mo mpanin berε mu. Momu bi wͻ hͻ a yεma no wu (wͻ nkͻdaa berε mu anaasε ne mmrante berε anaa ne mmabaa berε mu), mo mu bi nso wͻ hͻ a yεsan no kͻ nkwa (nna) a enni mfasoͻ no mu a enti (ne) nimdeε akyiri no na onnim hwee bio. Wohunu asaase a awoͻ, sε Yɛsiane nsuo gu so a, εkeka ne ho na ahono-hono, na nuaba ahodoͻ fεfεεfε apuepue mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Saa na εteε, efrisε Nyankopͻn ne Nokorε no, na Ɔno na Ɔma owufoͻ nkwa, nokorԑ nso sԑ Ɔno na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε Dͻnhwere no reba a akyinnyeε (biara) nni ho; nokorε nso sε Nyankopͻn benyane wͻn a wͻn wͻ adakamena mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nnipa no bi wͻ hͻ a wͻgye Nyankopͻn ho akyinyeε a nimdeε anaa tenenee anaa Nwoma a εhyerεn biara nni ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɔdane neho (fri nokorε no ho) wͻ ahomasoͻ mu sεdeε ͻbεyera (amanfoͻ) afri Nyame kwan no soͻ, (saa nipa no) wͻ animguaseε wͻ wiase yi mu, na Yεbεma no aka ͻhyeε asotwee no ahwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Saa, efri deε wonsa adi ato w’anim no ho nti, na Nyankopͻn deε Onsisi N’akoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nnipa no bi nso wͻ hͻ a wͻ’gyina εhyeε so na wͻ’som Nyame (anaasε wͻ’som Nyame nanso wͻn adwen nnsi pi), enti sε papa to no a na n’akoma atͻ ne yεm wͻ ho, sε nsͻhwε bi nso to no a na w’adane n’akyi ama. W’ahwere wiase ne Daakye no. Ԑno ne berεguo pefee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ofri Nyankopͻn akyi su frε adeε a entumi mfa ͻhaw biara mma no na entumi mma no mfasoͻ biara nso. Ɛno ne ͻyera a εkͻ akyirikyiri paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Osu frε deε ne haw bεn kyεn ne mfasoͻ. Nokorε sε okyitaafoͻ bͻne ne ͻyͻnko bͻne paa ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn de wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no bewura Aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu. Nokorε sε, Nyankopͻn deε Ɔyε deε Ɔpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Obi a ͻdwen sε Nyankopͻn mmoa (Nkͻmhyεni Muhammad) wͻ wiase ne Daakye no, ͻnfa kwan bi so ntenten nkͻpem soro, na ontwa (mmoa no) mu, afei ͻnhwε sε nepͻ a ͻbͻeε no betumi ayi deε nebo fuu ho no afri hͻ anaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yasiane nsεnkyerεnee pefee no, na nokorε sε Nyankopͻn kyerε obi a Ɔpε kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻagye adie no, ne wͻn a wͻyε Yudafoͻ ne Sabeanfoͻ ne Kristofoͻ ne Majusfoͻ, ne wᴐn a wayԑ Nyame ho mmataho no, nokorε sε Nyankopͻn bebu wͻn ntεm atεn wͻ Wusͻreε da no. Nokorε sε, Nyankopͻn ne biribiara ho Dansefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε Nyankopͻn na nea εwͻ soro ne nea εwͻ asaase soͻ, ne awia ne bosome ne nsoromma ne mmepͻ ne nnua, ne mmoadoma ne nnipa no mu pii de wͻn anim butu fͻm ma no? (Nnipa no mu) pii nso asotwee no ayε nokorε atia wͻn. Obi a Nyankopͻn begu n’anim aseε no (saa nipa no) nnya animmonyam. Nokorε sε Nyankopͻn deε Ɔyε deε Ɔpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Woi nom (Agyidiefoͻ ne Kaafirfoͻ no yε) mansotwefoͻ mmienu a wͻretwe wͻn Wura Nyankopͻn ho manso. Enti wͻn a wͻ’yi boniayε no, y’atwa egyem atadeε ama wͻn. Ye’behwie nsuohyeε a ahuru paa agu wͻn tri so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɛbεma deε εwͻ wͻn yԑm ne wͻn honam mu no anane.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Wͻn wͻ dadeε aporibaa (a yεde bεtwe wͻn aso).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ԑberε biara a wͻ’pε sε wͻ’fri emu ahoͻyaa (anaa emu haw) no mu no, na yasan aka wͻn kͻ mu, na (yaka akyerε wͻn sε): ”Monka ͻhyeε asotwee no nhwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn de wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwuma pa no bewura Aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu. Yε’de sika kͻkͻͻ mpͻkoaa ne nhwene pa bεsiesie wͻn. Ntoma a wͻ’befira no wͻ hͻ ne kyeme ntoma (anaa serekye).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Yε’kyerεε wͻn kwan kͻͻ asεm papa no mu (wͻ wiase ha), na yεkyerεε wͻn kwan kͻͻ (Otumfoͻ no a) Ayeyie fata no no kwan no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’po nokorԑ, na wͻ’si (amanfoͻ) kwan fri Nyame kwan no soͻ, ne Nyamedan Kronkron a Ya’yεhͻ (nhyehyεε) pεpεεpε ama nnipa (nyinaa) ͻmani ne ͻhͻhoͻ; obi a n’adwen ne sε ͻbεyε bͻne wͻ hͻ no deԑ, Yε’bεma no aka asotwee yaaya no ahwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Yεkyerεε Abraham (Ka’aba) Fie no si berε no, (Yεka kyerεε no) sε: “Ɛmfa biribiara mmata Meho, na te Me Fie no ho ma wͻn a wͻtwa ho hyia, na wͻgyina hͻ bͻ mpaeε, na wͻbͻ wͻn mu aseε de wͻn anim butu fͻm “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[“Na bͻ Haji no ho dawuro kyerε amanfoͻ; nnipa nam wͻn nnan so, ne wͻn a wͻte yoma a wafͻn so bεba wo hͻ, wͻn bɛfri akyirikyiri baabiara aba “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻbεba abεhwε deε εyε mfasoͻ ma wͻn, na wabͻ Nyankopͻn abodin wͻ nna a yahyε no mu wͻ deε Yεde abͻ wͻn akͻnhoma no ho, a εyε nyεmmoa no. Na moni mu bi, na moma ohiani a neho akyere no no nso biribi ni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Afei wͻ’nwie wͻn (Nyamesom) amaneε no, na wͻni wͻn bͻhyε so, na wͻntwa Tete Fie dadaa (Ka’ba) no ho nhyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ɛno ne (Haji mu dwumadie no), na obi a ͻde obuo ne anidie bεma Nyankopͻn amaneε Kronkron no, εyε ma no wͻ ne Wura Nyankopͻn hͻ. Mowͻ nyεmmoa no nso ho kwan, gyesε deε yakenkan akyerε mo no, enti montwe moho mfri abosom fii ho na montwe moho mfri atorͻsεm (anaasε adanse kurumuu) ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Montene moho nni nokorε ma Nyankopͻn; monhwε na moanfa biribiara ammata Neho. Obi a ͻyε Nyankopͻn ho mmataho no, ͻtesε obia ofri soro ate ahweε na nnomaa ahwim no kͻ, anaasε mframa abͻ no akͻto akyirikyiri baabi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Saa na εteε, obia ͻde obuo ne anidie bεma Nyankopͻn nsεnkyerεne deε no, nokorε sε efri akoma a εho teε anaa esuro Nyame mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Mowͻ mfasoͻ wͻ (nyεmmoa a mode bͻ afͻdeε no) so kosi εberε a yahyε; na n’afͻrebͻ-bea no ne Tete Fie dada no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Yεhyehyεε (Nyamesom ho) amaneε maa ͻman biara, sεdeε wͻbεbͻ Nyankopͻn din wͻ nyεmmoa a Yεde abͻ wͻn akͻnhoma no ho. Mo Nyankopͻn no Ɔyε Awurade baako, enti Ɔno na momerε moho ase mfa ma no. Enti fa (Aheman no mu) anigyesεm no ho bͻhyԑ no ma ahobraseεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Wͻn a sε yεbͻ Nyankopͻn din a wͻn akoma bͻ binim no, ne wͻn a wͻnya aboterε wͻ ͻhaw bi a ato wͻn no ho, ne wͻn a wͻfrε Nyame wͻ ne berε mu, na deε Yεde abᴐ wͻn akᴐnhoma no wͻyi mu bi dema.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Nyoma (a yεde wͻn bͻ afͻdeε no) nso Yayε wͻn sε Nyankopͻn nsεnkyerεnee deε ama mo; adepa wͻ wͻn mu ma mo. Enti momͻ Nyankopͻn din ngu wͻn so wͻ εberε a moato wͻn santen (na mode wͻn rebͻ afͻdeε no). Sε wͻtͻ wͻn nkyεn mu a moni bi, na monfa bi mmͻ ohiani a n'ani sͻ deε ͻwͻ na ͻnsrε adeε, ne nea ͻsrε adeε no akͻnhoma. Saa na Yabrε (nyεmmoa no) ase ama mo sεdeε mobeyi ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Wͻn nnam anaasε wͻn mogyaa no nnuru Nyankopͻn hͻ, na mmom Nyame-suro a efri mohͻ na eduru Nehͻ. Saa na W’abrε (mmoa) no ase ama mo sεdeε mode Nyankopͻn Kεseyε bεma no wͻ kwan a Wakyerε mo no so. Fa Aheman no mu) anigyesεm no ho bͻhyԑ ma apapafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn bͻ wͻn a wͻagye adie no ho ban. Nokorε sε Nyankopͻn mpε (onipa) biara a odi hwammͻ, na wͻ’yε boniayεni no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Yԑma (ᴐsa tuo) ho kwan ma wͻn a yatu wͻn so sa no, efiri sε yasisi wͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn wͻ tumi sε Ɔboa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[(Wͻn ne) wͻn a yatu wͻn afri wͻn afie mu a enni ho kwan sε εba saa, εnam sε wͻn aka sε: “Yε Wura ne Nyankopͻn nti”. Sε Nyankopͻn amfa nnipa no bi ammͻ wͻn ho-wͻn-ho ban a, nokorε sε anka Nyame somfoͻ fekuo fie ne asͻredan ne ahyiadan ne Nyame-dan a yεkae Nyankopͻn din wͻ mu keseε no (nyinaa) abubu agu. Nokorε sε Nyankopͻn bεboa nea Ɔboa no. Nokorε sε Nyankopͻn ne ͻhoͻdenfoͻ, Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[(Wͻn a wͻfata Nyankopͻn mmoa no ne): Wͻn a sε Yεma wͻn tumi wͻ asaase no so a, wͻfrε Nyame wͻ ne berε mu, na wͻ’yi Zaka, na wͻ’hyε (amanfoͻ) ma wͻdi dwuma pa, na wͻbra (amanfoͻ) amumuyε. Nyankopͻn hͻ na dwumadie biara awieε kowie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Sε wͻbu wo ͻtorofoͻ a, Noa nkorͻfoͻ ne Aadfoͻ ne Samuudfoͻ dii w’anim kan buu (wͻn Asomafoͻ) no atorofoɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Abraham nkorͻfoͻ ne Lot nkorͻfoͻ no (nso saa ara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Ne Madiyanfoͻ nso; εna Mose nso yebuu no ͻtorofoͻ. Nanso Memaa boniayεfoͻ no berε, ansa na Meresͻ wͻn mu, na sεdeε M’asotwee (huu) siteε!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nkuro pii na wͻdii bͻne nti Yεsεee wͻn, enti efri nepadeε so sεe koraa. Na nsubura sεn, ne adampa anaa abansoroͻ akεseε sεn na εdedaa mpan?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Enti wͻn ntu kwan wͻ nsaase no so (nhwε deε εtoo adikanfoͻ no a wͻyεε asoͻden no), sεdeε wͻbenya akoma a εte asεm aseε, ne aso a, yεde tie asεm? Nokorε, εnyε ani no na afira na mmom akoma a εwͻ kokoͻ no mu no na n’ani afira.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻrepre ho sε ma asotwee no mmra ntεm. Onyankopͻn deε Ommu Nebͻhyε so. Nokorε sε dakoro a εwͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ no tesε mfie apem sεdeε mobu moakontaa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nkuro pii na wͻdii bͻne, nanso Memaa wͻn berε. Akyire no Mesͻͻ wͻn mu. Na Mehͻ ne (obiara) nkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Adasamma, nokorε sε medeε meyε kͻkͻbͻni pefee ma mo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Enti wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, wͻn wͻ bͻnefakyε ne akyεdeε a animuonyam wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻbͻ mmͻden ko tia Yεn Nsεm sεdeε wͻbεma no ayε kwa no, saa nkorͻfoͻ no ne Amane hunu gya no mu foͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Ɔsomafoͻ anaasε nkͻmhyεni biara a Yεsomaa no dii w’anim kan no, sε ᴐka asεm no a, gyesε ͻbonsam de (nkontompo) hyε n’asεm a waka no mu, nanso Nyankopͻn pepa deε ͻbonsam de ahyε mu no, na Nyankopͻn ama N’asεm no agyina. Na Nyankopͻn ne Onimdefoͻ a Onim biribiara, na Ɔno ara nso ne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Sεdeε Nyankopͻn de deε ͻbonsam de abεhyε mu no bεyε nsͻhwε ama wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no, ne akomadenfoͻ no. Nokorε sε abͻneεfoͻ no wͻ ͻkotia mu dendeenden paa;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻn a yama wͻn nimdeε no nso behunu sε (Qur’aan) ne Nokorε a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ, na wͻbεgye adie na wͻ’bεbrε wͻn akoma ase de ama. Nokorε sε Nyankopͻn ne agyidiefoͻ no Kwankyerεfoͻ (a Ͻkyerε wͻn kwan) kͻ ͻkwan tenenee no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ nnye nnie no nyaee (wͻn adwen a) ensipi wͻ (Qur’aan) ho no, kͻpem sε Dͻnhwere no bεba wͻn so mpofire mu, anaasε asotwe bi bεba wͻn so wͻ Dabͻne bi mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Saa Da no Ahennie no wͻ Nyankopͻn. Obebu wͻn ntεm atεn. Enti wͻn a wͻ’agye adie na wͻredi dwuma pa no wͻ Anigyeε Aheman no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻyi boniayε na wͻbu Yεn Nsεm no atorͻsεm no, saa nkorͻfoͻ no na animguaseε asotwee no bεyε wͻn dea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻtuu amantuo wͻ Nyankopͻn kwan soͻ, na yekum wͻn anaasε wͻwuiε no, ampa sε Nyankopͻn bεkyε wͻn akyεdeε pa. Nokorε sε Nyankopͻn na N’adekyεε yε kyεn wͻn a wͻ’kyε adeε (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Ɔbεma wͻn awura bea a wͻn ani bεgye ho paa, na nokorε nso sε, Nyankopͻn ne Onimdefoͻ a Onim biribiara, na Ɔne Ntoboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Saa na εteε. Obia ͻde aniεyaade a yεde ahyε no no sεso betua obi so ka, na afei yεbedi no amim no, nokorε sε Nyankopͻn bεboa no. Nokorε sε Nyankopͻn ne bͻne fafiri Hene, na Ɔne Bͻnefakyε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Saa na εteε, efrisε Nyankopͻn ma adesaeε wura adekyeε mu, εna Ɔma adekyeε nso wura adesaeε mu, na nokorε sε Nyankopͻn na Ɔte biribiara, na Ɔno ara nso na Ohunu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Saa na εteε, efrisε Nyankopͻn ne Nokorε no, na deε wͻfri N’akyi su frε wͻn no (nyinaa) yε nkontompo, nokorε nso sε, Nyankopͻn ne Okokuroko no, na Ɔno ara nso ne Ɔkεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε Nyankopͻn siane nsuo fri soro dema asaase yε frͻmfrͻm? Nokorε sε Nyankopͻn yε Onitefo, Ɔne Amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ soro ne adeε a εwͻ asaase so (nyinaa) yε Nedea. Nokorε sε Nyankopͻn ne (Otumfoͻ a) Wanya Neho a Onhia obiara biribiara, na Ɔno ne Ayeyie Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε, Nyankopͻn abrε deε εwͻ asaase so nyinaa ase ama mo, εne nsuom hyεn a εnam ͻpo so wͻ Na’hyεdeε mu? Ɛna Wasͻ ͻsoro mu sεdeε εnte mmεhwe asaase no soͻ, gyesε N’akwamma mu. Nokorε sε Nyankopͻn yε Mmͻborͻhunufoͻ dema adasamma, na Ɔne Ɔdεεfoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde mo baa nkwa mu, εna Ɔbεsan ama mo awuo, na Wasan ama mo nkwa. Nokorε sε Onipa yε boniayεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Yε maa ͻman biara Nyamesom ho amaneε a na خططnam so (som), enti (abosomsomfoͻ no) nhwε na wͻ’annye wo akyinnye wͻ dwumadie no ho. Na frε (amanfoͻ) kͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε wowͻ ͻkwan tenenee paa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Sε wͻgye wo akyinnye (wͻ mmoa kum no ho) a, ka sε: ”Nyankopͻn Nim dwuma a modie (nyinaa) “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn bebu montεm atεn wͻ Wusͻreε da no wͻ deε mogye ho akyinnyeε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Enti wonnnim sε, Nyankopͻn Nim deε εwͻ soro ne asaase soͻ? Nokorε sε woi (nyinaa) wͻ Nwoma no mu. Nokorε sε εno deε εyε mmrε ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Wͻfri Nyankopͻn akyi som deε yensianee εhoo nyinasoͻ anaasε tumi biara mmaeε, na wͻ nni ho nimdeε nso. Abͻneεfoͻ no deε wͻ nni boafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan Yεn Nsεm pefee no kyerε wͻn a, wobehunu no wͻ wͻn a wͻ nnye nnie no anim sε wͻ mpε, aka kakraabi sε wato ahyε wͻn a wͻrekenkan Yεn Nsεm kyerε wͻn no so. (Nkͻmhyεni), kasε: “Menkyerε mo deε εyε bͻne kyεn woi?” Amanehunu gya no a Nyankopͻn ahyε ho bͻ akyerε wͻn a woyi boniayε no. (Saa bea no) yε nkyi bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Adasamma, yεreyε mfatoho bi enti montie: “Nokorε sε, wͻn a mofri Nyankopͻn akyi su frε wͻn no ntumi mmͻ nwansena, sε wͻn nyinaa boa wͻn ho ano mpo (sε wͻbεbͻ nwansena) a. Na sε nwansena hwim wͻn hͻ biribi nso a, wͻntumi nye mfri ne hͻ. Nea ᴐrehwehwԑ, ne nea yԑrehwehwԑ afri nehᴐ no nyinaa nni ahoͻden.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Wͻ nfa obuo mma Nyankopͻn sεdeε εfata sε wͻde obuo ma no no. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Ɔhoͻdenfoͻ, Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn yi asomafoͻ fri Soro abͻfoͻ mu, εna nnipa mu nso (saa ara). Nokorε sε Nyankopͻn na Ɔte biribiara, na Ohunu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Onim deε εda wͻn anim ne deε εda wͻn akyi. Nyakopͻn hͻ na dwumadie nyinaa san kowie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, momͻ momu ase, na monfa moanim mmutu fͻm, na monsom mo Wura Nyankopͻn, na monyε papa sεdeε mobedi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Na momͻ Nyankopͻn ho mmͻden biara a εfata sε mobͻ fa Neho. Ɔno na Wayi mo asihͻ, Ɔnfaa adesoa biara (a ԑyԑ den) nsoaa mo wͻ Nyamesom no mu. Moagya Abraham som no ara ne no. Ɛyε Ɔno (Nyankopͻn) na Ɔtoo mo din sε Muslimifoͻ dadaada (wͻ Nwoma edii kan no mu) εna (Qur’aan) woi mu nso, sεdeε Ɔsomafoͻ no bedi mo ho adanseε, na monso moadi nnipa no ho adanseε. Enti monfrε Nyame wͻ neberε mu na monyi Zaka, na monsᴐ Nyankopͻn mu dendeenden. Ɔno ne mo Kyitaafoͻ, Okyitaafoͻ papa ne no, na Ɔne Ɔboafoͻ papa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="23">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Ampa sε, agyidiefoͻ no adi nkonim,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Agyidiefoͻ) no a wͻnya suro anaa wͻberε wͻn ho ase wͻ wͻn Nyamefrε mu no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻtwe wͻn ho fri ahuhusεm (tesε nkontompo, atεm didie, kasa fii, ahohwi bra anaa adeε biara a egu onipa ho fii) ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻyi Zaka,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻhwε wͻn mmarima so yie, (anaasε wͻtwe wͻn ho fri adwamammͻ) ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn ayerenom (nko ara) hͻ, anaasε wͻn (mfenaa) a wͻyε wͻn dea no hͻ.. Nokorε sε woi nom na soboͻ biara nna wͻn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbɛfri (mmaa a yɛakyerε mu yi) akyi no, wͻn ne mmratofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻn nhwεsodeε a yεde ahyε wͻn nsa, ne wͻn bͻhyε nso wͻhwε so yie di mu nokorε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻhwε wͻn Nyamefrε so yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Woi nom ne adedifoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻn na wͻbɛdi adeε wͻ Aheman Firdaws no mu, na emu na wͻbεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεbͻͻ onipa frii nεteε a yɛasͻne soͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Afei Yε’yεε no nkwaboa de no hyεε bea bi a εhͻ dwoͻ mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Afei Yεyεε nkwaboa no mogyatoa, εna Yεbͻͻ mogyatoa no (yεε no) namkum, εna namkum no Yεbͻͻ nnompe (hyehyεε mu) εna Yεde nnam duraa nnompe no ho, ansa na Yεrebͻ no abͻdeε foforͻ. Enti nhyira Wura ne Nyankopͻn, ͻbͻͻ adeε mu Ɔbͻͻ adeε papa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Afei εno akyiri no nokorε sε mobɛwu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Afei nokorε sε, Wusͻreε da no yεbenyane mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛabͻ akwan nson wͻ moapampamu soro, na Yɛmmu Y’ani nguu abͻdeε no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛsiane nsuo fri soro sεdeε εsε, na Yɛama no akogyina asaase no mu, nokorε sε Yεwͻ (nsuo) no korͻ no so tumi-:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na Yεde (nsuo no) ama akyiresua ne bobe turo afifiri ama mo. Mowͻ nnuaba pii nso wͻ mu a modi mu bie;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ne nnua a efifri wͻ Sinai bepͻ no so a εma ngo, na εyε dε ma wͻn a wͻdie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, adesua wͻ ayεmmoa no mu ma mo. Yεma mo nom deε εwͻ wͻn yafunu mu; monya mfasoͻ pii nso wͻ wͻn ho, na wͻn mu bi nso mowe wͻn (nnam)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛna (ayεmmoa no bi nso motena wͻn) so, nsuo mu hyεn mu nso motena (mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεsomaa Noa maa no kͻͻ ne nkorͻfoͻ hͻ. Ɔka kyerεε wͻn sε: “Me nkorͻfoͻ, monsom Nyankopͻn, na monni awurade biara ka ne ho. Enti monsuro Nyame anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ahemfo a εwͻ ne nkorͻfoͻ no mu a wͻpo nokorԑ no kaa sε: “Woi yε onipa tesε mo ara, ͻpεsε ͻma ne ho so wͻ mo so. Sε Nyankopͻn pε a anka ɔbɛsiane Soro abͻfoͻ. Yεntee saa (asεm yi ho mpanin sεm da) wͻ y'agyanom tetefoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ɔyε onipa a wabͻ dam, enti montwεn (anaa) monya ne ho aboterε nkͻpem εberε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[(Noa) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, boa me fa ͻtorofo a wͻbu me no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Enti Yɛyi kyerεε no sε: “Yε nsuom hyεn a Y’ani tua, sεdeε Yɛayi akyerε woͻ no. Sε Y’ahyεdeε no ba na sε nsuo pie fri asaase anaa fononoo no mu a, deε εyε onini ne bedeε biara no fa mmienu, ne w’abusuafoͻ kͻ nsuom hyεn no mu; gyesε wͻn mu wͻn a asεm no adikan atia wͻn no, na hwε yie na wankasa Me ho (sε worepa kyεw) ama abͻneεfoͻ no, nokorε sε nsuo bεfa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Sε wo ne wͻn a wͻka wo ho no tena nsuom hyεn no mu a, ka sε: “Aseda wͻ Nyankopͻn a Wagye yεn afri nnipa bͻnefoͻ no nsam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Na ka sε: “Me Wura Nyankopͻn, fa me kɔduru dwoodwoo na Wona Wode (onipa) kɔduru dwoodwoo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu. Nokorε nso sε Yεn na Yεsͻ (onipa) hwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Afei Yεbͻͻ awoͻ ntoatoasoͻ foforͻ wͻ wͻn akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Enti Yεsomaa ͻsomafoͻ fri wͻn mu sε, (ͻnka nkyerε wͻn sε): “Monsom Nyankopͻn, na monni awurade biara ka ne ho, enti monsuro {Nyame} anaa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ne nkorͻfoͻ no mu ahemfo no a wͻnnye nnie, na wͻbu Daakye nhyiamu no atorͻsεm, na Y’adom wͻn wiase asetena mu ahonyadeε no kaa sε: “Woi yε onipa tesε mo ara; deε modie no mu bi ara na odie, εna deε monom no mu bi ara nso na ͻnom]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Sε modi onipa tesε mo ara akyi a, εneε nokorε sε na moaberε agu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɔrehyε mo bͻ sε nokorε, εberε a moawu na moayε mfuturo ne nnompe no, yεbεma mo asan aba (nkwa mu bio)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Deε yεrehyε mo ho bͻ no (ne nokorε) ntεm kwan ware, εkwan ware paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ɛno ara ne yεn wiase asetena yi. Yerewu na Yεte ase (anaasε ebi rewu na ebi nso te ase, anaa yεrewu na yεrewo ebi nom nso). Na ԑmma sԑ yεbɛnyane yεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ɔnyε hwee, na mmom ᴐyԑ onipa a ͻretwa nkontompo ato Nyankopͻn soͻ, na yεnnye no nni (da)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε. “Me Wura Nyankopͻn, boa me fa nkontompo a wͻbu me no ho.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: “Ɛnkyε koraa wͻbɛnu wͻn ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Enti nteamu no sͻͻ wͻn mu nokorε mu, na Yεyεε wͻn sε nwira (a yɛatwa ama no awoͻ). Enti nnipa bͻnefoͻ no frii hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Afei Yεbͻͻ awoͻ ntoatoasoͻ foforͻ wͻ wͻn akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Ɔman biara ntumi ntwe wͻn berε (a yɛahyε ama wͻn sε wͻbɛfri wiaseε no) mma animu, na wͻntumi nso ntwe nkͻ akyire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Afei Yεsomaa Y’asomafoͻ no toatoaa so, na εberε biara a amanfoͻ bi somafoͻ bεba wͻn hͻ no wͻbu no ͻtorofoᴐ, enti Yεmaa wͻdidii wͻn-ho-wͻn-ho akyi, na Yεde wͻn yεε asεmnahͻͻ. Enti amanfoͻ a wͻnnye nnie no frii hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Afei Yεde Yεn nsεnkyerεnee ne nyinasoͻ anaasε tumi pefee somaa Mose ne ne nua Aaron-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Kͻͻ Farao ne ne n'ahemfo hͻ, nanso wͻyεε akεsesεm, na wͻyε nnipa bi a wͻyε ahomasoͻ papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Enti yεnye nnipa mmienu a wͻ tesε yεn ara nni, aberε a wͻn nkorͻfoͻ som yεn anaasε wͻyε yεn nkoa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Wͻbuu wͻn mmmienu atorofoᴐ, enti wͻbεkaa wͻn a yεsεee wͻn no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde Nwoma no (Tora) maa Mose sεdeε (Israel mma no) benya kwankyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Yεde Mar’yam ba no nso ne ne maame yεε nsεnkyerεnee, na Yεde wͻn tenaa pampaso (anaa asaase) a εkorͻn a nsuo wͻ soͻ so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Asomafoͻ, monidi mfri nnepa no mu, na moni dwuma pa. Nokorε sε, Menim dwuma a modie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, mo man woi yε ͻman baako, na Me ne mo Wura Nyankopͻn, enti monsuro Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Nanso (nnipa) atwa wͻn Nyamesom dwumadie (koroyε no) mu ama wͻgu akuo-akuo; fekuo biara anigye deε ͻwͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Enti gyae wͻn wͻ wͻn agyimisεm a wɔnnim deε wͻreyε no mu, kͻpem εberε (a yɛahyε ama wͻn) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wͻdwen sε sika (anaasε agyapadeε) ne mma a Yɛama abu wͻn soͻ no nti,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Yεreyε papa biara ntεm ntεm ma wͻn? Daabi, nim na wͻnnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻbͻ hu wͻ wͻn Wura Nyankopͻn ho suro (nti),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻgye wͻn Wura Nyankopͻn Nsεm no die,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻmfa biribi mmata wͻn Wura Nyankopͻn ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a deε Yεde ama wͻn no wͻyi bi dema, na wͻbͻ hu wͻ wͻn akoma mu sε wͻn Wura Nyankopͻn hͻ na wͻbεsan akͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻkeka wͻn ho wͻ papa biara mu, na wͻne (papa yε) ho akansifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Yεmfa adesoa nsoa ͻkra bi, gyesε deε n’ahoͻden betumi; na Yεn hͻ na Nwoma a εka nokorε no wͻ, na yɛnsisi wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Daabi, wͻn akoma nni nimdeε biara fa (Qur’aan) woi ho, na ԑno akyi no, wͻn wͻ nnwuma (sononko) a wͻyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[(Wͻbεkͻ so saa ara) akɔsi εberε a Yεde asotwee bεsͻ wͻn mu adefoͻ no mu, na wobɛhunu sε wͻresu tea mu pa kyεw.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Monhwε na moantea mu ampa kyεw nnε da yi. Nokorε sε Yεn deε Yεmmoa mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Ampa sε na yεkenkan Me nsεm no kyerε mo, ɛna modanee moakyi mae wͻ mo nantin so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[(Moyεε) ho ahomasoͻ (sε mo na moyε Maka kuro no adehyeɛ, na Ka’aba Kronkron hyε mo nsa), sirii pε anadwo too (Me nsεm no) ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Enti (saa nnipa yi) mmfa (Nyankopͻn) Asεm no nnkͻ adwendwen mu, anaasε biribi aba wͻn hͻ a ebi amma wͻ wͻn agyanom tetefoͻ no hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Anaasε (Makafoͻ no) nnim wͻn Somafoͻ (Muhammad dada) enti na wͻrepo no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻka sε, εdam bi na abͻ no? Daabi, nokorε na ͻde aberε wͻn no, nanso wͻn mu dodoͻ no ara kyiri nokorε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Sε Nokorε no redi wͻn apεdeε akyi a, nokorε sε, anka ͻsoro ne asaase ne deε εwͻ mu (nyinaa) bεsεe. Aane, Yεde wͻn afutusεm no aberε wͻn, nanso wͻtwe wͻn ho fri wͻn afutusεm no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Anaasε (Ɔkͻmhyεni), wobisa wͻn akatua bi? Wo Wura Nyankopͻn akatua no ne akatua pa, na Ɔno na N’akyɛdeɛ yɛ kyɛn wɔn a wɔkyε adeε no (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Nokorε ampa sε, worefrε wͻn akͻ kwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, wͻn a wͻnnye Daakye no nnie no amane afri kwan (pa) no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Sε Yɛhu wͻn mmͻbͻ na Yɛyi ͻhaw a εwͻ wͻn soͻ no fri wͻn so mpo a wͻbεtͻ akͻ wͻn asoͻden no so wͻ anifira mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεde asotwee sͻͻ wͻn mu, nanso wɔammrε wͻn ho ase amma wͻn Wura Nyankopͻn, na wͻango wͻn ho ansu amfrε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Kͻpem εberε a Yɛbɛbue apono a εkͻ asotwee kεseε no mu ama wͻn, εhͻ na wobɛhunu sε wᴐn apa aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wabͻ aso, ne ani ne akoma ama mo. Ayeyie ketekete na mode ma (Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Ɔno na Oduaa mo wᴐ asaase no soᴐ, na Ne hᴐ na mobɛhyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma nkwa εna Okum, adesaeε ne adekyeε abirabͻ nso wͻ no. Adεn, monni nteaseε anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Aaane, wͻka deε tetefoͻ no kaeε no ara bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Wͻka sε: “Enti εyε nokorε ampa sε yɛbɛnyane yεn aberε a yɛawuo ayε mfuturo ne nnompe?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Ampa sε yεde woi hyεε yεn ne y’agyanom a wͻdii kan no bͻ. Nokorε sε woi yε tetefoͻ no anansesεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Hwan na asaase ne wͻn a εwͻ soͻ no yε ne dea, sε monim ampa a?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Ɛwͻ Nyankopͻn“. Ka sε: “Ɛna momfa nyε afutuo?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Hwan ne ͻsoro nson no ne Ahennwa Kεseε no Wura?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Ɛwͻ Nyankopͻn “. Kasε: “Ɛna enti monsuro?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Kasε: ”Hwan na biribiara ho tumi wͻ ne nsa mu na ͻbͻ (biribiara) ho ban, na (obiara) mmͻ Ne ho ban, sε monim ampa a?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Ɛwͻ Nyankopͻn“. Ka sε: “Na afei adεn na moredaadaa mo ho?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Aane, Yεde Nokorε no abrε wͻn, na ampa sε wͻyε atorofo (wͻ nsεm a wͻka fa Nyankopͻn ho no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn nwoo ba biara, na awurade biara nso nka Ne ho; (sε εte saa a) anka awurade biara bεfa deε ͻbͻeε akͻ, na anka (awurade no) binom bεma wͻn ho so wͻ ebinom so. Kronkron Hene ne Nyankopͻn, Ɔyε Kεse kyεn deε wͻde susu no no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Ahuntasεm ne badwam Nimdefoͻ no, Ɔkorͻn kyεn deε wͻde bata (Ne ho nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), ka sε: ”Me Wura Nyankopͻn, sε Worema me ahunu (asotwee) a Wahyε wͻn ho bͻ no a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Me Wura Nyankopͻn, εneε εmfa me nka nnipa bͻnefoͻ no ho.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε Yεbɛtumi nso akyerε wo (asotwee) a Yɛahyε wͻn ho bͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Fa adeε a εyε papa si bͻne ho kwan. Yɛnim nsεm a wͻkeka no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Me Wura Nyankopͻn, mehwehwε Wo hͻ ntwitwagyeε afri ͻbonsam adwen bͻne a ͻwesa hyε nnipa mu no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Me Wura Nyankopͻn, mesan nso hwehwε Wo hͻ ntwitwagyeε sε anhwε a na wͻn aba me ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[(Abͻneεfoͻ yi de no saa ara) kͻpem sε, owuo bεba wͻn mu bi soͻ, (εhͻ na) ͻbεka sε: “Me Wura Nyankopͻn, ma mensan nkͻ (wiase bio),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Sεdeε (mεkͻ) akᴐyԑ adwuma pa a manyε no“. Daabi, εno deε εyε asεm bi kwa na ͻkaeε. Ɛban si wͻn akyi kͻpem εda a wͻbεsͻreε (afri owuo mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Enti sε yεbͻ Totorobεnto no mu a, saa Da no abusua bͻ biara nna wͻn ntεm, na obi mmisa obi (asεm).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻn nsania mu bεyε duro (wͻ papayԑ mu) no wͻn ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻn nsania mu bεyε hare (wͻ papayε mu) no, saa nkorͻfoͻ no na wͻn ayera wͻn kraa, Amanehunu gya no mu na wɔbεtena.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Egya no bεhye wͻn anim, ayi (wͻn) anofafa (afri hͻ) awene wͻn se wͻ (Ogya no) mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[(Yɛbɛbisa wͻn sε): Enti yɛankenkan Me nsεm no ankyerε mo εna mobuu no atorͻsεm?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Yɛ Wura Nyankopͻn, y'ahokyere anaa ohia broo yεn so, εna yεbεyεε nnipa a wͻn ayera.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Yɛ Wura Nyankopͻn, (yεsrε Wo sε): Yi yεn fri (Amanehunu gya yi ) mu, na sε yεsan kͻ (yε bͻne) bio a, nokorε sε na yεyε abͻneεfoͻ ampa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn bεka sε: ”Momfri hͻ nkͻ (Ogya no) mu, na monkasa Me ho “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Nokorε sε na Me nkoa no mu bi ka sε: “Ye Wura Yɛagye adi, enti fa (yε bͻne) kyε yεn na hu yεn mmͻbͻ na ampa sε, Wone ahummͻborͻfoͻ no mu Mmͻborͻhunu Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Nanso modii wͻn ho fεw kͻpem sε mowerε frii Me ho nkaekaeε na moseree wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Wͻn aboterε a wͻnyaeε no ho nti, Matua wͻn so ka nnε, nokorε sε wͻne nkonimdifoͻ no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) bεka sε: ”Mfi dodoͻ sεn na mode tenaa asaase no soͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Yεtenaa dakoro anaasε dakoro mu fa bi”. Ɛneε bisa wͻn a wͻbu (εberε no ho) akonta no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) bεka sε: “Ɛberε tiaa bi na mode tenaa (wiaseε) nokorε sε na anka monim a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Enti modwen sε Yεbͻͻ mo kwa a enti monsan mma Yεn hͻ (mmebu akonta?)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Okokuroko ne Nyankopͻn, Ɔhene Nokwafoͻ no, Nyankopͻn biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara, Ɔno ne Animuonyam Ahennwa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Obi a obɛsu afrε nyame foforͻ bi aka Nyankopͻn ho, abrԑ a onni nyinasoͻ bi saa no, n’akontabuo deԑ ԑwͻ ne Wura Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε boniayεfoͻ no deε wͻnni nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), kasε: “Me Wura Nyankopͻn, fakyε (yεn) na hu (yεn) mmͻbͻ, na Wone Mmͻborͻhunufoͻ no mu Mmͻborͻhunu Hene papa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="24">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Woi yε) Suura a Yɛasiane, ayε (emu nsԑm) no nhyε, εna Yɛasiane nsɛm pefee wͻ mu sεdeε mobεkaekaeɛ anaa mode bɛtu mo ho foᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Adwamammͻni baa ne adwamammͻni barima montwa wͻn mu koro biara mmaa ͻha. Na momma mmͻbͻ a wͻyε no ntwe mo sε (mobεyε sotie) ama mmra a Nyankopͻn ahyehyε; sε mogye Nyankopͻn ne Ɛda a etwa toͻ no di ampa a. Moma agyidiefoͻ no mu fekuo bi medi wͻn asotwee no ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Adwamammͻni barima nni ho kwan sԑ ᴐwareԑ, gyesԑ adwamammͻni baa, anaasε ͻbosomsomni baa; adwamammͻni baa nso nni ho kwan sԑ yԑware no, gyesԑ adwamammͻni barima anaasε ͻbosomsomni barima; yɛabra agyidiefoͻ saa (awadeε no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻde asεm to mmaa a wͻdi wͻn ho nni no so de gu wͻn ho fi, na wͻamfa adansefoͻ nnan amma no, montwa wͻn mmaa aduͻwͻtwe, na monnye wͻn adansedie ntum da. Saa nkorͻfoͻ no ne abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn a εno akyiri no wͻsakra wͻn adwen na wͻdi dwuma pa, εneε nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻde adwamammͻ ho kwaadu bͻ wͻn ayerenom na adansefoͻ biara nka wͻn ho, na mmom wͻn nko ara na (wͻhunuuiε) no, wͻn mu biara de Nyankopͻn bɛdi nse mprε nnan sε ͻka nokorεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Nsedie a) εtͻso nnum no (na waka) sε: “Nyankopͻn nnomee nka no, sε ͻka nkontompofoͻ no ho a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Adwamammͻ ho) asotwee no bɛfri (ͻbaa) no so, sε ͻde Nyankopͻn di nse mprε nnan sε (ͻbarima no) ka nkontompofoͻ no ho a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Nsedie a) εtͻso nnum no (na waka) sε: “Sε ͻbarima no ka nokorεfoͻ no ho a, Nyankopͻn abufuo mmra ͻno (ͻbaa) no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Sε anka εnyε Nyankopͻn adom ne N’ahummͻborͻ na εwͻ mo so a; nokorε sε Nyankopͻn na Otie adwen sakra na Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻde ntwatosoͻ baeε (fa Aisha ho) no yε fekuo a wͻfri mo mu. Ɛmma monfa no sε εyε (asɛm) bͻne ma mo, daabi, εyε papa ma mo. Wͻn mu nipa biara benya bͻne a wayε no ho asotwee. Wͻn mu wͻn nso a wͻdii ho akotene kεseε no benya asotwee a εso paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Adεn na εberε a agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa motee (nkontomposεm yi) moanwen papa amma wͻn ara wͻn nkorͻfoͻ no anka sε: “Saa (asεm) yi deε εyε nkontompo pefee”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Adεn nti na wͻamfa εho adansefoͻ nnan amma? Sε wͻn amfa adansefoͻ amma a, εneε Nyankopͻn hͻ deε saa nkorͻfoͻ no ne nkontompofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Sε εnyε Nyankopͻn adom ne N’ahummͻborͻ na εwͻ mo soͻ wͻ wiase ne Daakye no a, anka asotwee kεseε paa bεto mo wͻ mo ano a mode too (saa asεm no) mu no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ɛberε a mode mo kεterεma bͻͻ ho dawuro, na mode mo ano kekaa adeε a monni ho nimdeε, na mofaa no sε asεm ketewa bi, aberε nso a εyε asεm kεseε wͻ Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Adεn nti na εberε a moteeε no moanka sε: “Woi deε εnsεsε yεde y’ano bͻ so koraa. Kronkron Hene ne Wo (Awurade)! Woi deε εyε ntwatosoͻ a εsoo paa“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn retu mo fo sεdeε monnsan nnkͻyε saa adeε no sεso bio da, sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kyerεkyerε Ne nsεm no mu kyerε mo. Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻpε sε wͻma ahohwisεm trε anaa εkͻ so wͻ agyidiefoͻ no mu no, wͻn wͻ asotwee a εyε ya wͻ wiase ne Daakye. Nyankopͻn na Onim na modeε monnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Sε εnyε Nyankopͻn adom ne N’ahummͻborͻ na εwͻ mo so a; nokorε sε Nyankopͻn yε Ntimmͻborͻ Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanni ͻbonsam anamͻn akyi, na obi a ɔbedi ͻbonsam anamͻn akyi no, ͻno (bonsam no) deε ahohwi bra ne amumuyε na ͻrehyε (nnipa) ma wͻyε. Sε εnyε Nyankopͻn adom ne N’ahummͻborͻ na εwͻ mo so a, anka mo mu biara nnyε kronkron da. Na mmom Nyankopͻn te obi a Ɔpε ho. Onyankopͻn ne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻn wͻ adom na wͻn nsa mu yε wͻ mo mu no nhwε na wͻn anni nse sε, (wͻmmoa) obusuani anaa ohiani, ne wͻn a wͻatu amantuo wͻ Nyame kwan soͻ no. Enti wͻn mfa mfri, na wͻnyi wͻn ani mfri so. Mompε sε Nyankopͻn de mo bͻne bεkyε mo anaa? Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻde asεm to agyidiefoͻ mmaa a wͻdi wͻn ho nni no so de gu wͻn ho fi wͻ aberε a saa mmaa no nnim ho hwee no, yɛadome wͻn wͻ wiase ne Daakye; wͻn wͻ asotwee a εso paa-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Wͻ εda no a wͻn kεterεma ne wͻn nsa ne wͻn nnan bedi adanseε atia wͻn no, εnam dwuma a na wͻdie no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Saa Da no, Nyankopͻn bɛtua wͻn ka pεpεεpε wͻ nokorε mu, na wͻbɛhunu sε Nyankopͻn ne Nokorε pefee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Mmaa a wͻn ho nteε no wͻ mmarima a wͻn ho nteε, εna mmarima no a wͻn ho nteε no nso wͻ mmaa a wͻn ho nteε; εna mmaa papa no wͻ mmarima papa no, εna mmarima papa no nso wͻ mmaa papa no. Saa nkorͻfoͻ no na wͻnnim (ntwatosoͻ) a wͻrekeka no ho hwee. Wͻbɛnya bͻnefakyε ne akyεdeε a animuonyam wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moankͻ efie a εnyε mo fie mu, gyesε (modi kan) srε kwan na mokyea εhͻfoͻ no ansa; εno na εyε ma mo sεdeε mobεfa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Sε moanya (anaasε moanto) obiara wͻ efie hͻ a monhwε na moanwura hͻ, kͻpem sε yεbεma mo kwan (ansa). Sε yεka kyerε mo sε: “Monsan mo akyi a, monsan mo akyi”. Ɛno mmom na εyε kronkron ma mo. Nyankopͻn deε Onim dwuma a modie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ɛnyε bͻne ma mo sε mobɛwura efie a obiara nnte mu a mo adehia deε wͻ mu. Onyankopͻn deε Onim deε mode suma ne deε moda no adie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ka kyerε agyidiefoͻ mmarima no sε: “Wͻmerε wͻn ani ase (mfiri nhwε bͻne ho), na wͻnhwε wͻn mmarima so yie (wͻ adwamammͻ ho), na εno na εyε kronkron ma wͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn ne dwuma a wᴐdie no ho Amanebᴐfoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Na ka kyerε agyidiefoͻ mmaa no nso sε: “Wͻmerε wͻn ani ase (mfri nhwε bͻne ho), na wͻnhwε wͻn ananmu so yie; na wͻnhwε na wͻannyi wͻn afεεfεdeε no adi, gyesε deε ada adi wͻ mu (tesε wͻn nsa ne wͻn anim ne wͻn nan ase). Na wͻnfa wͻn tri so akatasoͻ no nkata wͻn ho ma εmeduru wͻn koko; na wͻnhwε na wͻn amfa wͻn ahoͻfε ankyerε (obi); gyesε wͻn kununom, anaasε wͻn agyanom, anaa wͻn kununom agyanom, anaa wͻn mma mmarima, anaa wͻn kunu mma mmarima, anaa wͻn nua mmarima, anaa wͻn nnua mmarima mma mmarima, anaa wͻn nnua mmaa mma mmarima, anaa wͻn (yͻnkonom) mmaa, anaa wͻn mfenaa a wͻyε wͻn dea, anaa mmarima asomfoͻ a wͻnni mmaa ho ahoͻden, anaa nkͻdaa a wͻnnim mmaa adagya mu asεm. Na εmma wͻmfa wͻn nnan mpem hͻ sεdeε wͻbεyi wͻn afεεfεdeε a asuma no adie. Agyidiefoͻ, monyinaa monsakra mo adwen sεdeε mobɛdi nkonim”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Monware mo mu asugyafoͻ no, na (mo mma) mo nkoa no mu apapafoͻ no (a wͻnni yerε) no, ne mo mfenaanom (nso a wͻnni kunu no nso nware). Sε wͻyε ahiafoͻ mpo a, Nyankopͻn bɛfri N’adom mu ama wͻn anya wͻn ho. Onyankopͻn deε N’adom trε (duru biribiara so), na Ɔne Onimdefoͻ a Onim biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Wᴐn a wᴐnni awadeε ho ahoᴐden no nso wͻnhwε wͻn ho so yie nkosi sε Nyankopͻn bɛfri N’adom no mu ama wͻn anya wͻn ho. Mo nkoa no nso, wͻn a wͻhwehwε sε monyε krataa nto (wɔn faahodie) so (ma wͻn) no, sε moahunu papa bi wͻ wͻn mu a, montwerε (krataa no ma wͻn), na mo ma wͻn sika anaa agyapadeε a Nyankopͻn de ama no bi. Monhwε na moanhyε mo mfenaanom so amma wͻn ammu bra bͻn, sε (saa mfenaa no) pεsε wͻkuta wͻn ho yie a, (monnyε saa) sε mode hwehwε wiase mu agyapadeε. Obi a wahyε wͻn so (pεn) no, wͻn nhyεsoͻ no akyi no, Nyankopͻn na Ɔde bͻne kyε, Ɔne Mmᴐborᴐhunufoᴐ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛasiane nsεm pefee ama mo, (asan ama mo) wͻn a wͻdii mo anim kan no ho mfatoho, ne afutusεm ma wͻn a wͻsuro Nyame.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn ne ͻsoro ne asaase so Nhyerεnee. Ne nhyerεnee no mfatoho tesε ntomaban a εhyε kanea mu, na kanea no hyε ahwehwε mu, na ahwehwε no te gya tesε nsoromma bi a εrepae hyεnhyεnhyεn. Yεde nhyira dua a εne ngo dua no na εsͻ. Enni apueε anaasε atͻeε. Sε ogya nkaa no mpo a ne ngo no tumi hyerεn. Nhyerεnee akyiri nhyerεnee. Nyankopͻn de Ne nhyerεnee no kyerε obi a Ɔpε kwan. Nyankopͻn reyε mfatoho yi ama adasamma. Nyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[(Saa nhyerεnee no sͻ) wͻ Afie (Masjid) a Nyankopͻn ama kwan sε yεmpagya, nni no nni, na yεmͻ no abodin nkaekae Ne din wͻ hͻ, na yεntontom no wͻ hͻ anͻpa ne anwummerε no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Mmarima (anaasε nnipa) bi (wͻ hͻ) a dwadie anaa adetͻ ntumi nsi wͻn kwan wͻ Nyankopͻn nkaekae ho, na wͻfrε Nyame wͻ ne berε mu, na wͻyi Zaka; (efrisε) wͻsuro Ɛda no a ani ne akoma bεdane wͻ mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Sεdeε Nyankopͻn bɛtua wͻn dwumadi pa a wͻdiiε no so ka, na Wasan de N’adom no bio aka wͻn ho. Nyankopͻn deε Ɔkyε obi a Ɔpε adeε a enni ano (anaa akontabuo biara nni ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnnye nnie no, wͻn nnwuma tesε kumafrͻteε a εwͻ serε soͻ na obi a sukͻm de no adwen yεε no sε εyε nsuo, kͻpem sε ͻbaa ho na wannya hwee, na mmom Nyankopͻn na onyaa no wͻ ne ho; enti (Nyankopͻn) bɛtua no ka pεpεεpε. Nyankopͻn deε Ne ho yε hare wͻ akontabuo mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Anaasε (wͻn a wͻnnye nnie no mfatoho) tesε: (Onipa bi a ͻwͻ) sum a εwͻ ͻpo bunu mu, na asorͻkye akyi asorͻkye akata ne soͻ, na mununkum tumm paa san kata akyire, esum mu sum, na sε oyi ne nsa mpo a εyε den sε ͻbɛhunu. Obi a Nyankopͻn amma no nhyerεnee no onnya nhyerεnee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Enti wonhunuu sε Nyankopͻn na wͻn a wͻn wͻ soro ne asaase so, ne nnomaa a wͻbͻ wͻn ntaban mu nyinaa bͻ no abodin? Ampa sε wͻn mu biara nim wͻn Nyamefrε ne wͻn abodin (a, wͻde bͻ Nyankopͻn). Nyankopͻn ne dwuma a wͻdie no ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na ͻsoro ne asaase so ahennie yε Ne dea; na Nyankopͻn hͻ ne (obiara} nkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε, Nyankopͻn na Ɔka mununkum soͻ, εna Ɔboa ano na Ɔtrε mu, afei wobɛhunu sε nsuo fri mu? Na Wasiane nsuo afri soro (tesε) mmepͻ a asukͻtwea wͻ mu ma no ka obi a Ɔpε, san yi fri obi a Ɔpε nso so. Ayerεmo a εte gya no reyε afira anii mpo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn di adesaeε ne adekyeε adane-adanee. Nokorε sε, adesua wͻ woi mu ma wͻn a wͻn wͻ ani (dehwε adeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn bͻͻ aboa biara frii nsuo mu; emu bi nante wͻ wͻn afru so, wͻn mu bi nso nante wͻn nnan mmienu so, ebinom nso nante wͻ wͻn nnan nnan so. Nyankopͻn bͻ deε Ɔpε. Nokorε sε Nyankopͻn wͻ tumi wͻ biribiara so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yɛasiane nsεm pefee (wͻ saa Qur’aan yi mu). Na Nyankopͻn deԑ Ͻkyerε obi a Ɔpε kwan kᴐ kwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[(Akͻnkͻnsafoͻ no) ka sε: “Yεgye Nyankopͻn ne Ɔsomafoͻ no di, na yɛayε sotie; nanso εno akyiri no, wͻn mu fekuo bi dane wͻn ho (fri deε wͻkaeε no ho). Saa nkorͻfoͻ no nyε agyidiefoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Sε yεfrε wͻn kͻ Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no hͻ sεdeε (yεde Qur’aan) bebu wͻn ntεm atεn a, wobehunu sε wͻn mu fekuo bi atwi afa soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Sε wͻdi bem anaasε wͻgyina nokorε so deԑ a, ԑneԑ wͻde ahobraseε na etu mmirika ba ne hᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Yadeε wͻ wͻn akoma mu anaa, anaasε wͻn adwen nnsi wͻn pi, anaasε wͻsuro sε Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no ne wͻn nni no yie? Daabi, saa nkorͻfoͻ no ne abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Agyidiefoͻ no deε sε yεfrε wͻn kͻ Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no hͻ sε yεrekͻ bu wͻn ntεm atεn a, deε wͻka ne sε: “Yɛate na yεbɛdi so“. Saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Obi a ᴐbεyε sotie ama Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ, na ͻbɛsuro Nyankopͻn, na ͻbεyε Ne ho ahwεyie no, saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Wͻde Nyankopͻn di wͻn nse akεseε no sε: “Sε wohyε wͻn (sε wͻn mpue nkͻ ͻkoo a), anka wͻbεpue (akͻ). Ka sε: “Monhwε na moani nse; sotie na εyε paa. “Nokorε sε Nyankopͻn ani tua deε moreyε (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Monyε sotie ma Nyankopͻn, na monyε sotie ma Ɔsomafoͻ no nso. Na sε modane mo ho fri (Nokorε no ho) a, (Ɔsomafoͻ) no deε n’asεdeε ne deε yεde asoa no no, εna monso modeε ne deε yεde asoa mo. Sε moyε sotie ma no a na mobɛnya kwankyerε. Ɔsomafoͻ no adwuma ne sε, ͻbεbͻ asεm no ho dawuro akyerεkyerε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adi wͻ mo mu na wͻdi dwuma pa no, Nyankopͻn ahyε wͻn bͻ sε Ɔbεma wͻn adi asaase no so sεdeε Ɔmaa wͻn a wͻdii wͻn anim kan no dii soͻ no, na Wama ͻsom a Wayi ama wͻn no asipi; na wͻn suro akyi no, (Ɔde) ahotᴐ asesa (suro) no ama wͻn. Wͻbεsom Me a wͻmfa biribiara mmata Me ho. Obi a εno akyi no wannye annie no, saa nkorͻfoͻ no ne abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Momfrε Nyame wͻ ne berε mu, na monyi Zaka, na monyε sotie ma Ɔsomafoͻ no sεdeε (Nyankopͻn) bɛhu mo mmͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Ɛmma moadwen nnyε mo sε, wͻn a wͻnnye nnie no (bɛtumi ama Nyame nhyehyεε) ayε kwa wͻ asaase yi so; wͻn asetena mu ne gyam, na nkyi bͻne paa ne hᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, moma (nkoa) no a wͻyε mo dea no, ne mo mu wͻn a wͻnuruu mpanin berε mu no nsrε mo kwan mprεnsa: (Saa mmerε no ne εberε a) edi ahamakye Nyamefrε no anim, ne εberε a ͻhyew nti moaworͻ moatadeε agu hͻ (regye mframa) wͻ awigyina berε, εna Ishaa’i Nyamefrε no akyi. Woi ne adagya (berε) mmiεnsa a mo wͻ. Ԑno akyiri no asεm biara nna mo so anaa wͻn so, (efrisε) modi moho-moho hͻ akͻneaba. Saa ara na Nyankopͻn kyerεkyerε Ne nsεm no mu kyerε mo. Onyankopͻn ne Onimdefoͻ a Onim biribiara, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Sε nkͻdaa a wͻn wͻ mo mu no duru mpanin berε mu a, moma wͻn nsrε kwan sεdeε wͻn a wͻdii wͻn anim kan no srεε kwan no. Saa ara na Nyankopͻn kyerε-kyerε Ne nsεm no mu kyerε mo. Nyankopͻn ne Onimdefoͻ a Onim biribiara, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Ԑmmaa no mu mmasiriwa no nso a wͻnni awadeε ho anigyeε no, bͻne biara nni wͻn so sε wͻde wͻn atadeε bɛgu hͻ, sε wͻanna wͻn afεεfεdeε no adi ankyerε deε a. Na sε wͻtumi kuta wͻn ho a εyε ma wͻn paa. Onyankopͻn te biribiara, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Ɛnyε bͻne mma onifirani, na εnyε bͻne nso mma apakye anaa obubuaani, na εnyε bͻne nso mma ͻyarefoͻ, anaa moara mo ho sε mobɛdidi moara mo afie mu, anaa mo agya nom afie mu, anaa mo maamenom afie mu, anaa mo nua mmarima nom afie mu, anaa mo nua mmaa nom afie mu, anaa mo agya nua mmarima afie mu, anaa mo sewaa nom afie mu, anaa mo wͻfa nom afie mu, anaa mo maame nua mmaa nom afie mu, anaa afie a εhᴐ nsafoͻ wͻ mo nsa mu, anaa mo adamfo (fie). Ɛnyε bͻne mma mo sε mobɛdidi abͻ mu anaasε mobɛdidi ankorͻ-ankorͻ. Sε mowura efie bi mu a, monfa nhyira nkyea papa a efri Nyankopͻn nkyεn no (Asalaamu Alaikum) nkyea mo ho. Saa ara na Nyankopͻn kyerεkyerε Ne nsεm no mu kyerε mo sεdeε mobεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Agyidiefoͻ no ne wͻn a wͻagye Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no adie; sε wͻn wͻ Nkͻmhyεni hͻ redi dwuma bi a edi mmu a, wͻmfri hͻ nnkͻ gyesε wͻsrε no kwan ansa. (Nkͻmhyεni), wͻn a wͻsrε wo kwan no wͻn mmom na wͻgye Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no die. Enti sε wͻsrε wo kwan dema wͻn dwumadie bi a, ma wͻn mu nea wopε kwan, na srε Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε ma wͻn. Nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Monhwε na moannyε frε a mode frε Nyankopͻn Somafoͻ no wͻ mo mu no tesε deε mofrε mo ho-mo ho no. Ampa sε Nyankopͻn Nim mo mu wͻn a wͻde wͻn ho sie dwane kͻ (a wͻnsrε kwan) no. Enti wͻn a wͻne (Nkͻmhyεni) ahyεdeε bᴐ abira no, wͻnhwε yie na mmusuo bi anto wͻn, anaasε asotwee bi a εyε ya paa bi anto wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn na deε εwͻ soro ne asaase so ( nyinaa) wͻ no, na Onim deε mo wͻ mu biara. Ԑda a wͻbεsan akͻ Ne hͻ no Ɔbεbͻ wͻn dwuma a wͻdiiε no (nyinaa) ho amaneε. Onyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="25">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nhyira ne Nea Osianee Furqaan (Qur’aan) de maa N’akoa (Muhammad) sεdeε ͻde bεbͻ amansan nyinaa kͻkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ) no a ͻsoro ne asaase so ahennie yε Nedea no; Onni ba na Onni ᴐhokafoͻ biara wͻ N’ahennie no mu, Ɔno na Ɔbͻͻ biribiara εna Wahyehyε nhyehyεε pa paa de ato ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛna wͻn afri N’akyi afa anyame a wͻmmͻ hwee, na wͻn ara mpo no yεbͻͻ wͻn, na wͻnni ͻhaw anaasε mfasoͻ bi ho tumi de ma wͻn, na wͻnni owuo anaasε nkwa anaa owusͻreε ho tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻnnye nie no ka ne sε: ”Woi deε εyε nkontompo, ͻbͻͻ ne trim, nkorͻfoͻ foforͻ bi na aboa no“. Ampa sε (boniayεfoͻ no) de bͻne ne nkontompo paa na aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Deԑ wᴐka ne sԑ, tetefoᴐ no anansesԑm na watwerԑ na yԑkenkan kyerԑ no anᴐpa ne anwummerԑ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Nea Onim ͻsoro ne asaase so ahuntasεm no na Osiane baeε. Nokorε sε, Ɔne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: “Ɔsomafoͻ bεn ni na odi aduane, na ͻnenam edwam yi? Adεn nti na yɛnsiane Soro abͻfoͻ mεka ne ho na ͻne no mmͻ kͻkͻ no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Anaasε (adεn na) yεmma no sika dwetire bi, anaasε turo bi a ɔbɛdidi mu“. Deε abͻneεfoͻ no ka ne sε: “Onipa a konya anya no na moredi n’akyire “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), hwε mfatoho a wͻde susu woͻ, enti wͻn ayera, na wͻntumi nhunu kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nhyira Wura no ne Nea sε Ɔpε a Ɔbεma wo deε εyε kyεn saa (a εne) Aheman a nsubͻnten nenam aseε, na Ɔbεyε abansoroͻ akεseε nso ama wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Daabi, wͻnnye Dͻnhwere no nni; Yɛasiesie Ogya tanaa de ama obia ᴐfa Dͻnhwere no sԑ atorosԑm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Sε (Amane-hunu gya) no hu wͻn wͻ akyirikyiri baabi a, wͻbεte sε εde abufu-hyeε rebobͻ mu na εrepͻ soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Sε yεgu wͻn mpokyerε to wͻn gu bea bi a εhͻ kyere (wͻ ogya no mu a), wͻbεsu afrε owuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[“Monhwε na moannsu amfrε owuo prεko pε, na mmom monsu mfrε owuo bebree”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Saa (Amane-hunu gya no) na εyε, anaasε Soro aheman no a yԑde ahyε Nyamesurofoͻ no bͻ no a? (Ɛhͻ) bεyε akatua ama wͻn, na (εhͻ) bεyε wͻn nnkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Deε wͻpε biara bi wͻ hͻ ma wͻn, (εhͻ na) wͻbεtena afe bͻͻ. Woi yε bͻhyε a εwͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ a ɛsɛsɛ yɛbɔ ho mpaeε srε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɛda no a Ɔbεboaboa wͻn nyinaa ano, ne wͻn a wͻfirii Nyankopͻn akyi som wͻn (tesε soro abͻfoͻ, akronkronfoͻ, Yesu ne deε ekeka ho no), Nyankopͻn bεka sε: “Mo na moyeraa Me nkoa woinom, anaasε wͻn ara na wͻyera firii ͻkwan (tenenee) no soͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Kronkron Hene ne Wo. Na yɛnni ho kwan sε yɛfiri W’akyi fa akyitaafoͻ, nanso Womaa wͻne wͻn agyanom ahotͻ kͻpem sε wͻn werε firii Afutusεm no, na wͻkͻyεε nnipa a wͻn asopa (anaasε ayerafoͻ} “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Enti (Nyankopͻn bεka sε): “Ampa sε, (wͻn a na mosom wͻn no akyerε sε) nkontomposεm na na mokeka no; na montumi nyi (asotwee no) mfri (mo ho so, na monnya) ͻboafoͻ nso. Momu biara a ͻbεyε bͻne no Yεbεma no aka asotwee a εsoo paa ahwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), asomafoͻ a Yɛdii w’anim kan somaa wͻn no nyinaa nokorԑ sԑ na wͻdi aduane, na wͻnante wͻ dwam. Yɛayε mo mu binom nsᴐhwԑ ama mo mu bi de hwԑ sԑ mobɛsi aboterε anaa? Wo Wura Nyankopͻn deε Ohunu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻnni anidaasoͻ sε wͻne Yεn behyia no keka ne sε: “Adεn nti na yɛnsiane Soro abͻfoͻ ma yεn, anaa yɛnhunu yɛ Wura Nyankopͻn no? Ampa sε wͻn ara ama wͻn ho so, na wͻate atua ama no aboro so kεse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛda a wͻbɛhunu Soro abͻfoͻ no, saa da no εnyε asεmpa mma abͻneεfoͻ no. (Soro abͻfoͻ no) bεka sε: “Moma εhyeε kεseԑ nna (wͻn ne Soro Aheman mu foͻ no ntεm)“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Yεbεba dwuma biara a (abͻneεfoͻ no) diiε no so, na Yεbεma no ayε sε mfuturo bi a atu ahweteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ɛda no, Soro aheman no mu foͻ no benya asetena pa ne ahomegye bea pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ɛda no a mununkum bεma ɔsoro mu adwidwa, na Soro abͻfoͻ besiane siane paa no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Saa Da no Ahennie paa no wͻ Ahummͻborͻ Hene no. Saa Da no, εbεyε den ama (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Saa Da no na (onipa) bͻnefoͻ no bεka ne nsa aka sε: “Mehunui a anka mekaa Ɔsomafoͻ no ho ne no faa kwan (pa) no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ao, Adi ayε me, Mehunui a anka manfa asomasi yͻnkoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[“Ampa paa sε wama mayera afri Afutusεm no ho wͻ berε a yεde berεε me no. Ͻbonsam (yε obi a) odi onipa hwammͻ paa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ɔsomafoͻ no nso bεka sε: ”Me Wura Nyankopͻn, nokorε sε, me nkorͻfoͻ no yii wͻn ani frii Qur’aan yi so”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yεmaa Nkͻmhyεni biara tamfo wͻ abͻneεfoͻ no mu. Nanso wo Wura Nyankopͻn som bo (ma wo) sε Ɔkwankyerεfoͻ ne Ͻboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻnnye nnie no ka ne sε: “Adεn nti na yensiane Qur’aan no mmͻ mu mma no prεko?” (Yesiane no saa) sεdeε εbεma w’akoma agyina pintinn, na Yεkenkan (Qur’aan no ma wo) nkakra nkakra, hyehyɛ no pɛpɛɛpɛ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), mfatoho biara a wͻde bεba (abεko atia) woͻ (anaa wͻde bɛsum wo fidie) no, Yεde nokorε no a (wode bɛyi wͻn ano) ne nkyerεkyerεmu pa paa bεberε wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Wͻn a yεbεboa wͻn ano (wͻ Atemmuda ama wͻn anante) wͻ wͻn anim akͻ Amane-hunu gya no mu no, wͻn na wͻn wͻ gyina berε bͻne mu paa, na wͻn na wͻn ayera afri kwan (tenenee) no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεde Nwoma no maa Mose, na Yεde ne nua Aaron kaa ne ho sε ͻboafoͻ anaasε ͻkyeame.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Yεkaa sε: ”Monkͻ amanfoͻ no a wͻfa Yεn Nsεm no atorᴐsԑm no hͻ. Enti Yεsεee wͻn pasaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Noa nkorͻfoͻ no nso, εberε a wͻbuu asomafoͻ no atorᴐfoᴐ no, Yεmaa nsuo faa wͻn. Yεde wͻn yεε nsεnkyerεnee anaasε adesua maa adasamma. Abͻneεfoͻ no deε Yɛasiesie asotwee a εyε ya paa ato wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ɛna Aad ne Samuud ne Rassifoͻ, ne awoͻ ntotoasoͻ bebree a wͻbɛdii ntamu hͻ no, -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Yεyεε mfatoho maa wͻn mu biara, na wͻn mu biara nso Yεsεee wͻn pasaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ampa sε (Quraishfoͻ) kͻtwam wͻ kuro no a Yεtͻͻ nsutͻ bͻne guu wͻn soͻ no mu. Enti εyaa na wͻnhu anaa? Daabi, wͻn ani nna Owusͻreε (da) no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Sε (boniayεfoͻ) no hu wo a wͻdi wo ho fεw sε: ”Enti woi na Nyankopͻn ayi no sε Ɔsomafoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ɛkaa kakraabi sε, sε yɛannya aboterε a anka ͻyeraa yεn frii yεn anyame no ho”. Ɛberε a wͻbɛhunu asotwee no na wͻbɛhunu obi a wayera afiri ͻkwan pa no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wahunu obia wafa n’apεdeε ayε nyame no? Enti wobεyε okyitaafoͻ ama (saa nipa) no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Anaa wodwen sε wͻn mu dodoͻ no tie, anaasε wͻte (deε woka kyerε wͻn no) ase? Wͻtesε ayεmmoa, daabi, wͻn ayera afiri kwan (tenenee) no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sεdeε wo Wura Nyankopͻn si fa twe sunsum mu. Sε Ɔpε a anka Ɔbεma no agyina faako. Nanso Yεde awia ayε kwankyerε (anaa nyinasoͻ) ama no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Afei na Yɛatwe no nkakra-nkakra de aba Yεn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wayε anadwo akatasoͻ ama mo, εna (Wayε) nna nso ahomegyeε, εna Wayε adekyeε nso a (mode) sͻreε (tesε deε obi asͻre afiri owuo mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔsoma mframa sε anigyesεm de di N’ahummͻborͻ no (a εne nsutͻ) no anim kan, εna Osiane nsuo a εho teε fri soro, -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[De nyane asaase a awuo, εna Yεde ma ayεmmoa a Yɛabͻ, ne nnipa pii ma wͻnom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Ampa sԑ Yɛakᴐ so akyerԑkyerԑ (Nsԑm no) mu yie akyerԑ wᴐn sԑdeԑ wᴐbԑkaekaeԑ anaa wᴐde bɛtu wᴐn ho foᴐ, nanso nnipa pii mpԑ (Nokorԑ no) na mmom wᴐkᴐ so yi boniayԑ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a, anka Yεbεsoma kͻkͻbͻni wͻ kuro biara so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), entie (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no, na fa (Qur’aan no) kotia wͻn nko dene mu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wama ͻpo mmienu no kwan ma no tenee; woi yε dε, dεdεεdε, εna woi nso yε nkyenekyene εyε nyono, εna Wayε εhyeε ne akwansideε ato ne mmienu ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ onipa fri nsuo mu, εna Wayε mogya-abusua ne awadeε-abusua ama no. Wo Wura Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wͻn afri Nyankopͻn akyi som deε entumi mma wͻn mfasoͻ anaa ͻhaw biara. Boniayεni no deε ͻtaa (bͻne anaa ͻbonsam) akyi kotia ne Wura Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Yεsomaa wo sε, (Ͻsoro aheman no mu) anigyesεm, ne (amane-hunu gya no asotwee no ho) kͻkᴐbᴐ bͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Memmisa (afutuo a mede ma mo no) ho akatua, na mmom (deε mehia ne) sε obi a ͻpε bεfa ne Wura Nyankopͻn kwan no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Na fa wo ho to Ɔteasefoͻ no a Onwu da no so na bͻ no abodin, na Ɔsom bo sε Onim Ne nkoa bͻne (a wͻdie),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Nea Ɔde nna nsia bͻͻ soro ne asaase ne deε εwͻ ne mmienu mfinfii, na Ɔde Ne ho sii Tumi Ahennwa no soͻ, Ahummͻborͻ Hene no, Ɔne (Otumfoͻ) a N’ani tua biribiara no, enti bisa no (w'ahiasεm biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε, monfa mo anim mutu fͻm ma Mmͻborͻhunufoͻ Hene no a, deε wͻka ne sε: “Hwan ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no a worehyε yεn sε yεnfa y’anim mutu fͻm ma no no? Nkͻsoͻ a wͻnya ara ne sε wͻdwane (nokorε no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Nhyira ne Nea Wayε nsoromma akεseε wͻ soro, εna Wayε (awia sε) kanea wͻ mu, εna bosome nso εma nhyerεnee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wama adesaeε ne adekyeε di wͻn ho akyi (sԑ nsԑnkyerԑnee) de ma obia ͻpε sε ͻkaekaeε anaasε ͻpεsε oyi (Nyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Mmͻborͻhunufoͻ Hene no asomfoͻ no ne wͻn a wͻde ahobraseε nam asaase soͻ; sε abagyimifoͻ no bi (de kasa bͻne bi) kasa wͻn ho a, deε wͻka ne sε: “Asomdweε”,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻde anadwo no si hͻ de wͻn anim butu fͻm sͻre gyina hͻ ma wͻn Wura Nyankopͻn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a (wͻbͻ mpaeε) ka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, yi Amane-hunu gya asotwee no fri yεn so. Nokorε sε (Amane-hunu gya no) yε afe bͻͻ asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, εhͻ yε efie bͻne ne ahomegye bea bͻne paa;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a sε wͻyi (wͻn agyapadeε a wͻmma no mmoroso) nsεe no kwa, na wͻnyε pεpεε nso, na mmom wͻyε no hͻ-ne-hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻnsu mfrε anyame foforͻ biara ka Nyankopͻn ho, na wͻnkum onipa a Nyankopͻn abra (ne kum anaa Wayε no kronkron), na mmom gyesε ne kwan so; na wͻmmͻ adwamman. Obi a ͻbεyε saa no, ͻbɛhyia bͻne so asotwee,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Yεde asotwee no bεbͻ ho ama no wͻ wusͻreε da no, na ͻbεtena mu wͻ animguaseε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Gyesε obia ͻbεsakra n’adwen na wagye adie na wadi dwuma pa. Saa nkorͻfoͻ no deε Nyankopͻn bεdane wͻn bͻne no ayε no papa (ama wͻn). Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Obia ͻbεsakra n’adwen na wadi dwuma pa, nokorε sε wasakra nsakraeε pa paa kͻ Nyankopͻn hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻnni adanse wia anaa adanse kurumuu, na sε wͻretwa mu wͻ ahuhudeε bi ho a, wͻtwa mu wͻ ahonidie mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a, sε yεrekenkan wͻn Wura Nyankopͻn Nsεm no (Qur’aan) kyerε wͻn a wͻnnyε wͻn ho asosifoͻ ne anifirafoͻ wͻ ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a (wͻbͻ mpaeε) ka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, (yԑsrԑ Wo sԑ,) dom yԑn ma y'ayerenom ne yεn mmanom nyԑ wᴐn a wͻbεkyekyere yεn werε, na ma yεn nyε Nyamesurofoͻ no akandifoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na ԑnam wᴐn abotrԑ nti, yεde adan akԑseԑ bɛtua wᴐn ka. Yεde nkyea ne asomdwoeε na εbehyia wͻn wͻ (Aheman no) mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Emu na wͻbεtena, na asetena pa ne ahomegye bea pa paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Sε εnyε mo mpaebͻ (a mobͻ de srε Nyankopͻn a) anka Nyankopͻn mfa mo ho. Na ampa sε moafa (asεm) no nkontompo no deε, sε εteε biara asotwee no deε εbεyε hͻ (anaasε monsa bεka).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="26">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Toaa – Siin -- Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Woi yε Nsεm a efri Nwoma pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ebia wo (de awerεhoͻ) bɛkum wo ho sε wͻnnyε agyidiefoͻ nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a anka Yεbɛsiane nsεnkyerεnee bi fri soro aba wͻn so a εbεma wͻn kͻn aberε ase wͻ ahobraseε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Afutusεm foforͻ biara a ɛbɛfiri Ahummͻborͻ Hene no hͻ aba wͻn hͻ no gyesε wͻtwi fa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ampa sε wͻn apo (Asεm no); deε wͻdii ho fεw no ho asεm bεba wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻnhunuu nneεma papa ahodoͻ a Yεma no fifiri wͻ asaase no soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu, nanso wͻn mu pii nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wo Wura Nyankopͻn, Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Kae εberε a wo Wura Nyankopͻn frεε Mose (ka kyerεε no) sε: “Kͻ amanfoͻ abͻneεfoͻ no hͻ, --]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Farao nkorͻfoͻ no. Enti wͻnsuro Nyame?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: ”Me Wura, mesuro sε wͻbεbu me ͻtorofo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[M’akoma nso sua, na me kεtrεma nso ntumi nkasa yie, enti soma Aaron (ma no ne me nkͻ),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Na (Farao ne nenkorͻfoͻ) wͻ (awudisεm ho) bͻne bi tia me, enti mesuro sε wͻbɛku me” .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) kaa sε: ”Ɛmma saa da. Mo mmienu monfa Yε nsεnkyerεnee nkͻ. Nokorε sε, Yε ka mo ho, Yεte“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Enti mo mmienu monkͻ Farao hͻ na monka sε: “Nokorε, yεyε Abͻdeε nyinaa Wura no asomafoͻ;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Na ma Israel mma no ne yεn nkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Ɛnyε yεn mu ha ara na yεtetee wo ԑberԑ a woyԑ akͻdaa? Ɛna wode wo mfeɛ pii tenaa yεn mu ha?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɛna woyεε wo neyεε a woyͻeε, εna wo kͻkaa boniayεfoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: “Meyεε no wͻ εberε a na meka wͻn a wayera no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[“Enti medwane firii mo hͻ wͻ aberε a na mesuro mo; enti me Wura Nyankopͻn adom ama me adwen, εna Ɔde me aka asomafoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[“Woi ne adom a wode adom me a wodeka m’anim sε wode Israel mma ayε nkoa? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: ”Hwan ne Abͻdeε nyinaa Wura no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: (Ɔne) ͻsoro ne asaase ne deε εwͻ ne mmienu ntεm no Wura no, sε mo adwen si mopi a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Farao ka kyerεε wͻn a wͻatwa ne ho ahyia no sε: “Moante? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: (Ɔne) mo Wura Nyankopͻn, ne moagyanom tetefoͻ no Wura Nyankopͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Nokorε sε mo somafoͻ no a yεsomaa no mo hͻ no abͻ dam paa “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Apueε ne atͻeε ne deε εwͻ ne mmienu no ntεm no Wura Nyankopͻn no, sε mowͻ adwen ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[(Farao) kaa sε: ”(Mose), sε wofa nyame foforͻ bi ka me ho a, ampa sε mede wo bεka wͻn a wͻda afiaseε no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: ”Na sε mede biribi pefee bi berε wo mpo a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Ɛneε fa bra, sε woka nokorεfoͻ no ho ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Enti Mose too ne poma no (too fᴐm) na hwε, ͻwͻ pefee bi nie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Oyii ne nsa na hwε, na ayε fitaa dema obi a ohunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Farao ka kyerεε nhemfo a atwa ne ho ahyia no sε :”Nokorε sε, woi yε nkoyaayini a onim de.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɔpε sε ͻde ne konyaa no bɛyi mo fri mo asaase no soͻ, enti deεn na morehyε, (anaasε modwen sεn)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Ma ͻne ne nua no ntwεn, na soma dawubͻfoͻ ma wͻnkכ nkuro so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Wᴐde nkoyaayifoͻ a wͻn aben paa na wͻnim de nyinaa bԑbrε wo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Enti nkoyaayifoͻ no bɛhyiaa wͻ εda a wahyε a wͻnim no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Wͻka kyerεε amanfoͻ no sε: “Mo (nyinaa) moahyia?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[”Sεdeε yεbɛdi (Farao) nkoyaayifoͻ no akyi sε εkͻba sε wͻdi nkonim a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Enti εberε a nkoyaayifoͻ no baeε no, wͻka kyerεε Farao sε: “Sε εkͻba sε yɛdi nkonim a yεbenya akatua bi anaa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Aane, εno deε na εyε nokorε sε mobεka wͻn a wͻbεn (me) no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Mose ka kyerεε wͻn sε: “Monto deε mobεtoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Enti wͻtoo wͻn nhoma ne wͻn mpoma too fᴐm, na wͻkaa sε: “Farao tumi mu nti yεn na yεbɛdi nkonim!”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Enti Mose nso too ne poma no na hwε, εmemeneee wͻn atorͻsεm a wabͻ wͻn trim ayε no (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Enti nkoyaayifoͻ no kͻͻ fͻm de wͻn anim butuu fͻm (maa Nyankopͻn);]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yɛagye abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no adi;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Mose ne Aaron Wura Nyankopͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[(Farao) kaa sε: “Moadikan agye no adi aberε a menya maa mo ho kwan? Nokorε sε, (Mose) ne mo panin a ͻkyerεε mo nkoyaa yie! Mobɛhunu. Mɛtwitwa mo nsa ne mo nan abͻ no abira, na mabͻ mo nyinaa asennua mu“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nkoyaayifoͻ no kaa sε: “Ɛnsεe hwee! Nokorε sε yɛ Wura Nyankopͻn hͻ na yεbεsan akͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Nokorε, yεwͻ awerεhyem sε, yɛ Wura Nyankopͻn de yεn mfomsoͻ bεkyε yεn sε yεn ne nnipa a wͻn adikan agye adie “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Yɛyi kyerεε Mose sε: ”Fa Me nkoa no tu kwan no anadwo, na nokorε sε (Farao ne ne nkorͻfoͻ) bɛtaa mo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Enti Farao somaa dawubͻfoͻ kͻͻ nkuro no so-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Sε: ”Nokorε sε saa nkorͻfoͻ yi yε dͻm kakraa bi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Nanso nokorε sε, wͻhyε yεn abufuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Nokorε sε yɛyε ɛdͻm a yεdͻͻso na yɛada yεn ho so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Enti Yɛyii wͻn firii turo ne nsuo aniwa ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Ne ahonyadeε ne animuonyam gyina berε (biara) mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Saa ara, na Yεmaa Israel mma no bɛdii wͻn adeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Enti wͻtaa wͻn wͻ εberε a na awia apue.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Ԑberε a εdͻm mmienu no hunuu wͻn ho no, Mose nkorͻfoͻ no kaa sε: “Nokorε sε, (Farao ne ne dͻm yi) bεto yεn “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Ɛmma saa da! Nokorε sε, Me Wura Nyankopͻn ka me ho, Ɔbεkyerε me kwan “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Enti Yeyi kyerεε Mose sε: “Fa wo poma no bͻ ͻpo no mu “. Na emu kyekyεe, na ne nkyekyεmu no mu biara bεyεε sε bepͻ kεseε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Enti Yεde ekuo baako no (Farao nkorͻfoͻ) no bεn saa bea hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Na Yεgyee Mose ne wͻn a wͻka ne ho no nyinaa nkwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Afei Yεmaa nsuo faa (ekuo) baako no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu, nanso wͻn mu dodoͻ no ara na wͻnnye nnie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wo Wura Nyankopͻn no Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Ahummͻborͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Kenkan Abraham nso ho asεm no kyerε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻka kyerεε ne papa ne ne nkorͻfoͻ no sε: “Ԑdeεn na moresom yi?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yεsom abosom, na yεbεkͻso de yεn ho ama wͻn”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[(Abraham) kaa sε: ”Enti sε mosufrε wͻn a wͻtie mo?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Anaasε monya wͻn ho mfasoͻ anaasε ͻhaw bi?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Daabi, nanso yεbεtoo y’agyanom sε saa ara na na wͻreyε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[(Abraham) kaa sε: “ Enti moahunu deε mosom-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Mo ne mo agyanom tetefoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻyε m’atamfo, gyesε Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[(Abͻdeε nyinaa Wura) no a Ɔbͻͻ me, Ɔno na ͻkyerε me kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma me aduane die, na Ɔma me nsuo nom;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Sε meyare a Ɔno na Ɔsa me yadeε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbεma me awuo na afei Wasan anyane me (afri owuo mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Ɔno na me wͻ anidaasoͻ sε Ɔde me mfomsoͻ bεkyε me wͻ Akatua da no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Me Wura Nyankopͻn, ma me nyansa, adwen ne nteaseε, na fa me ka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Na ma nkyirimma no mmͻ me din pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Na fa me ka wͻn a wͻbɛdi adeε wͻ anigyeε Aheman no mu no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Na fa m’agya bͻne kyε no, nokorε sε ͻka ayerafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Na engu m’anim ase wͻ Wusͻreε da,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Ɛda no a sika anaa ahonyadeԑ ne mma ho mma mfasoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Gyesε obia ͻde akoma pa, anaa akoma a emu teε bεba Nyankopͻn hͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Na yεde Aheman no bεbεn Nyamesurofoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Na yεbɛyi Amanehunu gya no adi akyerε ayerafoͻ no -;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Yԑbԑka akyerε wͻn sε: “Deε na mosom no wͻ hen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[(Deε na mo) fri Nyankopͻn akyi (som wͻn no)? Wͻbetumi aboa mo, anaasε wͻbetumi aboa wͻn ara wͻn ho?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Na yεbεto wͻn (abosom) no ne ayerafoͻ no ama wͻde wͻn ti adikan akͻ (Ogya no) mu-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Ne ͻbonsam asafo no nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻbεko wͻ (Ogya no) mu no wͻbεka sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[“Yεdͻ Nyame sε, na yεwͻ ͻyera pefee mu;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Ɛberε a yεde mo totoo Abͻdeε nyinaa Wura no ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Ɛnyε obi na ɔyeraa yɛn, na mmom abͻneεfoͻ no ara na wͻmaa yεyeraeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[Enti seesei yɛnni otwitwagyefoͻ biara,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Anaa yͻnkoͻ brεboͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Sε yεrenya kwan asan akͻ y’akyi (wͻ wiase) bio a, anka yεbεka agyidiefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu, nanso wᴐn mu dodoͻ no ara nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wo Wura Nyankopᴐn ne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Ahummͻborͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Noa nkorͻfoɔ no annye asomafoͻ no anni]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻn nua Noa ka kyerεε wͻn sε: “Enti monnsuro Nyankopͻn na monnyε ahwεyie?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Nokorε sε meyε (Nyankopͻn) Somafoͻ nokwafoͻ ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie ma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Memmisa (nsεmpa a mereka kyerε mo no) ho akatua, na mmom m’akatua deε εwͻ Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie ma me.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yεnye wo nni wͻ aberε a (nnipa mu) mpapahwekwa a wͻnni mmu na wͻdi w’akyire?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Noa kaa sε: “Ɛdeεn nimdeε na mewͻ wͻ deε wͻyε ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Wͻn akontabuo deε me Wura Nyankopͻn hͻ na εwͻ, sε monim ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Medeε (Menni ho tumi sε) mεpamo agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Medeε nokorε (m’adwuma) ne sε, meyε kͻkͻbͻni pefee”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Noa, sε woanyae (wofrε no a) nokorε sε wobεka wͻn a yɛsi wͻn aboͻ (ku wͻn) no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[(Noa) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, me nkorͻfoͻ no abu me ͻtorofoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Enti bu me ne wͻn ntεm atεn, na gye me ne agyidiefoͻ no a wͻka me ho no (fri abͻneεfoͻ no nsam.)”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Enti Yεgyee no ne wͻn a wͻka ne ho no nkwa wͻ nsuom hyεn a ayε mma no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Afei Yεmaa nsuo faa nkaeε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[Nokorε sε nsεnkyerεnee wɔ woi mu, nanso wᴐn mu dodoͻ no ara nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Nokorε ampa sε, wo Wura Nyankopͻn, Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Aadfoͻ no annye asomafoͻ no anni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻn nua Huud ka kyerεε wͻn sε: “Adεn monnsuro Nyame?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, meyε Ɔsomafoͻ nokwafoͻ ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyame na monyε sotie ma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Memmisa mo (nsεmpa a mereka kyerε mo no) ho akatua, na mmom m’akatua deε εwͻ Abͻdeε nyinaa Wura no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Mosisi adan akεseε wͻ mea mea a εhͻ korͻn wͻ akwan ho de gye mo ani kwa (wͻ aberε a montena mu)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Mosisi aban soroͻ a εyε fε nso ma mo ho tesε deε mobεtena mu afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="130">
<translation><![CDATA[Sε mosͻ (obi mu anaasε mo nsa ka obi a), mosͻ ne mu anaasε mo ne no di no wͻ atrimuͻden so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="131">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie ma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="132">
<translation><![CDATA[Monsuro Nea Ɔde deε monim no adom mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="133">
<translation><![CDATA[Ɔde ayεmmoa ne mma adom mo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="134">
<translation><![CDATA[Ne mfuo ne nsuo aniwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="135">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, medeε mesuro Da kεseε no asotwee no ho asεm ma mo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="136">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Sε wotu yεn fo o, anaasε woanka afutufoͻ no ho o, εyε asεm korͻ ma yεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="137">
<translation><![CDATA[Woi deε εyε tetefoͻ no suban no bia,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="138">
<translation><![CDATA[Yεntwe yεn aso biara “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="139">
<translation><![CDATA[Wͻbuu no ͻtorofo, enti Yεsεee wͻn. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu, nanso wᴐn mu dodoͻ no ara nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="140">
<translation><![CDATA[Nokorε ampa sε, wo Wura Nyankopͻn Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="141">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ buu Asomafoͻ no atorofo;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="142">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻn nua Soalhu ka kyerεε wͻn sε: “Adεn, monsuro Nyame?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="143">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, meyε (Nyankopͻn) Somafoͻ nokwafoͻ de ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="144">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie ma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="145">
<translation><![CDATA[Memmisa mo (nsεmpa a mereka kyerε mo no) ho akatua, mmom m’akatua deε εwͻ Abͻdeε nyinaa Wura no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="146">
<translation><![CDATA[Enti (modwen sε) yɛbɛgyae mo wͻ abodwoɔ mu wͻ deε mo wͻ mu wͻ εha yi ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="147">
<translation><![CDATA[Wͻ turo ne nsutire mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="148">
<translation><![CDATA[Ne mfudeε ne akyiresua a εso aba a agu nhyerεnee na abͻ esa-sa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="149">
<translation><![CDATA[Modwa mmepͻ mu deyε afie a moadare mu (anaa mode tu mo ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="150">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie mma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="151">
<translation><![CDATA[Na monhwε na moanni nsεmmͻnedifoͻ no ahyεdeε so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="152">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻdi nsεmmͻne wͻ asaase no soͻ na wͻntoto ntotoeε pa no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="153">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Woka wͻn a konya anya wͻn no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="154">
<translation><![CDATA[Woyε nipa tesε yεn ara, enti fa nsεnkyerεnee bi bra, sε woka nokorεfoͻ no ho ampa a.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="155">
<translation><![CDATA[(Soalhu) kaa sε: “Yoma bedeε bi nie, ͻwͻ ho kwan sε ͻnom (nsuo), ɛna monso mo wɔ ho kwan sε monom (nsuo) wͻ εda a yɛahyε (ama mo ne yoma no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="156">
<translation><![CDATA[Monhwε yie na moanyε no bͻne biara, amma asotwee ammεsͻ mo mu da kεseε bi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="157">
<translation><![CDATA[Nanso wͻkum no, enti wͻbɛnuu wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="158">
<translation><![CDATA[Enti asotwee no sͻͻ wͻn mu. Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu, nanso wᴐn mu dodoͻ no ara nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="159">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn ne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="160">
<translation><![CDATA[Lut nkorͻfoͻ no buu asomafoͻ no atorofoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="161">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻn nua Lut ka kyerεε wͻn sε: “Adεn, monsuro Nyame?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="162">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, meyε Ɔsomafoͻ nokwafoͻ ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="163">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie ma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="164">
<translation><![CDATA[Memmisa mo akatua (wͻ nsεmpa a mereka kyerε mo no) ho; mmom m’akatua deε εwͻ Abͻdeε nyinaa Wura no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="165">
<translation><![CDATA[Abͻdeε no mu no mmarima ho na mokͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="166">
<translation><![CDATA[Ɛna mogyae deε mo Wura Nyankopͻn abͻ ama mo a εyε mo ayerenom? Daabi, moyε amanfoͻ mmaratofoͻ paa“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="167">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Lut, sε wanyae (wonsεm no ka a) wobεka wͻn a yɛapamo wͻn anaa yɛatu wͻn (afiri y’asaase soͻ) no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="168">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Nokorε sε, mekyiri metan mo neyεε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="169">
<translation><![CDATA[Me Wura Nyankopͻn, gye me ne m’abusuafoͻ fri deε wͻreyε no mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="170">
<translation><![CDATA[Enti Yεgyee no ne n’abusuafoͻ nyinaa-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="171">
<translation><![CDATA[Gyesε (ne yere) aberewa no, ͻkaa wͻn a wͻkaa akyire no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="172">
<translation><![CDATA[Afei Yεsεee wͻn a aka no pasaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="173">
<translation><![CDATA[Yεtͻͻ nsuo (a ԑyԑ asotwee) paa de guu wͻn so. Na εyε nsutͻ bͻne paa ma wͻn a yεbͻͻ wͻn kͻkͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="174">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu, nanso wᴐn mu dodoͻ no ara nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="175">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wo Wura Nyankopͻn ne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="176">
<translation><![CDATA[Na Aikatfoͻ no buu asomafoͻ no atorofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="177">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Shu’aib ka kyerεε wͻn sε: “Adεn, monsuro Nyame?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="178">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, meyε Ɔsomafoͻ nokwafoͻ ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="179">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie ma me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="180">
<translation><![CDATA[Memmisa mo (nsεmpa a mereka kyerε mo no ho) akatua, mmom m’akatua deε εwͻ Abͻdeε nyinaa Wura no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="181">
<translation><![CDATA[Monhyε (biribiara) ma no nyε mma, na monhwε yie na moammͻ (amanfoͻ) nyansa korͻno.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="182">
<translation><![CDATA[Monfa nsanea a εtenee na ensusu (adeε ma amanfoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="183">
<translation><![CDATA[Monhwε na moanfa nyansa (korͻno kwan so) ante amanfoͻ nneεma so (ansisi wͻn) amma nsεmmͻnee annkͻso wͻ asaase no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="184">
<translation><![CDATA[Na monsuro Nyankopͻn no a Ɔbͻͻ mo ne awoͻ ntotoasoͻ a edii kan no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="185">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: ”Wodeε woka wͻn a konya anya wͻn no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="186">
<translation><![CDATA[Woyε onipa tesε yεn ara, na yεn deε yεdwene sε woka nkontompofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="187">
<translation><![CDATA[Enti sε woyε nokwafoͻ ampa a εneε ma ͻsoro no mu sini bi mmu mɛgu yεn so“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="188">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Me Wura Nyankopͻn nim dwuma a modie no (nyinaa) “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="189">
<translation><![CDATA[Wͻbuu no ᴐtorofoᴐ, enti asotwee sͻͻ wͻn mu wͻ nwunu da anaa esum da bi mu. Nokorε sε na εyε asotwee kεseε Da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="190">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu, nanso wᴐn mu dodoͻ no ara nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="191">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn, Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="192">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Qur’aan yi) yε Adiyisεm a efri Abͻdeε nyinaa Wura no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="193">
<translation><![CDATA[Honhom Nokwafoͻ no (Gabriel) na ͻdesiane]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="194">
<translation><![CDATA[baa w’akoma mu, sεdeε wobεka akͻkͻbͻfoͻ no ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="195">
<translation><![CDATA[Wͻ Arab kasa pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="196">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (Qur’aan yi, ne Nkͻmhyεni Muhammad ho asεm) wͻ Nyamesεm Nwoma a edii kan (Tawra ne Injeel) no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="197">
<translation><![CDATA[Enti εnyε nsεnkyerεnee mma Quraishfoᴐ no sε Israel mu nwomanimfoͻ no nim yie (sε Qur’aan ho nkͻmhyε wͻ Tawra ne Injeel no mu)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="198">
<translation><![CDATA[Sε Yɛsianee (Qur’aan yi) maa obi a ͻnyε Arabni mpo–]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="199">
<translation><![CDATA[Ɛna ͻrekenkan kyerε wͻn a, anka wͻnnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="200">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yεma (gye a wͻnnye Qur’aan nnie) no wura abͻneεfoͻ no akoma mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="201">
<translation><![CDATA[Wͻnnye nni kͻpem sε wͻbɛhunu asotwee yaaya no ansa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="202">
<translation><![CDATA[Ɛbεba wͻn so mpofirem a wͻnnim ho hwee koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="203">
<translation><![CDATA[Ԑhͻ na wͻbεka sε: ”Enti yεmma yεn ahomegye berε?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="204">
<translation><![CDATA[Enti Y’asotwee na wͻrepε no ntεm no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="205">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), enti wahunu? Sε Yεma wͻn mfeɛ tenten mpo a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="206">
<translation><![CDATA[Deε yɛahyε wͻn ho bͻ no ba wͻn so a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="207">
<translation><![CDATA[(Mfe tenten a wͻdiiε) de gyee wͻn ani no ho mma mfasoͻ biara mma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="208">
<translation><![CDATA[Yɛansεe kuro bi gyesε (Yɛdi kan ma) wͻnya kͻkͻbͻfoͻ -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="209">
<translation><![CDATA[De afutusεm (brԑ wᴐn); na Yεn nyεε bͻne da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="210">
<translation><![CDATA[Ԑnyε abonsamfoͻ na wͻsianee (Qur’aan) yi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="211">
<translation><![CDATA[Na εmfata wͻn, na wͻntumi mpo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="212">
<translation><![CDATA[Nokorε sε yɛatwe wͻn afri (Qur’aan yi) ho kͻ akyirikyiri sε wͻbεtie mpo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="213">
<translation><![CDATA[Enti hwε na wansu amfrε nyame foforͻ biara anka Nyankopͻn ho na wo ankͻka wͻn a yεbεtwe wͻn aso no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="214">
<translation><![CDATA[Na bͻ w’abusuafoͻ no a wͻbεn (woͻ) no nso kͻkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="215">
<translation><![CDATA[Na berε w’ataban ase fa ma agyidiefoͻ no a wͻdi w'akyire no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="216">
<translation><![CDATA[Na sε wͻantie wo a, ka sε: “Medeε matwe me ho afri dwuma a modie no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="217">
<translation><![CDATA[Na fa wo ho to Otumfoͻ no a otumi ade nyinaa yε, Mmͻborͻhunufoͻ Hene no so;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="218">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ) no a Ohu wo wͻ εberε a wasͻre agyina hͻ (rebͻ mpaeε anadwo),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="219">
<translation><![CDATA[Ne w’ahokeka wͻ wͻn a wͻde wͻn anim abutu fͻm (frε Nyame) no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="220">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara, na Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="221">
<translation><![CDATA[Enti Menkyerε mo obia abonsamfoͻ siane ba ne soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="222">
<translation><![CDATA[Wͻsiane ba onipa biara a ͻyε nkontomponi, bͻnefoͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="223">
<translation><![CDATA[(Nipa bͻneni no a) ͻyε aso de ma (ͻbonsam), na wͻn mu dodoͻ no ara yε nkontompofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="224">
<translation><![CDATA[Na wᴐn a wᴐka anwensԑm no deε ayerafoͻ no na wͻdi wͻn akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="225">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε wͻdi akͻneaba wͻ bonhwa biara mu, (ka biribiara ho asεm, kamfo deε εyε ne deε εnyε nyinaa wͻ anwensԑm mu?)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="226">
<translation><![CDATA[Nokorԑ sԑ wͻka deε wͻnyε ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="227">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa, na wͻkaekae Nyankopͻn (wͻ εberε) biara (mu), na wͻbͻ wͻn ho ban wͻ akyire yi a yɛasisi wͻn. Na wͻn a wͻyε bͻne no bɛhunu bea korͻ a wͻbεdane wͻn ho akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="27">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Toaa – Siin . Woi yε Qur’aan mu nsɛm, ԑyԑ Nwoma a ɛda (biribiara) adi pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) kwankyerε ne anigyesεm ma agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfrε Nyame wͻ ne brε mu na wͻyi Zaka, na wͻn adwen si wͻn pi wͻ Daakye no ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻnnye Daakye no nnie no Yɛama wͻn dwumadi (bͻne no) ayε wͻn (aniso) fε, enti wͻredi akͻneaba sε anifirafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻn wͻ asotwee bͻne no. Wͻn na Daakye no mu no wͻn ne berεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε wo nsa ka Qur’aan yi fri Onyansafoͻ, Nimdefoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Mose ka kyerεε n’abusuafoͻ sε: “Nokorε sε mahunu egya; mede ho amaneε bεba abεbͻ mo anaasε mede nsramma bi bεba ama moaka mo ho hye “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻbaa hoo no, yεfrεε no sε: ”Nhyira ne nea ͻwͻ egya no mu no, ne obiara a ͻwͻ ho. Kronkron Hene ne Nyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Mose, nokorε sε εyε Me, Onyankopͻn Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[To wopoma no to fͻm. Ԑberε a ohunuu sε εrekeka ne ho tesε ͻwͻ no, ͻdanee ne ho dwanee a wanhwε n’akyi. (Yεkaa sε): “Mose, ensuro nokorε sε asomafoͻ no nsuro wͻ M’anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Na mmom obi a wayε bͻne na εno akyiri no ͻde papa ahyε bͻne no anan mu no, nokorε sε, Mene Bͻnefakyε Hene, Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Enti fa wonsa hyε wo koko mu, εbεba fitaa a εni nkekaawa biara. (Woi nom ka) nsεnkyerεnee nkron a wode rekͻ Farao ne ne nkorͻfoͻ hͻ no ho. Nokorε sε wͻyε amanfoͻ a wͻyε abͻneεfoͻ paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Yεn nsεnkyerεnee pefee a wͻtumi hunu baa wͻn hͻ no, deε wͻkaeε ne sε: ”Woi deε εyε nkoyaa pefee”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Wͻko tiae aberε nso a wͻn akoma gye tom (sε εyε nokorε a efri Nyame hͻ), εnam bͻne ne ahomasoͻ nti. Enti hwε sεdeε nsεmͻnedifoͻ no awieε si wieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ampa nso sε Yεmaa Dawid ne Solomon nimdeε. Wͻn mmienu kaa sε: “Aseda wͻ Nyankopͻn a Wahyε yεn animuonyam kyεn Ne nkoa agyidiefoͻ no mu bebree “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Solomon bɛdii Dawid adeε, na ͻkaa sε: “Amanfoᴐ, yɛakyerε yεn nnomaa kasaa εna yɛama yεn biribiara. Nokorε sε, woi yε adom a εda adi pefee”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Na Jinn ne nnipa ne nnomaa, na ԑboa wᴐn ho ano ma Solomon sԑ asraafoᴐ dͻm, na wᴐhyehyε wͻn ho paa (wͻ amia mu) akuo-akuo (deε odi hͻ deε odi hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[(Wͻsii mu) kͻpem sε wͻduruu Ntεteaa bonhwa no mu. Ntεteaa no baako kaa sε: “Ntεteaa, (monka mo ho) nkɔ wura mo atenaeε, na anyε a Solomon ne ne dͻm bɛtwi afa mo so atiatia mo so (akunkum mo) wͻ aberε a wͻnnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[(Solomon) wewene seree wͻ tεteaa no asεm no ho. Ͻkaa sε: “Me Wura Nyankopͻn (mesrε sε) dom me na mentumi nyi W’adom a wode adom me ne m’agya no so ayε, na (boa me) ma mentumi nni dwuma pa a W’ani bεgye ho, na fa W’ahummͻborͻ so fa me wura Wonkoa pa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Solomon hwehwεε nnomaa no mu, na ͻkaa sε: “Adεn nti na menhunu Hudhud? Anaa ͻka wͻn a wͻamma no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, mede asotwee a ano yε den paa bεtwe n’aso anaasε mɛku no, anaasε gyesε ͻde nyinasoͻ pefee bi berε me “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Hudhud ankyεre pii (na ͻbaeε), na ͻbεkaa sε: “Mahunu adeε bi a wonhunuiε. Mede amaneε pefee bi fri Saba’a na aberε woͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Mehunuu ͻbaa bi sε ͻno na ͻdi wͻn so hemaa; yɛama no biribiara, na ͻwͻ ahennie a εsoo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Mekͻtoo no sε ͻne ne nkorͻfoͻ no afri Nyankopͻn akyi som awia; na ͻbonsam ama wͻn dwumadi (bͻne no) ayε wͻn aniso fε, ama wasi wͻn (kwan pa no ho) kwan, enti wͻnni kwankyerε --]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Ɛnam saa) nti wͻnnsom Nyankopͻn a ͻda deε asuma wͻ soro ne asaase so adie, na Onim deε mode suma ne deε moda no adie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn, awurade foforͻ biara nnihͻ gyesε Ɔno nko ara, Ɔne Ahennwa kεseε no Wura no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Solomon kaa sε: “Yεbεhwε sε, deε woreka no yε nokorε anaasε woka nkontompofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Fa me nwoma yi kͻ na fa kͻma wͻn, na afei dane wo ho fri wͻn ho (bra), na yεnhwε (mmuaeε) a wͻde bεba“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[(Ɔhemaa no) kaa sε: ”Nhemfo, nokorε sε yεde animuonyam nwoma bi aberε me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Nokorε sε efri Solomon hͻ, na nokorε sε (mehyɛ ase wɔ) Nyankopͻn din mu, Ahummͻborͻ Hene, Ɔdεεfoͻ Hene. (Bismi Laahir-Rah’maanir-Rahiim):]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[(Emu nsεm ne sε): “Monhwε na moanyε ahomasoͻ antia me, na mmom momra me hͻ sε Muslimifoͻ wͻ ahobraseε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Ɔhemaa no) kaa sε: Nhemfo, mo mame adwen wͻ m’asεm yi ho. Menfa adwen wͻ asεm bi ho gyesε moka me ho (ne me dwene ho) ansa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Nhemfo no) kaa sε: “Yεn ho yε den paa, na yεwͻ ͻkoo mu nso ahoͻden papaapa; na wohɔ na tumi no wͻ, enti hwε deε wobεhyε sε yεnyε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[(Ɔhemaa no) kaa sε: “Nokorε sε, (Solomon) nhemfo no, sε wͻwura kuro bi mu a wͻsεe no pasaa, na wͻbrε kuro no mu atitiriwfoͻ ne adehyeε no ase korakora. Na saa na wͻyε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nokorԑ sԑ mede akyεdeε bԑsoma ama yεde akͻma wͻn na yɛahwε (mmuaε) a asomafoͻ no bεsan de aba “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ɛberε a (asomafoͻ no) baa Solomon hͻ no, ͻkaa sε: “Ahonya deε na mode rema no abu me soͻ? Deε Nyankopͻn de ama me no kyεn deε Ɔde ama mo. Daabi, mona moanigye mo akyεdeε no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[(Solomon ka kyerεε Ɔhemaa no bͻfo panin no sε): “San w'akyi kͻ wͻn hͻ, na yεde dͻm a wͻntumi nyina ano bεba wͻn so, na yɛbɛtu wͻn mu atitiriwfoͻ no afri kuro no mu, na yɛagu wͻn anim ase “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[(Solomon) kaa sε: ”Mpanimfoͻ, momu hwan na ͻde n’ahennwa no bεbrε me ansa na wͻde ahobraseε aba me hᴐ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Jinn no mu ͻhodenfoͻ (Ifriit) kaa sε: “Mede bεbrε wo ansa na wasͻre afri faako a woteε yi. Nokorε sε mewͻ ahoͻden afei medi nokorε wͻ adwuma a εte saa no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nea ͻwͻ Nyamesεm Nwoma no ho nimdeε no kaa sε: “Mede bεbrε wo ntεmso (tesε obi abͻ n’ani ateε). Ԑberε a Solomon hunuu sε (Ɔhemaa no ahennwa) no si n’anim no, ͻkaa sε: “Woi yε adom a efri me Wura Nyankopͻn hͻ sεdeε Ɔde bεsͻ me ahwε sε mɛyi (No ayε) anaa mɛyi (no) boniayε. Obi a ɔbɛyi (Nyankopͻn) ayε no, oyi ayε dema ͻno ara ne ho, na obia ɔbɛyi boniayε no nso nokorε sε, me Wura Nyankopͻn deε Wanya Ne ho, Ɔne Adom ne Animuonyam Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[(Solomon) kaa sε: “Monyε nsakraeε wͻ n’ahennwa no ho ma no na yεnhwε sε wanya kwankyerε, anaasε ͻka wͻn a wͻnyaa kwan kyerε no ho.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻbaeε no yεkakyerεε no sε: “Enti w’ahennwa no sei na εteε?” Ɔkaa sε: “Ɛbεka sε εyε noa “.(Solomon kaa sε): Yɛadi kan anya ɛho nimdeε ansa na ͻreba. Na yεdeε yεyε Muslimifoͻ dada”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Deε na (Ɔhemaa Bilqiis) fri Nyankopͻn akyi somoeε no sii no (Nyamesom ho) kwan efrisε na ͻka amanfoͻ boniyεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Yεka kyerεε (Ɔhemaa) no sε: “Wura ahemfie kεseε no mu”. Ɛberε a ohunuuiε no n’adwen yεε no sε εyε asu tadeε bi, enti (ͻpagya n’ataadeε) yii ne nan ho. Solomon kaa sε: “Ɛyε ahemfie a yεde nhwehwε na ayε no kokwakokwa“. Ɔhemmaa Bilqiis kaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn, nokorε sε mayε bͻne atia me ho, na maka Solomon ho abrε me ho ase (sε Muslim) de ama Abͻdeε nyinaa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε Yεsomaa Samuudfoͻ nua Soalhu maa no kͻͻ wͻn hͻ sε (ͻnkͻka nkyerε wͻn) sε: “Monsom mo Wura Nyankopͻn“. Na hwε, wͻbεyεε akuo mmienu a wͻreko tia wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Soalhu) kaa sε: ”Me nkorͻfoͻ, adεn nti na morepere mo ho de bͻne adi papa anim kan? Adεn nti na monsrε Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε sεdeε ebia yεbɛhu mo mmͻbͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Wo ne wͻn a wͻka wo ho no yε mmusuo ma yεn“. Soalhu kaa sε: ”Mo mmusuo no fri Nyankopͻn hͻ; daabi, moyε nnipa a mowͻ nsͻhwε mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Na mmarima nkron bi wͻ kuro no mu a wͻdi nsεmmͻne wͻ asaase no so a wͻnyε ntotoeε pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Wͻnkaa sε: “Monfa Nyankopͻn nni nse nkyerε moho-moho sε, yεbεkͻ akͻto ahyε Soalhu ne n’abusuafoͻ so anadwo, na yɛaka akyerε ne nkorͻfoͻ sε: “Yɛnnim ͻne n’abusuafoͻ wuo no ho hwee, na nokorε na yεreka no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Enti wͻbͻͻ pͻ paa, na Yεn nso Yεbͻͻ pͻ paa wͻ aberε a na wͻnnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Enti hwε sεdeε wͻn pͻbͻͻ no awieε si wieε! Nokorε, Yεsεee wͻn ne wͻn nkorͻfoͻ no nyinaa pasaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻn afie si yͻeε no-, adane amanfoo, εnam wͻn bͻne nti. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu de ma amanfoͻ a wͻnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Yεgyee wͻn a wͻgye diiε no a na wͻsuro Nyame no nkwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Lut nso, εberε a ͻka kyerεε ne nkorͻfoͻ no sε: “Adεn, morebɔ bra bͻne wͻ aberε a mo ani tua?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Mofri mmaa no akyi de akͻnnͻ kͻ mmarima so? Daabi, moyε amanfoͻ bi a mo adwen awuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Nanso mmuaeε a ne nkorͻfoͻ no de maeε ara ne sε, wͻkaa sε: “Montu Lut ne ne nkorͻfoͻ no mfri mo kuro no mu. Nokorε sε wͻyε nnipa a wɔdi wͻn ho ni (anaa wͻrepε akyerε sε wͻn na wͻdi wͻn ho ni).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Enti Yεgyee no ne n’abusuafoͻ nkwa, gyesε neyere. Yεhyehyε maa no sε ͻbεka wͻn a wͻbεka akyire no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Yεtͻͻ nsuo bi paa guu wͻn so. Na εyε nsutͻ bͻne paa de ma amanfoͻ a yɛabͻ wͻn kͻkͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Aseda wͻ Nyankopͻn, na Asomdwoeε nka Ne nkoa no a Wayi wͻn no. Nyankopͻn na Ͻyε, anaasε deε wͻde bata Ne ho no (na εyε)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Anaasε hwan ne Nea Ɔbͻͻ soro ne asaase, na Osiane nsuo fri soro de ma mo na Yεde ma mfuo yε fεfεεfε? Ɛnyε motumi mu na εma emu nnua no nyini. Enti awurade bi wͻ hͻ ka Nyankopͻn ho? Daabi, nanso wͻyε nnipa a wͻde biribi toto (Nyankopͻn ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Anaasε hwan na wayε asaase so asetena, εna Ɔde nsuo ahyehyε mfimfii, εna Ɔde mmepͻ asisi so pintinn, εna Ɔde εhyeε ato ͻpo mmienu (nsupa a εyε dε ne nkyenenkyene nsuo) no ntεm. Enti awurade bi wͻhͻ ka Nyankopͻn ho? Daabi, nanso wͻn mu pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Anaasε hwan na Otie ͻwerεhoni sufrε, sε osu frε Nyankopͻn a, na Oyi ͻhaw no (fri ne soͻ), εna Wayε mo adedifoͻ anaasε anaamusifoͻ wͻ asaase no soͻ? Enti awurade bi wͻhͻ ka Nyankopͻn ho? Nanso kakraabi na mokaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Anaasε hwan na Ɔkyerε mo kwan wͻ asaase so, ne ͻpo so sum mu, na hwan na Ɔsoma mframa sε anigyesεm de di N’ahummͻborͻ no (a εne nsutͻ no) anim kan? Enti awurade bi wͻhͻ ka Nyankopͻn ho? Nyankopͻn yε Kokroko kyεn deε wͻde bata Ne ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Anaasε hwan na Ɔhyεε abͻdeε aseε, na Ɔsan bͻ bio, anaasε hwan na Ɔbͻ mo akͻnhoma fri soro ne asaase soͻ? Enti awurade bi wͻhͻ ka Nyankopͻn ho? Ka sε: ”Monfa mo nyinasoͻ mmra, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Obiara nni soro ne asaase so a onim asumasεm no, gyesε Nyankopͻn; na wͻnim ɛberε korͻ a wͻbεsͻre afri owuo mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Daabi, wͻnni Daakye no ho nimdeε. Daabi, wͻn adwen nnsi pi wͻ ho. Daabi, wͻn ani afira koraa wͻ ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Deε wͻn a wͻnnye nnie no keka ne sε: “Enti sε yεn, ne y’agyanom (wu) dane mfuturo a, ampa sε yεbεsan apue (aba nkwa mu bio)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Ampa sε yεde woi ahyε yεn ne y’agyanom a wͻdii kan no bͻ. Nokorε sε woi deε tetefoͻ no anansesεm “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Montu kwan wͻ asaase no so na monhwε sεdeε abͻneεfoͻ no awieε si wieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Ԑmma wo werε nho wͻ wͻn ho, na εmma w’akoma nha wo fa pͻ a wͻrebͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: ”Dabεn na saa bͻhyε yi (bεba), sε moyε nokwafoͻ ampa a “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Ebia deε morepre ho no bi mpo abεn mo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn adom a εwͻ adasamma soͻ no so paa. Nanso wͻn mu dodoͻ no ara na wͻnnyi (Onyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, wo Wura Nyankopͻn Nim deε εwͻ wͻn akoma mu ne deε wͻda no adie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Biribiara a asuma wͻ ͻsoro ne asaase soͻ no nyinaa wͻ Nwoma pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, saa Qur’aan yi kasa fa nneεma pii a Israel mma no nnte wͻn ho ase wᴐ ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, (Qur’aan) yε kwan kyerε (Nwoma) ne ahummͻborͻ de ma agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn de N’atemmuo no bebu wͻn ntεm atεn. Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Enti fa wo ho to Nyankopͻn so; nokorε sε, wogyina nokorε pefee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wontumi mma owufoͻ nte asεm, na wontumi nso mma ͻsosifoͻ nnte frε wͻ εberε a wadane ne ho redwane kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Wontumi nso nkyerε anifirafoͻ kwan mfri wͻn yeraa mu. Nea wobetumi ama no ate ne obi a ͻgye Yεn Nsεm no die, na wͻyε Muslimifoͻ, (brε wͻn ho ase de ma Nyame).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Sε asεm no berε no so tia wͻn a, Yεbɛyi Aboa afri asaase mu ama ͻne wͻn abεkasa, efrisε adasamma nnye Yεn Nsεm no nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yεbεboa ͻman biara mu fekuo no a wͻannye Yεn Nsεm no annie no ano no, yεbεhyehyε wͻn akuo akuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Kͻpem sε, wͻbεba (aseni bea hͻ); Nyankopͻn bεka sε: ”Enti moanye Me nsεm no anni wͻ aberε a monni ho nimdeε? Enti dwuma bεn na modii no (wͻ wiase)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Asεm no bεtͻ wͻn so, εnam wͻn bͻne a wͻdiiε ho nti, enti wͻnkasa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Enti wͻnhunuu sε Yɛayε anadwo ama wͻn a wͻde gye wͻn ahome, εna adekyeε nso wͻde hunu adeε (de hwehwε akͻnhoma)? Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu ma amanfoͻ a wͻgye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Ɛda a yεbεbͻ Totorobεnto no mu no, ehuu kεseε paa bεbͻ wͻn a wͻn wͻ soro ne asaase so nyinaa, gyesε obia Nyankopͻn pε. Na obiara bεba Ne hͻ wͻ ahobraseε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Na mmepͻ no a wohunu na w’adwen yε wo sε esisi hͻ pintinn a εnkeka ne ho no, εbetwa mu sεdeε mununkum si twa mu no. Saa ara na Nyankopͻn a Wabͻ biribiara yie no nsa ano adwuma teε. Nokorε sε Ɔne dwuma a modie no {nyinaa} ho Amane bͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Obi a ͻde papa bi bεba no ͻwͻ ho nhyira a εkyεn saa, na wͻn na saa Da no hubͻ no mu no wͻbɛnya ahotᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Na obi a ͻde bͻne bεba no, wͻn anim so na yεbεto wͻn atwene wͻ Ogya no mu. Enti εnyε dwuma a modiiε no so na yεbɛtua mo so ka?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Medeε deε yɛahyε me ne sε mensom saa Kuro (Maka) yi Wura Nyankopͻn no a Wayε (kuro yi) kronkron na biribiara yε Ne dea no. Yɛahyε me nso sε menka Muslimifoͻ no ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Na menkenkan Qur’aan. Enti obi a ͻbεtenee no, ͻtene ma ͻno ara ne ho; na obi a ͻbεyera no nso, ka sε: “Medeε meka kͻkͻbͻfoͻ no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Aseda nyinaa wͻ Nyankopͻn. Ɔbεkyerε mo Ne nsεnkyerεnee ama mo ahunu. Na wo Wura Nyankopͻn mmuu N’ani nguu dwuma a modie no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="28">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Toaa – Siin – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Woi yε nsεm a efri Nwoma pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Yεde nokorε no rekenkan Mose ne Farao ho nsεm no akyerε wo (Muhammad afa wo so) de ama amanfoͻ a wͻgye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Farao maa ne ho so wͻ asaase no so, na ͻde so nnipa no guu akuo-akuo, berεε wͻn mu kuo baako ase; ͻkunkum wͻn mma mmarima, maa wͻn mmaa tenaa ase. Nokorε sε, na ͻka nsεmͻnedifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Yεpεε sε Yεdom wͻn a yεbrεε wͻn aseε wͻ asaase no soͻ no, na Yεyε wͻn akandifoͻ, na Yεyε wͻn adedifoͻ nso,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Na Yεma wͻn tumi wͻ asaase no so, na Yεkyerε Farao ne Hamaan ne wͻn mmienu asraafoͻ no mu bi deε εbεbͻ wͻn hu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Yɛyi kyerεε Mose maame sε: “Wodeε ma no nufoͻ nom; na sε wosuro ma no a, fa no kͻto asubͻnten no mu, na ensuro na εmma wo werε nso nho; nokorε sε Yεbεsan de no abrε wo na yɛama no ayε asomafoͻ no mu baako.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Enti Farao nkorͻfoͻ bεfaa Mose sεdeε ͻbεyε ͻtamfo ne awerεhoͻ ama wͻn. Nokorε sε, na Farao ne Haamaan ne wͻn asraafoͻ no yε abͻneεfoͻ paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Farao yere kaa sε: ”(Saa akͻdaa yi yε) me ne wo awerεkyekyerε, enti enku no, na ebia yεbenya ne ho mfasoͻ (daakye), anaasε yεde no bεyε ba. Na wͻnnim (deε Mose so hwε no de bԑbrԑ wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na hwee nni Mose maame akoma mu (ka ne ba no ho adwendwen nko ara). Ɛkaa kakraabi sε anka ͻrema (asεm no) ho ada hͻ, sε Yɛamma n’akoma anyina pintinn a. Sεdeε ͻbεka agyidiefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Mose maame ka kyerεε Mose nua baa (Mar’yam) sε: “Di n'akyi”. Enti ͻkͻtεε baabi akyirikyiri hwεe, abrε a na wͻnnim (deε εrekͻsoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Na Yɛadikan asi (Mose) kwan a Yɛamma no annum (obiara nufu), enti (Mose nua baa no) kaa sε: ”Menkyerε mo efie bi mufoͻ a wͻbεtete no ama mo na wahwε no so yie?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Enti Yεde (Mose) san brεԑ ne maame sεdeε n’ani bεgye na ne werε nhoͻ, ne sεdeε ͻbɛhunu sε, ampa Onyankopͻn bͻhyε yε nokorε, nanso wͻn mu dodoͻ no ara nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛberε a (Mose) duruu ne mpanin berε mu, na odii mmu no, Yεmaa no adwen, nyansa ne nimdeε. Saa ara na Yɛtua apapafoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[(Da koro bi, Mose) kͻͻ kuro no mu wͻ ɛberε a na emu foͻ no ani nni wͻn ho soͻ; emu na ͻkͻhunuu mmarima mmienu bi a wͻreko, ͻbaako wͻ ne fekuo no mu (Israelni) εna ͻbaako no nso fri n’atamfoͻ no mu (Misrimni). Deε ͻfri ne fekuo no mu no hwehwεε ne hͻ mmoa de tiaa deε ͻyε ne tamfoͻ no. Mose pomaa twεdeε de bͻͻ no, na ͻkum no. Ͻkaa sε: “Woi ka ͻbonsam adwuma ho. Nokorε sε, ͻyε ͻtamfo ne obia ͻyera (nnipa) pefee “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn, mayε bͻne atia me kraa enti fa kyε me“. Enti Nyankopͻn de kyεε no. Nokorε sε, Ɔne Bͻnefakyε Hene, na Ɔno ara nso ne Ahummͻborͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn, εnam adom a Wode adom me yi nti, memmoa abͻneεfoͻ no bio “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Afei ͻbͻͻ hu wͻ kuro no mu a na ͻretetε (retwεn deε εbεba), na hwε, obi a ͻhwehwεε ne mmoa nnora no retea mu frε no ahwehwε ne mmoa (bio). Mose ka kyerεε no sε: “Nokorε sε, woyε obia woyera (onipa) pefee“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻpεε sε anka ͻpari sͻ (Misrimni) no a ͻyε wͻn mmienu no tamfoͻ no mu no, (Israelni no de huu) kaa sε: “Mose, wopε sε woku me sεdeε wokum onipa bi εnora no? Wopε sε wodi atumisεm wͻ asaase no so, na wompε sε woka wͻn a wͻtoto ntotoeε pa no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɔbarima bi de mmirika fri kuro no mu akyirikyiri baabi bae bεkaa sε: “Mose, ahemfo no rebͻ wo ho pͻ sε wͻbɛku wo, enti (yε ntεm) fri (kuro yi mu) kͻ. Nokorε sε, meka wͻn a wͻpε wo yie die no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Mose de huu ne atetε-atetε fri (kuro no) mu. Ɔkaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn, gye me fri nnipa bͻnefoͻ no nsam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻde n’ani kyerεε Mad’yan (asaase soͻ) no, ͻkaa sε: “Ebia me Wura Nyankopͻn bεkyerε me kwan akͻ ͻkwan pa no so “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻduruu Mad’yan nsuo mu no, ohunuu nnipa kuo bi a wͻrema (wͻn ayεmmoa) nsuo, na ͻhunuu mmaa mmienu bi nso a wͻate wͻn ho (de wͻn ayεmmoa) gyina nkyεn baabi. Mose kaa sε: “Mo amaneε ne sεn?” Wͻka kyerεε no sε: “Yɛntumi mma (y'ayεmmoa no) nsuo gyesε nwanhwεfoͻ no yi (wͻn mmoa no fri hͻ kͻ ansa), na yεn agya nso yε akͻkora posoposo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti Mose maa wͻn (nnwan no) nsuo, afei ͻdanee ne ho kͻͻ nwunu bi mu na ͻkaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn, mehia ade pa biara a Wobɛsiane ama me “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Mmaa no mu baako de fεdeε nante baa Mose hͻ. Ͻkaa sε: “M’agya refrε wo sεdeε ͻbetua wo (ayεmmoa no a) womaa wͻn nsuo maa yεn no so ka”. Enti εberε a Mose baa ne hͻ, na ͻbͻͻ no amaneε no, ͻkaa sε: “Ensuro, wanya wo ho afa adi afri nnipa bͻnefoͻ no nsam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Mmaa no mu baako kaa sε: “Agya, bͻ no paa. Nokorε sε, obia εyε paa sε wobͻ no paa ne ͻhoͻdenfoͻ nokwafoͻ (tesε saa abranteε yi)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[(Ɔpanin no) kaa sε: ”Mepε sε mede me mma mmaa yi mu baako ma wo awadeε wͻ nyhehyεe so sε, wobεsom me mfeɛ nwͻtwe, na mmom sε woma no wie mfeɛ du a, εno deε efri wo ara wo hͻ, na mempε sε mεha wo pii. Sε Onyankopͻn pε a wobɛhunu sε meka apapfoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: ”Woi ne (nhyehyεe) a εda me ne wo ntεm, εberε no mu biara a mɛtumi adi soͻ no εnyε bͻne ma me; na Onyankopͻn ne deε yεreka yi ho Kyitaafoɔ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Mose wiee εberε no, na ͻne n’abusuafoͻ retu kwan akͻ (Misrim) no ͻtee egya bi nka wͻ bepͻ no nkyεn hͻ baabi. Enti ͻka kyerεε n’abusuafoͻ no sε: “Montwεn ha na mahunu egya; ebia mede amaneε bi bɛfri hͻ abrε mo, anaasε (mɛnya) nsramma bi aberε mo sεdeε mode bεka mo ho hyeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻbaa hͻ no, yεfrεε no fri nifa fam wͻ nhyira bonhwa no mu wͻ deε na dua no sie hͻ sε: “Mose, nokorε sε, Mene Nyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Fa wopoma no to fͻm“. Ԑberε a ͻhunuu sε εrekeka ne ho tesε ͻwͻ no, ͻdanee ne ho dwanee na wanhwε n’akyi. (Yεfrεε no sε): “Mose, pini ho, na ensuro; nokorε sε woka wͻn a wͻn wͻ akomatͻyεmu no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Fa wonsa hyε wo kotoku mu na εbεba fitaa a εnyε bͻne biara. Na twe wo nsa gu wo ho na ehu no bɛgyae. Woi yε nyinasoͻ pefee mmienu a wode rekͻ Farao ne n'ahemfo no hͻ. Nokorε sε na wͻyε nnipa bͻnefoͻ paa“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Mose) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, makum onipa bi wͻ wͻn mu, enti mesuro sε anhwε a na wͻaku me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Me nua Aaron, ͻne obia n’ano ate wͻ kasa mu kyεn me, enti soma no ka me ho sε ͻboafoͻ na ͻnfoa me so (nhyε me den). Nokorε mesuro sε wͻbɛbu me ͻtorofo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kaa sε: ”Yεde wo nua no bεhyε wo abamu den, na Yεbεma mo mmienu tumi, na wͻ nsa nnka mo (anaasε wͻntumi nyε mo bͻne biara), εnam Yεn nsεnkyerεnee no nti, mo mmienu ne wͻn a wͻbɛdi mo akyi no na mobɛdi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti εberε a Mose de Yε nsεnkyerεnee pefee no baa wͻn hᴐ no, deε wͻkaeε ne sε: “Woi yε nkonyaa a wabͻ ne tri mu (na ayε), woi deε yεntee ne mpaninsεm wᴐ y’agyanom tetefoᴐ no hᴐ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn na Onim deε ͻde tenenee fri Ne hͻ aba, ne nea ͻwͻ asetena pa wͻ awieε. Nokorε sε, abͻnefoͻ no deε wͻnni nkonim da “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: ”Ahemfo, medeε mennim sε mowͻ nyame biara ka me ho, enti Haamaan sͻ gya wͻ ntayaa so ma me na si dan tenten bi ma me sεdeε (mede bεforo akͻ soro de) ahunu Mose Nyankopͻn no, efrisε megye di sε ͻka nkontompofoͻ no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ͻno ne n’asraafoͻ no yεε ahomasoͻ wͻ asaase no so a wͻnni ho kwan sε wͻyε, na wͻdwen sε wͻnsan mma Yεn hͻ bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Enti Yεpari sͻͻ ͻne n’asraafoͻ no mu na Yεtoo wͻn twenee wͻ ͻpo no mu. Enti hwε sεdeε abͻneεfoͻ no awieε si wieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Yεmaa wͻyεε akandifoͻ a wͻbεfrε (amanfoͻ) akͻ Ogya no mu, na Wusͻreε da no (obiara) mmoa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Yεmaa nnomee dii wͻn akyi wͻ wiase, na Wusͻreε da no wͻbεka wͻn a yɛagu wͻn anim aseε no ho, (anaa yɛapamo wͻn afri Nyame ahummborͻ mu) no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Ampa sε akyire yi a Yεsεee awoͻ ntoatoasoͻ a edii kan no Yεde Nwoma no a na εyε anibue ne kwankyerε ne ahummͻborͻ ma adasamma no maa Mose, sεdeε wͻde bɛtu wͻn ho foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), na wonni Atͻeε fam hͻ wͻ berε a Yɛyii ahyεdeε no maa Mose, na na wonka (ne nkorͻfoͻ a) na wͻn wͻ hͻ no nso ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nanso Yεbͻͻ awoͻ ntoatoasoͻ (foforͻ wͻ Mose akyi), na nkwa nna yεε tenten maa wͻn (wͻ wͻn ani so). (Nkͻmhyεni), na wonyε obia wote Mad’yanfoͻ no mu εna worekenkan Yεn nsεm (a esii hͻ) akyerε wͻn, na mmom Yεn na Yεsoma (Asomafoͻ no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Na wonni bepͻ Tuur ho hͻ wͻ εberε a Yεfrεε (Mose), na mmom εyε ahummͻborͻ a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ sεdeε wode bεbͻ amanfoͻ no a kͻkͻbͻni biara nii w’anim kan maa wͻn hͻ no kͻkͻ, sεdeε wͻde bɛtu wͻn ho foͻ-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Sεdeɛ mmusuo bi to wͻn εnam dwuma a wͻn nsa adi ho nti a, wͻn ankͻka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, sε Wosomaa ͻsomafoͻ maa no baa yεn hͻ a, anka yεbɛdi Wo nsεm no akyi na yɛakͻka agyidiefoͻ no ho.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nanso εberε a Nokorε no fri Yεn nkyεn baa wͻn hͻ no, deε wͻreka ne sε: “Adεn nti na yεmmaa (Muhammad) deε yεde maa Mose no bie?” Deε kane yεde maa Mose no wͻn ampo anka sε, nkonyaayifoͻ mmienu a wͻreboa wͻn ho wͻn ho? Wͻkaa sε: “Nokorε sε yεnnye emu biara nni”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Monfa Nwoma bi mfri Nyankopͻn hͻ a εtene kyεn (Tora ne Qur’aan) no mmienu mmra na medi akyire, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Enti sε wͻn amma wo mmuaeε a, εneε hunu sε wͻn apεdeε hunu na wͻdi akyire. Hwan na wayera kyεn obi a odi n’apεdeε hunu akyi, na εnyε kwankyerε a efri Nyankopͻn hᴐ? Nokorε sε, Nyankopͻn deε Ɔnkyerε nnipa bͻnefoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yɛama asεm no aduru wͻn hͻ sεdeε wͻdebɛtu wͻn ho foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Wͻn a Yεmaa wͻn Nwoma dii (Qur’aan) anim kan no (mu bi), gye (Qur’aan) di.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan kyerε wͻn a, wͻka sε: “Yεgye di; nokorε sε, εyε nokorε a efri Yɛ Wura Nyankopͻn hͻ; na yɛdii kan yεε Muslimifoͻ (brεε yεn ho ase maa Nyame) ansa na (Qur’aan reba).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na yεbεma wͻn akatua mprenu εnam aboterε a wͻnyaeε no ho nti, na wͻde papa si bͻne ho kwan, na deε Yεde akyε wͻn no nso wͻyi mu bi de ma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Sε wͻte ahuhusεm bi a wͻdane wͻn ho fri ho ka sε: “Y’adwuma wͻ yεn, εna mo nso mo adwuma wͻ mo. Salaamu Alaikum’ Asomdwoeε nka mo! Yεnhwehwε abagyimifoͻ (asεm biara)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε wontumi ntene obia wodͻ no, na mmom Nyankopͻn na Ɔtene obia Ɔpε, na Ɔno na Onim obia watene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Deε (abososomfoͻ no) ka ne sε: ”Sε yεka wo ho ne wo fa ͻkwan tenenee no so a, yεbɛyi yεn afri yεn man no mu“. Yεnfaa wͻn ntenaa abodwoɔ Kronkron bea a Yεde nnuaba ahodoͻ biara bi (fri mea mea) ba hͻ? Ɛyε akͻnhoma a efri Yεn hͻ, nanso wͻn mu dodoͻ no ara nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Nkuro dodoͻ sεn na εnam ahomasoͻ a wͻmaa wͻn ho so wͻ wͻn asetena pa mu nti Yɛasεe wᴐn?, Seesei wͻn akyiri no wͻn asetena no mu adane amanfoo gyesε emu kakraabi. Yεn ne Adedifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn nsεe aman bi, gyesε (odikan) soma ͻsomafoͻ ma no ba n’ahenkuro mu ma no bεkenkan Yεn nsεm no kyerε wͻn ansa. Na εmma sε Yεbεsεe kuro bi, gyesε emufoͻ no yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Adeε biara a yεde ama mo no yε wiase yi mu akͻnhoma ne emu afεεfεdeε. Deε εwͻ Nyankopͻn hͻ no εno mmom na εyε, na εno nso na εwͻ hͻ daa. Adεn, monte asεm ase anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Enti obi a Yεde (ͻsoro Aheman no mu) bͻhyε pa no ahyε no bͻ, na ͻbɛhyia (saa bͻhyε no wͻ Onyame hͻ) no, ͻtesε obi a Yεde wiase mu anigye deε ama no na Wusͻreε da no ͻbεka wͻn a yεde wͻn bεba (asotwee mu abεtwe n’aso)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Saa Da no Nyankopͻn bεfrε wͻn aka akyerε wͻn sε: “Wͻn a na modwen sε wͻyε M’ahokafoͻ no wͻ hen?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Wͻn a asεm no nokorε atia wͻn no bεka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, woi nom a yεyeraa wͻn no, yεyeraa wͻn efrisε na yεn nso yɛayera. Yεresan yεn ho wͻ W’anim. Ɛnyε yεn na na wͻsom yεn”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Yεbεka akyerε wͻn sε: “Monfrε wͻn a mode wͻn bataa Nyankopͻn ho no. Enti wͻbɛsu afrε wͻn, nanso wͻnnye wͻn so; na wͻbɛhunu asotwee no. (Saa Da no wͻbεpε) sε anka wͻfaa kwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Kae Ɛda no a (Nyankopͻn) bεfrε wͻn aka akyerε wͻn sε: ”Mmuaeε bεn na mode maa Asomafoͻ no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Saa Da no asεm no mu nnahͻ mma wͻn yie (anaasε wͻntumi mma muaeε pa biara), na wͻntumi mmisa wͻn ho wͻn ho nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Na mmom obia ͻbεsakra n’adwen, na wagye adie, na wadi dwuma pa no, ebia ͻbεka nkonimdifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn bͻ deε Ɔpε, εna Oyi (nea Ɔpε). Ɛnyε wͻn asεdeε sε wͻn na wͻyi (nea wͻpε). Kronkron ne animuonyam Hene ne Nyankopͻn, Ɔkorͻn kyεn deε wͻde bata Ne ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn Nim deε asuma wͻ wͻn akoma mu, ne deε wͻda no adie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Ɔne Nyankopᴐn, awurade foforͻ biara nni hͻ ka Ne ho. Ɔno na ayeyie no wͻ no wͻ wiase yi mu ne Daakye no nso; na Ɔno na atemmuo no yε Ne dea, na Ne hͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Moahunu, sε anka Nyankopͻn rema adesaeε atoatoa so ama mo (a adeε nkyee) akosi Wusͻreε da no a, hwan ne nyame wͻ Nyankopͻn akyi a ͻbetumi ama mo nhyerεnee? Adεn monnte anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Moahunu, sε anka Onyankopͻn rema adekyeε atoa so saa ara ama mo akosi Wusͻreε da no a, hwan ne nyame wͻ Onyankopͻn akyi a ͻbɛtumi ama mo adesaeε a mogye mo ahome wͻ mu no? Adεn monhunu anaa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[N’ahummͻborͻ no mu bi ne sε, Wayε adesaeε ne adekyeε a mode gye mo ahome wͻ mu san de hwehwε N’adom wͻ mu, sεdeε mobɛyi ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Kae Ɛda no a Ɔbεfrε wͻn aka akyerε wͻn sε: “Wͻn a na modwen sε wͻyε M’ahokafoͻ no wͻ hen?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Yɛbɛyi ͻdanseni afri ͻman biara mu, na Yɛaka sε: “Monfa mo nyinasoͻ mmra”. Enti wͻbɛhunu sε nokorε no wͻ Nyankopͻn (nko ara), na deε wͻbͻͻ wͻn trim (yͻeε no nyinaa) bɛtu ayera wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, na Kora nso ka Mose nkorͻfoͻ no ho, nanso ͻmaa ne ho so wͻ wͻn so. Yεmaa no sika (ne mpempraneε) kεse maa εkͻ baa sε, nnipa kuo ahodenfoͻ paa mpo, (n’akoradeε) nsafoa no bεyε adesoa kεse ama wͻn. Ɛberε a ne nkorͻfoͻ no ka kyerεε no sε: “Entu wo ho; nokorε sε, Nyankopͻn mpε wͻn a wͻtu wͻn ho no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Na fa deε Nyankopͻn de ama woͻ no hwehwε Daakye asetena no, na εmma wo werε mmfi wo kyεfa wͻ wiase, na yε papa (ma amanfoͻ) sεdeε Nyankopͻn ayε papa ama woͻ no, na εnhwehwε sε bͻne bεkͻ so wͻ asaase so. Nokorε sε Nyankopͻn mpε nsεmͻnedifoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Kora kaa sε: “Ɛnam me nimdeε a me wͻ so na me nsa kaeε“. Enti Kora nnim sε Nyankopͻn adikan asεe awoͻ ntoatoasoͻ bi wͻ n’anim a na wͻn ho yε den, san wͻ agyapadeε sen no? Yɛmmisa abͻneεfoͻ no bͻne ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Enti Kora de n’ahosiesie pue kͻͻ ne nkorͻfoͻ no mu. Wͻn a wͻpε wiase asetena no kaa sε: “Na anka yεwͻ deε yεde ama Kora yi bi. Nokorε sε ͻwͻ agyapadeε kεse paa “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Wͻn a yɛama wͻn nimdeε no nso kaa sε: “Due nka mo! Nyankopͻn akatua no na εyε de ma obi a wagye adie na odi dwuma pa, na εnyε obiara na nensa bεka gyesε aboterεfoͻ no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Enti Yεmaa asaase menee no, ne ne fie (nyinaa). Nanso wannya εdͻm bi ammoa no antia Nyankopͻn, na na ͻnka wͻn a wͻtumi bͻ wͻn ho ban no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Wͻn a εnora na wͻnya Kora gyinaberε no a na anka wͻpε no, frii aseε kekaa sε: “Ei, nokorε sε Nyankopͻn ma N’akyεdeε no bu Ne nkoa no mu obia a Ɔpε so, εna (obi a Ɔpε no nso) Ɔde ma no nkakrakra; sε εnyε Nyankopͻn na Ͻdom yεn a, anka y’amem“. Ei, nokorε sε boniayεfoͻ no nni nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Saa Daakye asetena no, Yɛayε de ama wͻn a wͻnnyε ahomasoͻ wͻ asaase no soͻ, na wͻnni nsεmͻnee. Na awieε (pa) no deε εwͻ Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Obi a ͻde papa bi bεba no ͻbɛnya papa a εkyεn saa, na obia ͻde bͻne bi bεba no nso, yɛntua wͻn a wͻyε bͻne no so ka, na mmom dwuma a na wͻdie no so na (yɛgyina tua wͻn ka).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nea Wayε Qur’aan yi nhyε de ato wo soͻ no, bεsan de wo akͻ (wo) nkyi, (Maka anaasε Nyame hͻ). Ka sε: “ Me Wura Nyankopͻn na Onim nea Ɔde tenenee na aba, ne (obi a) ͻwͻ ͻyera pefee paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Na anka w’ani nna so sε yεbɛsiane Nwoma (bi a yεfrε no Qur’aan) ama wo, na mmom εyε ahummͻborͻ a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ. Enti hwε na wankͻtaa boniayεfoͻ no akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Hwε nso na wͻn annsi wo kwan wͻ Nyankopͻn Nsεm no ho wͻ akyire yi a yɛasiane ama woͻ. Na frε (amanfoͻ) kͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ, na hwε na wankͻka wͻn a wͻde biribi bata Nyankopͻn ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Hwε nso na wanfrε awurade foforᴐ bi anka Nyankopͻn ho; awurade biara nni hͻ ka Ne ho. Adeε biara bɛwu anaa εbεsεe afri hͻ, gyesε N’animuonyam (nko ara na εbεka). Ɔno na atemmuo no wͻ no, na Ne hͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="29">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif – Laam – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Enti nnipa dwen sε yεbɛgyae wͻn sε, wͻn aka sε: Yɛagye adi, wͻ aberε a yεnsͻ wͻn nhwε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεsͻͻ wͻn a wͻdii wͻn anim kan no hwεe sεdeε Nyankopͻn debɛhunu wͻn a wͻdi nokorε na Ɔde bɛhunu nkontompofoͻ no nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Anaasε, wͻn a wͻdi dwuma bͻne no adwen yε wͻn sε wͻbɛtumi adwane Yεn anaa? Atemmuo bͻne paa na wͻrebuo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Obi a ͻwͻ Nyankopͻn Nhyiamu no ho anidaasoͻ no, nokorε sε Nyankopͻn berε a Wahyε no reba. Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara, na Ɔne Onimdefoͻ no a Ɔnim biribiara no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbεbͻ mmͻden no, ͻbͻ mmͻden no dema neho. Nokorε sε Nyankopͻn deε Wanya Neho wͻ abͻdeε nyinaa so, (Ɔnhia obiara mmoa anaa obi hwee).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adie na wͻredi dwuma pa no Yεbεpepa wͻn bͻne afiri wͻn so, na Yɛama wͻn akatua wͻ dwumadi pa a na wͻdie no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Yɛatu onipa fo sε ͻnyε ayεmyε ma n’awofoͻ; na mmom sε wͻko tia wo sε fa biribi bata Meho (som no) a, εno deε ɛntie wͻn. Mehͻ ne monkyi, na Mεbͻ mo dwuma a na modie no (nyinaa) ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, nokorε sε Yεde wͻn bεka apapafoͻ no ho (wͻ Soro aheman no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nnipa no mu bi wͻhͻ a wͻ’ka sε: Y’agye Nyankopͻn adi, nanso sε ͻhaw bi to wͻn wͻ Nyankopͻn ho nti a, wͻ’fa onipa haw no sε (ano yε den) tesε Nyankopͻn asotwee no, na sε mmoa anaa nkonimdie bi nso fri mo Wura Nyankopͻn hͻ ba a, deε wͻ’ka ne sε: “Nokorε sε na yε’ka moho“. Enti εnyε Nyankopͻn na Onim deε εwͻ nnipa nyinaa akoma mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn Nim wͻn a wͻ’agye adie no, nokorε nso sε Onim nkͻnkͻnsafoͻ no nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’nnye nnie no ka kyerε wͻn a wͻ’agye adie no sε: “Monfa yεn kwan no so na yε’bεsoa mobͻne (ama mo)“. Wͻ’nnsoa wͻn bͻne biara ho hwee. Nokorε sε wͻ’yε nkontompofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻ’bεsoa wͻn ara adesoa, asan asoa adesoa foforͻ aka wͻn adesoa no ho; na nokorε sε Yε’bebisa wͻn fa wͻn nkontompo a wͻ’twaeε no ho asεm wͻ Wusͻreε da no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yε’somaa Noa maa no kͻͻ nenkorͻfoͻ hͻ. Ɔtenaa wͻn mu, εkaa mfie aduonum na anka mfie apem. Nanso nsuyire faa wͻn aberε a na wͻ’yε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Enti Yε’gyee no ne nsuom hyεn no mu foͻ no (frii nsu yire no mu), na Yε’yεε no nsεnkyerεnee demaa amansan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Abraham nso, εberε a ͻka kyerεε nenkorͻfoͻ no sε: “Monsom Nyankopͻn na monsuro no, εno na εyε papa ma mo sε anka monim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Abosom mmom na mofri Nyankopͻn akyi som, εna mobͻ motrim twa nkontompo. Nokorε sε wͻn a mofri Nyankopͻn akyi som wͻn no ntumi mmͻ mo akͻnhoma, enti monhwehwε akͻnhoma wͻ Nyankopͻn hͻ, na monsom no, na monfa ayeyie ma no. Nehͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Sε mofa no atorᴐsԑm a, ampa sԑ (saa ara na) aman a wͻ’dii moanim kan no nso faa no atorᴐsԑm. Ͻsomafoͻ deε n’asεdeε ne sε ͻbεbͻ asεm no ho dawuro akyerεkyerε mu pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻ’nhunuu sεdeε Nyankopͻn hyεε abͻdeε aseε na Ɔsan de (foforͻ) ba bio? Nokorε sε, εno deε εyε (adeε a εyε) mmrε ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Montu kwan wͻ asaase no so na monhwε sεdeε (Nyankopͻn) hyεε abͻdeε no aseε; na saa ara na Ɔbεbͻ Daakye abͻdeε no“. Nokorε sε Nyankopͻn wͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn twe obi a Ɔpε aso, na ohu obi a Ɔpε nso mmͻbͻ, na Nehͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Na montumi ndwane Nyankopͻn wͻ asaase so anaasε ͻsoro. Na Nyankopͻn akyiri no nso monni okyitaafoͻ anaasε ͻboafoͻ biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’po Nyankopͻn nsεm ne Nenhyiamu (da) no, wͻ’ne nkorͻfoͻ no a wͻn aba mu abu wͻ M’ahummͻborͻ no ho no; saa nkorͻfoͻ no na wͻn wͻ asotwee yaaya no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti Abraham nkorͻfoͻ no mmuaeε a wͻ’de maeε ara ne sε: ”Monku no anaa monhye no!” Enti Nyankopͻn gyee no fri egya no mu. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema amanfoͻ a wͻ’gye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Abraham kaa sε: “Moafri Nyankopͻn akyi afa abosom (resom wͻn nam so) de ͻdͻ ato montεm wͻ wiase ha, nanso Wusͻreε da no deε mobeyi moho-moho ama, na moadome moho-moho, na moasetena mu ne egya no mu, na monnya ͻboafoͻ biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Enti Lut gyee no dii. Abraham kaa sε: ”Medeε meretu amantuo akͻ me Wura Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Yε’de Is’haaq ne Ya’aquub kyεε no, na Yε’maa n’asefoͻ no nkͻmhyε (adwuma), san (maa wͻn) Nwoma, na Yε’de n’akatua maa no wͻ wiase; nokorε sε Daakye no ͻka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Lut nso, εberε a ͻka kyerεε nenkorͻfoͻ no sε: “Mobu ahohwi bra a amansan no mu biara nnii moanim kan nyεε bi da;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Nokorε sε mokͻ (mo yͻnko) mmarima ho, εna mosi akwan ka akwan mu (wia akwantufoͻ nneεma), san yε amumuyε wͻ monhyiamu ase?” Mmuaeε a nenkorͻfoͻ no demaeε ara ne sε wͻ’kaa sε: “Fa Nyankopͻn asotwee no brε yεn, sε woka nokorεfoͻ no ho ampa a“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Lut kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, boa me ma meni nsεmmͻnedifoͻ yi so nkonim. “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Y’abͻfoͻ no de (Is’haaq awoͻ) anigyesεm ho bͻhyε baa Abraham hͻ no, wͻ’kaa sε: “Nokorε sε yεrekͻ sεe saa kuro yi so foͻ no; nokorε sε emu foͻ no yε abͻneεfoͻ paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Abraham kaa sε, Lut nso wͻhͻ bi. Abͻfoͻ no kaa sε Ye’nim nnipa a wͻn wͻ (kuro no) mu (nyinaa); na yε’bεgye ͻno ne na’busuafoͻ no, na mmom neyere no deε ͻbεka wͻn a wͻ’bεka akyire no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Ya’bͻfoͻ no baa Lut hͻ no, newerε ho maa wͻn, na neho kyeree no sε onni tumi a (ͻde bεbͻ wͻn ho ban). (Abͻfoͻ no) kaa sε: ”Ensuro na εmma wo werε nso nnho; nokorε sε yε’bεgye wo ne w’abusuafoͻ, gyesε wo yere, ͻbεka wͻn a wͻ’bεka akyire no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yε’besiane asotwee afri soro aba saa kuro yi so foͻ no so, εnam bͻne a wͻ’die ho nti “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ampa sε Ye’gyaa nsεnkyerεnee pefee wͻ woi mu demaa amanfoͻ a wͻ’dwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Madiyanfoͻ hͻ no nso (Yε’somaa) wͻn nua Shuaib. Ͻkaa sε: ”Menkorͻfoͻ, monsom Nyankopͻn, na moma moani na Ɛda a edi akyire no so, na monhwε na moamma nsεmͻnee ankͻso wͻ asaase no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Nanso wͻ’buu no ͻtorofo. Enti asaase wosoͻ denden bi sͻͻ wͻn mu, afei wͻ’dedaa hͻ wͻ wͻn adan mu (wuwui).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Aad ne Samuudfoͻ no nso, ampa sε wͻn asetena mu da adi pefee ma mo, ͻbonsam maa wͻn dwumadi (bͻne) yεε wͻn (ani so) fε, na ͻsii wͻn kwan (pa) no ho kwan, mmom na wͻn ani abue paa..]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Kora, ne Farao ne Haamaan nso, ampa sε Mose de nyinasoͻ anaa nkyerεkyerεmu pefee no brεε wͻn, nanso wͻ’yεε ahomasoͻ wͻ asaase no so, na εnyε adeε a wͻ’bεtumi adwane anaa wͻn asan (Yεn) ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Enti Yε’de wͻn mu biara bᴐne twee n’aso. Wͻn mu bi, Yε’somaa mframa den a aboͻ wͻ mu (na Yε’de sεee wͻn), ebinom nso nteamu den na Yε’de twee wͻn aso, Wͻn mu bi nso Yε’maa asaase na εmenee wͻn, na wͻn mu bi nso Yε’maa nsuo na ԑfaa wͻn. Ԑnyε Nyankopͻn na Ͻyԑԑ wͻn bᴐne, na mmom wͻn ara na wͻ’yԑԑ wͻn ho bᴐne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’fri Nyankopͻn akyi fa akyitaafoͻ no mfatoho tesε ananse a wasi fie (ama neho). Nokorε sε efie a enni ahoͻden koraa ne ananse fie, sε anka wͻ’nim ampa a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn Nim adeε biara a wͻ’fri N’akyi sufrε wͻn no. Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Saa bε a Ye’bu kyerεε nnipa yi, wͻn a wͻ’bεte aseε ne nimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Nokorε na Nyankopͻn debͻͻ soro ne asaase. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kenkan deε yayi ama wo wͻ Nwoma no mu no, na frε Nyame wͻ nebrε mu. Nokorε sε, Nyamefrε bra akohwisεm ne amumuyε; na Nyankopͻn ho nkaekaeε yε ade kεseε papaapa (wͻ onipa abrabͻ mu). Onyankopͻn deε Onim deε moyε (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Monhwε na mone wͻn a yama wͻn Nyamesom ho Nwoma no annye akyinnye, na mmom (sε εbεba saa koraa a) εnyε kwan pa so; gyesε wͻn mu abͻneεfoͻ no. Monka sε: ”Yε’gye deε yasiane ama yεn no ne deε ya’siane ama mo no di; yεn Nyankopͻn ne mo Nyankopͻn no yε Nyankopͻn baako, na Ɔno na yεyε (Muslim) brε yεn ho ase ma no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[(Sεdeε Yesianee Nwoma no maa asomafoͻ a edi kan no) saa ara nso na Y’asiane Nwoma no ama woͻ. Enti wͻn a Yε’de Nwoma no maa wͻn (Yudafoͻ ne Kristofoͻ no) mu bi gye di; na (Quraishfoͻ) woi nom mu bi nso wͻ hͻ a wͻ’gye die. Na mmom boniayεfoͻ no na wͻ’ko tia Yεn nsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), na wonii kan nkenkan nwoma bi da, na wonfaa wonsa nifa nso ntwerεε nwoma bi da; (sε na anka wonim akenkan anaasε atwerε dada mpo a), εneε na anka wͻn a atorͻsεm na wͻ’di akyire no wͻ ho nyinasoͻ sε wͻn adwen nnsi wͻn pi (wͻ Qur’aan yi ho) “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Daabi, (Qur’aan) yε nsεnkyerεnee a εda adi pefee (sε efri Nyame hͻ) a εwͻ (Yudafoͻ ne Kristofoͻ) no a yε’maa wͻn nimdeε no akoma mu. Na mmom abͻneεfoͻ no na wͻ’ko tia Yε’nsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Deε wͻ’ka ne sε: ”Adεn nti na yensiane nsεnkyerεnee bi mfri ne Wura Nyankopͻn hͻ mma no? (Nkͻmhyεni), ka sε: ”Nsεnkyerεnee no deε Nyankopͻn hͻ na εwͻ, na medeε meyε kͻkͻbͻni pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Enti εnsom bo mma wͻn sε, ampa sε Y’asiane Nwoma no ama woͻ a yεrekenkan kyerε wͻn? Nokorε sε, ahummͻborͻ ne afutusεm wͻ woi mu dema amanfoͻ a wͻ’gye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Onyankopͻn som bo wͻ me ne montεm sε ͻdanseni. Onim deε εwͻ soro ne asaase so. Wͻn a nkontompo sεm na wͻ’gye die, na wͻ’nnye Nyankopͻn nnie no, saa nkorͻfoͻ no ne berεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[(Kaafirfoͻ no) repԑ sԑ wobԑma asotwee no aba ntԑm . Sε εnyε εberε na yahyε a, anka asotwee no bεba wͻn so. Nokorε sε, εbεba wͻn so mpofire mu wͻ εberε a wͻ’nnim koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Wͻ’pε sε woma asotwee no ba ntεm. Nokorε sε, ͻbonsam gya no betwa boniayεfoͻ no ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Ɛda no a asotwee no befri wͻn tri so ne wͻn nnan ase akata wͻn soͻ no, yε’bεka sε: “Monka dwuma a modiiε no (so asotwee) nhwε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Menkoa a moagye adie, M’asaase no trε; enti Menko ara na monsom Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Ɔkra biara bεka owuo ahwε, na afei Yεn hͻ na mobεsan aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’agye adie na wͻ’di dwuma pa no nso, nokorε sε Yε’bεma wͻn asetena a εkorͻn wͻ Aheman no a nsubͻnten nenam aseε no mu, emu na wͻ’bεtena. Akatua pa paa wͻhͻ ma wͻn a wͻ’di dwuma (pa) no-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’si aboterε na wͻ’de wͻn ho to wͻn Wura Nyankopͻn soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Mmoadoma bebree na wͻ’nnsoa wͻn akͻnhoma (anaasε wͻ’nni ahoͻden sε wͻ’tumi hwehwε wͻn akonhoma). Nyankopͻn na Ɔbͻ wͻn ne mo (nyinaa) akͻnhoma. Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara no, Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Sε wobisa wͻn sε : ”Hwan na ͻbͻͻ soro ne asaase, εna w’abrε awia ne bosome ase a (εreyε adwuma a?) “Wͻ’bεka sε: “Nyankopͻn“. Afei adεn na wͻ’dane wͻn ho (fri nokorε no ho?)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn ma akͻnhoma no bu Nenkoa no mu nea Ɔpε so, εna (Nenkoa a Ɔpε nso) Osusu dema wͻn. Nokorε sε Nyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Sε wobisa wͻn nso sε: “Hwan na osiane nsuo fri soro de nyane asaase wͻ ne wuo akyi a?“ Wͻ’bεka sε “Nyankopͻn”. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Aseda nyinaa wͻ Nyankopͻn“. Daabi, wͻn mu dodoͻ no ara nndwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Saa wiase asetena yi deε εyε anigyeε ne agorͻ (bi kεkε) Nokorε sε, Daakye asetena no mmom na εyε asetena paa, sε anka wͻ’nim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Sε wͻ’foro nsuom hyεn a wͻ’sufrε Nyankopͻn wͻ nokorε ne ahobraseε mu. Na sε Ɔgye wͻn nkwa de wͻn beduru asaase no so a, hwε, na wͻ’de biribi rebata (Nyankopͻn) ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻ’beyi deε Yε’de ama wͻn no ho boniayε, na wͻn agye wͻn ani. Ԑnkyε koraa wͻ’behunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Anaasε (Quraishfoͻ no) nhunuu sε Ya’yε (Maka) kronkron bea no ahotᴐ (bea) a (atamfo) rehwim nnipa a atwa wͻn ho ahyia no? Enti nkontompo na wͻ’gye die, na Nyankopͻn adom no deε wͻ’po?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻyε nnipa bͻneni kyεn obi a otwa nkontompo to Nyankopͻn soͻ, anaasε ͻnnye Nokorε no nnie wͻ aberε a (Nokorε no) aba nehͻ? Enti εnyε bonsam gya no mu na εyε atenaeε ma boniayεfoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’bͻ wͻn ho mmͻden wͻ Yεn ho no, nokorε sε Yε’bεkyerε wͻn Ya’kwan no. Nokorε sε, Nyankopͻn deε ampa sε Ɔka ayεmyεfoͻ anaasε apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="30">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif – Laam – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Romafoͻ no adi nkoguo-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻ asaase bi a εbεn no so; na wͻn nkoguo no akyi no wͻbɛdi nkonim -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Wͻ mfeɛ tiaa bi akyi. Onyankopͻn hͻ na ahyεdeε a edikan ne deε edi akyire no wͻ. Saa da no na agyidiefoͻ no nso ani bεgyeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn mmoa, Ͻde boa obi a Ͻpε, Ͻno na Otumi ade nyinaa yε, Mmͻborͻ-hunufoͻ Hene ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Woi yε) Nyankopͻn bͻhyε; Nyankopͻn deε Ɔmmu Ne bͻhyε so, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Deε εda adi wͻ wiase asetena yi mu no na wͻnim, na Daakye no deε wͻn adwen nni so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Anaasε εyε a wͻnnwen (nnkͻ akyiri) wͻ wͻn mu? Nyankopͻn de nokorε no na abͻ ᴐsoro ne asaase ne deε εwͻ ne mmienu mfinfii no, (εwͻ) berε a yɛahyε ato ho. Nokorε sε, nnipa pii na wͻnnye wͻn Wura Nyankopͻn Nhyiamu (da) no nnie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻnntu kwan wͻ asaase no so nhwε sεdeɛ wɔn a wɔdii wͻn anim kan no awieε si wieε? Na wͻn ho yε den kyεn wͻn (Quraishfoͻ no), wͻfuntam asaase no tuu mu agudeε, dͻre hyεε asaase so mma kyεn sεdeε wͻn ahyε asaase no so mma no; wͻn asomafoͻ no de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee no brεε wͻn. Nyankopͻn deε Wanyԑ wͻn bᴐne, na mmom wͻn ara na wͻyԑԑ wͻn ho bᴐne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Enti awieε bͻne paa na wͻn a wͻyεε bͻne no wieε, efrisε, wͻfaa Nyankopͻn nsεm no atorͻsεm, na na wͻdi ho fεw.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Ɔhyεε abͻdeε aseε, εna Ɔsan bͻ no bio, afei Ne hͻ na mo bεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛda a Dͻnhwere no bεsoo no abͻneεfoͻ no bεpa aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Wͻnya ntwitwagyefoͻ biara wͻ wͻn a wͻde wͻn bataa Nyankopͻn ho no mu, na wͻbεpo wͻn mmatahoo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛda a Dͻnhwere no bεsoo no, saa Da no yεbεpaepae wͻn ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adie na wͻredi dwuma pa no bεgye wͻn ani wͻ Aheman no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻannye annie na wͻfaa Yεn Nsεm no, ne Me Daakye nhyia mu no atorͻsεm no, sa nkorͻfoͻ no bεba asotwee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Enti bͻ Nyankopͻn abodin wͻ εberε a adeε bεsa mo, ne εberε a adeε bεkye mo;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ɔno na ͻsoro ne asaase so ayeyie wͻ no wͻ εberε a onwunu bεdwoͻ ne εberε a owia bɛgyina.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔyi ateasefoͻ firi awufoͻ mu, εna Ɔyi awufoͻ nso firi ateasefoͻ mu, εna Ɔnyane asaase wͻ ne wuo akyi. Saa ara na mobɛpue (afri asaase mu) aba (wͻ Daakye Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ne nsεnkyerεnee no mu bi ne sε, Ɔbͻͻ mo firi mfuturo mu, afei hwε, mo ayε nnipa ahwete (wͻ asaase so).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Ne nsεnkyerεnee no nso mu bi ne sε, Wabͻ yerenom afiri mo mu ama mo sεdeε mobɛnya awerεkyekyerε wͻ wͻn ho; εna Ɔde ͻdͻ ne ahummͻborͻ ato mo ntεm. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu de ma wͻn a wͻkaekaeԑ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ne nsεnkyerεnee no mu bi nso ne ͻsoro ne asaase mmͻeε, ne mokasaa ne mo honam a egu sononko-sononko. Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu de ma nimdeԑfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Mo nna a moda wɔ anadwo ne adekyeɛ mu no ka Onyame ɛnsɛnkyerɛnee ho, ɛna N'adom a mo rehwehwɛ, Nokorε sε, nsεnkyerεnee wͻ woi mu dema wɔn a wɔyɛ sotie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Na Ne Nsenkyerennee ahoroa no bi ne sɛ Ɔkyerɛ mo anyinam osuro ne anidasoɔ nti, na Ɔma nsuo firi soro ba fam na Ɔde nyane asaase no wɔ newuo akyi, Ampa ara sɛ wei mu no, wɔwɔ nsɛnkyerɛnnee dema nnipa a wɔ yɛ Badweneba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Na ne nsɛnkyerɛnnee bi ne sɛ ɔsoro ne asaase nyinaa gyina wɔ ne nhyehyɛeɛ ne Ne tumi mu , Afei, sɛ ɔfrɛ mo kɔ ɔfrɛ bi ɛfiri asaase so a, ɛntɛmso na mo repue pue.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Na obiara a ɔwɔ ɔsoro ne asaase no wɔ Nyame (yɛ Onyankopɔn dea), wɔn nyinaa yɛ osetie ma Onyankopɔn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Na Ɔno na Ɔhyɛ adebo ase, afei Ɔsan bɔ ade bio, na ɛyɛ mmerɛ ma No, na Ɔno na Ɔwɔ nhwɛso a ɛkorɔn sen biara wɔ ɔsoro ɛne asaase so, na Ɔno ne Otumfoo, Nyansafoo]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ɔyɛ nhwɛso ma mo fi mo ankasa mu, Ana mowɔ ahokafoɔ wɔ wɔn Nkoa ne Mfinaa a wɔ ne wɔn rekyɛ wɔn agyapade anaa? Na mosuro wɔn sɛdeɛ mosuro mo ho no, Saa na Yɛkyerɛkyerɛ nsɛnkyerɛnnee (Aaya) ahorow no mu kɔ akyiri ma nnipa a wɔte ase Badwenebafo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Daabi, wͻn a wͻdi bͻne akyi no di wͻn apεdeε hunu akyi a nimdeε biara nni mu. Enti hwan na ͻbεkyerε obi a Nyankopͻn ayera no no kwan? Saa (nkorͻfoͻ no) nni boafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Enti dane w’ani kyerε ͻsom a εtenee no (Islam); (na fa wo ho ma) suban anaasε ͻsom a Nyankopͻn abͻ onipa asi soͻ no. Nsakraeε biara nni Nyankopͻn som no mu. εno ne ͻsom a εtenee na edi mmu na esi pi, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Monfa mo ho ma no korakora wͻ adwen sakra mu, na monsuro no, na monfrε Nyame wͻ ne berε mu, na monhwε na moankͻka wͻn a wͻyɛ (Nyame ho) matahoo no ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻn akyekyε wͻn som no mu na wͻgu akuo-akuo, na fekuo biara anigye deε ne nsa aka no ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Sε ͻhaw bi to nnipa a, wͻsu frε wͻn Wura Nyankopͻn, brε wͻn ho ase ma no; na sε Ɔma wͻka ahummͻborͻ bi firi Ne hͻ hwε a, wobɛhunu sε wͻn mu bi de biribi abata wͻn Wura Nyankopͻn ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻbεpo deε Yεde ama wͻn no. Enti modeε monye mo ani na εnkyεre koraa mobɛhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Anaasε Yɛasiane tumii anaasε nyinasoͻ (Nwoma) bi ama wͻn a wͻgyina so de kasa fa deε wͻde abata Nyankopͻn ho no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Sε Yεma nnipa ka ahummͻborͻ bi hwε a, na wͻn ani agye wͻ ho; na sε bͻne bi to wͻn wͻ dwuma a wͻn nsa adi ato wͻ anim no ho nti a, wobɛhunu sε wͻn aba mu abuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻnhunuu sε Nyankopͻn ma akyɛdeɛ no bu obi a Ɔpε so, εna obi nso Osusu de ma no? Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu de ma amanfoͻ a wͻgye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Enti monfa abusuafoͻ asεdeε ma wͻn, (na monfa) ahiafoͻ ne akwantufoͻ (nso asεdeε ma wͻn). Saa na εyε paa ma wͻn a wͻrepε Nyankopͻn hͻ animuonyam no. Saa nkorᴐfoᴐ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Deε mode ma sε nsiho sεdeε εbεbͻ ho (ama mo) wͻ amanfoͻ sika mu no deε, enya mmͻhoo wͻ Nyankopͻn hͻ; na deε moyi no wͻ Zaka mu de hwehwε Nyankopͻn hͻ animuonyam no, woi nom na wͻbɛnya no mmͻhoo-mmͻhoo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Ɔbͻͻ mo, εna Ɔbͻ mo akͻnhoma, εna Ɔbεsan ama mo awuo, na afei Wasan anyane mo aba nkwa mu (bio). Enti wͻn a mode wͻn bata (Nyame) ho no betumi ayε woi nom mu bi? Kronkron Hene ne no, Ɔkorͻn kyεn deε wͻde bata Ne ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Bͻne rekᴐso wͻ asaase so ne ͻpo so εnam deε nnipa nsa ayε nti, sεdeε Ɔbεma wͻn aka deε wͻn ayε no mu bi ahwε, sεdeε εbεyε na wͻbεsan wͻn akyi (afiri wͻn bͻne no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Montu kwan wͻ asaase no so na monhwε sεdeε wͻn a wͻdii kan no awieε si wieε”. Na wͻn mu dodoͻ no ara yε (nnipa) a wͻde biribi bata Nyankopͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Enti fa w’ani kyerε ͻsom (Islam) a εtenee na edi mmu na esi pi no, ansa na Ɛda a efri Nyankopͻn hͻ no a (obiara) ntumi nsi ho kwan no aba. Saa Da no yεbεkyekyε wͻn mu akuo akuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Obi a ͻbɛyi boniayε no, ne boniayε no da ͻno ara so, na obi a ͻbɛdi dwuma pa no, wͻn kraa na wͻresiesie (asetena pa) ama no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Sεdeε ͻbɛfiri N’adom mu atua wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no ka. Nokorε sε Nyankopͻn mpε boniayεfoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ne nsεnkyerεnee no nso mu bi ne sε, Ɔsoma mframa sε anigyesεm sεdeε Ɔbεma mo aka N’ahummͻborͻ no mu bi ahwε, ne sεdeε nsuom hyεn bɛtumi anante wͻ N’ahyεdeε mu, ne sεdeε mo bεhwehwε N’adom na mobɛyi ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yedii kan somaa asomafoͻ dii w’anim kan maa wͻkͻͻ wͻn nkorͻfoͻ hͻ. Wͻde nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee brεε wͻn; na Yɛtuaa wͻn a wͻdii bͻne no so ka. Ԑyε Y’asεdeԑ sε Yεboa agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Ɔsoma mframa ma no kͻ kanyan mununkum na Watrε mu wͻ soro sεdeε Ɔpε, afei na Wayε no asinasin a εtaataa soͻ, afei wobɛhunu sε nsuo firi (mununkum) no mfifii reba. Sε Ɔma no tͻ gu Ne nkoa no mu wͻn a Ɔpε so a, wobɛhunu sε wͻn ani agyeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Na nsuo no nnya nntͻ mmaa wͻn no, na wͻn abamu adikan abu ansa na nsuo no retͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Enti hwε sεdeε Nyankopͻn nsεnkyerεnee no si yε, sεdeε ɛsi nyane asaase wͻ ne wuo akyi. Nokorε sε saa ara na Ɔbɛnyane awufoͻ no. Ͻno na Ͻwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Sε Yεsoma mframa (a εsεe wͻn mfudeε no), na wͻhunu sε (wͻn mfudeε no) aboto wͻ akyire yi (a nsupa tͻ maa wͻn mfudeε yεε fεfεεfε no a) wͻyi boniayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), wontumi mma awufoͻ nte asεm, na wontumi nso mma asosifoͻ nte frε no wͻ abrε a wͻadane wͻn akyi ama rekͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Wontumi nkyerε anifirafoͻ nso kwan mfri wͻn yera no mu. Nea wobɛtumi ama no ate ne obi a ͻgye Yεn nsεm no die na wͻyε Muslim (brε wͻn ho ase ma Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Ɔbͻͻ mo wͻ εberε a na moyε mmrε (tesε nkͻdaa a na monni ahoͻden), εna mo mmrε yε akyiri no Ͻmaa mo ahoͻden, εna ahoͻden no akyiri no (Ɔma mo san) yε mmrε fu dwono (bͻ nkͻkora posoposo). Ɔbͻ deε Ɔpε. Ɔne Onimdefoͻ no, Ɔne Otumfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Ɛda a Dͻnhwere no bɛsie no, abͻneεfoͻ no bɛdi nse sε: Wͻtenaa (wiase) bεyε sε dͻnhwere baako pε bi. Saa ara na na wͻdane wͻn ho firi kwan pa no so, di atorͻ, yε nneεma a εmfata.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Wͻn a yɛama wͻn nimdeε ne gyidie no nso bεka sε: “Motenaa (nna dodoͻ) sεdeε Nyankopͻn ahyehyε, de kosii Wusͻreε da no; enti εnnε ne Wusͻreε da no, nanso modeε monnim”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Enti saa Da no deε, wͻn a wͻdi bͻne no kyεwpa no ho mma mfasoͻ, na yεmma wͻn kwan (sε wͻbεpa kyεw) anaasε wͻbεsrε bͻnefakyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛayε mfatoho ahodoͻ pii wͻ saa Qur’aan yi mu ama adasamma. Nanso sε wode nsεnkyerεnee bi brε wͻn a, nokorε sε wͻn a wͻyi boniayԑ no bεka sε: ”Moyε nkontompofoͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Saa ara na Nyankopͻn si wͻn a wͻnnim no akoma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), si aboterε. Nokorε sε Nyankopͻn bͻhyε no yε nokorε; na εmma wͻn a wͻn adwen nnsi wͻn pie no mmͻ wo ngu anaasε wͻmmu w’aba mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="31">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif – Laam – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Woi yε Nyansa, adwen ne nimdeε Nwoma no mu nsԑm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛyε kwankyerε ne ahummͻborͻ de ma apapafoͻ no-:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfrε Nyame wͻ ne berε mu, na wͻyi Zaka, na wͻn adwen si wͻn pi wͻ Daakye no ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻnam kwan tenenee a efiri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ no soͻ, na saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nnipa no mu bi wͻ hͻ a wͻkͻtͻ ahuhusεm a nimdeε biara nni mu, sεdeε wͻde bεyera (amanfoͻ) afiri Nyankopͻn kwan no soͻ, na wͻfa (Nyankopͻn kwan no sε) agorͻ. Saa nkorͻfoͻ no benya animguaseε asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan Yεn nsεm no kyerε no a ᴐde ahomasoᴐ dane ne ho kͻ, yε sεdeε ͻntee koraa, tesε deε akraa bi wͻ n’aso mu. Enti (Nkͻmhyεni), fa asotwee yaaya no hyԑ (saa nipa ) no bᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, anigyeε Aheman no bεyε wͻn dea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Emu na wͻbεtena afe bᴐᴐ. Ɛyε Nyankopͻn bͻhyε a εyε nokorε. Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wabɔ soro a adum biara nkuta mu a mohunu, εna Ɔde mmepͻ asisi asaase no so pintinn sεdeε (asaase no) nnwoso mo, εna Wama mmoadoma ahodoͻ pii ahwete wͻ soͻ, εna Yɛsiane nsuo firi soro de ma nnͻbaeε papa ahodoͻ nyinaa nyini.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Woi yε Nyankopͻn abͻdeε. Enti monkyerε Me deε wͻn a wͻka Ne ho no nso abͻ. Daabi, abͻneεfoͻ no wͻ ͻyera pefee paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεmaa Luqmaan adwen ne Nyansa, (na yεka kyerεε no) sε: “Yi Nyankopͻn ayε. Na obi a ɔbɛyi Nyankopͻn ayε no, oyi ayε no de ma ͻno ara ne ho. Obi a ɔbɛyi boniayε no nso, nokorԑ sԑ Onyankopͻn ne Ͻdefo , Ɔne Ayeyie Wura “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Luq’maan ka kyerεε ne ba wͻ εberε a na ͻretu no foͻ no sε: ”Meba, hwε yie na woamfa biribi ammata Nyankopͻn ho. Nokorε sε, biribi a yεde bata Nyankopͻn ho no yε bͻne kεseε paa]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Yɛatu onipa fo sε ͻnyε ayεmyε ma n’awofoͻ. Ne maame nyinsεn no wͻ ahometeε akyiri ahometeε mu, na mfie mmienu mu na yεde maa no nufoͻ. Enti fa aseda ma Mene w’awofoͻ. Me hͻ ne (obiara) nnkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Na sε wͻko tia wo sε fa biribi a wonni ho nimdeε bata Me ho a, εno deε enni wͻn akyi; na mmom fa wo ho bata wͻn ho wͻ wiase yi mu wͻ ayεmyε mu; na di obi a ͻdane ne ho ba Me hͻ (wᴐ adwen sakra mu) no kwan no so. Na Me hͻ ne monkyi. Na Mεbͻ mo dwuma a na modie no (nyinaa) ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[“Meba, (deε wobεyε biara), sε emu duro tesε wisa aba, na sε εwͻ ͻbotan mu anaasε εwͻ soro anaasε asaase mu mpo a, Nyankopͻn de bεba (ama wabu ho akonta). Nokorε sε Nyankopͻn yε Onitefo (wͻ atemmuo mu), na Ɔne biribiara ho amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Me ba, frε Nyame wͻ ne berε mu, na hyε (amanfoͻ) ma wͻnyε papa, na bra (amanfoͻ) ma wͻn ntwe wͻn ho mfiri amumu yε ho; na si aboterε wͻ deε εbεto woͻ (biara) ho. Nokorε sε, woi ne asεm no deε edi mmu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Hwε na woanyi w’ani amfri amanfoͻ so ammu wͻn animtia, na εmfa ahomasoͻ nnante wͻ asaase no so. Nokorε sε, Nyankopͻn mpε obi a ͻgye ne ho die na otu ne ho no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na to wo bo ase anaa ma wonanteε nyε hͻ-ne-hͻ, na brε wo nne nso ase. Nokorε sε, εnne a (amanfoͻ) mpε koraa ne afunumu nne “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Enti monhunuu sε Nyankopͻn ama deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase soͻ (nyinaa) berε wͻn ho ase ma mo, εna Wama N’adom a εda adie ne deε asuma abu mo soͻ? Nnipa no bi wͻ hͻ a wͻgye Nyankopͻn ho akyinnye a nimdeε anaa kwankyerε anaa Nwoma pefee biara nni mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Sε woka kyerε wͻn sε, moni deε Nyankopͻn asiane aba no akyi a, deε wͻka ne sε: “Daabi, yɛdi deε yεbεtoo y’agyanom wͻ soͻ no akyi.” Enti sε na ͻbonsam refrε wͻn (agyanom) akͻ Ogya frama asotwee no mu mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Obiara a ͻbεbrε ne ho (nyinaa) ase ama Nyankopͻn na ͻyε papa no, ampa sε (saa nipa no) asͻ gyidie homa no mu. Nyankopͻn hͻ na asεm no nyinaa kͻ wie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Obia ͻbɛyi boniayε no, εmma ne boniayε no nnyε wo awerεho. Yεn hͻ ne wͻn nnkyi, na Yεbεbͻ wͻn dwuma a wͻdiiε no ho amaneε. Nokorε sε, Nyankopͻn ne deε εwͻ akoma mu no ho Nnimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Yεbεma wͻn agye wͻn ani kakra, na afei Yɛaka wͻn so de wͻn akͻ asotwee a emu yԑ duro no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Sε wobisa wͻn sε: ”Hwan na ͻbͻͻ soro ne asaase a, wͻbεka sε: “Nyankopͻn”. Kasε: “Aseda wͻ Nyankopͻn”. Daabi, wɔn mu dodoͻ no ara nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ soro ne asaase so (nyinaa) wͻ Nyankopͻn. Nokorε sε Nyankopͻn deԑ Ͻne Ͻdefoᴐ, Ɔne Ayeyie Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Sε nnua a εwͻ asaase so nyinaa yε twerεdua, εna ͻpo akyiri nso yεde ͻpo foforͻ nson aka ho (ayε no twerε nsuo sε yεretwerε Nyankopͻn asεm) a, anka (nnua no ne ͻpo no bεsa) na Nyankopͻn asεm no nsae. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Mo mmͻeε (a edikan yi) anaasε mo sͻreε (wͻ mowuo akyiri no) tesε honam korͻ pεpεεpε. Nokorε sε, Nyankopͻn Ne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, Ohunu (biribiara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Enti wonhunuu sε Nyankopͻn ma adesaeε wura adekyeε mu, εna Ɔma adekyeε nso wura adesaeε mu, εna Wama awia ne bosome abrε wͻn ho ase (ama mo), emu biara nam ne kwan so kɔsi εberε a yɛahyε. Nyankopͻn ne dwuma a modie nyinaa ho amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Woi kyerε sε ampa, Nyankopͻn ne Nokorε no, na wͻn a wͻfri N’akyi sufrε wͻn no deε εyε atorͻsεm. Nokorε sε Nyankopͻn ne Okokroko no, Ɔne Ɔkεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε nsuom hyεn de Nyankopͻn adom na εnam ͻpo so, sεdeε Ɔbεkyerε mo Ne nsεnkyerεnee? Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu ma obiara a osi aboterε, yi (Nyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Sε asorͻkye bi tesε nwunu bᴐ kata wͻn so (wͻ ͻpo no mu hͻ) a, wͻsu frε Nyankopͻn wͻ anidie ne ahobraseε mu. Nanso εberε a Yεbεgye wͻn de wͻn aba asaase soͻ no, wͻn mu bi yε bͻne ne papa de fra. Obi a ͻko tia Yε nsεnkyerεnee no ne obia ᴐyԑ nipa bᴐneni, obia onni nkaeԑ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Adasamma, monsuro mo Wura Nyankopͻn, na monsuro Ɛda no a agya ho mma mfasoͻ mma ne ba, na εba nso ho mma mfasoͻ mma agya wͻ hwee ho no. Nokorε sε, Nyankopͻn bͻhyε no yε nokorε; enti monhwε na moamma wiase asetena yi annaadaa mo, na momma (ͻbonsam) daadaafoͻ no nso nnaadaa mo wͻ Nyankopͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn hͻ na Dͻnhwere no ho nimdeε no wͻ, Ɔno na Ɔma nsuo tͻ, na Onim deε εwͻ (ͻbaa) awodeε mu. Ͻkra biara nnim deε ͻbɛnya no ͻkyena, na ͻkra biara nso nnim asaase korͻ a ͻbɛwu atͻ soͻ. Nokorε sε Nyankopͻn na Onim, Ɔne biribiara ho amanebᴐ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="32">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Alif – Laam – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nwoma yi mu Adiyisεm no, akyinnyeε biara nni ho, efri Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻka sε, wabͻ ne trim? Daabi, εno ne nokorε no a efri wo Wura Nyankopͻn hͻ no, sεdeε wode bεbͻ amanfoͻ no a kͻkͻbͻni biara nnii w’anim kan mmaa wͻn hͻ da no kͻkͻ sεdeε wͻbɛnya kwan kyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn no a Ɔde nna nsia bͻͻ soro ne asaase ne deε εwͻ ne mmienu mfinfii, εna afei Ɔde Neho sii Tumi ahennwa no soͻ. Monni okyitaafoͻ anaa otwitwagyefoͻ biara wͻ N’akyi. Enti monnfa adwen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɔyε ntotoeε no firi soro de ba asaase so; afei na εde dakoro a ne nsusueε bεyε mfeɛ apem sεdeε mosi bu monkonta no afro kͻ Ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɔno ne Kokoa mu ne Badwa mu Nimdefoͻ no, Otumfoᴐ no a otumi ade nyinaa yε no, Ahumumᴐborᴐ Hene no -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Otumfoᴐ) no a Ɔbͻͻ biribiara yie; na Ɔde nεteε na εhyεε onipa mmͻeε aseε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Afei n’asefoͻ no nso Oyii wͻn firi nsuo a yɛbu no animtia mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Afei Ɔyεε no pεpεεpε, εna Ɔhomee Ne honhom guu ne mu; εna Ɔmaa mo (aso a mo de) te asεm, ne (ani a mo de) hunuu adeε ne akoma. (Woi nyinaa mu no) aseda kakraabi na mo de da (no) aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Deԑ wͻka ne sε: “(Enti sε yɛwu) na yεyera wͻ asaase mu a yεbεsan ayε abͻdeε foforͻ bio?” Aane, nanso wͻnnye wͻn Wura Nyankopͻn nhyiamu (da no) nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Soro abͻfoͻ agyenkwa a ͻhwε mo soͻ no bɛyi mo nkwa. Afei mo Wura Nyankopͻn hͻ na mobεsan akͻ” .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Sε anka worehunu sεdeε abͻneεfoͻ no asisi wͻn tri ase wͻ wͻn Wura Nyankopͻn anim (reka sε): “Yɛ Wura afei deε yɛahunu na yɛate nso, enti ma yεnsan y’akyi nkͻ (wiase) nkɔdi dwuma pa no, nokorε sε (afei deε) yɛagye adi paa.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a anka Yεde onipa biara kwankyerε bεma no (anaasε anka yεbεkyerε onipa biara kwan), nanso asεm a efri Me hͻ no yε nokorε sε: “Mεka Jinn ne nnipa abom de wͻn ahyε Amanehunu gya no mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Enti monka (asotwee no) nhwε, εnam sε mo werε firii mo nnε da nhyiamu yi nti. Enti Yεn nso Yε werε bɛfiri mo. Monka daadaa asotwee no nhwε, εnam dwuma a na modie no ho nti.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgye Yε nsεm no die no ne wͻn a sε yεde Yε nsεm no tu wͻn fo a, wͻde wͻn ho kͻ fͻm de wͻn anim butu fͻm, na wͻbͻ wͻn Wura Nyankopͻn abodin kamfo no, na wͻnyε ahomasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn ho dͻ nti wͻsͻre anadwo) gya wͻn kεtε, wͻsufrε wͻn Wura Nyankopͻn wͻ ehuu mu ne ani daasoͻ mu, na deε Yεde ama wͻn no nso wͻyi mu bi de ma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɔkra biara nnim anigyedeε a yεde asie ama wͻn; εyε dwumadi (pa) a na wͻn die no ho akatua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Enti obi a ͻyε gyidini ne obi a ͻyε kohwini (anaa ͻbͻneεni no) yε pε? (Daabi) wͻnyε pε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no deε wͻbɛnya Soro Aheman no mu atena, εhͻ yε ahomegye bea, εnam dwumadi pa a wͻdieε no nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻbͻͻ akohwie (dii nsεmmͻnee) no deε wͻn asetena ne egya no mu. Ɛberε biara a wͻbεpεsε wͻfiri mu no yεbεsan de wͻn akͻ mu bio, na yεbεka akyerε wͻn sε: “Monka egya asotwee no a mobuu no atorͻsεm no nhwε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεbεma wͻn aka asotwee a εbεn no bi ahwε (wͻ wiase ha), ansa na asotwee kεseε no (aba) sεdeε wͻbεsan wͻn akyi (afri wͻn bͻne mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻyε nnipa bͻneni kyεn obi a yεde ne Wura Nyankopͻn nsεm no tu no fo a ͻtwe ne ho fri ho? Nokorε sε Yεbɛtua abͻneεfoͻ no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yεde Nwoma no maa Mose, enti εmma w'adwen nnyε wo ntanta wͻ Ne nhyiamu no ho; na Yεyεε no kwankyerε (Nwoma) de maa Israel mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Yεyεε wͻn mu bi nso akandifoͻ a na wͻde Y’ahyεdeε no kyerε (amanfoͻ) kwan εnam aboterε a wͻnyaeε ho nti, na wͻgye Yε nsεm no di.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn bɛbu wͻn ntεm atεn wͻ Wusͻreε da no wͻ deε wͻnte wͻn ho ase wͻ ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Enti awoͻ ntoatoasoͻ dodoͻ a wͻdii wͻn anim kan a Yɛasεe wͻn a wͻnenam wͻn atenaeε no, εnyε kwankyerε (anaasε adesua anaasε afutuo) mma wͻn? Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu. Enti wͻnte anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻnhunuu sε Yεn na Yɛpia nsuo no dekͻ asaase a ͻpε asi soͻ a enni mfudeε biara no so, na Yεde ma nnͻbaeε a wͻn nyεmmoa ne wͻn ara die no fifi? Enti wɔnhunu anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: “Ɛberε bεn na saa nkonimdie no bεba sε moyε nokwafoͻ ampa a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ka sε: Nkonimdie da no, wͻn a wͻannye annie no gyidie ho mma mfasoͻ mma wͻn, na yεmma wͻn εberε nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Enti twe wo ho fri wͻn ho na twεn, nokorε sε wͻn (nso) retwεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="33">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, Suro Nyankopͻn, na entie boniayεfoͻ no ne nkͻnkͻnsafoͻ no. Nokorε sε Nyankopͻn ne Onimdefoͻ a Onim biribiara, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Di deε yɛayi ama woͻ a efiri wo Wura Nyankopͻn hͻ no akyi. Nokorε sε, Onyankopͻn ne dwuma a modie (nyinaa) ho amane bᴐfoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na fa wo ho to Nyankopͻn so, na Nyankopͻn ne Okyitaafoͻ a Ɔsom bo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn nyεε akoma mmienu nhyεε onipa biara koko mu, na Ɔnyεε moyere-nom a mode “Iz’haar” gyae wͻn awadeε no sε mo maame, na Ɔnyεε wͻn a (wͻte monkyεn a) mofrε wͻn momma no sε momma (paa). Woi yε moara mo ano asεm, Onyankopͻn na Ɔka nokorε na Ɔno na Ɔkyerε kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Monfa wͻn papanom (din) mfrε wͻn, εno na εyε paa wͻ Nyankopͻn anim; sε monnim wͻn papanom a, εneε wͻyε mo nuanom ne (mo) ayͻnkofoͻ wͻ Nyamesom mu. Bͻne (biara) nni mo so wͻ mfomsoͻ a moayε ho, na mmom (bͻne wͻ mo so wͻ) deε mo akoma boapa ayε. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Ɔdεεfoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni bεn agyidiefoͻ no paa kyεn wͻn ho wͻn ho, na ne yerenom yε (agyidiefoͻ no) maame. Na abusua-bogya bεn wͻn ho wͻn ho wͻ Nyankopͻn nhyehyεε mu kyεn agyidiefoͻ no ne atukͻfoͻ no, gyesε (ebia) moreyε ayεmyε bi ama mo ayͻnkofoͻ no. Saa na yɛatwerε no wͻ Nwoma no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Yεgyee apam firi Nkͻmhyεfoͻ no hͻ, εne wo (Muhammad) hͻ, ne Noa ne Abraham ne Mose εna Yesu Mar’yam ba no hͻ; Yεgyee apam a emu yε duro paa na efirii wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Sεdeε (Nyankopͻn) bɛbisa nokwafoͻ no wͻn nokorεdie ho asεm. Nyankopͻn asiesie asotwee a εyε ya paa ato boniayεfoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monkae Onyankopᴐn adom a ԑwᴐ mosoᴐ, ԑberԑ a asraafoᴐ dᴐm baa mo soᴐ na Yԑsomaa mframa ne asraafoᴐ a mo ani anhu wᴐn baa wᴐn soᴐ. Onyankopᴐn deԑ Ohu dwuma a modie biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛberε a (atamfoͻ) no baa mo so firi mo soro ne mo ase, na ani yεε kusuu na akoma pagya baa menewa mu, na modwenee adwen (bᴐne) wͻ Nyankopͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ɛhͻ no Yεsͻͻ agyidiefoͻ no hwεe, na wͻn ho wosoo papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Na kae εberε no a nkͻnkͻnsafoͻ no ne wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no kaa sε: ”Bᴐ a Nyankopͻn ne ne Somafoͻ hyεԑ yεn no yԑ nnaadaa bi kwa“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Kae εberε nso a wͻn mu fekuo bi kaa sε: “Yasribfoͻ, monni gyinaberε biara, enti monsan mo akyi“. Wͻn mu fa bi srεε kwan wͻ Nkͻmhyεni hͻ, wͻkaa sε: Y’afiee deda mpan, na εnyε nokorε sε εdeda mpan, na mmom dwane na wͻrepε adwane.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Sε (atamfoͻ no) nyaa emu akwan bi wuraa (Madina kuro no mu) maa wͻbɛpuee (nkͻnkͻnsafoͻ no) so, εna wͻreka akyerε wͻn sε wͻnyε basabasa (anaasε wͻnko ntia Muslimifoͻ no) a, anka wͻbεyε a wͻnkyεre ho koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε na wͻne Nyankopͻn adikan ahyε bͻ sε wͻnnane wͻn akyi mma (agyidiefoͻ no da). Apam a εwͻ Nyankopͻn hͻ deε, nokorε sε εwͻ ho ano yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka kyerε (nkͻnkͻnsafoͻ no a wͻresrε kwan no) sε: “Sε owuo anaa okum ho nti na moredwane no a, εneε dwane no ho mma mfasoͻ mma mo, εyε εberε tiaa bi na mode bεgye mo ani (wͻ wiase ha) “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ka sε : “Sε Nyankopͻn pε mo bͻne bi, anaasε Ɔpε mo ahummͻborͻ bi a, hwan na ͻbεbͻ mo ho ban afiri ne nsam? Nyankopͻn akyiri no wͻnya okyitaafoͻ anaa ͻboafoͻ mma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn nim wͻn a wͻn wͻ mo mu no a wͻsi amanfoͻ kwan (na wͻmma wͻn mma ͻko no), ne wͻn a wͻka kyerε wͻn nuanom sε: ”Mommra yεn hͻ;” na (wͻn ara mpo mma ͻkoo gyesε (wͻn mu nnipa) kakraabi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Wͻnnfa mo ho (anaasε wͻmmoa mo wͻ kwan biara so). Nanso sε ehu bi ba a wobεhunu sε wͻrehwε woͻ a wͻn ani retwa kuru-kuru tesε obia owuo refa no. Sε ehu no te kͻ a wͻde kεterεma naanam anaa kԑtrԑma dԑ twa wo de hwehwε papa. Saa nkorͻfoͻ no na wͻnnye nie no, enti Nyankopͻn ama wͻn nwuma no ayε kwa, εno yε adeε a εyε mmerε wͻ Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[(Nkͻnkͻnsafoͻ no) adwen yε wͻn sε (Ah’zaab) nkorͻfo kuo no nnya nkͻe, na sε nkorͻfo kuo no reba (bio) a, anka wͻbεpε sε wͻbεka εserε so Arabfoͻ no ho (ne wͻn awͻ εserε no so) na wͻn abisa mo ho asεm (atie). Sε wͻka mo ho mpo a, anka wͻnko gyesε kakraa bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Ampa sε nhwεso pa wͻ Ɔsomafoͻ (Muhammad) suban mu ma mo, de ma obia n’ani da Nyankopͻn so ne Daakye no nso soɔ, na ͻkae Nyankopͻn pii.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛberε a agyidiefoͻ no hunuu nkorͻfo kuo no, wͻkaa sε: “Woi na Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no hyεε yεn ho bͻ no, Nyankopͻn ne ne Somafoͻ asεm yε nokorε. Deε wͻnya kaa ho ne gyidie ne ahobraseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nnipa no bi wͻ agyidiefoͻ no mu a wͻdi nokorε wͻ apam a wͻ ne Nyankopͻn apam no ho. Ebinom nso wͻ hͻ a wͻadi wͻn bͻhyε no so (awu sε mogya ho adansefoͻ), na ebi nom nso wͻ hͻ a wͻretwεn, na wͻnsesaa (wͻn adwen wͻ bͻhyε) no ho koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Sεdeε Nyankopͻn bɛtua nokorεfoͻ no nokorεdie no so ka, na sε Ɔpε a Watwe nkͻnkͻnsafoͻ no aso, anaasε Ɔde bεkyε wͻn. Nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmɔborɔhunufoɔ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Boniayεfoͻ no abufuhyeε no mu no, Nyankopͻn atwe wͻn asan akyire; wͻannya mfasoͻ biara wͻ so. Nyankopͻn som bo ma agyidiefoͻ no wͻ ͻkoo mu. Nyankopͻn ne Ɔhoͻdenfoͻ na Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Nyamesom ho Nwomanimfoͻ a wͻboaa (atamfoͻ) no, Nyankopͻn sianee wͻn firii wͻn aban denden no so, na Ɔbͻͻ huu guu wͻn akoma mu; mokum ebinom na mofaa ebinom nso nnomum.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) maa motenaa wͻn anan mu wͻ wͻn nsaase so, ne wͻn afie mu, ne wͻn agyapadeε ne nsaase a mo nan nsii so da so. Nyankopͻn na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, ka kyerε w'ayerenom sε: “Sε mopε wiase asetena ne emu afεεfεdeε a, εneε mommra na mensum mo, na mama moakͻ no wͻ kwanpa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Na mmom sε mopε Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no ne Daakye asetena (pa) no nso a, εneε Nyankopͻn asiesie akatua a εsom bo paa ama mo mu apapafoͻ no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni ayerenom, mo mu nea ͻbɛyi suban bͻne bi adie no, yεde asotwee no bεbͻ ho mmmienu ama no. Ԑno deε εyε adeε a εyε mmrε ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Mo mu nea ͻbεbrε ne ho ase ama Nyankopͻn ne Ne somafoͻ na wayε papa no, Yεbεma no akatua mmͻho mmienu, na Yɛasiesie animuonyam akyεdeε bi nso ama no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni yerenom, montesε mmaa a aka no. Sε mosuro Nyankopͻn a, monhwε na (sε mone ͻbarima bi rekasa a) moammrε mone ase; anhwε a na obi a yadeε wͻ n’akoma mu no anya mo ho dͻ, na monka kasa a εyε kasa pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Na montena mo afie mu, na monhwε na moanna mo ho afԑԑfԑdeԑ adi ankyerԑ, sεdeε na tete abagyimi berε mmaa no (yε no); na monfrε Nyame wͻ ne berε mu na monyi Zaka, na monyε sotie ma Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no. Deε Nyankopͻn pε ne sε, efie ha foͻ, Obeyi efii afiri mo so na Wate mo ho korͻgyee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Na monkaekae deε yεkenkan (kyerε mo) wͻ mo fie hͻ no a efri Nyankopͻn Nsεm no mu no, ne Nyansasεm no. Nokorε sε Nyankopͻn ne Onitefoͻ (wͻ atemmuo mu), na Ɔne biribiara ho Amane bͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Muslimifoͻ mmarima ne Muslimifoͻ mmaa, ne Agyidiefoͻ mmarima ne Agyidiefoͻ mmaa, ne Ahobraseεfoͻ mmarima ne Ahobraseεfoͻ mmaa, ne Nokorεfoͻ mmarima ne Nokorεfoͻ mmaa, ne Aboterεfoͻ mmarima ne Aboterεfoͻ mmaa, ne Nyame-surofoͻ mmarima ne Nyamesurofoͻ mmaa, ne Adͻeεfoͻ mmarima ne Adͻeεfoͻ mmaa, ne Akyiriwiafoͻ mmarima ne Akyiriwiafoͻ mmaa, ne mmarima a wͻhwε wͻn ho so yie ne mmaa a wͻhwε wͻn ho so yie (na wͻmmͻ adwaman), ne mmarima a wͻbͻ Nyame abodin kεse ne mmaa a wͻbͻ Nyame abodin, Nyankopͻn asiesie bͻnefakyε ne akatua kεseε ama wͻn (wͻ Daakye Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ɛnfata mma gyidini barima anaasε gyidini baa bi sε Nyankopͻn ne ne Somafoͻ bεyε nhyehyεeε bi na εbεyε wͻn sε, deε wͻpε no na εyε kyεn (Nyankopͻn ne Ne somafoͻ deε) no. Obia ͻbεyε Nyankopͻn ne Ne somafoͻ (asɛm ho) asoͻden no, nokorε sε (saa nipa no) ayera yera pefee paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kae εberε nso a woka kyerεε obi a Nyankopͻn adom no, na wonso w’adom no no sε: “Ka wo yere no bata wo ho, na suro Nyankopͻn.” Nanso wode deε Nyankopͻn bεda no adie no ahyε w’akoma mu, na wosuro nnipa, na Nyankopͻn na εwͻ ho kwan sε wosuro no. Enti εberε a Zaid guu ͻne (Zainab) awadeε no, Yεde (ͻbaa) no maa wo (Nkͻmhyεni) awadeε sεdeε (daakye bi no) εnkͻ yε asεm mma agyidiefoͻ no fa wͻn nkͻdaa a wͻte wͻn nkyεn yerenom awadeε ho wͻ εberε a wͻn agu awadeε no. Nyankopͻn ahyεdeε na εbεyε hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Soboͻ biara nni Nkͻmhyεni no so wͻ deε Nyankopͻn ayε no nhyε ama no, anaasε Wama no ho kwan ho; (εyε) Nyankopͻn sa a Watwa ato hͻ ama wͻn a watwa mu korͻ no. Nyankopͻn ahyεdeε ne nhyehyεε a εbεyε hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻbͻ Nyankopͻn Nsεm no ho dawuro na wͻsuro no no, wͻnsuro obiara ka Nyankopͻn ho. Na Nyankopͻn som bo wͻ nkontabuo mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ɛnyε mo mmarima no mu biara agya ne Muhammad, na mmom (ͻyε) Nyankopͻn Somafoͻ ne Nkͻmhyεfoͻ no (nyinaa) nea otwa toͻ. Nyankopͻn na Onim biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monkaekae Nyankopͻn, na moma (ne ho) nkaekaeε no nnͻͻso bebree,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Na montontom no anͻpa ne anwummerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔne N’asoro abͻfoͻ hyira mo, sεdeε Obeyi mo afri esum mu akͻ εhyεn no mu. Ɔyε Mmͻborͻhunufoͻ ma agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Ɛda a wͻbɛhyia no no, wͻn nkyea (a abͻfoͻ no de bεkyea wͻn) ne ‘Salaam’: Asomdwoeε; Wasiesie animuonyam akatua nso ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, nokorε Yɛasoma wo sε Ɔdanseni ne Anigyesɛm ne Kͻkͻbͻni ho bɔfoɔ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ne ͻfrεfrεni a ͻfrε (amanfoͻ) kͻ Nyankopͻn hͻ wͻ N’akwamma mu, ne Kanea a εhyerεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Hyԑ agyidiefoͻ no bᴐ sε, nokorε wͻn wͻ adom kεse a efri Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Na hwԑ na wantie boniayεfoͻ no ne nkͻnkͻnsafoͻ no, na εnfa wͻn haw no nyε asεm, na fa wo ho to Nyankopͻn so, na Nyankopͻn yε Okyitaafoͻ a Ɔsom bo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε moware agyidiefoͻ mmaa no na mogyae wͻn aberε a monya mfaa mo ho nkaa wͻn a, monni Idda biara wͻ wͻn ho a mobεsesee. Na mmom monsum wͻn na mo ma wͻnkͻ no kwan pa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, nokorε sε Yɛama wo w'ayerenom a watua wͻn tiri aseda no ho kwan, ne (mfenaa) a wͻyε wodea a Nyankopͻn de ama wo wͻ asadeε mu, εne wopapanom nua mma mmaa, ne wo nsewaanom mma mmaa, ne wo maame nua mmarima mma mmaa a wo ne wͻn tuu amantuo, ne gyedieni baa, sε ͻde ne ho ma Nkͻmhyεni, na sε Nkͻmhyεni pε sε ͻware no a, (woi) wͻ wo nko ara, agyidiefoͻ no nka ho. Ampa sε Yɛnim deε Yɛayε no nhyε ama (agyidiefoͻ no) wͻ wͻn ayerenom ho ne (wͻn mfenaa) wͻn a wͻyε wͻn dea no ho, sεdeε biribiara mmεda wo soͻ, efrisε Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Ɔdεεfoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Wotumi twe wᴐn mu nea wopε sensԑn, gye nea wopε, na εnyε bͻne biara ma wo sε wobεfrε obi a watwe no (asensεn) a wopε. Woi na εbεn sε wode bεkyekyere wͻn werε, na wͻnni awerεhoͻ na wͻn mu biara ani bεgye deε wode ama wͻn no ho. Nyankopͻn Nim deε εwͻ mo akoma mu (nyinaa). Onyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Ntoboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Mmaa a yɛakyerε mu yi) akyi, wonni ho kwan (sε woware ͻbaa biara bio), anaasε wobεsesa ͻbaa akͻfa foforͻ, sε wͻn ho yε wo anigye mpo a, gyesε (mfenaa) no a wͻyε wo dea no. Nyankopͻn deε ͻwεn biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moankͻ Nkͻmhyεni fie (basabasa), gyesε yεfrε mo adidi, na εnyε sε morekͻ twεn ama no aben. Na mmom sε yεfrε mo a εneε monkͻ, na sε modidi wie a monhwete nkͻ, na monhwε na moantena hͻ sε moredi nkͻmmͻ. Nokorε sε (saa suban) no ha Nkͻmhyεni nanso ͻfεre mo, na Nyankopͻn deε Ɔnfεre nokorε no. Sε morebisa ne yerenom hͻ (biribi) a monyina ntwaremuu akyi na momisa, εno mmom na εyε koronkron de ma mo akoma ne wͻn akoma. Monni ho kwan sε mobεha Nyankopͻn Somafoͻ anaasε mobεware ne yere wͻ ne (wuo) akyi da. Nokorε sε woi yε asεm kεseε wͻ Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Sε moda biribi adi o, anaasε mode suma o, nokorε sε Nyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Ɛnyε bͻne mma (mmaa no) sε (wͻnngu akatatire wͻ) wͻn papa anim, anaa wͻn mma mmarima anim, anaa wͻn nua mmarima nom anim anaa wͻn nua mmarima mma mmarima anim, anaa wͻn nua mmaa mma mmarima anim, anaa wͻn ara mmaa anim, anaa wͻn mfenaa anim, na monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn di biribiara ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn ne N’asoro abͻfoͻ hyira Nkͻmhyεni. Mo a moagye adie, monsrε nhyira mma no na monkyea no wͻ asomdwoeԑ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻhyε Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no abufuo no, Nyankopͻn adome wͻn wͻ wiase ne Daakye, na Wasiesie animguaseε asotwee ato wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻhyε agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa no nso abufuo wͻ deε wͻn nnyͻeε ho no, wͻbεsoa ntwatosoͻ (nkontompo, ne adanse wia) ne bͻne a εda adi pefee (ho asotwee wͻ Atemmuada).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, ka kyerε woyerenom, ne womma mmaa, ne agyidiefoͻ maa no sε: Wͻmfa wͻn akatasoͻ no nkata wͻn ho so nyinaa. Saa na εyε sεdeε yεbɛhu wͻn, na (obi) nnha wͻn. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Sε nkͻnkͻnsafoͻ no, ne wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no, ne wͻn a wͻdi nsekuro no a wͻn wͻ Madina no annyae (wͻn suban bͻne no) a, Yεde wͻn bεhyε wo nsa, na wͻntumi ne wo mmͻ afipam wͻ (kuro no) mu gyesε (berε) tiaa bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Yɛadome wͻn; baabiara a yεnsa bεka wͻn no yεbεkye wͻn aku wͻn kum paa]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn kwan a εda hͻ wͻ wͻn a wͻadikan atwa mu kͻ no ho ne no; na wonhunu nsakraeε wͻ kwan a Nyankopͻn atwa ato hͻ no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Nnipa no rebisa wo Dͻnhwere no ho asεm. Ka sε: “Ɛho nimdeε no deε Nyankopͻn nko ara hͻ na εwͻ”. Na deεn na εbεkyerε wo sε ebia Dͻnhwere no abεn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn adome boniayεfoͻ no, na Wasiesie Ogya tanaa ato hͻ ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Emu na wͻbεtena afe bͻͻ, na wͻnnya okyitaafoͻ anaa ͻboafoͻ (biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Ԑda a yεbԑdane wͻn anim abutu egya no mu no, wͻbεka sε: “Sε yɛhunui a anka yεyεε sotie maa Nyankopͻn san yεε sotie maa Ͻsomafoͻ no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, yɛdii yεn nhemfo ne yεn mpanimfoͻ nom akyi εna wͻyeraa yεn frii kwan (tenenee) no soͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Yɛ Wura Nyankopͻn, (yεsrε Wo sε): “Ma wͻn asotwee no mmͻho mmienu, na fa nnomee a εsoo paa dome wͻn.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanyε sε wͻn a wͻhyεε Mose abufuo na Nyankopͻn sanee ne ho firi deε wͻka (de too no soͻ) no ho no; na ͻyε (onipa a) ͻwͻ animuonyam wͻ Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monsuro Nyankopͻn na (εberε biara mu no) monka kasa pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Ɔbεma mo nnwuma ayε yie ama mo, na Ɔde mo bͻne akyε mo; na obi a ͻbεyε sotie ama Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no, εyε nokorε a esipi sε wadi nkonim a εsoo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεde nhwεsodeε maa ͻsoro ne asaase ne mmepͻ, nanso wͻn ampene sε wͻbεgye ato wͻn ho soͻ, na wͻnyaa ho suro, εna onipa gye soaeε. Nokorε sε, ͻyε omimfo, ogyegyentwie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Sεdeε Nyankopͻn bεtwe nkͻnkͻnsafoͻ mmarima ne nkͻnkͻnsafoͻ mmaa ne abosomsomfoͻ mmarima ne abosomsomfoͻ mmaa no aso, na Ͻbεgye agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa no adwen sakra. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="34">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Aseda wͻ Nyankopͻn no a deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa yε Ne dea no; aseda no san wͻ no wͻ Daakye no nso. Ɔne Onyansafoͻ no, Ɔne biribiara ho Amanebͻ Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Onim deε εkͻ asaase mu, ne deε epue firi mu, ne deε esane firi soro ne deε εforo kͻ hͻ, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no, Bͻnefakyε Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Boniayεfoͻ no ka sε: “Dͻnhwere no mma yεn so biara”. Kasε: ‘’Aane, Mede me Wura, Ahuntasεm mu Nimdefoͻ no di nse sε, εbεba mo so. Deε emu duro ketekete tesε aboboaa a (onipa) ani ntumi nhunu wͻ soro anaasε asaase so anaasε deε esua kyεn saa anaasε deε εso kyεn saa mpa ne ho, na mmom (nenyinaa) wͻ Nwoma pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Sεdeε Ɔbɛtua wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no ka. Saa nkorͻfoͻ no wͻ bͻnefakyε ne akyεdeε a animuonyam wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻbͻ mmͻden kotia Yεn Nsεm no sԑdeԑ ԑbԑyԑ kwa no bɛnya asotwee akatua a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻn a yɛama wͻn nimdeε no hunu sε deε yɛasane afiri wo Wura Nyankopͻn hͻ abrε woͻ no ne Nokorε no, na εkyerε kwan kͻ Otumfoͻ Ayeyie Wura no kwan no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyi boniayε no ka sε: “Yεnkyerε mo onipa bi a ͻreka kyerε mo sε, sε (mowu na) mo mu tete pasapasa a, nokorε sε mobεsan ayε abͻdeε foforͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nkontompo na ͻretwa to Nyankopͻn soͻ anaasε wabͻ dam?” Daabi; wͻn a wͻnnye Daakye no nnie no wͻ asotwee ne ͻyera a εkͻ akyirikyiri paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Enti wͻnhunuu deε εda wͻn anim ne deε εda wͻn akyi a εyε ͻsoro ne asaase? Sε Yεpε a Yεbεma wͻn amem wͻ asaase no mu, anaasε Yεbεma ͻsoro no fa bi (ate) abεhwe wͻn so. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ wei mu de ma akoa biara a ͻdane ne ho ma (Nyankopͻn)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde adom a ɛfiri Yεn hͻ maa Dawud, kaa sε: ”Mmepͻ ne nnomaa monka ne ho ne no mmͻ (Nyankopͻn) abodin; na Yεmaa dadeε yεε mmrε maa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Yεka kyerεε no sε): “Yε dadeε akotaadeε a εsoo, na susu nkaa a egu akotaadeԑ no ano no pεpεεpε. Dawud nkorͻfoͻ, monni dwuma pa. Nokorε sε Menim dwuma a modie (nyinaa) “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Solomon nso (Yεbrεε) mframa (ase) maa no. Mframa no twa bosome kwan wᴐ anᴐpa, ԑna etwa bosome kwan nso anwummerԑ. Yεmaa nsuo aniwa a εyε kͻͻbere a yɛaguo pue maa no. Jinnfoͻ no nso bi wͻ hͻ a wͻyεԑ adwuma wͻ nehͻ wͻ ne Wura Nyankopͻn akwamma mu. Wͻn mu biara a ͻtwee ne ho firii Yɛn ahyεdeε ho no Yεbεma no aka ogya asotwee no ahwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Wͻyεε adwuma maa no sεdeε ͻpε (sii) Nyamedan, (yԑԑ) ahonin ne nwinneε a n’akεseε tesε nhina ne nkukuo akεseε a esisi hᴐ. “Dawud nkorͻfoͻ monfa ayɛyie nyε adwuma”. Nanso Menkoa no mu kakraa bi na wͻyi (Me) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Yεhyehyεε owuo maa (Solomon) no obiara (antumi) ankyerε (Jinnfoͻ no sε Solomon awu), na mmom asaase boaa (nkanka) na ͻwee nepoma. Enti εberε a (Solomon) tᴐͻ fᴐm no, εdaa adi maa Jinnfoͻ no sε, sε wͻnim nsumaeε mu asεm a, anka wͻantena animguaseε asotwee mu saa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ Sabafoͻ (Sheba) asetena mu. (Na wͻn wͻ) turo mmienu, (baako) wͻ nifa so, εna (baako nso wͻ) benkum so. (Yεka kyerεε wͻn sε): “Monnidi mfiri mo Wura Nyankopͻn akͻnhoma no mu, na monfa ayɛyie mma no; kuro pa mufoͻ, (mo) Wura Nyankopͻn ne bͻnefakyε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Nanso wͻtwee wͻn ho (firii Nyankopͻn ahyεdeε ho), enti Yεsomaa nsutͻ a ano yε den bi baa wͻn so. Yεsesaa wͻn mfuo mmienu no de mfuo mmienu a εso nnuaba bͻne a εyε nwono ‘Atli’ ne ‘Sidir’ nnua kakraabi hyεε anan mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Wei na Yεde tuaa wͻn ka εfa wͻn boniayε no ho nti, na Yεntwe obi aso, gyesε boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Na wͻn ntam ne nkuro a Yɛahyira wͻn no (ntam nso) Yεmaa nkuro a εda adi pefee bεdaa hͻ, na Yεhyehyεε akwantuo gyinaberε wͻ mu (maa wͻn, εna Yεka kyerεε wͻn sε): “Montu kwan wͻ mu anadwo ne adekyeε wͻ abodwoɔ mu“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nanso wͻkaa sε: “Yɛn Wura Nyankopͻn, ma yɛn akwantuo gyinaberε no nware“, na wͻdii wͻn kraa amim na Yεde wͻn yεε asεm-nahͻͻ na Yεtetee wͻn ntam korakora. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ wei mu dema obi a ɔsi aboterε na ɔyi ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ampa sε ͻbosam adwen yεε nokorε wͻ wͻn hͻ, enti wͻdii n’akyi, gyesε agyidiefoͻ no mu fekuo bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[(Ɔbonsam) nni tumi wͻ wͻn so deε, na mmom sεdeε Yεbɛhu nea ͻgye Daakye no die, ne obi a n’adwen nsi no pi wͻ ho. Wo Wura Nyankopͻn ne biribiara so Wεnfoͻ anaasε Hwεsofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Monsu mfrε wͻn a moadwen yε mo sε wͻka Nyankopͻn ho no; wͻnni tumi a emu duro ketekete tesε aboboaa a ani ntumi nhu mpo wͻ soro anaa asaase so, na wͻnni ne mmienu mu kyεfa bi, na (Nyankopͻn) nni ͻboafoͻ bi a ͻfiri wͻn mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Dwaatoa nso ho mma mfasoͻ wͻ Nehͻ, gyesε obi a (Nyankopͻn) bεma no kwan. Kɔsi sε ehuu bɛfiri wͻn (Soro abͻfoͻ no) akoma mu, (abͻfoͻ no) bεka sε: ”Asεm bεn na Mo Wura Nyankopͻn kaeε?” Wͻbɛbua sε: ”Nokorε’’. Ɔne Okokroko no, Ɔno ara nso ne Ɔkεseε no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kasε: “Hwan na ͻbͻ mo akͻnhoma firi soro ne asaase soͻ?” Kasε: “Nyankopͻn”. Ɛneε nokorε sε yεn, anaasε mo wͻ kwan tenenee paa so anaasε ͻyera pefee mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: Yɛmmisa mo fa yεn fͻdie ho asεm, na yɛmmisa yεn fa dwuma a modiiε no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Yɛn Wura Nyankopͻn bεboa yεn nyinaa ano abom na afei Ɔde nokorε no abu yεn ntam atεn. Ɔne Otemmufoͻ Nokwafoͻ no, na Ɔne Onimdefoͻ no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Monkyerε me wͻn a mode wͻn ka (Nyankopͻn) ho sε ahokafoͻ no. Daabi, Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Yεsomaa wo wͻ nnipa nyinaa hͻ sε anigyesεm ne kͻkͻbɔ ho bɔfoɔ, nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Deɛ wͻka ne sε: “Ɛberε bεn na saa bͻhyε no bԑba, sε moyε nokwafoͻ ampa a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Ɛwͻ berε a yεde ahyε ama mo a montumi ntwe nkͻ akyire anaasε animu dͻnhwere baako mpo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Boniayεfoͻ no ka sε: “Yεnnye saa Qur’aan yi anaa deε edi n’anim kan no nni“. Sε anka worehu sεdeε yεde abͻneεfoͻ no agyina wͻn Wura Nyankopͻn anim, na wͻredane mfomsoͻ no to wͻn ho wͻn ho soͻ a; wͻn a na wͻyε mmerε (wͻ wiase) no bεka akyerε wͻn a wͻmaa wͻn ho soͻ no sε: “Sε εnyε mo a, anka yεyεε agyidiefoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyεε ahomasoͻ no bεka akyerε wͻn a wͻyε mmerε no sε: “Ɛberε a tenenee no baa mo hͻ no yεn na yɛsii mo kwan? Daabi, mo ara na moyε abͻneεfoͻ“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyε mmerε no bεka akyerε ahomasoͻfoͻ no sε: “(Ɛnam) anadwo ne awia pͻ a mobͻeε so, εberε a mohyεε yεn sε yɛnyi yɛn Wura Nyankopͻn boniayε na yεmfa biribi ntoto Neho no“. Ԑberε a wͻbɛhunu asotwee no wͻbεda wͻn nuhoo adi, na Yεde nkͻnsͻnkͻnsͻn bɛgu boniayεfoͻ no kͻn mu. Enti dwuma a wͻdiiε so na yεbɛgyina atua wͻn ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ԑberε biara a Yεbεsoma kͻkͻbͻni wͻ kuro bi soͻ no, gyesε emu adefoͻ no ka sε: “Yεdeε deε yεde somaa mo no yεmpε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: “Yεwͻ sika ne mma pii, na yεn deε yεntwe yɛn aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Me Wura Nyankopͻn bae N’akyεdeε mu ma obia Ɔpε, εna Osusu nso (ma obia Ɔpε) nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ԑnyε mo sika anaa mo mma na εde mo bεbεn Nyankopͻn wͻ gyinaberε mu, na mmom gyesε obi a ͻgye die na odi dwuma pa; saa nkorͻfoͻ no deε wͻn wͻ akatua a yεde bεbͻ ho (ama wͻn) wͻ dwuma a wͻdiiε no ho nti, na wͻbεtena abansoroͻ so wͻ abodwoɔ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻbͻ mmͻden kotia Yεn Nsεm sεdeε εbεyε kwa no, saa nkorͻfoͻ no na yεde wͻn bεba asotwee no mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Me Wura Nyankopͻn bae n’akyεdeε no mu ma obia Ɔpε wͻ Nenkoa no mu, εna Ɔsusu nso ma no; na biribiara a mobɛyi no (Nyankopͻn nti) no Ɔbεhyε anan mu, na Ɔne ɔkyaadeεfoͻ no mu Nea ͻkyε akyεdeԑ pa paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ɛda a Ɔbεboa wͻn nyinaa ano no afei Ɔbεka akyerε Soro abͻfoͻ no sε: ”Mo na na saa nkorͻfoͻ yi som mo no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Kronkron hene ne Wo (Awurade)! Wone yεn Kyitaafoͻ na εnyε wͻn ne (yεn kyitaafoͻ). Daabi, na wͻsom Jinnfoͻ no, na wͻn na wͻn mu dodoͻ no ara gyee wͻn diiε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Enti saa Da no, mo mu biara nni papa anaasε bͻne bi ho tumi wͻ moho-moho so. Yεbεka akyerε wͻn a wͻdii bͻne no sε: “Monka egya asotwee a mofaa no nkonto-mposεm no nhwε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan Yεn Nsεm pefee no kyerε wͻn a, deε wͻka nesε:” (Muhammad) wei ᴐnyε hwee na mmom (ͻyε) onipa a ͻpε sε ɔsi mo deε na moagya nom som no ho kwan”. Wͻsan nso ka sε: ”(Qur’aan) wei nyε hwee na mmom nkontompo a yɛabͻ yɛn tirim (atwerε)“. Ɛberε (biara a) nokorε bεba boniayεfoͻ no hͻ no, deε wͻka kyerε (nokorε no) nesε: “Wei deε nkonyaa anaa naadaasεm pefee“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Yεmmaa wͻn Nwoma a wͻsua mu, na Yɛnnii w’anim kan nsomaa kͻkͻbͻni biara wͻ wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻdii wͻn anim kan no faa no nkontomposεm; (Quraishfoͻ) wei nom nnyaa deε Yεde maa (tetefoͻ) no mu nkyεmu du mu baako mpo; nanso wͻbu Me Somafoͻ no nkontomponi. Sεdeε M’abufuhyeε siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ‘’Adeε fua pε na mede tu mo foͻ, εne sε mobεgyina hͻ mmienu mmienu ne mfuamfua ama Nyankopͻn na afei moadwen (Muhammad ho abakͻsεm a ͻne mo de te kuro yi mu ha ho). Mo yͻnko (Muhammad) no ͻmmͻͻ dam, na mmom ͻyε kͻkͻbͻni ma mo wͻ asotwee denden a εda (onipa ne Jinn) anim no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Ka sε:” Memmisaa mo akatua a εyε modea; m’akatua deε Nyankopͻn hͻ na εwͻ. Ͻno na Ɔdi biribiara ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Nokorε sε me Wura Nyankopͻn sane Nokorε no (anaasε Adiyisεm no). (Ɔne) Nsumaeε mu Nimdefoͻ no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Kasε: “Nokorε no aba, na nkontompo nsan nhyε aseε, na εnsan nkͻ so bio“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε mayera (mpo) a meyera me ara meho, na sε manya kwankyerε nso a εnam deε me Wura Nyankopͻn ayi ama me no so. Nokorε sε, Ɔne Mpaebͻ Tiefoͻ, na Ɔno na Ɔbεn (Na’koa biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Sε anka worehunu sεdeε ehu bεsi abͻ wͻn, (na saa berε no) dwane kͻbea (biara) nni hͻ a; yεbεsͻ wͻn mu wͻ bea bi a εbεn paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) wͻbεka sε (afei deε) yɛagye adi; na εbεyε dεn na wͻbɛnya (gyidie) wͻ baabi akyirikyiri (saa)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻannye (Asεm) no anni wͻ mfitiaseε no, na wͻde (wͻn) adwen ka nsumaeε mu nsεm a ɛfiri baabi akyirikyiri no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Ntwaremu bɛtware wͻn ne deε wͻpε paa no ntam sεdeε yεde yεε wͻn sεso foͻ no a wͻdii kan no. Nokorε sε (εberε a na wͻn wͻ wiaseε no) na wͻn adwen nsipi koraa (wͻ Wusͻreε no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="35">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Aseda no wͻ Onyankopͻn, ͻsoro ne asaase Bͻfo no a Wayε Soro abͻfoᴐ asomafoͻ a (ebi) wͻ ntaban mmienu ne mmiεnsa ne nnan. Ɔde deε Ɔpε ka N’abͻdeε no ho. Nokorε sε, Nyankopͻn wͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Adeε a Onyankopͻn bebue ama onipa afiri N’ahummͻborͻ mu no obiara nni hͻ a ɔbɛtumi asi ho kwan. Na deε Wasi ho kwan no nso obiara nni hͻ a ɔbɛtumi afiri N’akyi de ama. Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Adasamma, monkae Onyankopͻn adom a εwͻ mosoͻ. Enti Onyankopͻn akyiri no ͻbͻͻ adeε foforͻ bi wͻ hͻ a ͻbͻ mo akͻnhoma firi soro ne asaase soͻ? Awurade (foforͻ) biara nni hͻ gyesε Ɔno (nko ara). Afei adεn na moredane mo ho firi ( Ne ho)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε wᴐbu wo nkontomponi a, saa ara na wᴐbuu asomafoͻ a wͻdii w’anim kan no nkontompofoͻ. Onyankopͻn hͻ na dwumadie nyinaa san kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Adasamma, ampa sε Onyankopͻn bͻhyε yε nokorε, enti momma wiase asetena yi nnaadaa mo, na momma nnaadaafoͻ hene (bonsam) no nnaadaa mo fa Onyankopͻn ho]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε ͻbonsam yε ͻtamfo ma mo, enti momfa no nyε motamfo. Deε ͻrefrε nenkorͻfoͻ no akͻ ara ne sε deε wͻbεyε Ogya no mu foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyi boniayε no wͻ asotwee a ano yε den, na wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no wͻ bͻnefakyε ne akatua kεseε (wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Obia ne dwumadi bͻne yε no fε na ɔhunu (dwumadi bͻne) no sε papa no, (saa nipa no ne obia odi dwuma pa na εsε)? Nokorε sε Onyankopͻn yera obi a Ɔpε εna Ɔtene obi a Ɔpε nso. Enti (Nkͻmhyεni), εmma wo kraa ho nyera no nni wͻn ho awerεhoͻ. Nokorε sε Onyankopͻn Nim dwuma a wᴐdie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na Ɔsoma mframa ma εboa mununkum ano, na Yɛapia kͻ ͻman a awuo so, na Yεde anyane asaase wͻ newuo akyi. Saa ara na Owusᴐreε no teε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Obia ͻrehwehwε animuonyam (anaa) tumi no, animuonyam (anaa) tumi nyinaa wͻ Nyankopͻn. Nehͻ na kasapa ma nehoso kͻ, εna dwumadi pa nso Ɔbͻ n’abasoͻ. Wͻn a wͻrefa bͻne ho adwen no wͻ asotwee a ano yε den paa, saa adwen bͻne no bεsopa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn bͻͻ mo firii mfuturo mu, εna afei ahobaeε mu εna Ɔyεε mo mmienu mmienu (onini ne ͻbedeε). Sε ͻbaa bi bɛnyinsεn anaasε ͻbεwoᴐ (ne nyinaa wͻ) Nenimdeε mu. Ԑmma sԑ yԑbԑma obi nkwa tenten anaa nenkwa so bԑteε (nenyinaa) wͻ Nwoma mu. Nokorε sε wei deε εyε adeε a εyε mmrε ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ͻpo mmienu no (mu nsuo) nnyε pε; wei yε abodwo (suo a) ne nom yε dε, wei nso yε nkyenenkyene nyononyonoonyon. Emu biara mu no (monya) nam mono a moweε firi mu, san yi mpempranneε a mode siesie moho firi mu. Mohunu nsuo mu hyεn nso sε εnam asorͻkye mu, sεdeε mode bεhwehwε N’adom na anka mobɛyi (no) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ͻma anadwo wura adekyeԑ mu ԑna Ͻma adekyeԑ nso wura anadwo mu, ԑna Wama awia ne bosome abrԑ wᴐn ho ase. Wᴐn mu biara nam wᴐ berԑ a yɛahyehyԑ so. Wei ne Nyankopᴐn, mo Wura no; Ͻno na ahennie no wᴐ no. Wᴐn a mofiri N’ákyi sufrԑ wᴐn no wᴐnni akyiresua aba hono mpo ho tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Sε mosu frε wͻn a wͻnte mo sufrε; sε wᴐte mpo a wᴐnnye mo so. Atemuda no wͻbεpo sε mode wͻn bataa (Onyankopͻn) ho no. (Saa Da no) obiara ntumi mmͻ mo amaneε tesε deε Biribiara ho Nimdefoͻ no bεbͻ mo (amaneε) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Adasamma, mo na mohia Nyankopͻn, na Onyankopͻn deε Ɔne Ͻdefoᴐ no, Ɔne Ayɛyie Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Sε Ɔpε a Ɔbɛyi mo afiri hͻ na Ɔde abɔdeε foforͻ aba (abɛsi moanan mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Na εno deε εnyε den mma Nyankopͻn koraa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Na obi a ͻso adesoa no nsoa obi foforͻ adesoa. Sε obi a ͻso adesoa a emu yε duro frε ͻfoforͻ (sε ͻmmoa no) na ͻyε nebusuani mpo a, (ontumi) nsoa (n’adesoa no) mu hwee. (Nkͻmhyεni), obi a bͻ no kͻkͻ ne wͻn a wͻsuro Onyankopͻn wͻ nsumaeε mu na wͻfrε Nyame wͻ ne berε mu. Na obi a ͻte (ne kraa) ho no, ͻte (ne kraa) no ho dema ͻno ara ne ho. Na Onyankopͻn hͻ ne (biribiara) nkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Onifrani ne obi a ɔhunu adeε nyε pε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Na esum ne εhan nso (nyε pε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Saa ara nso na enwunu ne ͻhyew (nyε pε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Awufoͻ ne ateasefoͻ nso nyε pε. Nokorε sε Nyankopͻn ma obi a Ɔpε te, na wontumi mma wͻn a wͻn wͻ adakamena mu no nte asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), w’asεdeε ara ne sε woyε kͻkͻbͻni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Yεde Nokorε no na asoma wo sε anohoba ne kͻkͻbͻ bᴐfoᴐ. Ͻman biara so (yεsomaa) kͻkͻbͻni kͻͻ wͻn hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Sε wͻbu wo nkontomponi a, saa ara na wͻbuu wͻn a wͻdii wͻn anim kan no nkontompofoͻ. Wͻn asomafoͻ no de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee no ne Nyamesεm no ne Nwoma pefee no brεε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Afei Mesͻͻ wͻn a wͻpoeε no mu; na sεdeε M’abufuhyeε siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε Onyankopͻn sane nsuo firi soro, dema nnuaba puepue a εho sononko-sononko, εna mmepͻ mu nso akwan fufuo ne kͻkͻͻ a egu sononko-sononko wͻ mu, (ebi) nso yε tuntum.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Saa ara nso na nnipa ne nkekaboa ne nyεmmoa nso gu sononko-sononko. Wͻn a wͻsuro Nyankopͻn wͻ ne nenkoa no mu ne nwomanimfoͻ. Nokorε sε Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Bͻnefakyε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻkenkan Nyankopͻn Nwoma no na wͻfrε Nyame wͻ ne berε mu na wͻyi deε Yɛde abͻ wͻn akonhoma no mu bi ma wͻ kokoa mu ne badwa mu no, wͻrehwehwε adwadie a εka bͻ biara nni ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Sεdeε Ɔbɛtua wͻn so ka pεpεεpε na Ɔde N’adom no bi bεka ho ama wͻn. Nokorε sε Ɔne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Ayɛyie Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Nwoma no mu deε Yɛayi akyerε woͻ no εno ne nokorε no a εrehyε deε edi n’anim kan no ma. Nokorε sε Onyankopͻn ani tua N’akoa, na Ɔhu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Afei Yεde Yε’nkoa no mu bi a yɛyii wͻn bɛdii Nwoma no akonwa; wͻn mu bi yԑε bͻne tiaa wᴐn ho, na ebinom nso (dwumadie) yε hͻ-ne-hͻ, na wᴐn mu bi nso di papayᴐ ho akansie wᴐ Nyankopᴐn pε mu, εno ne adom kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Saa nkorͻfoͻ no) bεkͻ Aheman a εwͻ hͻ daa no mu, na yεde sika kͻkͻͻ mpͻkoa ne nhwenepa bɛsiesie wͻn na wͻbɛfira kyeme ntoma pa wͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Aseda wͻ Nyankopͻn a Wayi awerεhoͻ afiri yεn soͻ. Nokorε sε, Yɛn wura ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Ayɛyie Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn) no ara N’adom mu no Ɔde yεn atena Daa asetena yi mu na ͻberε nto yεn, na ͻhaw nso mma yεn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyi boniayε no nso wͻ Amanehunu gya; yεnhyehyεε εberε mmaa wͻn sε wͻbɛwu (wͻ Ogya no mu), na yεngo emu asotwee no mu mma wͻn koraa. Saa ara na yɛtua (onipa) biara a oyi boniayε no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Wͻbɛsu esu denden wͻ mu {aka) sε: “Yɛn Wura Nyankopͻn, yi yεn (firi amane-hunu yi) mu, na ma yεnsan nkͻ wiase bio na) yɛbɛdi dwumapa a εnyε dwuma bͻne a na yɛdie no. (Onyankopͻn bεka sε): “Yɛamma mo nkwa tenten a anka obia ͻde bɛtu (neho) foͻ no (bɛtumi) de atu (neho) foͻ? Kͻkͻbͻni no nso baa mo hͻ”. Enti monka (mo dwumadie so aba) nhwε, na abͻneεfoͻ no deε wͻnnya boafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Onyankopכn ne ͻsoro ne asaase so Nsumaeε mu Nimdefoͻ. Nokorε sε Ɔnim deε εwͻ akoma mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔyεε mo ananmusifoͻ wͻ asaase soͻ. Enti obi a ɔbɛyi boniayε no, ne boniayε no tia ͻno ara, na boniayεfoͻ no boniayε no nyε nkͻsoͻ (biara mma wͻn) wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ, gyesε abufuhyeε, na boniayεfoͻ no boniayε no nyε nkͻsoͻ (biara mma wͻn) gyesε berεguo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ka kyerε wͻn sε: ‘’Moahunu wͻn a mode wͻn bata (Nyankopͻn) ho na mofiri Nyankopͻn akyi sufrε wᴐn no? Monkyerε me deε wͻn abͻ wͻ asaase so, anaasε wͻn wͻ kyεfa wͻ ͻsoro? Anaasε yɛama wͻn nwoma bi a emu nkyerεkyerεmu na wͻnam soͻ? Aane; Nnebͻneεfoͻ no hyε wͻn ho wͻn ho bᴐ, nanso (wͻn bͻhyԑ no) yε nnaadaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Onyankopͻn na Ɔkuta ͻsoro ne asaase mu sεdeε ɛmfiri (netebea) hͻ. Nasε ɛfiri hͻ a, obiara nnihͻ a ɔbɛtumi asͻ mu ka Neho. Nokorε sε Ɔne Ntoboaseε Hene, Ɔne Bͻnefakyε Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Wͻde Nyankopͻn dii wͻn nsedie akεseε no sε: “Sε kͻkͻbͻfoͻ bi baa wͻn hͻ a anka wͻbεyε ateneneefoͻ akyεn ͻman biara. Nanso ͻkͻkͻbͻni baa wͻn hͻ no wͻn annya nkͻsoͻ biara na mmom dwanee (na wͻdwanee nokorε no)-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Yεε akεsesεm wͻ asaase no so bͻͻ pͻ bͻne; na pͻ bͻne no, ɛnnya obiara na mmom deε ͻbͻͻ (pͻ bͻne no ara na εbenya) no. Enti deε wͻretwεn ara ne (asotwee) a εtoo tetefoͻ no (sεso)? Wonnya nsesaeε wͻ Onyankopͻn kwan no mu, na wonhunu nsakraeε nso wͻ kwan a Onyankopͻn atwa ato hͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Enti wͻntu kwan wͻ asaase no so nhwε sεdeε wͻn a wͻdii wͻn anim kan no awieeε si wieeɛ? Na wͻn ho yε den sen wͻn wͻ tumi mu. Onyankopᴐn deε biribiara nnihͻ a etumi bu fa ne so wͻ soro anaasε asaase so. Nokorε sε Ɔne Onimdefoͻ, Ɔne Otumfoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Sε nka Onyankopͻn retwe nnipa aso (wiase ha) wͻ dwuma a wͻn adie ho a, anka εnka abͻdeε biara wͻ asaase no so, na mmom Ɔma wͻn berε dekɔsi εberε a yɛahyε ato hͻ no. Enti sε wͻn berε no so a, εneε nokorε sε Onyankopͻn deε Ɔhu Nenkoa no (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="36">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Yaa siin.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn de Qur’aan a Nyansa ne adwen ahyε mu mma no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε woka Asomafoͻ no ho;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Na wonam) ͻkwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[(Qur’aan) yε Adiyisεm a efri Otumfoͻ, Mͻborͻhunufoͻ Hene no hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Sεdeε wode bεbͻ amanfoͻ a yɛammͻ wͻn agyanom kͻkͻ no a, enti wͻn werε afri (wͻn ho) no kͻkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ampa sε, asεm no mu nokorε atia wͻn mu (nnipa) pii, efirisε wͻnnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεde dadewεmfoͻ agu wͻn kͻn mu abεpem wͻn abͻdwe, enti wͻn ti apagya hwε soro (a wͻntumi nsi wͻn tri aseε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Yεde εban nso asi wͻn anim, εna εban san wͻ wͻn akyi εna Yɛakata wͻn soͻ, enti wͻn nhunu hwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Sε wobͻ wͻn kͻkͻ o, anaasε wammͻ wͻn kͻkͻ o, ԑyε asεm korͻ ma wͻn sԑ wͻnnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nea εsεsε wobͻ no kͻkͻ ne obi a odi Afutusεm (Qur’aan) no akyi, na osuro Ahummͻborͻ Hene no wͻ kokoa mu. (Nkͻmhyεni), Fa bͻnefakyε ne Animuonyam akatua kεseε no ho bͻhyԑ ma (saa nipa) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεn na Yɛnyane awufoͻ no, na Yεtwerε deε (adasamma ayε) de ato (wͻn) anim ne (faako a) wͻn anamͻn (anante akͻduru biara), na Yɛasese biribiara wͻ Nwoma pefee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Fa kuro (Antiok) sofoͻ no yε mfatoho ma wͻn, εberε a Asomafoͻ no baa wͻn hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Yεsomaa (Asomafoͻ) mmienu kᴐᴐ wͻn hͻ no, wͻannye wͻn anni, enti Yεde deε ͻtͻso mmiεnsa bεfoaa wͻn so; na wͻka kyerεε (kuro no mu foͻ no) sε: “Nokorε sε, yεyε mo asomafoͻ’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[(Antiokfoͻ no) kaa sε: ”Moyε nnipa tesε yεn ara. Ahummͻborͻ Hene no nsianee hwee (maa mo), mo saa (nkorͻfoͻ yi) mo yε nkontompofoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Asomafoͻ no) kaa sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn Nim yie sε, nokorε, yεyε Asomafoͻ ma mo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Y’adwuma ara ne sε, yεbεbͻ (Asεm no ho) dawuro akyerεkyerε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[(Antiokfoͻ no) kaa sε: ‘’Yɛhunu sε mo yε mmusuo ma yεn, enti sε moanyae (mo nsεm no ka) a, yεbɛsi mo aboͻ, na yεde asotwee a εyε ya paa a efiri yεn hͻ atwe mo aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[(Asomafoͻ no) kaa sε: “Mo mmusuo no firi mo ara mo hͻ, sε anka moredwen a. Daabi, mo yε nnipa nsεmmͻnedifoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɔbarima bi (Habiib Najaar) de ahoͻherε fri kuro no akyirikyiri baabi bae bεkaa sε: “Menkorͻfoͻ, moni Asomafoͻ no akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Moni wͻn a wͻmmisa mo (nsεmpa a wͻreka kyerε mo) no ho akatua no akyi, efrisε wͻyε ateneneefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ԑdeεn nti na εnsεsε mesom (Nyankopͻn) no a Ɔbͻͻ me, na Ne hͻ na mobεsan akͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Menfri N’akyi mfa anyame (foforͻ nsom wͻn wͻ aberε a) sε Ahummͻborͻ Hene Nyankopͻn pε me bͻne anaa ͻhaw bi a, (anyame no) ntwitwagyeε ho mma me mfasoͻ biara, na wͻntumi nnye me nso?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Sε meyε saa a), εneε na nokorε sε, mewͻ ͻyera pefee paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nokorε sε magye mo Wura Nyankopͻn no adi enti montie me”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Yεka kyerεε no sε: ”Wura Soro Aheman no mu. (Habiib) kaa sε: “Sε anka me nkorͻfoͻ no nim-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Sεdeε me Wura Nyankopͻn de me bͻne akyε me, na Ɔde me aka animuonyamfoͻ no ho a”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[(Habiib Najaar kum no) akyi no, Yɛansoma asraafoͻ amfiri soro amma ne nkorͻfoͻ no so, na enhia sε yεsoma mpo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Na mmom εyε nteamu fua pε (na Nyankopͻn maa Ɔbͻfoͻ Gabriel bεteaa mu guu wͻn soͻ), na hwε, wͻn (nyinaa) tεm dinn (a wͻn awuwuo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[A o, berε a Me nkoa no aberε aguo! Ɛberε biara a ͻsomafoͻ bi bεba wͻn hͻ no gyesε wͻdi ne ho fεw.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Enti wͻnhunuu awoͻ ntoatoasoͻ dodoͻ a wͻdii wͻn anim kan a Yɛasεe wͻn, na wͻnsan mma wͻn hͻ bio?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε wͻn mu biara, (wͻn) nyinaa Y’anim na wͻbεsan aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Asaase a awuo nso yε nsεnkyerεnee ma wͻn, Yɛnyane no, na Yɛama nnͻbaeε apuepue afiri mu, na emu bi na wͻdie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[(Asaase no ara) so na Yɛayε akyiresua ne bobe fuo, emu ara nso na Yεma nsutire puepue.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻbɛdi ne nnuaba no; (woi nom nyinaa) εnyε wͻn nsa na wͻde yͻeε. Enti wͻn (nhwε ho) nna (Nyankopͻn) ase?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Kronkron Hene ne Nea Ɔbͻͻ adeε a εwͻ asaase so nyinaa mmienu-mmienu (onini ne bedeε), ne wͻn ara mu nso (saa ara na yɛabͻ wͻn onini ne ͻbedeε), ne adeε a wͻnnim nso mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Adesaeε a yεyi firi adekyeε mu ma esum to wͻn no nso yε nsεnkyerεnee ma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Awia nam ne kwan a yɛahyehyε ama no so. Woi yε Otumfoͻ Nimdefoͻ no nhyehyεε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Bosome nso Yɛahyehyε soε berε ama no kͻpem sε εbεsan ayε sε akyiresua papa dadaa a awoͻ na akoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ԑmma sԑ awia bԑto bosome, anaasԑ anadwo bɛsan adekyeԑ ho. Wᴐn mu biara nam ne kwan so yᴐᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Wͻn asefoͻ a Yεsoaa wͻn wͻ (Noa) hyεn a ayε mma no mu no yε nsεnkyerεnee ma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Yɛabͻ (Noa nhyεmma no) nso sεso ama wͻn a wͻforo tena mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a, anka Yεbεma wͻn amem na wͻnya obi a wͻbɛsu afrε no anaa obia ɔbεgye wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Mmom εyε ahummͻborͻ a efiri Yεn nkyεn, ne anigyedeε de kͻpem εberε ( a yɛahyε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: “Monsuro deε εda mo anim ne deε εda mo akyi sεdeε yɛbɛhu mo mmͻbͻ a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Nsεnkyerεnee mu nsεnkyerεnee biara a efri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ aba wͻn hͻ no, wͻdanee wͻn ho firii ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: “Monyi deε Nyankopͻn de ama mo no mu bi ma a, wͻn a wͻnnye nnie no ka kyerε wͻn a wͻagye adie no sε: ”Yεmͻ wͻn a sε Nyankopͻn pε a Ɔbɛtumi abͻ wͻn akͻnhoma no akͻnhoma? (Kaafirfoͻ no ka kyerε agyidiefoͻ no sε): “Nokorε sε mowͻ ͻyera pefee paa mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Wͻka nso (kyerε agyidiefoͻ no) sε: “Sε mo yε nokwafoͻ ampa a, dabεn na saa bͻhyε no (bεba)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Enti deε (boniayεfoͻ no) retwεn ara ne Nteamu fua pε no?. Ɛbεsͻ wͻn mu wͻ εberε a wͻregye akyinnyeε!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) wͻntumi nyε nsamanseε, na wͻntumi nso nsan nkͻ wͻn abusuafoͻ hͻ bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Sε yεbͻ totorobεnto no mu (deε etwa toͻ no) a, wobɛhunu sε wͻde ahoͻhare firi adaka-mena mu rekͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Saa Da no boniayεfoͻ no) bεka sε: ”Adi ayε yεn! Hwan na wanyane yεn afiri faako a yεda yi? (Soro abͻfoͻ anaasε agyidiefoͻ no bɛyi wͻn ano sε): “Woi na Ahummͻborͻ Hene no hyεε ho bͻ no. Asomafoͻ no asεm no ayε nokorε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[(Wusͻreε no deε) εyε nteamu fua pε, na wobɛhunu sε yεde wͻn nyinaa aba Y’anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Saa Da no yɛnsisi ͻkra bi wͻ biribiara ho, na mmom dwuma a modiiε no na yɛbɛtua mo ho ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Nokorε sε saa Da no, Soro Aheman no mu foͻ no bεgye wͻn ani papaapa (anaasε anigyeε bεgye wͻn adaagyeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Wͻn ne wͻn ayerenom wͻ nwunu mu, tete ahennwa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Nnuaba (ahodoͻ nyinaa bi) wͻ hͻ ma wͻn, na wͻnsa bεka deε wͻbɛbisa biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[‘Salaam!’ Asomdwoeε ne kasa a efiri Mmͻborͻhunufoͻ Hene no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Abͻneεfoͻ, εnnε Da yi montwe mo ho (mfri agyidiefoͻ no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn bεka sε): “Adasamma Mantu mofo sε, monhwε yie na moansom ͻbonsam, efirisε ͻyε mo tamfo pefee?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Na mmom monsom Me, na εno ne ͻkwan tenenee no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (ͻbonsam) ayera mo mu nnipa dͻm pii, enti monfa adwen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Woi ne Amanehunugya no a yεhyεε mo ho bͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Monwura mu nnε Da yi εnam sε moannye annie nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Saa Da no Yɛbɛsi wͻn ano ho kwan, na wͻnsa bεkasa akyerε Yεn, na wͻn nnan nso bɛdi adanseε wͻ deε wɔnyɛeε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a, anka yεbεma wͻn ani afira na wͻakeka apε kwan no, na sεn na anka wͻbɛsi ahunu (kwan)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε nso a anka Yεbεsesa wͻn wͻ wͻn tebea mu (ama wͻn adane tesε mmoa anaasε biribi) a wͻntumi nkeka wͻn ho na (wͻn nkͻ nso) wͻmma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Obia Yεma no nkwa tenten no Yεsan no ba akyire wͻ mmͻeε no mu (ma n’ahoͻden akyi no ͻbεyε mmrε). Enti wͻnni nteasε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Yɛankyerε (Muhammad) awensεm, na εmfata mma no, na mmom εyε afutusεm, εyε Qu’raan (a emu nsεm da adi) pefee,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Sεdeε ͻde bεbͻ obi a ͻte aseε kͻkͻ, na asεm no ayε nyinasoᴐ atia boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Enti wͻnhunuu sε Yεn na Yεbͻͻ nneεma a Yε nsa ayε a emu bi ne nyεmmoa a wͻdi wͻn so (tumi) no maa wͻn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛabrε wͻn ase ama wͻn a, emu bi wͻforo tena wͻn so, εna emu bi nso wͻwe (wͻn nam).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Ɛna wͻnya mfasoͻ (pii) wͻ wͻn ho, ne anomdeε (tesε nufusuo). Enti wͻn (nhwε ho) nyi (Nyankopͻn) ayε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Wͻafiri Nyankopͻn akyi afa anyame (foforͻ) sε wͻbεboa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Wͻntumi mmoa wͻn, na mmom yεde wͻn bεba sε εdͻm (ama wako atia wͻn a wͻsom wͻn no wͻ atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), εmma wͻn nsεmkeka no nnyε wo awerεho, nokorε sε Yɛnim deε wͻde suma ne deε wͻda no adie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Anaasε onipa nhunuu sε Yεn na Yεbͻͻ no firi ahobaeε mu? Na hwε sε ͻno mmom ne ͻkotiafoͻ pefee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Ɔde Yεn yε mfatoho ma ne werε firi ne mmͻeε (ahyԑase). Ɔka sε: “Hwan na ɔbɛnyane nnompe a ahunu?’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) Ka sε: “Nea Ɔbͻͻ no wͻ εberε a edi kan no, (saa Tumfoͻ no) ara na Ɔbɛnyane no, na Ɔne abͻdeε biara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma mo egya firi dua mono mu a εno na mosͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Enti Nea Ɔbͻͻ soro ne asaase no, Onni tumi sε Ɔtumi bͻ ne sε so? Aane; Ɔne Ɔbͻͻ Adeε, Nimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Nokorε, sε Ɔpεsε Ɔyε biribi a, N’ahyεdeε ara ne sε Ɔbεka sε: “ Yε!” Na ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Enti Kronkron Hene ne Nea biribiara ho tumi wͻ Ne nsa mu no, na Ne hͻ na mo mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="37">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede (Soro abͻfoͻ) a wato santen (resom Nyame),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻde anibereε bͻ kͻkͻ. (Anaasε) Soro abͻfoͻ a wͻka mununkum so wͻ kwan pa soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻkenkan Afutusεm no, di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε, mo Wura Nyankopͻn, Ɔyε baako.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase ne deε εwͻ ne mmienu mfimfii Wura, ne apueε ahodoᴐ no Wura .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde nsoromma fε asiesie ͻsoro a εwͻ wiase no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Na εwεn ͻbonsam soͻdeni biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Wͻnte (ͻsoro abͻfoͻ) badwa a εkorͻn no mu nsεm, efrisε, yεto (nsoromma) fri bea biara de bͻ wͻn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[depam wͻn, na wͻn wͻ daa asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Mmom nea ͻbɛwiawia ne ho ahwim biribi no, egya a εhyerεn bɛdi n’akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Enti bisa wͻn sε, wͻn mmͻeε na εyε den anaasε (abͻdeε nkaeε) a Yɛabͻ noa? Yεbͻͻ wͻn firi dɔteε a ɛsɔ twann mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Nkͻmhyεni), εyε wo nwanwa (sε saa nkorͻfoͻ no ani tua Nyankopͻn tumi nanso wͻnnye nnie) na wͻredi (wo ne Qur’aan ho) fεw.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Sε yɛtu wͻn fo a wͻntere fo, (anaa wͻnfa afutuo no nyε adwuma).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Sε wͻhunu nsεnkyerεnee bi (firi Nyankopͻn hͻ a) wͻde di fεw.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ara ne sε: “Woi deε εyε nkonyaa anaa naadaasεm pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn! Sε yɛwu na yεyε mfuturo ne nnompe a yεbεsan anyane (bio)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Anaasε yεn agyanom tetefoͻ no nso?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Aane! Na yεbεbrε mo ase agu mo anim ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɛbεyε nteamu fua pε, na wobɛhunu sε wͻrehwε (Wusͻreε da no)’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Adi ayε yεn! Akatua da no nie!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Woi ne Asenida no a mofaa no nkontomposεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε Soro abͻfoͻ no sε): “Momoaboa wͻn a wͻyεε bͻne no ne wͻn ahokafoɔ (a wɔwɔ abonsamfoɔ no mu) ne deε wͻsomeε--]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[– Wͻ Nyankopͻn akyi no ano, na monkyerε wͻn kwan nkͻ Amanehunu gya no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Moma wͻn nyina hͻ, nokorε sε wͻn wͻ nsεmmisa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn na εha mo a (afei deε) mommoa mo ho mo ho (sεdeε na moyε no wͻ wiaseε no?)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Daabi, saa Da no wͻbεberε wͻn ho ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Wͻbεdane wͻn ho ahwε wͻn ho wͻn ho anim abisa-bisa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Mo na na mofiri nifaso (anaasε na mo ne mpanimfoͻ a) moba yεn hͻ (bɛtu yεn fo bͻne).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[(Wͻn mu mpanimfoͻ no nso) bɛbua wͻn sε: “Daabi, moara nso na monyε agyidiefoͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Na yɛnni tumi biara wͻ mo so, Daabi, na moara nso moyε nnipa atuateεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Enti yɛ Wura Nyankopͻn asεm no ayε nokorε atia yεn; nokorε sε yεbεka (asotwee no) ahwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Nea enti yεyeraa mo ne sε, na yεn ara nso yɛayera.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Nokorε sε saa Da no, wͻbεkyε asotwee no, (anaasε obiara bɛnya ne kyεfa sɛdeɛ ne dwuma bɔne a odiiɛ teɛ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nokorε sε saa na Yεde bεyε abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, na yεka kyerε wͻn sε Awurade foforͻ biara nni hͻ ka Nyankopͻn ho a, na wɔreyε ahomasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Deɛ wͻka ne sε: “Yɛnnyae y’abosom mɛdi odwontofoͻ bͻdamfoͻ yi akyi? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Daabi, (Muhammad) de Nokorε no aba a ͻde bεhyε asomafoͻ no (nsεm) no mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Nokorε sε mobεka asotwee yaaya no ahwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Dwuma a modiiε ho na yεretua mo so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Mmom Nyankopͻn nkoa nokorεfoͻ no deε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻbɛnya akͻnhoma a yɛahyehyε ato hͻ no—]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Ebi ne) Nnuaba; na yεbεhyε wͻn animuonyam –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Wͻ anigyeε Aheman no mu -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Wͻbεtena Ahennwa a (ebi) hwε (ebi) anim so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nsa kuruwa a efri nsuo aniwa mu bɛdi wͻn so akͻneaba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) fitaa, dεdεεdε ma wͻn a wͻnom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Ɛmma wͻn ͻhaw (tesε tipaeε anaa yafun keka anaa adwen sεeε biara) na wͻmmoro nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Mmaa nso a wͻbͻ wͻn nhwε anaa wͻn ani ho ban, a wͻn ani akεse-akεse fεfεεfε bεka wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Wobεka sε (saa mmaa no yε) kosua a yɛahwε so yie paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Wᴐn mu bi bεdane wͻn ho ahwε ebinom abisa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Wͻn mu nea ͻbεkasa no bεka sε: “Nokorε sε na mewͻ adamfoͻ bi -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Na ͻka sε: “Enti nokorε sε woka wͻn a wͻgye (Wusͻreε no) die no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Sε yɛwu na yεyε mfuturu ne nnompe a yεbɛtua yεn (dwumadi papa ne yεn dwumadi bͻne no so) ka?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[(Obi) bεka sε: ”Monnhwε (aseε hͻ)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Na ͻhwεε (aseε hͻ) no, ohunuu no wͻ Amane-hunu gya no mfimfii.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Ɔbεka sε: ”Medͻ Nyame sε, εkaa kakraabi sε anka wode me kͻͻ ͻsεeε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Sε εnyε me Wura Nyankopͻn adom nti a, anka meka wͻn a yεde wͻn baa (Amane-hunu gya no) mu no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[(Soro aheman no mu foͻ no bεka sε): “Enti yɛnwu (bio)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Gyesε yɛwuo a edikan no ara? Na yεntwe y'aso nso?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, woi ne nkonimdie kεseε paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Woi sεso nti, wͻn a wͻredi dwuma (pa) no nni dwuma (pa) mfa ma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[(Soro aheman no mu) anigyesεm no na εyε, anaasε Zaquum dua noa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛayε no suntidua ama abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Zaquum) yε dua a efifi wͻ Amane-hunu gya no ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[N’aba no pue tesε awͻwͻ ti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (saa dua no) so na (abͻneεfoͻ no) bɛdidi de ahyε wͻn y'afunu mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Na akyire yi nokorε sε, yεbεma wͻn nsuohyeε a adi afra (anom) agu so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Na afei wͻn nkyi a wͻbεsan akͻ ne gya frama no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻbεtoo wͻn agyanom sε wͻn ayera;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Na wͻn anamͻn so na wͻpε ntεm kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Ampa sε, tetefoͻ a wͻdii wͻn anim kan no beberee yerae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Ampa nso sε Yεsomaa kͻkͻbͻfoͻ firi wͻn mu (baa wͻn hͻ bεbͻͻ wͻn kͻkͻ.)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Enti hwε sεdeε wͻn a yεbͻͻ wͻn kͻkͻ (na wͻantie kͻkͻbͻ no ) awieε si wieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Na mmom Nyankopͻn nkoa a wͻdi nokorε no deε, (wͻbɛnya ͻgyeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Ampa nso sε Noa su frεε Yεn; na nnyeso pa paa na Yεde gyee (no) soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Yεgyee ͻno ne n’abusuafoͻ nkwa firi mmusuo kεseε no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Yεmaa n’asefoͻ na εkaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Yɛgyaa no maa nkyirimma (maa wͻbͻͻ no din pa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Asomdwoeε a efiri amansan so nyinaa wͻ Noa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, saa na yɛtua apapafoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Nokorε sε na ͻka Yε nkoa agyidifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Afei Yεmaa nsuo faa nkaeε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Nokorε sε ne nkorͻfoͻ a (wͻdii n’anamͻn soͻ) no bi ne Abraham.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻde akoma pa a emu teε baa ne Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻka kyerεε n’agya ne ne nkorͻfoͻ sε: “Ɛdeεn na moresom yi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Nkontompo anyame na mofri Nyankopͻn akyi pε (wͻn)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Mo adwen ne sεn wͻ Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no ho? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Ɔhwεε nsoromma mu hwεe.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Meyare”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Enti wͻdanee wͻn ho firii ne ho kͻe.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[(Abraham) danee ne ho kͻͻ wͻn abosom no ho ka kyerεε (abosom no) sε: “Monni di?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn na εha mo a enti monkasa yi? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Ɔdane ne ho kͻͻ wͻn so de (ne) nsa nifa bobͻͻ wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[(Ne nkorͻfoͻ no) de ahoͻherε baa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[(Abraham) kaa sε: “Mosom adeε a (moara mode monsa) asene?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Aberε a Nyankopͻn na abͻ mo, ne adeε a moyͻ no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="97">
<translation><![CDATA[(Ne nkorͻfoͻ no) kaa sε: “Monsi (fononoo) dan ma no na monhye no wͻ gya tanaa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="98">
<translation><![CDATA[Wͻhwehwε bͻͻ ne ho pͻ, nanso Yεbrεε wͻn ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="99">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Medeε merekͻ me Wura Nyankopͻn hͻ na Ɔbεkyerε me kwan”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="100">
<translation><![CDATA[“Me Wura, dom me na kyε me (ͻba) pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="101">
<translation><![CDATA[Enti Yεde abͻfra a ͻwͻ ntoboaseε hyεε no bͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="102">
<translation><![CDATA[Ɛberε a (abͻfra no) duruu (sε wanyin a) ͻbεka ne ho (aboa no) adwuma no, (Abraham) kaa sε: “Me ba, mahunu wͻ me daeε mu sε meretwa wo mene (de wo abͻ afͻdeε ama Nyankopͻn) enti kyerε deε wadwen yε woͻ. (Abͻfra no) kaa sε: ”M’agya, yε sεdeε yɛahyε woͻ no, na sε Nyankopͻn pε a wo bɛhunu sε meka aboterεfoͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="103">
<translation><![CDATA[Enti εberε a wͻn mmienu brεε wͻn ho ase (maa Nyankopͻn ahyεdeε), na (Abraham) de no too hͻ wͻ (ne) momasoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="104">
<translation><![CDATA[Yεfrεε no sε: “Abraham!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="105">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wadi yikyerε no so. Nokorε sε saa ara na Yɛtua apapafoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="106">
<translation><![CDATA[Nokorε sε woi yε nsͻhwε a εda adi pefee]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="107">
<translation><![CDATA[Na Yεde afͻrebᴐ deε kεseε bi (odwan paa a otua dua) sii n’anan,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="108">
<translation><![CDATA[Na yɛgyaa no de maa nkyirimma (maa wͻbͻͻ no din pa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="109">
<translation><![CDATA[Asomdwoeε wͻ Abraham so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="110">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yɛtua apapafoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="111">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Abraham) ka Yε nkoa agyidiefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="112">
<translation><![CDATA[Yεde Is’haaq, nkͻmhyεni a ͻka apapafoͻ no ho no (awoͻ ho) bᴐhyԑ maa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="113">
<translation><![CDATA[Na Yɛhyiraa no ne Is’haaq. Wͻn asefoͻ no mu, na ebi yε apapafoͻ, na ebinom nso yεε bͻne sisii wͻn ho pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="114">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde Y’adom dom Mose ne Aaron.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="115">
<translation><![CDATA[Na Yεgyee wͻn mmienu ne wͻn nkorͻfoͻ firi ͻhaw kεseε no mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="116">
<translation><![CDATA[Na Yεboaa wͻn maa wͻbεyεε nkonimdifoͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="117">
<translation><![CDATA[Na Yεde Nwoma pefee no maa wͻn mmienu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="118">
<translation><![CDATA[Na Yεkyerεε wͻn mmienu kwan tenenee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="119">
<translation><![CDATA[Na Yɛgyaa wͻn de maa nkyirimma (maa wͻbͻͻ wͻn din pa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="120">
<translation><![CDATA[Asomdwoeε wͻ Mose ne Aaron so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="121">
<translation><![CDATA[Nokorε sε saa ara na Yɛtua apapafoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="122">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn mmienu ka Yε nkoa agyidiefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="123">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Elia nso ka Asomafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="124">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻka kyerεε ne nkorͻfoͻ no sε: ”Enti monnsuro Nyankopͻn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="125">
<translation><![CDATA[“Mosu frε (ͻbosom) Baal, εna motwa Nea Ɔbͻͻ adeε (nyinaa) yie no gya -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="126">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn a Ɔne mo Wura, ne mo agyanom a wͻdii kan no Wura no? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="127">
<translation><![CDATA[Nanso wͻanye (Elia) anni, enti nokorε sε yεde wͻn bεba (asotwee no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="128">
<translation><![CDATA[Gyesε Nyankopͻn nkoa no a yɛayi wͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="129">
<translation><![CDATA[Na Yɛgyaa no de maa nkyirimma (maa wͻbͻͻ no din pa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="130">
<translation><![CDATA[Asomdwoeε wͻ Elia so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="131">
<translation><![CDATA[Nokorε sε saa ara na Yɛtua apapafoͻ no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="132">
<translation><![CDATA[Nokorε sε ͻka Yε nkoa agyidiefoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="133">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Lut nso ka Asomafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="134">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Yεgyee no ne n’abusuafoͻ nyinaa -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="135">
<translation><![CDATA[Gyesε (ne yere) aberewa no; na ͻka wͻn a wͻkaa akyire no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="136">
<translation><![CDATA[Afei Yεsεee nkaeε no pasaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="137">
<translation><![CDATA[Nokorε sε motwam wͻ wͻn ho anͻpa]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="138">
<translation><![CDATA[Ne anadwo, Enti monfa adwen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="139">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yona nso ka Asomafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="140">
<translation><![CDATA[Ɛberε a odwane kͻͻ nsuom hyεn a ayε mma no mu no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="141">
<translation><![CDATA[(Ɔpenee so ne wͻn) twee ntonto, na ͻkaa wͻn a wᴐdii nkuguo no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="142">
<translation><![CDATA[Enti adwene (kεseε) no menee no, na na ͻfata soboͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="143">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, sε na ͻnka wͻn a wͻbͻ (Nyankopͻn) abodin no ho a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="144">
<translation><![CDATA[Anka ͻbεtena (adwene no) yεm hͻ akosi Wusͻreε da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="145">
<translation><![CDATA[Na Yεtoo no twenee wͻ mpoano petee bi mu a (saa berε no na) ͻyareε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="146">
<translation><![CDATA[Yεmaa kͻntoa dua fifiri maa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="147">
<translation><![CDATA[Na Yεsomaa no kͻͻ (nnipa) mpem ha anaasε deε εboro saa hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="148">
<translation><![CDATA[Na wͻgye dii, enti Yεbͻͻ wͻn akͻnhoma (anaa Yεmaa wͻgyee wͻn ani) kͻpem εberε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="149">
<translation><![CDATA[Enti bisa wͻn sε: “Wo Wura Nyankopͻn wͻ mma mmaa, εna wͻn nso wͻn wͻ mma mmarima?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="150">
<translation><![CDATA[Anaasε Yεbͻͻ soro abͻfoͻ no mmaa abrε a wͻhunuiε?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="151">
<translation><![CDATA[Ɛnyε wͻn ara wͻn nkontomposεm mu na wͻka sε:-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="152">
<translation><![CDATA[“Nyankopͻn awo ba? Nokorε sε wͻyε nkontompofoͻ”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="153">
<translation><![CDATA[Enti (Nyankopͻn) pε mma mmaa asεm kyεn mma mmarima?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="154">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn na εha mo a mobu atεn saa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="155">
<translation><![CDATA[Adεn monnwen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="156">
<translation><![CDATA[Anaasε mowͻ nyinasoͻ pefee bi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="157">
<translation><![CDATA[Sε moyε nokwafoͻ ampa a, εneε monfa mo Nwoma no mmra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="158">
<translation><![CDATA[Wͻde abusuabͻ ato (Nyankopͻn) ne Jinn ntεm. Ampa sε Jinnfoͻ no nim yie sε wͻbεba (atemmuo mu wͻ Nyankopͻn anim).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="159">
<translation><![CDATA[Kronkron Hene ne Nyankopͻn, (Ne ho te) sε wͻde biribi susu no no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="160">
<translation><![CDATA[Gyesε Nyankopͻn nkoa a wᴐdi nokorԑ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="161">
<translation><![CDATA[Enti nokorε sε, (abosomsomfoͻ), mone deε mosom no (nyinaa) -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="162">
<translation><![CDATA[-Montumi nyε suntidua (anaa montumi nyera obiara mma) entia Nyankopͻn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="163">
<translation><![CDATA[Gyesε obi a (yɛahyehyε sε) ͻbεhye wͻ gya frama no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="164">
<translation><![CDATA[Yԑn (soro abͻfoͻ), yԑn mu biara wᴐ bea bi a yɛahyehyԑ ama no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="165">
<translation><![CDATA[Nokorε sε yεto santen (frε Nyame).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="166">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε yεn na yεbͻ (Nyankopͻn) abodin paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="167">
<translation><![CDATA[Na (abosomsomfoͻ no) ka sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="168">
<translation><![CDATA[“Sε yɛnyaa Afutusεm tesε tetefoͻ no a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="169">
<translation><![CDATA[Anka yεbεyε Nyankopͻn asomfoᴐ nokorεfoͻ no mu bi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="170">
<translation><![CDATA[Nanso (afei a Qur’aan aba wͻn hͻ no nso) wͻnnye nni, enti sεdeε εteε biara no wͻbɛhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="171">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Y’asεm adikan akͻ Yε nkoa Asomafoͻ no hͻ]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="172">
<translation><![CDATA[Sε, nokorε wͻbɛnya mmoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="173">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε Y’asraafoͻ no na wͻbɛdi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="174">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), twe wo ho firi wͻn ho kͻpem εberε bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="175">
<translation><![CDATA[Na wodeε hwε wͻn, na wͻbɛhunu (asotwee no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="176">
<translation><![CDATA[Enti Y’asotwee na wͻrepε no ntεm no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="177">
<translation><![CDATA[Sε esiane ba wͻn fie adihͻ a, εbεyε anͻpa bͻne ama wͻn a yɛabͻ wͻn kͻkͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="178">
<translation><![CDATA[Enti wodeε twe wo ho firi wͻn ho kͻpem εberε bi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="179">
<translation><![CDATA[Na wodeԑ hwε, na εnkyε koraa w’bɛhunu (asotwee no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="180">
<translation><![CDATA[Kronkron Hene ne wo Wura Nyankopͻn, Tumi ne Animuonyam Wura ne no (Ne ho te sen) sεdeε wͻsusu no no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="181">
<translation><![CDATA[Asomdwoeε wͻ asomafoͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="182">
<translation><![CDATA[Aseda no wͻ Nyankopͻn, abͻdeε nyinaa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="38">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Soaad. Mede Qur’aan a afutusεm ahyε mma no di nse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nanso Wͻn a wͻyi boniayε no wͻ ahomasoͻ ne kotia paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Awoͻ ntoatoasoͻ dodoͻ sεn na edii wͻn anim kan a Yɛsεe wͻn? Wͻsui wͻ εberε a na dwane-kͻbea biara nnihͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɛyε (abosomsomfoͻ no) nwanwa sε kͻkͻbͻni fri wͻn mu aba wͻn hͻ. Deε boniayεfoͻ no ka nesε: “Woi yε nkonyaayini, nkontomponi paa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Wayε anyame no Nyankopͻn baako? Woi yε anwanwasεm paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻn mu mpanimfoͻ no nenam ke ka sε: “Monkͻ na monyina pintinn wͻ mo abosomsom no so. Nokorε sε, woi ne adeε a ͻrepε (ayε de atia mo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Woi deε yεntee bi da wͻ ͻsom a edi akyire no mu. Nokorε sε, woi deε wabͻ ne trim (na aka).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Enti yεn mu ͻno (nko ara na ᴐfata sε) yɛsiane Afutusεm no ma no? “Daabi, (boniayεfoͻ no) adwen nnsi pi wͻ M’afutusεm no ho. Daabi, wͻnya nkaa asotwee no nhwεe nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Anaasε wo Wura Tumfoͻ, Ɔkyε adeε Hene no ahummͻborͻ akoradeε wͻ wͻn hͻ anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Anaasε ͻsoro ne asaase ne deε εwͻ mfinfii no ahennie no wͻ wͻn? (Sε εwͻ wͻn deε a,) εneε wͻnfa kwan bi so mforo (nkͻ soro hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻyε εdͻm a wͻbɛdi nkoguo sεdeε Akuo-akuo dͻm a wͻdii kan no (dii nkoguo no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Noa nkorͻfoͻ ne Aadfoͻ ne Farao, owura a na ͻbͻ (nnipa) pa mu no, dii wͻn anim kan faa (Asomafoͻ no) atorofoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛne Samuudfoͻ ne Lut nkorͻfoͻ no, ne Nnua mu tenafoͻ no. Woi nom ne Akuo-akuo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Wͻn mu biara (nnihͻ a wͻgye diiε), na mmom wͻbuu Asomafoͻ no atorofoͻ, enti M’asotwee no yεε nokorε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Deε (Kaafirfoͻ) woi nom rentwεn ne (Totorobεnto) nteamu baako pε a ntwentwεnsoͻ biara nni ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻka (de di fεw sε): ”Yɛ Wura Nyankopͻn fa yεn kyεfa (wͻ asotwee no mu) ma yεn ntεm ansa na Nkontabuo da no (aba)“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), si aboterε wͻ deε wͻrekeka no ho, na kae Y’akoa Dawud a na ͻwͻ tumi no. Nokorε sε ͻdanee ne ho (nyinaa) de maa (Me).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεbrεε mmepͻ ase kaa ne ho maa wͻtontom (Me) anwummerε ne anͻpa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nnomaa nso boa wͻn ho ano (ne no tontom Me). Obiara yεε sotie maa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Yεhyεε n’ahennie no den, na Yεmaa no adwen ne kasa nkyerεkyerεmu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wate mansotwefoͻ no asεm no? Ɛberε a wͻforo fasuo no baa (Dawud) pie mu hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻbɛpuee Dawud soͻ no ͻbͻͻ hu wͻ wͻn ho. Wͻkaa sε: “Ensuro, (yεyε) mansotwefoͻ mmienu a ͻbaako resisi ͻbaako. Enti fa nokorε bu yεn ntεm atεn, na emmu ntεnkyea, na kyerε yεn kwan pa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nokorε sε me nua woi, ͻwͻ nnwan bedeε aduͻkron-nkoron, εna menso me wͻ odwan bedeε baako. Ͻse menfa (medeε baako no nso) mma no, na n’ano yε den wͻ kasa mu kyεn me”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Dawud) kaa sε: “Wayε wo bͻne sε obisaa wo dwan bedeε sε wonfa (nka) ne nnwan bedeε ho. Nokorε sε wͻn a wͻka wͻn ho bom (yε adwuma no mu) pii taa sisi wͻn ho-wͻn ho, gyesε wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, na (saa nnipa no mpo) wͻyε kakraabi. Dawud hunuu sε Yɛasͻ no ahwε, enti ͻsrεε ne Wura Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε, na ͻde ne ho kͻͻ fͻm de n’anim butuu fͻm, na ͻdanee ne ho maa (Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Enti Yεde kyεε no, na Yεn hͻ no (Dawud) bεn, na (ͻwͻ) nkyi pa (Daakye).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Dawud, nokorε sε Yɛayε wo Ananmusini wͻ asaase so. Enti fa nokorε no bu nnipa ntεm atεn, na enni apεdeε akyi, anyε saa a εbεyera wo afiri Nyankopͻn kwan no so. Nokorε sε wͻn a wͻayera afiri Nyankopͻn kwan soͻ no wͻ asotwee a emu yε den εnam awerεfire a wͻn werε firii Akontabuo da no nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Yɛammͻ ͻsoro ne asaase ne deε εwͻ ntεm no kwa. Saa na boniayεfoͻ no adwen yԑ wᴐn. Enti due nka wͻn a wͻyi boniayε no wͻ Ogya no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Anaasε Yεbεyε wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no tesε wͻn a wͻdi nsεmͻnee wͻ asaase soͻ no? Anaasε Yεbεyε Nyame-surofoͻ no tesε abͻneεfoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Yɛasiane Nhyira Nwoma no ama wo, sεdeε wͻbεdwen emu nsεm no ho, na afei nnipa mu mmadwemmafoͻ no de bɛtu wͻn ho foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Yεde Solomon kyεε Dawud. Akoa pa paa ne no. Nokorε sε, ͻdanee ne ho nyinaa maa (Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ɛberε a yεde apͻnkͻ a yɛayεn wͻn yie na wͻn ho yε hare brεε no (dabi) anwummerε no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Nokorε sε madͻ nnepa ama abroso akyεn me Wura Nyankopͻn ho adwendwen akosi sε (awia) akͻ wura (anadwo} ntware mu akyi {anaasε awia akͻtͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Monfa wͻn nsan merε me; na ͻhyεε aseε de ne nsa fefaa wͻn nnan ho ne wͻn kͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεsͻͻ Solomon hwεe na Yεde honam (hunu) tenaa n’akonnwa so, enti ͻdanee ne ho maa Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: ”Me Wura Nyankopͻn, fa me bͻne kyε me, na ma me ahennie a εmfata mma obiara wͻ m’akyi; nokorε sε Wo ne Ɔkyε adeε Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti Yεbrεε mframa ase maa no; εbͻͻ bͻkͻͻ wͻ ne nhyε mu wͻ faako a ͻpε (sε mframa no mͻ nkͻ) biara,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[(Yεsan) nso (brεε) abonsamfoͻ no ne adansifoͻ ne asukͻdͻfoͻ nyinaa-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ne (abonsamfoͻ) a aka a na yɛagu wͻn mpokyerε no (nyinaa ase maa no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn ka kyerεε Solomon sε): “Woi yε Y’akyεdeε, fakyε anaasε mfankyε, (wo) mmu ho akonta (biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεnkyεn no ͻbεn, na (εhͻ) yε nkyi pa (ma no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Na kae Y’akoa Hiob, εberε a osu frεε ne Wura Nyankopͻn sε: “(Me Wura), ͻbonsam de ͻbrε ne ͻhaw ato me so “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn kakyerεε no sε): ”Fa wonan pem fͻm, Woi yε nsuo nyunyuuyunu a yεde dwareε na yεnom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Na Yεde n’abusuafoͻ no maa no, san de ne sεso kaa wͻn ho, (woi yε) ahummͻborͻ a efiri Yεn hͻ, na εsan nso yε afutusεm de ma mmadwemmafoᴐ no .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[(Yεka kyerεε Ayuub sε): “Fa berε (anaa εserε wira) wo nsa mma na fa bͻ (wo yere no) na hwε na wanyε bͻne anaa wammu bͻhyε so; na Yɛhunuu (Ayuub) sε (ͻyε onipa a) ͻwͻ aboterε. Nokorε sε akoa pa paa ne no. Nokorε sε ͻde ne ho nyinaa maa Onyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Na kae Yε nkoa Abraham ne Is’haaq ne Ya’aquub. Nokorε sε na wͻyε nnipa a wͻn wͻ ahoͻden (wͻ Nyamesom mu) na wͻn wͻ anisoade-hunu nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yɛyii wͻn yεε wͻn sononko maa wͻde Daakye asetena no ho adwen sii wͻn ani so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεn hͻ deε wͻka apapafoͻ no a yɛayi wͻn no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Na kae Ismail ne Elyasa’a ne Zulkifl, wͻn nyinaa ka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Woi yε Afutusεm. Nokorε sε Nyame-surofoͻ no wͻ nnkyi pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Yεbεbue Soro Aheman a εwͻ hͻ daa no apono no ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Wͻbεdwodwo wͻn ho wͻ hͻ, na wͻbεfrε ama yεde nnuaba ahodoͻ pii ne anomdeε (abrε wͻn) wͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Mmaa a wͻbͻ wͻn ani ho ban a wͻbͻ atipεn bεka wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε wͻn sε): “Woi na yεhyεε mo ho bͻ wͻ Akontabuo da no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, woi yε Y’akͻnhoma a εnsa da;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Woi (wͻ agyidiefoͻ no). Nokorε sε asoͻdenfoͻ no wͻ nnkyi bͻne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Amanehunu gya no na wͻbεkͻ mu, na ahomegyebea bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Saa ara na εteε! Enti mo ma wͻnka nsuohyeε ne akuro mu nsuo kankankan no nhwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Ne (asotwee) a εtete saa no ahodoͻ (na εbεto abͻneεfoͻ no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Woi nom ne εdͻm no a wͻne mo bɛwura mu, yεmma wͻn akwaaba. Nokorε sε wͻbεhye wͻ egya no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[(Wͻn a wͻdii mpanimfoͻ no akyi no bεka akyerε mpanimfoͻ no) sε: “Daabi, mo nso yɛamma mo akwaaba! Mona mode woi too animu maa yεn”. Asetena bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, deε ͻde woi too y’anim maa yεn no, fa asotwe no bi ka ne ho mmͻhoo wͻ Amanehunu gya no mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Adεn na yɛnhu mmarima no a na yεkan wͻn ka abͻneεfoͻ no ho no?“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Yɛdii wͻn ho fεw bi kwa anaasε (yɛ) ani mmom na apa wͻn soͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Ampa sε εno ne nokorε. Egya no mu foͻ no reko.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Medeε meyε kͻkͻbͻni, na Awurade (foforͻ) biara nni hͻ, gyesε Onyankopͻn Baako no, Opumpuni no a Ɔkorͻn boro biribiara soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase ne deε εwͻ mfinfii no Wura, Otumfoͻ Bͻnefakyε Hene no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ka sε: “(Qur’aan yi mu nsεm no) yε amanebͻ kεseε paa --]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Ɛna moretwe mo ho firi ho no!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[(Sε εnyε Adiyisεm a Nyankopͻn ayi akyerε me a, anka) me nni ͻsoro nhemfo (abͻfoͻ) no ho nimdeε wͻ εberε a na wͻregye (Adam ho) nkyingyeε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Deε yɛayi akyerε me ara ne sε, meyε kͻkͻbͻni pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wo Wura Nyankopͻn ka kyerεε Soro abͻfoͻ no sε: “Mede nεteε rebεbͻ onipa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Sε Me nwene no, na Mehome Me honhom gu ne mu a, momrε mo ho ase mfa mo anim mutu fͻm ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Soro abͻfoͻ no nyinaa bͻͻ mu de wͻn anim butuu fͻm,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Gyesε Iblis, ͻyεε ahomasoͻ, na ͻka boniayεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) kaa sε: “Iblis, εdeεn na asi wo kwan a woamfa w’anim ammͻ fͻm amma deε Mede me nsa abͻ? Woayε akεsesεm anaasε woka wͻn a wͻma wͻn ho soͻ no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[(Iblis) kaa sε: “Meyԑ kyεn no: Wobͻͻ me firi egya mu, εna Wobͻͻ ͻno nso firi nεteε mu “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) kaa sε: “Ɛneε fri ha kͻ! Nokorε sε woka wͻn a yɛato wͻn atwene no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Menomee wͻ wo so kͻpem Atemmuda “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[(Iblis) kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, εneε ma me berε kͻpem da a yεbenyane awufoͻ“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn) kaa sε: “Woka wͻn a yɛama wͻn berε no ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Kͻpem εda no berε a yɛahyε no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[(Iblis) kaa sε: “Mede Wo tumi di nse sε, mεyera wͻn nyinaa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Gyesε Wonkoa nokorεfoͻ a εwͻ wͻn mu no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn) kaa sε: “Nokorε, na nokorε na Maka no –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Sε: “Mede wo ne wͻn a wͻbɛdi w’akyi wͻ wͻn mu no nyinnaa bεhyε Amanehunu gya no mma “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Me mmisa mo (nsεmpa a mereka kyerε mo no) ho akatua, na menka wͻn a wͻpatu de adesoa a enni hͻ soa no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[(Qur’aan adwuma ara ne sε) εyε Afutusεm de ma amansan nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Na mobεhu emu nokorε no wͻ mmrε tiaa bi akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="39">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nwoma yi mu Adiyisεm no fri Nyankopͻn, Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Onyansafoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Nkͻmhyεni), Yεn na Yεde nokorε no asiane Nwoma no ama woͻ, enti som Nyankopͻn wͻ nokorεdie mu, (na) Ɔno na ͻsom wͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn na ͻsom kronkron wͻ no. Deε wͻn a wͻfiri N’akyi fa akyitaafoͻ no (ka ne sε): “Deε nti yεresom wͻn ne sε, sεdeε wͻde yεn bεbεn Nyankopͻn. Nokorε sε Nyankopͻn bɛbu wͻn ntεm atεn wͻ deε wͻnte wͻn ho ase wͻ ho no ho. Nokorε sε, Nyankopͻn nkyerε obia ͻyε nkontompo, yε boniayεni no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn pε sε Ɔnya ͻba a, anka Ɔbɛyi deε Wabͻ no mu deε Ɔpε. Kronkron Hene ne no. Ɔne Nyankopͻn Baako no, Opumpuni no a Ɔkorͻn wͻ biribiara soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɔde nokorε na εbͻͻ ͻsoro ne asaase; Ɔde adesaeε kata adekyeε so, εna Ɔde adekyeε nso kata adesaeε soͻ, εna Wama awia ne bosome abrε wͻn ho ase. Wͻn mu biara nam (ne kwan so) kͻsi εberε a yɛahyehyε. Ɛnyε Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Bͻnefakyε Hene no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɔbͻͻ mo firi honam baako pε mu, εna Ɔyεε ͻhokafoͻ firii ne mu, εna Wasiane ayεmmoa nwͻtwe no (yoma, nantwie odwan ne abrekyie, onini ne ͻbedeε) mmienu mmienu ama mo. Ɔbͻͻ mo wͻ mo maame nom yafunu mu, mmͻeε akyi mmͻeε akyi wͻ esum (ahodoͻ} mmiεnsa mu. Nyankopͻn ne no, (Ɔne) mo Wura no. Ahennie yε Ne dea. Awurade biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara. Na afei adεn nti na moredane mo ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε moyi boniayε a, nokorε sε Nyankopͻn deε Wanya ne ho kyεn mo. N’ani nnye ho sε Ne nkoa bεyε boniayεfoͻ. Sε moyi ayε a Ɔbεgye atom ama mo. Obia ͻso adesoa nsoa obi adesoa. Mo Wura Nyankopͻn hͻ ne mo nkyi na Ɔbεbͻ mo deε moyͻeε (nyinaa) ho amaneε. Nokorε sε Ɔne deε εwͻ akoma mu no ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Sε ͻhaw bi to onipa a, osu frε ne Wura Nyankopͻn dane ne ho (nyinaa) ma no, na sε Ɔkyε no Ne hͻ adom bi a, ne werε firi Nea na ͻresu frε no kane no, na ͻde biribi resusu no sεdeε ͻde bεyera Ne kwan no. Ka sε: “Wodeε gye w’ani wͻ wo boniayε no mu kakra. Nokorε sε, woka egya no mu foͻ no ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Enti obia ͻbrε ne ho ase (ma Nyankopͻn) anadwo berε, de n’anim butu fͻm, na ogyina hͻ (som Nyame), yε ahwεyie wͻ Daakye no ho, na ͻhwehwε ne Wura Nyankopͻn ahummͻborͻ no, (ͻtesε obi a ͻnye nnie)? (Nkͻmhyεni), kasε: “Enti wͻn a wͻnim ne wͻn a wͻnnim yε pε?“ Wͻn a wͻde (saa Afutusεm yi) bεto wͻn adwene mu no ne nnipa mu mmadwemmafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Me nkoa a moagye adie, monsuro mo Wura Nyankopͻn. Wͻn a wͻyε papa wͻ saa wiase yi mu no, wͻ papa (ho akatua); na Nyankopͻn asaase no terε. Nokorε sε, Ɔbɛtua akatua a enni ano pεpεεpε ama aboterεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Medeε yɛahyε me sε menfa nokorε nsom Nyankopͻn, na menfa ͻsom ho anidie ne ahobraseε ma no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Yɛahyε me nso sε, menyε obi a odikan a wabrε ne ho ase wͻ Muslimifoͻ no mu“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Medeε mesuro sε mεte me Wura Nyankopͻn (asɛm ho) atua, εnam Da Kεseε no asotwee no nti “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ka sε: Medeε Nyankopͻn na mede nokorε som no, de m’anidie ne ahobraseε ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Enti modeε monfiri N’akyi nsom deε mopε (biara). Ka sε: “Nokorε sε berεguofoͻ no ne wͻn a wͻayera wͻn ho ne wͻn abusuafoͻ wͻ Atemmuda no. Aane! εno ne berεguo pefee paa no.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻbɛnya akatasoͻ a efiri egya no mu (akata) wͻn so, asan (anya) akatasoͻ wͻ wͻn ase. Woi na Nyankopͻn de hunahuna Ne nkoa no; enti Me nkoa, monsuro Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻtwe wͻn ho fri abosom ho sε wͻnsom wͻn, na wͻdane wͻn ho ma Nyankopͻn no, wͻn wͻ anigyesεm. Enti bͻ Me nkoa no anohoba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻn a wotie Asεm no na wͻdi emu papa no akyire no; woi nom na Nyankopͻn atene wͻn, na wͻn ne nnipa mu mmadwemmafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), obi a asotwee no asεm no nokorε atia no no, wobetumi agye nea ͻwͻ Ogya no mu no nkwa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Mmom wͻn a wͻsuro wͻn Wura Nyankopͻn no bɛnya afie akεseε a yɛasi bi wͻ ne soro a nsubͻnten nenam aseε. (Woi yε) Nyankopͻn bͻhyε, (na) Nyankopͻn deε Ɔmmu bͻhyε no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sε Nyankopͻn Siane nsuo firi soro, εna Ɔma no nam asaase no mu kͻ nsuo aniwa mu, εna Ɔsan de ma mfudeε sononko-sononko puepue, afei na ahoa, wobεhunu sε ayε sε akokͻ sradeε, afei na Wama no adwan? Nokorε sε afutusεm wͻ woi mu de ma nnipa mmadwemmafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Enti obia Nyankopͻn abue n’akoma ama Islam, na enti ͻwͻ nhyerεnee a efiri ne Wura Nyankopͻn hͻ no mu no, (saa nipa no tesε obi a ͻnam esum mu)? Enti due nka wͻn a wͻyε akoma den wͻ Nyankopͻn Afutusεm no ho no. Saa nkorͻfoͻ no na wͻn wͻ ͻyera pefee mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn asiane Nsεmpa paa (Qur’aan), Nwoma (a, emu nsεm no bi) sesε, (na) εfoa (emu nsεm no) soͻ; wͻn a wͻsuro wͻn Wura Nyankopͻn no wedeε woso (anaasε awͻse gu wͻn so) wͻ ho, ma wͻn honam ne wͻn akoma yε mmrε wͻ Nyankopͻn nkaekaeε no ho. Woi ne Nyankopͻn kwankyerε, Ɔde kyerε obi a Ɔpε kwan, na obi a Ɔbεyera no no, ɔnnya ͻkwan kyerεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti obia ͻde n’anim na εbehyia asotwe bͻne no wͻ Wusͻreε da no (saa nipa no tesε obia ͻbͻͻ ne ho ban frii egya no ho?) Yεbεka akyerε abͻneεfoͻ no sε: “Monka deε monyaeε no nhwε!”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻdii wͻn anim kan no faa no atorᴐsԑm, enti asotwee no baa wͻn so wͻ εberε a na wͻnnim deε efire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn maa wͻkaa wiase asetena mu animguaseε no hwεe. Nokorԑ sԑ Daakye asotwee no deε εso paa, sε anka wͻnim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yɛayε mfatoho ahodoͻ pii wͻ saa Qur’aan yi mu ama adasamma, sεdeε wͻbεfa adwen anaa wͻde bɛtu wͻn ho foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Qur’aan yε Arab kasa, deε akyea biara nni mu, sεdeε wͻbεyε ahwεyie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn reyε mfatoho bi: “Onipa a ͻwͻ ahokafoͻ pii na wͻn adwen nyε baako, ne onipa a otu ne ho ma ͻbarima fua pε, enti wͻn mfatoho yԑ pε? Aseda wͻ Nyankopͻn! Nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Nkͻmhyεni) wobɛwu, na nokorε nso sε wͻnso bɛwu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Afei nokorε sε, Wusͻreε da no mobεgye akyinnye wͻ mo Wura Nyankopͻn anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Enti hwan paa na ͻyε onipa bͻneni kyεn obia otwa nkontompo to Nyankopͻn soͻ na ͻfa Nokorε no atorͻsεm wͻ εberε a (Nokorε no) aba ne hͻ? Enti Amanehunu gya nnyε fie mma boniayεfoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Obi a ͻde Nokorε aba na wagye (Nokorε no) adie (anaasε ͻfoa soͻ) no, saa nkorͻfoͻ no ne Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Wͻbɛnya deε wͻpε biara wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ. Ɛno ne apapafoͻ no akatua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Sεdeε Ɔbεpepa wͻn bͻne a wayε no afiri wͻn soͻ, na Ɔde wͻn dwumadi pa a wͻdiiε ho akatua bεma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn nnsom bo mma n’akoa anaa? Wͻde wͻn a wͻde abata Ne ho (na entumi nyε huu) no hunahuna wo. Obia Nyankopͻn bεyera no no, (saa nipa no) nni ͻkwankyerεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Obia Nyankopͻn atene no no, obiara ntumi nyera no. Enti εnyε Nyankopͻn ne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Bͻne so awerεtͻ Wura no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Sε wobisa wͻn sε: “Hwan na ͻbͻͻ soro ne asasae a?“ Deε wͻbεka ne sε: “Onyankopͻn“. Ka sε: “Moahunu deε mofri Nyankopͻn akyi su frε wͻn no, sε Nyankopͻn pε me bͻne a, wͻbɛtumi ayi Ne bͻne no (afri me so)? Anaa nso sε Ɔpε me ahummͻborͻ bi a wͻbɛtumi asi N’ahummͻborͻ no ho kwan anaa? Kasε: “Nyankopͻn som bo ma me. Nyankopͻn na wͻn a wͻrepε obi de wͻn ho atwere no no mfa wͻn ho ntwere no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ka sε: ”Me nkorͻfoͻ, modeε monyε mo adwuma sεdeε mo kwan kyerε (mo), nokorε sε me nso mereyε adwuma, na εnkyε biara mobɛhunu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Obi a animguaseε asotwee bεba ne so, ne obi a daa asotwee bεba ne soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) Yԑde nokorε no na asiane Nwoma no ama woͻ ama adasamma (yie die). Enti obi a ͻbεfa tenenee (kwan) no, εwͻ ͻno ara ne kraa, na obi a ͻbεfa ͻyera (kwan no nso) etia ͻno ara ne kraa; na wonyε wͻn so hwεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn yi (onipa) nkwa wͻ berε a wͻn awuo, ԑna wͻn a wͻnya nnwuiε no nso εberε a wͻn ada. Afei na Wayi wͻn a yɛahyehyε owuo ama wͻn no (nkwa ama wͻn awu), na wͻn a aka no (a wͻn berε nsoeε a wͻn ada no) Ɔma wͻsan (ba nkwa mu bio) kͻpem εberε a yɛahyehyε (ama wͻn sε wͻbεwuo). Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu ma wͻn a wͻdwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn afri Nyankopͻn akyi afa ntwitwagyefoͻ bi? (Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε (wͻn ntwitwagyefoͻ no) nni hwee ho tumi, na wͻnni adwene mpo a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Kasε: Ntwitwagyeε nyinaa wͻ Nyankopͻn. Ɔno na ͻsoro ne asaase so ahennie (nyinaa) yε Ne dea. Ne hͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Sε yεbͻ Nyankopͻn nko ara din a, wͻn a wͻnnye Daakye no nnie no akoma kyiri koraa, na sε yεbͻ wͻn a (wͻde) bata Ne ho no din a wobɛhunu sε wͻn ani agyeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Kasε: “Otweduampͻn Nyankopͻn, ͻsoro ne asaase Bͻfoͻ, Ahuntasεm mu ne Badwa mu Nimdefoͻ, Wona Wobɛbu Wo nkoa ntεm atεn wͻ deε wͻnte wͻn ho ase wᴐ ho no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Sε abͻneεfoͻ no wͻ deε εwͻ asaase so nyinaa ne deε εte saa ka ho mpo a, anka wͻde bεyε mpata (anya wͻn ho) afiri Wusͻreε da no asotwee bͻne no mu. Deε wͻnsusuu ho no bεda adi afiri Nyankopͻn hͻ akyerε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Bͻne a wͻnyaeε no bεda adi akyerε wͻn, na deε wͻdii ho fεw no bɛtwa wͻn ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Sε ͻhaw bi to onipa a, osu frε Yεn (wͻ ahobraseε mu), na sε Yεsesa (ͻhaw no) de ahummͻborͻ bi firi Yεn hͻ dom no a, deε ͻka ne sε: “Ɛnam me nimdeε so nti na yεde maa me“. Daabi, εyε nsͻhwε, nanso wͻn mu pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻdii wͻn anim kan no kaa saa ara, na deε wͻnyaeε no ho amma mfasoᴐ amma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Enti deε wͻnyaeε no ho bͻne too wͻn. Abͻneεfoͻ a εwͻ saa nkorͻfoͻ yi (a yɛasoma wo wͻ wͻn hͻ no) mu no, bͻne bεto wͻn εnam deε wͻ nsa aka no ho nti, na wͻntumi nsi ano kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Enti wͻnnim sε Nyankopͻn bae akyεdeε no mu ma obi a Ɔpε, εna Osusu nso (de ma obi a Ɔpε?) Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi mu de ma amanfoͻ a wͻgye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Me nkoa a moayε bͻne atia mokraa, εmma mo mmpa aba wͻ Nyankopͻn ahummͻborͻ no ho; nokorε sε Nyankopͻn de bͻne biara kyε. Nokorε sε Ɔne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Na monane mo ho nkͻ mo Wura Nyankopͻn hͻ, na momrε mo ho ase ma no ansa na asotwee no aba mo so, (efrisԑ, saa berε no deε) monya mmoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Moni adepa a yɛasiane firi mo Wura Nyankopͻn hͻ abrε mo no akyi ansa na asotwee no aba mo so mpofirem wͻ aberε a monnim,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Sεdeε ͻkra bi nkͻka sε: “O, maberε magu sε manyε m’asεdeε a efiri Nyankopͻn hͻ; na ampa sε na me ka asereserefoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Anaasε woankͻka sε: “Sε Nyankopͻn kyerεε me kwan a, anka mεka Nyamesurofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Anaasε εberε a wobεhunu asotwee no wannka sε: “Sε menya kwan (kᴐ wiase) bio a, anka mεka apapafoͻ no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Daabi, nokorε sε Mensεm no baa wo hͻ na wannye anni na woyεε ahomasoͻ, na woka boniayεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Wusͻreε da no, wobɛhunu wͻn a wͻtwaa nkontompo too Nyankopͻn soͻ no anim sε ayε tumm. Enti Amanehunu gya no nyε fie mma ahomasoͻfoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻsuroo Nyankopͻn no, Nyankopͻn de wͻn nkunimdie bεgye wͻn nkwa, na bͻne (biara) nto wͻn na wͻn werε nso nho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn ne biribiara Bͻfo, na Ɔne biribiara Kyitaafoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase so akoradeε (nyinaa) yε Ne dea; wͻn a wͻnnye Nyankopͻn Nsεm no nnie no, saa nkorᴐfoᴐ no ne berεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Abagyimifoͻ, morehyε me sε menfri Nyankopͻn akyi nsom ade foforͻ?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Nkͻmhyεni), yɛayi akyerε wo ne wͻn a wͻdii w’anim kan no sε: ”Nokorε sε, sε wode biribi bata (Nyankopͻn) ho a, wo dwumadie bεyε kwa na wakͻka berεguofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Aane, Onyankopͻn (nko ara) na som no, na ka wͻn a wͻyi (no) ayε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Wͻmfa obuo mma Nyankopͻn sεdeε εsεsε anka wͻde ma no. Asaase nyinaa hyε Ne nsam wͻ Wusͻreε da no, na yεbεbobͻ soro nso wͻ ne nsa nifa mu. Kronkron Hene ne no, Ɔso Korͻn kyεn deε wͻde bata (Ne ho no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Yεbεbͻ Totorobεnto no mu, na wͻn a wͻn wͻ soro ne wͻn a wͻn wͻ asaase so nyinaa bɛtwitwa ahwe awu, gyesε nea Nyankopͻn pε. Afei yεbͻ mu bio a, wobɛhunu sε, wͻgyina hͻ rehwε (Wusͻreε da no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Asaase de ne Wura Nyankopͻn nhyerεnee bεhyerεn, na yεde Nwoma no bεto hͻ (abue mu); na yεde Akͻmhyεfoͻ no ne adansefoͻ no aba; na yεde nokorε no bɛbu wͻn ntεm atεn na yɛnni wͻn amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Yεbɛtua ͻkra biara dwuma a odiiε so ka pεpεεpε; Onim dwuma a wͻdie biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Yεbεka wͻn a wͻyii boniayε no so akuo-akuo akͻ Amanehunu gya no mu, akͻpem sε wͻbεba (egya no) ho (wͻ εberε) a yɛabuebue n’apono no. (Egya no) so awεnfoͻ no bεka akyerε wͻn sε: “Enti Asomafoͻ anfiri mo mu amma mo hͻ a wͻbεkenkan mo Wura Nyankopͻn nsεm no kyerεε mo, εna wͻbͻͻ mo kͻkͻ fa mo nnεda yi nhyiamu ho?” Wͻbεka sε: “Aane! Nanso asotwee no asεm no ayε nokorε atia boniayεfoͻ no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Yεbεka akyerε wͻn sε: ”Monwura Amane-hunu gya no apono no mu nkͻtena hͻ afe bͻͻ. Nokorε sε, εhͻ yε efie bͻne paa ma ahomasoͻfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Yεde wͻn a wͻsuroo wͻn Wura Nyankopͻn no nso bεkͻ Soro Aheman no mu akuo-akuo. Kͻpem sε wͻbεduru hͻ na yεbɛbue n’apono no; εhͻ awεmfoͻ no bεka akyerε wͻn sε: “Asomdwoeε wͻ mo so, moadi mo ho nni anaasε mommo ne yͻ; monwura (Aheman no) mu na monkͻtena hͻ afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[(Agyidiefoͻ no) bεka sε: “Aseda wͻ Nyankopͻn a Wadi Ne bͻhyε so ama yεn, na Wama yɛadi adeε wͻ asaase no soͻ, ama yɛtumi tena Aheman no mu babiara a yεpε”. Sεdeε adwumayεfoͻ no akatuapa siteε!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Wobɛhunu Soro abͻfoͻ no sε wͻatwa Ahennwa no ho ahyia de wͻn Wura Nyankopͻn ayeyie abodin no rebͻ no mmranee. Yεde nokorε no abu wͻn ntεm atεn, na yεbεka sε: “Aseda wͻ Onyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="40">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Haa Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nwoma yi mu Adiyisεm no firi Onyankopͻn Tumfoͻ Nimdefoͻ no hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ) Bͻnefakyε Hene no, (Otumfoͻ a) Ɔtie Adwensakra, (Otumfoͻ a) N’asotwee ano yε den, (Otumfoͻ a) Ɔwͻ Adom ma no borosoͻ. Awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara, Nehͻ na (biribiara) bεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Obiara nnye Onyankopͻn Nsεm no ho akyinnye gyesε wͻn a wͻyi boniayε no, enti (Nkͻmhyεni) εmma wͻn akͻneaba (anaa tumi) a wͻdi no wͻ asaase soͻ no nnaadaa wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Noa nkorͻfoͻ a wͻdii (Quraishfoͻ) anim kan, ne mmusua-kuo a wͻbaa (Noa) nom akyire no faa (wͻn asomafoͻ nsεm no) atorͻsεm. Amanfoͻ no mu biara bͻͻ wͻn somafoͻ no ho pͻ sεdeε wͻbεsͻ ne mu; wͻde nkontompo gyee akyinnye sεdeε wͻde bɛgu nokorε no. Enti Yεsͻͻ wͻn mu. Sεdeε M’awerεtͻ (huu) siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Saa ara na wo Wura Nyankopͻn asεm no yεε nokorε tiaa wͻn a wͻyii boniayε no, nokorε sԑ wͻyε amanehunu gya no mu nnipa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Abᴐfoᴐ) a wͻso Tumi Ahennwa no, ne wͻn a wͻwͻ ho no de wͻn Wura Nyankopͻn abodin ne Nenkamfoͻ yi no ayε, na wͻgye no di; na wͻsrε bͻnefakyε ma wͻn a wͻagye adie no, sε: “Yɛn Wura Nyankopͻn a W’ahummͻborͻ ne Wo nimdeε duru biribiara soͻ, fa wͻn a wͻsakra wͻn adwen na wͻnam Wo kwan no soͻ no bͻne kyε wͻn, na bͻ wͻn ho ban firi gya frama asotwee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Yɛn Wura Nyankopͻn, ma wͻn ne wͻn agyanom mu wͻn a wͻyεε papa no, ne wͻn yerenom, ne wͻn asefoͻ nwura daadaa Aheman a Wahyε wͻn ho bͻ no mu. Nokorε sε Wo ne Otumfoͻ no a Wotumi ade nyinaa yԑ, Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na bͻ wͻn ho ban firi bͻne (biara) ho, na obia Wobεbͻ neho ban afiri bͻne ho wͻ saa Da no deε, nokorε sε na Wahu no mmͻbͻ. Na εno nso ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (soro abͻfoͻ) bεfrε wͻn a wͻyii boniayε no (aka akyerε wͻn sε): “Ɛberε a na yεrefrε mo akͻ gyidie mu na moampε no, na Onyankopͻn abufuo kyεn moabufuo a mobo afu moho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Yɛn Wura Nyankopͻn, Wama yɛawu awu prenu, εna Wama yɛaba nkwa mu nso mprenu. Afei yɛaka yεn bͻne, enti εkwan bi wͻ hͻ a yεde bepue (afiri saa amanehunu yi mu)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[(Mo asotwee no ase) ne sε: Sε yεbͻ Nyankopͻn nko ara din a monnye nni, nasε yεde biribi bata Neho a, εno deε mogye di. Enti atemmuo no deε εwͻ Nyankopͻn Kokroko, Ͻkεseε no (nko ara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔda Nensεnkyerεnee no adi dekyerε mo, εna Osane akͻnhoma firi soro ma mo. Obi a ͻdwen (saa nsεnkyerεnee yi ho na) ͻdetu neho foͻ ne obi a ͻdane ne ho kͻ (Nyankopͻn hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Enti monsu mfrε Nyankopͻn wͻ nokorεdie mu, mfa moho nyinaa ma no, sε boniayεfoͻ no mpε mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ɔkorͻn wͻ gyina berε, abodin ne suban biara mu, (Otumfoͻ) a Tumi Ahennwa no yε Nedea. Ɔma Honhom no (anaasε Adiyisεm no) ba N’akoa a Ɔpε so wͻ Netumi mu, sεdeε ͻbεbͻ (amanfoͻ) kͻkͻ fa Nhyiamu Da no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛda no a wͻbɛpuepue (afiri adaka-mena mu) no, deε εfa wͻn ho no mu biara nni hͻ a ɛsuma Nyankopͻn. Saa Da no tumi ne ahennie no yε hwan dea? Ɛwͻ Nyankopͻn Baako no, Opumpuni a Ɔkorͻn wͻ biribiara soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Saa Da no yεbɛtua deε ͻkra biara nyaeε so ka (pεpεɛpε). Asisie biara nnihͻ wͻ saa Da no mu. Nokorε sε, Nyankopͻn deε Neho yε hare paa wͻ akontabuo no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Bͻ wͻn kͻkͻ fa Ɛda a εrebεn no ho; εberε a akoma a awerԑhoᴐ ahyԑ no ma bεba abɛduru onipa mene mu ama ahini wͻn. Abͻneεfoͻ no nnya yͻnkoͻ anaa otwitwagyefoͻ a ͻbɛtie (wͻn asεm no bi ama wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn Nim hwammͻ a (onipa) ani die, ne deε (onipa) akoma desie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Ɔde nokorε bu atεn, aberε a wͻn (anyame) a wͻfiri N’akyi sufrε wͻn no ntumi mmu atεn biara. Nokorε sε, Nyankopͻn ne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, Ɔno na Ɔhu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻntu kwan wͻ asaase no so nhwε sεdeε wͻn a wͻdii wͻn anim kan no awieeε si wiener ε? Na wͻn ho yε den kyεn (Quraishfoͻ) yi (wͻ tumi ne ahoͻden ne nkwa tenten mu), wͻyεε nsεnkyerεnee (sisii aban tenten) wͻ asaase no so. Nanso Nyankopͻn de wͻn bͻne sͻͻ wͻn mu. Wͻannya obiara amma wammͻ wͻn ho ban wͻ Nyankopͻn nsam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[(Wͻn asotwee no ase ne sε): Wͻn Asomafoͻ no de nkyerεkyerεmu ne nyinasoͻ pefee no brεε wͻn, nanso wᴐpoe. Enti Nyankopͻn sͻͻ wͻn mu. Nokorε sε, Ɔne Ɔhoͻdenfoͻ, N’awerԑtᴐ nso ano yε den papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ampa nso sε: “Yεde Yεn nsεnkyerεnee ne tumi pefee somaa Mose –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Maa no kͻͻ Farao ne Haamaan ne Qaarun (Kora) hͻ. Nanso asεm a wͻkaeε nesε: “Nkonyaayini, Nkontomponi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻde Nokorε no a ɛfiri Yεn nkyεn brεε wͻn no wͻkaa sε: “Monkunkum wͻn a wͻagye adie aka neho no mma mmarima, na moma wͻn mmaa no ntena ase.” Nanso boniayεfoͻ no pͻ a wɔbͻ deε εyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: “Monnyae me ma menkum Mose na ͻnfrε ne Wura no (ma no mεgye no), efirisε mesuro sε anhwε a na wabεsesa mosom no, anaasε ɔbɛyi nsεmmͻne adi wͻ asaase no so“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Mose kaa sε: “Nokorε sε mehwehwε ntwitwagyeε wͻ me Wura Nyankopͻn ne wo Wura Nyankopͻn no hͻ afiri onipa biara a ͻyε ahomasoͻ na ͻnnye Akontabuo Da no nnie no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ɔbarima gyidieni bi a ɔfiri Farao nkorͻfoͻ no mu a ͻde ne gyidie no asuma kaa sε: “Mobɛkum onipa sε waka sε: “Me Wura ne Nyankopͻn nti, na ampa nso sε ͻde nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee firi mo Wura Nyankopͻn hͻ abrε mo?” Sε ͻyԑ nkontomponi a, ne nkontompo no da ͻno ara neso, nasε ͻyε nokwafoͻ nso a, deε ͻrebͻ mo ho kͻkͻ no ho (asotwee) bi bεka mo. Nokorε sε, Onyankopͻn deε Ɔnkyerε obi a ͻyε nsεmͻnedifoͻ, nkontomponi no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Menkorͻfoͻ, εnnε deε ahennie no wͻ mo, mona modi asaase no soͻ. Enti sε Onyankopͻn asotwee no ba yεn so a hwan na ͻbεboa yεn? Farao kaa sε: “Deε mehunu (sε εyε no) na merekyerε mo, na ͻkwan a εtene no na merekyerε mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Nea wagye adie no kaa sε: “Menkorͻfoͻ, nokorε sε, mesuro mamo sε, (asotwee a εtoo) mmusua kuo no bi saa da no sεso (bεto mo) –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Tesε deε εtoo Noa nkorͻfoͻ no ne Aad, ne Samuud, ne wͻn a wͻbaa wͻ wͻn akyi no. Onyankopͻn deε Ɔmpε bͻne mma Nenkoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Enti menkorͻfoͻ, medeε mesuro Afrεfrε (ne osuu) Da no ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ɛda no a mobεdane moakyi adwanee no, monnya ͻgyefoͻ wͻ Nyankopͻn anim. Na obi a Onyankopͻn ayera no no, ɔnnya kwankyerεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yosef dii kan de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee no brεε mo, na moadwen ansi mo pi da wͻ deε ͻde brεε mo no ho kͻpem sε owuiε; mokaa sε: ‘’Onyankopͻn nsoma ͻsomafoͻ biara bio wͻ n’akyi’’. Saa ara na Nyankopͻn ma obia ͻyε nsεmmͻneni na n’adwen nsi no pi (wͻ Onyankopͻn asεm ho no) yera.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgye Nyankopͻn nsεnkyerεnee no ho akyinnyeε wͻ berε a wͻnni nyinasoͻ bi a yεde ama wͻn no, εyε abufusεm kεse wͻ Nyankopͻn ne wͻn a wͻagye adie no hͻ. Saa ara na Nyankopͻn tua obia ͻyε ahomasoͻ tu neho no akoma ano.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Farao kaa sε: ”Haamaan, si aban tenten mame sεdeε mɛnya akwan, -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Akwan a εkͻ soro, na menkͻhwε Mose Nyankopͻn no, medeε medwen sε ͻyε ͻtorofo“. Saa ara na yεmaa Farao dwumadi bͻne yεε n’ani so fε na yεsii no kwan (firii ͻkwan pa no ho). Farao adwen bͻne no amfa mfasoͻ biara amma sε ͻsεeε (na εbaa nesoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Nea wagye adie no kaa sε: “Menkorͻfoͻ, monni m’akyi na mεkyerε mo kwan akͻ kwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Menkorͻfoͻ, nokorε sε, wiase asetena yi deε εyε anigyesεm bi kwa, na nokorε sε Daakye no ne asetena a εwͻ hͻ daa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Obia ɔbɛdi dwuma bͻne bi no, nesεso so akatua pεpεεpε na yεde bɛtua no ka; na obi a ɔbɛdi dwuma pa no nso, sε ͻyε ͻbarima anaasε ͻbaa na ͻyε gyidieni a, saa nkorͻfoͻ no na wͻbεkͻ Soro aheman no mu no, yεbεbͻ wͻn akͻnhoma a ɛnni ano.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Menkorͻfoͻ, adεn na merefrε mo akͻ nkwagyeε mu na morefrε me akͻ egya mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Morefrε me sε mempo me Wura Nyankopͻn na menfa adeε a menni ho nimdeε mmata Neho, abrε nso a merefrε mo akͻ Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Bͻnefakyε Hene no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Akyinyeε biara nni ho sε, deε morefrε me akͻ nehͻ no nni ho kwan sε yesu frε no wͻ wiase ha anaasε Daakye. Yεn nkyi ne Onyankopͻn hͻ. Nokorε sε, nsεmͻnedifoͻ no wᴐne egya no mu nnipa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Mobεkae deε mereka kyerε mo yi, na medeε mede mensεm ama Nyankopͻn. Nokorε sε, Nyankopͻn na Ohunu Nenkoa nom“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn gyee no firii εpͻ a wͻbͻ (tiaa no no) bͻne mu, na asotwee bͻne no twaa Farao nkorͻfoͻ no ho hyiae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Yɛde wͻn ba egya no anim anͻpa ne anwummerε (biara), na Da a dͻnhwere no bɛsie no deε (yεbεka akyerε abͻfoͻ no sε): ” Monfa Farao nkorͻfoͻ no nkͻ asotwee a εyε den paa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Sε wͻregye wͻn ho akyinnye wͻ egya no mu a, wͻn a na wͻnni ahoͻden (wͻ wiase) no bεka akyerε wͻn a wͻyεε ahomasoͻ no sε: “Nokorε sε moakyi na yediiε. Enti montumi nyi egya no mu bi mfiri yεn so? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyεε ahomasoͻ no bεka sε: “Nokorε sε yεn nyinaa wͻ (asotwee no) mu. Nokorε sε Onyankopͻn abu Nenkoa ntam atεn (tenenee).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻn wͻ egya no mu no bεka akyerε egya no so hwεfoͻ no sε: “Monfrε mo Wura Nyankopͻn na ͻngo asotwee no mu kakra mma yεn nnε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Moasomafoͻ no amfa nkyerεkyerεmu pefee no ammrε mo?“ Wͻbεka sε: “Aane!” Wͻbεka sε, εneε monsu mfrε (obi a mopε). Boniayεfoͻ no sufrε deε εyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεbεboa Y’asomafoͻ no ne wͻn a wͻagye adie no ama wͻn adi nkonim wͻ wiase asetena yi mu, εne Ɛda a Adansefoͻ no bɛgyina hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Ɛda no a abͻneεfoͻ no kyεw pa ho mma mfasoͻ mma wͻn no; wͻn so na nnomee no wͻ, na wͻn wͻ asetena bͻne paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεde kwan kyerε no maa Mose, na Yεmaa Israel mma no dii Nwoma no akonnwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[(Na Nwoma no) yε kwankyerε ne afutusεm dema nnipa mu mmadwemmafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Enti si aboterε, nokorε sε Nyankopͻn bͻhyε no yε nokorε, na srε wo mfomsoͻ ho bͻnefakyε, na bͻ wo Wura Nyankopͻn abodin na yi N’ayε wͻ anwummerε ne anͻpa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻgye Nyankopͻn nsεnkyerεnee no ho akyinnyeε aberε a yεnfaa nyinasoͻ biara mmaa wͻn no, hwee nni wͻn akoma mu sε akεsesεm, nanso wͻnnya (deε wͻrehwehwε no). Enti hwehwε Nyankopͻn hͻ ntwitwagyeε. Nokorε sε, Ɔne mpaebͻ Tiefoͻ no, na Ɔno ara nso na Ohunu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, ͻsoro ne asaase mmͻeε no so kyεn nnipa mmͻeε nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Onifirani ne obia ohunu adeε nyε pε, εna wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no ne abͻneεfoͻ no (nso nyε pε). (Nnipa mu) kakraabi na wͻdwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Dͻnhwere no reba a akyinnyeε biara nni ho, nanso nnipa pii nnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Mo Wura Nyankopͻn kaa sε: ”Monsu mfrε Me na Mεgye mo so“. Nokorε sε wͻn a wͻyε ahomasoͻ wͻ Mesom ho no deε wͻbɛwura bonsam gyem wͻ animguaseε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Wayε anadwo ama mo sεdeε mobεgye moahome wͻ mu, εna (Wayε) adekyeε nso (ama mo sεdeε mode) bɛhunu adeε. Nokorε sε Onyankopͻn adom a εwͻ nnipa soͻ no so paa nanso nnipa pii nnyi (Nyankopͻn) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Wei ne mo Wura Nyankopͻn no, Adeε nyinaa Bͻfo no, awurade foforͻ biara nnihͻ gyesε Ɔno nko ara. Na εhen na moredane moho korͻ yi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Saa ara na wͻn a wͻko tia Nyankopͻn nsεnkyerεnee no dane wͻn ho (firi Nyankopͻn Nsεm no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Wayε asaase so asetena ama mo, εna (Wayε) ͻsoro no nso (tesε εdan) nkurusoͻ, εna Ɔnwenee mo, na Ɔnwenee mo fεfεεfε (anaasε ͻnwenee mo yie), εna Ɔde nnepa bͻ mo akͻnhoma. Wei ne mo Wura Nyankopͻn no. Enti nhyira Wura ne Nyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Ɔne Ɔteasefoͻ no, awurade biara nnihͻ gyesε Ɔno nko ara. Enti monfa nokorε ne ahobraseε nsu mfrε no mfa ͻsom ma no. Aseda nyinaa wͻ Nyankopͻn Abͻdeε nyinaa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) ka sε: ”Medeε yɛabra me sε mεsom adeε a mofiri Nyankopͻn akyi sufrε wͻn no wͻ abrε a nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee firi me Wura Nyankopͻn hͻ aba me hͻ; na yɛahyε me sε memmrε me ho ase mma Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ mo firi mfuturo mu ansa na (Ɔreyi mo) afiri ahobaeε nkwa boa mu, ansa na (Ɔreyi mo) afiri mogya a abͻ toa mu, εna afei Ɔmaa mo pue (firii mo maame nom yafunu mu a na moyε) nkwadaa, ansa na morenyin aduru mompanin berε mu, na afei moabͻ nkͻkora (ne mmerewa) na momu bi nso dikan wu (wͻ aberε a wͻmmͻͻ nkͻkora anaa mmerewa) sεdeε mobɛduru εberε a yɛahyε no, na mobεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma nkwa εna Ɔma (abͻdeε a εwͻ nkwa) wuo. Enti sε Ɔhyehyε biribi a, deε Ɔka kyerε (adeε) no ne sε: Yε! na ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Wonhunuu wͻn a wͻko tia Nyankopͻn Nsεm no? Sεdeε wͻdane wͻn ho (firi nokorε no ho)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnnye Nwoma no ne deε Yɛsane demaa Y’asomafoͻ no nnie no, sε εteε biara no wͻbɛhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Ɛberε a dadewεnfoͻ ne dadeε nkͻnsͻnkͻnsͻn begu wͻn kͻn mu no, yεbεtwe wͻn ase akͻ -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Nsuo hyeε mu, na afei yɛakͻhye wͻn wͻ egya no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Afei yεbɛbisa wͻn sε: ”Deε mode bataa (Nyankopͻn) ho no wͻ hen-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[(Deε) mofiri Nyankopͻn akyi no?” Wͻbεka sε wͻn ayera afiri yεn ho kͻ; daabi, kane no na yɛnsu mfrε biribiara. Saa ara na Nyankopͻn yera boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Ɛne sε, modii ahurusie wͻ asaase no so a εnyε ne kwan soͻ, na afei momaa moho so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Monwura Amanehunu gya no apono no mu nkͻtena hͻ. Efie bͻne paa ne wͻn a wͻyε ahomasoͻ no fie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), si aboterε. Nokorε sε Nyankopͻn bͻhyε no yε nokorε. Enti sε Yεde deε yεde ahyε wͻn bͻ no mu bi bεkyerε woͻ, anaasε Yεbεma wo awuo, Yεn hͻ na wͻbεsan aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεsomaa asomafoͻ dii w’anim kan; wͻn mu bi wͻhͻ a Yɛaka wͻn ho abakᴐsεm akyerε woͻ, na wͻn mu bi nso wͻhͻ a Yεnkaa wͻn ho abakᴐsεm nkyerεε wo. Na εmma sε ͻsomafoͻ bi de nsεnkyerεnee bi bεba, gyesε Nyankopͻn ma ho kwan. Enti sε Nyankopͻn ahyεdeε no ba a, nokorε no na yεde bɛbu atεn, na εhͻ no wͻn a wͻdii atorͻsεm akyi no abrε agu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na Wayε nyεmmoa ama mo sεdeε mobεtena wͻn mu bi soᴐ, na wͻn mu bi nso moawe wͻn (nnam).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Monya mfasoͻ (pii) nso firi wͻn so, sεdeε mobεtena wͻn so afa wͻn so aduru mobotaeε a εwͻ moakoma mu, εna nsuo mu hyεn nso a motena mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Ɔrekyerε mo Nensεkyerεnee. Enti Onyankopͻn nsεnkyerεnee no mu deε εwͻ hen na mompε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻntuu kwan wͻ asaase no so nhwεε sεdeε wͻn a wͻdii wͻn anim kan no awieeε si wieeε? Na wͻdͻͻso kyεn wͻn, na wͻn ho nso yε den kyεn wͻn, (wͻyεε) nsεnkyerεne-deε (pii) wͻ asaase no so. Nanso deε wͻn nsa kaeε no ho amma mfasoͻ amma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Ԑberε a wͻn Asomafoͻ no de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee no brεε wͻn no, wͻn ani gyee nimdeε a na wͻn wͻ no ho, na deε wͻdii ho fεw no twaa wͻn ho hyiae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻhunuu Y’asotwee no, wͻkaa sε: “Yɛagye Onyankopͻn nko ara adi, na yɛapo deε yεde bata Neho no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Nanso wͻn gyidie no ho amma mfasoͻ amma wͻn wͻ εberε a wͻhunuu Y’asotwee no. (Saa na) Nyankopͻn kwan a watwa ato hͻ ama nenkoa no (siteε), na εhͻ deԑ na boniayεfoͻ no abrε agu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="41">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Haa – Miim]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Wei yε) Adiyisεm a ɛfiri Ahummͻborͻ Hene Ɔdεεfoͻ Hene no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) Nwoma a yɛakyerεkyerε emu nsεm no mu pefee; Qur’aan wͻ Arab (kasa mu) dema amanfoͻ a wͻnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) anigyesεm ne kͻkͻbͻ (Nwoma). Nanso dodoͻ no ara na atwe wͻn ho (afiri ho) a enti wͻntie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: “Y’akoma wͻ akatasoͻ mu wͻ deε morefrε yεn kͻ no, na akraa nso wͻ y’aso mu, na ntwaremu nso wͻ yε ne wo ntam, enti (kͻso) yε adwuma na nokorε sε yεn nso yεreyε adwuma “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Meyε onipa tesε moara. Yɛayi akyerε me sε, mo Awurade no Ɔyε Awurade Baako, enti monfa kwan tenenee a εkͻ Nehͻ no so, na monsrε Nehͻ bͻnefakyε. Due nka wͻn a wͻde biribi bata Onyankopͻn ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnnyi Zaka no, Daakye no wͻnom ne (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻagye adie na wͻredi dwuma pa no wͻ akatua a εtoͻ ntwa da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Enti nokorε paa sε, moyi Nea Ɔde nna mmienu bͻͻ asaase no boniayε, san de biribi susu no? Abͻdeε nyinaa Wura no ne no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na Ɔyεε mmepͻ de sisii soͻ, na Ohyiraa soͻ, εna Ɔde εnna nnan pεpεεpε hyehyεε εso nnuane no demaa wͻn a wͻbisa (akͻnhoma).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Afei Ɔdanee Neho kͻͻ soro, na εyε wisie, enti Ɔka kyerεε (ͻsoro) ne asaase sε: Mo mmienu monfa ahobraseε mmra, anaa mommra no amemenemfe mu. Wͻkaa sε: ”Yεreba no wͻ ahobraseε mu“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɔde nna mmienu wiee ͻsoro nson; na Oyii ͻsoro no mu biara ahyεdeε kyerεε no. Ԑna Ɔde nkanea siesiee wiase soro no, (san yεε nkanea no) ban bͻ (a yεde pam abonsamfoͻ). Wei yε Otumfoͻ Nimdefoͻ no nhyehyεeɛ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Sε wͻtwi fa so a, εnneε ka sε: “Merebͻ mo asotwee no ho kͻkͻ, asotwee a ԑtesε Aad ne Samuudfoͻ deε no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛberε a asomafoͻ no firi wͻn anim ne wͻn akyi baa wͻn hͻ (bεkaa sε): “Monhwε na moansom obiara gyesε Nyankopͻn nko ara no“. Asεm a wͻkaeε ne sε: “Sε anka Onyankopͻn pε (sε Ɔsoma obi) a anka Ɔsanee Soro abͻfoͻ. Enti yεn deε, deε yεde asoma mo no yεnnye nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Enti Aadfoͻ no yεε ahomasoͻ wͻ asaase no so a wͻnni ho kwan (sε wͻyε). Deε wͻkaeε ne sε: “Hwan na neho yε den kyεn yεn? “Enti wͻnhunuu sε nokorε, Onyankopͻn no a Ɔbͻͻ wͻn no Ɔne Ɔhoͻdenfoͻ a Ɔkyεn wͻn? Na wͻko tiaa Yεn nsεnkyerεnee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Enti Yεsomaa mframa huhuu yunuyunu a ano yε den papaapa baa wͻn so wͻ nna bͻne bi mu, sεdeε Yεbεma wͻn aka animguaseε asotwee no ahwε wͻ wiase ha. Daakye asotwee no bεyε animguaseε paa, na obiara nso mmoa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ nso Yεkyerεε wɔn kwan no, nanso na wͻpε anifira (anaasε ͻyera) kyεn kwankyerε no. Enti ͻsεeε animguaseε asotwee no sͻͻ wͻn mu, εnam deε wͻn nsa kaeε no ho nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Yεgyee wͻn a wͻgye diiε no a na wͻsuro Nyame no nkwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɛda a yεbεboa Nyankopͻn atamfoͻ no ano aka wͻn so akͻ egya no mu no, wͻbεkͻ no akuo akuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Kͻpem sε wͻbεba (asenni bea) hͻ, wͻn aso ne wͻn ani ne wͻn wedeε bɛdi adanseε atia wͻn wͻ dwuma a wͻdiiε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Wͻbεka akyerε wͻn wedeε no sε: “Adεn nti na moredi adanseε atia yεn? ”Wͻn (wedeε no) bεka sε: “Onyankopͻn no a Ͻma biribiara kasa no na Wama yεn akasa. Ɔno na Ɔbͻͻ mo wͻ εberε a edikan no, na Nehͻ na moasan aba no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Moantumi amfa (moho) ansie (wͻ εberε a na moredi dwuma bͻne) sεdeε moaso ne moani ne mo wedeε bɛdi adanseε atia mo, na mmom modwenee sε deε moyε dodoͻ no Nyankopͻn Nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Moadwen (bͻne) a modwen faa mo Wura Nyankopͻn ho no na agu mo asuo anaa asopa mo, enti moabεka berεguofoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti sε wͻbɛnya aboterε a, εneε egya no mu ne wͻn asetena. Sε wͻpε sε wͻyε biribi ma εsͻ (Nyankopͻn) ani a, wͻnnyε (nnipa) a wͻyε biribi ma εsͻ ani (wͻ saa Da no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Na Yɛayi (abonsamfoͻ no) ayͻnkofoͻ ama wͻn (wͻ wiase), enti (abonsamfoͻ no) ma deε εwͻ wͻn anim ne deε εwͻ wͻn akyi no yε wͻn fε. Enti asεm no nokorε no atia wͻn firi Jinn ne nnipa aman-aman a wɔn adi wͻn anim kan atwamu kͻ no mu. Nokorε sε wͻn abrε agu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Deε boniayεfoͻ no kakyerε (wͻn ho) ne sε: “(Sε yεrekenkan) Qur’aan no a monhwε na moantie, (na mmom) monyε dede wͻ mu sεdeε mobεfa (wͻn) soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Enti Yεbεma wͻn a wͻnnye nnie no aka asotwee a ano yε den paa ahwε, na akatua bͻne paa na Yεde bɛtua wͻn deε na wͻyε no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Amanehunu gyem ne Nyankopͻn atamfoͻ no akatua. Emu na wͻbɛnya efie a wͻbεtena mu daa. (Wei yε) akatua ma (wͻn) εnam sε na wͻko tia Nyankopͻn nsεnkyerεnee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnnye nnie no bεka sε: “Yɛn Wura Nyankopͻn, kyerε yεn wͻn a wͻwͻ Jinn ne nnipa no mu a wͻyeraa yεn no na nka yεntiatia wͻn so wͻ yεn nan ase, na yεmmerε wͻn ase korakora “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻka sε: ”Yɛn Awurade ne Nyankopͻn na afei wͻagyina pintinn no, Soro abͻfoͻ sane ba wͻn so (wͻ εberε a wͻrewuo, bεka kyerε wͻn sε): Ɛmma monsuro, na momma mo werε nso nho, na momma moani nnye wͻ Soro aheman no a yɛahyε mo ho bͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Yε ne mo kyitaafoͻ wͻ wiase asetena no mu ne Daakye no nso; na mo wͻ deε mokraa kͻn dͻ biara wͻ (deε morekͻ) hͻ, na deε mobɛbisa biara nso monsa bεka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Wei yε akyεdeε) a ɛfiri Bͻnefakyε Wura, Mͻborͻhunufoͻ Hene no hͻ a yεde som hͻhoͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻwͻ kasa pa kyεn obia ͻfrε (amanfoͻ) kͻ Nyankopͻn hͻ na (saa nipa) no di dwuma pa, na waka sε: “Nokorε meka Muslimifoͻ no ho? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Papa ne bͻne nsε. Fa papa si (bͻne) kwan, na deε na nka ͻtan da wo ne no ntam no, ͻbεyε sε yͻnkoͻ a mobͻ kosua tafereε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɛnyε obiara na ɔbɛnya (saa adom yi), gyesε wͻn a wͻsi aboterε, na εnyε obiara na ɔbɛnya, gyesε obia ͻwͻ kyεfa a εsom bo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Sε naadaasԑm bi firi ͻbonsam hͻ bԑdaadaa wo a, hwehwε ntwitwagyeε firi Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε Ɔne mpaebͻ Tiefoͻ no, na Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Nensεnkyerεnee no mu bi ne: Adesaeε ne adekyeε, ne awia ne bosome. Monhwε na moankoto amma awia anaa bosome, na mmom monkoto mma Nea Ɔbͻͻ wͻn no, sε (εyε nokorε sε) Ɔno nko ara na moresom no ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Sε wͻyε ahomasoͻ a, εneε wͻn a εwͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ no (a wͻne Soro abͻfoͻ no) bͻ no abodin anadwo ne adekyeε na wͻmmerε (ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ne nsεnkyerεnee no nso mu bi ne sε: Wohunu sε asaase awoͻ (anaa ͻpε asi soͻ a mfudeε biara nni soͻ); sε Yɛsane nsuo gu so a, na akanyan no na mfudeε afifi. Nea Ɔnyane (asaase a awuo no) ampa sε Ɔno ara na Ɔbɛnyane awufoͻ no. Nokorε sε Ɔwͻ tumi wͻ biribiara so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻsesa Yεn nsεm no, wͻnsumaa Yεn. Obi a Wusͻreε da no mu yεbεto no atwene egya no mu no na ͻyε, anaasε obi a ͻbεba asomdweε mu noa? Modeε monyε deε mopε. Nokorε sε N’ani tua deε moyε (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻnnye Afutusεm no nnie wͻ εberε a abɛduru wͻn hͻ no (bɛnya asotwee). Nokorε sε (Qur’aan} yε Nwoma a εsom bo na edi mu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Nkontompo ntumi mfiri animu anaa akyire mma mu da. (Ɛyε) Adiyisεm a ɛfiri Onyansafoͻ, Ayɛyie Wura Nyankopͻn no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), asεm a wͻn aka akyerε woͻ biara no, wͻka kyerεε asomafoͻ no a wͻdii w’anim kan no. Nokorε sε wo Wura Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Otumfoͻ a ͻwͻ awerεtͻ a ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Sε Yεyεε Qur’aan no wͻ potͻ kasa bi (mu) a, anka (Makafoͻ no) bεka sε: “Adεn na yɛannyε emu nsεm no pefee (wͻ yεn kasaa mu)? Ɛdeεn (Nwoma na εwͻ) potͻ-kasa (mu) ne (Ɔsomafoͻ a ͻyε) Arabni?” (Nkͻmhyεni), ka sε: (Saa Nwoma yi) yε kwankyerε ne ayaresa (Nwoma) ma wͻn a wͻgye die no. Wͻn a wͻnnye nnie no deε akraa wͻ wͻn asom na wͻn ani afira (wͻ Qur’aan yi ho). Wͻnom ne amanfoͻ no a yεrefrε wͻn firi akyirikyiri no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde Nwoma no maa Mose, nanso nkyinyeε baa mu. Sε εnyε asεm no na adikan wͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ a, anka yɛabu wͻn ntam atεn. Nokorε sε wͻn adwen nsi pi wͻ (Qur’aan yi) ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Obi a ͻyε papa no, ͻyε ma ne ho, na nea ͻyε bͻne no nso etia ͻno ara. Wo Wura Nyankopͻn deε Ɔnni Nenkoa amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Nehͻ nko ara na Dͻnhwere no ho nimdeε no wͻ; aduaba biara a εbɛfri n’abena mu afire, anaa ͻbaa biara a obɛyinsεn anaasε ͻbεwoͻ no, ne (nyinaa) wͻ ne Nimdeε mu. Ԑda a yεbεfrε wͻn (abisa wͻn sε): “Wͻn a na mode wͻn bata Meho no wͻ hen no?” Wͻbεka sε: “Yɛrebͻ Wo amaneε sε (εnnε da yi) yεn mu biara nni hͻ a ɔbɛtumi adi adanseε (sε Wowͻ obi a ͻka Wo ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Deε na kane no wͻsu frε wͻn no ayi wͻn ama, wͻbɛhunu sε wͻnni dwane-kͻbea (biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Onipa (Kaafir’ni) mmrε ho sε ͻsrε papa (firi Nyame hͻ), nanso sε bͻne bi to no a, na n’aba mu abu, na wapa aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, sε Yεma no ka Yεn hͻ ahummͻborͻ bi hwε wͻ akyire yi a ahokyerε bi too no a, nokorε deε ͻka nesε: “Wei firi me ara, na mennye nni sε Dͻnhwere no bεba, na sε yεsan de me kͻ me Wura Nyankopͻn hͻ mpo a, mewͻ papa wͻ Nehͻ. Enti nokorε sε Yεbεbͻ wͻn a wͻyii boniayε no dwuma (bͻne) a wͻdiiε no ho amaneε, na Yɛama wͻn aka asotwee a emu yε duro ahwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Sε Yεde Y’adom bi dom onipa (Kaafirni) a, ͻdane ne ho de neho to neho so, na sε bͻne bi to no a, (εhͻ na) ͻbͻ mpaeε atenten.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Sε moahunu, sε (Qur’aan yi)) firi Nyankopͻn hͻ na monnye nnie a, hwan na ͻwͻ yera mu kyεn obia ͻko tia (nokorε, na saa nipa no ayera kͻ) akyirikyiri? “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Yεbεkyerε wͻn Yεn nsεnkyerεnee wͻ ewiem ne wͻn nnipa dua mu akͻpem sε εbεda adi ama wͻn sε, ampa, (Qur’aan no) ne Nokorε no. Enti εnsom bo sε, nokorε, wo Wura Nyankopͻn di biribiara ho Adanseε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Ampa sε, wͻn adwen nsi wͻn pi wͻ wͻn Wura Nyankopͻn Nhyiamu (Da) no ho? Nokorε sε (Onyankopͻn) atwa biribiara ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="42">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Haa – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ain - Siin - Qaaf]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) sεdeε Nyankopͻn Tumfoͻ, Nyansafoͻ no Yi (Adiyisεm no) ma woͻ no, saa ara na Ɔyi maa wͻn a wͻdii W’anim kan no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ soro ne adeε a εwͻ asaase so nyinaa wͻ no; Ɔne Okokroko no, Ɔne Ɔkεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɔsoro mu reyε apaepae wͻ wͻn apampamu (wͻ N’animuonyam mu), na Soro abͻfoͻ de wͻn Wura Nyankopͻn abodin no bͻ no, wͻsan srε bͻnefakyε nso ma wͻn a wͻn wͻ asaase soͻ no. Nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Wura no, Ɔne Mmͻborͻhunu Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfiri N’akyi fa akyitaafoͻ no, Onyankopͻn ne wͻn Hwεsofoͻ, na (Nkͻmhyεni), wonyε wͻn so hwεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yɛayi Qur’aan wͻ Arab (kasa mu) ama woͻ sεdeε wode bεbͻ Ahenkuro (Maka), ne wͻn a atwa ho ahyia no kͻkͻ, na wobεbͻ (amanfoͻ) kͻkͻ wͻ Nhyiamu da a akyinyeε biara nni ho no ho. (Saa Da no nnipa no mu) fekuo bi bεkͻ Soro Aheman no mu, na fekuo bi nso bεkͻ Amanehunu gya no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn pε a nka Ɔbεyε wͻn (nyinaa) ͻman baako (ama wͻn nyinaa asom ͻsom korͻ), nanso Ɔde obi a Ɔpε wura N’ahummͻborͻ no mu. Na abͻneεfoͻ no deε wͻ’nnya okyitaafoͻ anaa ͻboafoͻ (biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻafiri N’akyi afa akyitaafoͻ? Onyankopͻn nko ara ne Okyitaafoͻ. Ɔno na Ɔma owufoͻ nkwa, na Ɔno na Ɔwͻ tumi wͻ biribiara soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Deε monte moho ase wᴐ ho no, εho atemmuo no wͻ Nyankopͻn hͻ. Ɔno ne Nyankopͻn, me Wura no; Neso na mede meho toͻ, na Nehͻ na medane meho dema.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase Yεfoͻ no, Wayε mo mmienu mmienu (ͻbaa ne ͻbarima) firi mo ara mo mu ama mo, nyεmmoa nso onini ne ͻbedeε, (saa kwan yi) so na Wama mo adͻͻso. Biribiara ntesε Ɔno. Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara no, na Ɔno ara nso na Ɔhu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase so akoradeε safoa wͻ no, Ɔbae N’adom no mu ma obi a Ɔpε, εna Ɔsusu nso (ma obi a Ɔpε). Nokorε sε Ɔne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Wakyerε mu pefee akyerε mo fa Nyamesom no a Ɔde maa Noah ne deε Yɛayi de ama woͻ yi, ne deε Yεde maa Abraham ne Mose ne Yesu. Yεka kyerεε wͻn sε: “Monfa ͻsom no nsi hͻ na monhwε na moanyε mpaepaemu wͻ ho. Ԑyε asεm a εyε den ma abosomsomfoͻ no wͻ deε worefrε wͻn akͻ no. Onyankopͻn yi obia Ɔpε dema Neho, na Ɔkyerε obia Ɔdane neho ba Nehͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Mfitiaseԑ no) na wͻn mu ampaepae kͻpem akyire yi a nimdeε baa wͻn hͻ, εnam ahoͻyaa a εwͻ wͻn mu no nti. Sε εnyε asεm a adi kan afiri wo Wura Nyankopͻn hͻ de ama Ɛberε a yɛahyε no a, nka yɛabu wͻn ntam atεn. Nokorε sε wͻn a wͻbɛdii Nwoma no akonwa wͻ wͻn (a wͻbaa wͻn a wͻdii Nkͻmhyεfoͻ no) akyiri no adwen nsipi wͻ ho koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Enti (Islam som) so na frε (amanfoͻ kᴐ), na gyina pintinn sεdeε yɛahyε woͻ no, na ɛnni wͻn apεdeε akyi, na kasε: “Megye deε Nyankopͻn asane no wͻ Nwoma no mu no di, na yɛahyε me sε menni nokorε wͻ montεm. Onyankopͻn ne yεn Wura, Ɔne monso mo Wura. Yεn nwuma wͻ yεn, monso monwuma wͻ mo. Akyinyeε biara nna yεn ne mo ntam. Onyankopͻn bεboa yεn nyinaa ano, na Nehͻ ne biribiara nkyi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgye Nyankopͻn (anaa Nesom) ho akyinyeε wͻ akyire yi a (amanfoͻ) agye soͻ no, (saa nkorͻfoͻ no) kyεw pa nsi hwee wͻ wͻn Wura Nyankopͻn anim; na abufuo wͻ wͻn so na wͻn wͻ asotwee a ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Ɔde nokorε no asane Nwoma no, εne nsania. Na deεn na εbεkyerε wo sε ebia Dͻnhwere no abεn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnnye nnie no pε (saa Da) no ntεntεm; na wͻn a wͻgye die no nso bͻ hu wͻ ho, na wͻnim yie sε (saa Da no) yε nokorε. Nokorε sε wͻn a wͻgye Dͻnhwere no ho akyinyeε no wͻ ͻyera mu (kͻ) akyirikyiri paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn yε Ayεmyε Hene dema Nenkoa. Ɔbͻ obi a Ɔpε akͻnhoma, na Ɔne Ɔhoͻdenfoͻ no, Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Obi a ͻrepε Daakye akatua no Yεde n’akatua no bͻ ho ma no; na obi a ͻpε wiase akatua no nso Yεde ma no, na ɔnni kyεfa wͻ Daakye no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn wͻ wͻn a wͻde wͻn bata (Nyankopͻn) ho a wͻn ahyehyε ͻsom mmra bi ama wͻn a Onyankopͻn mmaa ho kwan? Sε εnyε sε asεm no (adikan dada) wͻ atemmuo no ho a, anka yɛabu wͻn ntam atεn. Nokorε sε abͻneεfoͻ no wͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[(Atemmuda no) wobɛhunu sεdeε abͻneεfoͻ no bɛsi abͻ hu wͻ deε wͻnsa aka no ho, na (εho asotwee no) bεba wͻn so. Wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no nso wͻ Soro aheman frͻmfrͻm anigye bea no mu. Wͻbɛnya deε wͻpε biara wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ. Wei yε adom kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wei ne bͻhyԑ a Nyankopͻn dehyԑ nenkoa a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa. (Nkͻmhyεni), ka sε: “Memmisaa mo (nsεmpa a mereka kyerε mo no) so akatua, na mmom (deε merehwehwε ne) abusua dͻ. Obi a ɔbɛnya papa no, Yεde papa no bi bεka ho ama no. Nokorε sε Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Ayɛyie Wura “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Anaasε (Nkͻmhyεni), wͻn (a wͻnnye nnie no) ka sε, wabͻ wotirim atwa nkontompo ato Onyankopͻn so? Sε Ɔpε a nka Ͻbɛsi w’akoma ano (ama wo werε afri deε wonim no wͻ Qur’aan yi ho). Onyankopͻn pepa nkontompo na Ɔde Nekasaa ama nokorε agyina. Nokorε Ɔne deε εwͻ akoma mu no ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔgye N’akoa adwen sakra soͻ, εna Ɔde bͻne firie, Ɔnim dwuma a modie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ɔtie wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no sufrε, na Ɔde N’adom no bi ka wͻn ho. Boniayεfoͻ no deε wͻbɛnya asotwee a ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn rebae N’akͻnhoma mu paa ama Nenkoa a, anka wͻbεte atua wͻ asaase so, na mmom Ɔsane no nkakra nkakra (dema wͻn) sεdeε Ɔpε. Nokorε sε Onim Nenkoa yie, na Ɔhu wͻn nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔsane nsuo wͻ akyire yi a wͻn aba mu abuo, na Wahwete N’ahummͻborͻ (ama Nenkoa). Ɔne Okyitaafoͻ, Ɔne Ayɛyie Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Nensεnkyerεnee no bi ne ͻsoro ne asaase mmͻeε, εna (ͻsoro ne asaase no) mmienu no so Ɔde abͻdeε ahwete wͻ soͻ. Ɔwͻ ho tumi sε, Ɔpε a Ɔbεboa wͻn ano (wͻ wͻn wuo akyi).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Mmusuo a εbεto mo biara no gyina dwuma a monsa adie so, na pii mpo Ɔde kyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Montumi nsi (Nyankopͻn nhyehyεε) ho kwan wͻ asaase so, na Onyankopͻn akyiri no monni okyitaafoͻ anaasε ͻboafoͻ (biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Nensεnkyerεnee no bi nso ne nsuo mu hyεn a εwͻ ɛpo so tesε mmepͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Sε Ɔpε a ͻbεma mframa no agyina na wͻn atεm dinn a wͻn nkeka wͻn ho koraa wͻ ɛpo no so. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ wei mu dema obia ɔsi aboterε na ɔyi (Nyame) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Anaasε (Ɔpε nso a) Ɔbεma wͻn amem εnam dwuma a wͻn nsa adie ho nti; Ɔde pii mpo kyε;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgye Yεn Nsεm no ho akyinnyeε no bɛhunu sε dwane-kͻbea biara nni hͻ ma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti deε yεde ama mo biara no yε wiase asetena mu akͻnhoma, na deε εwͻ Nyankopͻn hͻ no, εno na εyε paa, na εno nso na εwͻ hͻ daa dema wͻn a wͻagye adie, na wͻn Wura Nyankopͻn so na wͻde wͻn ho toͻ-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻtwe wͻn ho firi bͻne akεseε ne akohwi bra ho, na sε wͻn bofu mpo a, wͻde kyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻgye wͻn Wura Nyankopͻn frε no soͻ, na wͻfrε Nyame wͻ ne berε mu, na wͻn dwumadie (biara no wͻtena ase) kyerε wͻn adwen wͻ ho, na akyεdeε a Yεde akyε wͻn no wͻyi mu bi dema.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a sε obi redi wͻn amim a (wͻngo wͻn ho mma saa nipa no, na mmom) wͻbͻ wͻn ho ban.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Bͻne akatua ne bͻne no ara sεso; na mmom obi a ͻdebεkyε na wayε papa no, n’akatua wͻ Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε (Onyankopͻn) mpε abͻneεfoͻ no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Obia ͻbͻ ne ho ban wͻ εberε a obi adi no amim no, saa nkorͻfoͻ no deε εnsεsε yεfa kwan bi so tia wͻn (anaa yɛbɔ wͻn soboɔ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Wͻn a) εkwan wͻ hͻ (sε yɛbɔ wͻn soboɔ) ne wͻn a wͻdi amanfoͻ amim na wͻdi bͻne wͻ asaase no so a ɛnni ho kwan sε wͻyε (saa). Saa nkorͻfoͻ no na wͻbɛnya asotwee yaaya no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Nokorε sε obi a ɔbɛnya aboterε na ͻde bͻne afirie no, nokorε sε εno ne dwumadie a edi mmu (a Onyankopͻn pε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Obi a Nyankopͻn ayera no no, ɔnni okyitaafoͻ (biara) wͻ N’akyi. Wobεhunu abͻneεfoͻ no wͻ εberε a wͻbɛhunu asotwee no sε, wͻreka sε: ”Enti εkwan biara nni hͻ a yεde bεsan (akͻ wiase bio)?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Wobɛhunu sε yεde wͻn aba (egya no) anim na wͻreberε wͻn ho ase wͻ animguaseε mu, na wͻde wͻn ani to rehwε (egya no) sie. Wͻn a wͻagye adie no bεka sε: ”Nokorε sε berεguofoͻ no ne wͻn a wͻahwere wͻn ho ne wͻn abusuafoͻ wͻ Wusͻreε da no. Nokorε sε abͻneεfoͻ no wͻ asotwee a εwͻ hͻ daa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Wͻnnya okyitaafoͻ a ͻbεboa wͻn wͻ Onyankopͻn akyi. Na obi a Nyankopͻn bεyera no no (saa nipa no) nni ͻkwan (kyerε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Monnye mo Wura Nyankopͻn frε no so ansa na Ɛda bi a ɛfiri Nyankopͻn hͻ a akwansideε biara nni ho no aba. Saa Da no monni dwanekͻbea biara; na monni (tumi bi a modebεka sε) Mompene (asotwee a yεde bεma mo no) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), sε wͻtwe wͻn ho (firi Nokorε no) ho a, Yɛansoma wo sε bεyε wͻn so wεnfoͻ. W’adwuma ne sε wobεbͻ Asεm no ho dawuro. Nokorε sε, sε Yεma nnipa ka ahummͻborͻ bi firi Yεn hͻ hwε a na n’ani agye ho, sε mmusuo bi nso to wͻn wͻ dwuma a wͻn adi ato wͻn anim no ho nti a, (εhͻ na wobɛhunu sε) nokorε, onipa yε boniayεni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na ͻsoro ne asaase so ahennie wͻ no. Ɔbͻ adeε a Ɔpε. Ɔde ͻba baa kyԑ obi a Ɔpε, εna Ɔde ͻba barima nso kyԑ obi a Ɔpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Anaasε Ɔde mmaa ne mmarima kabom (dekyε obi a Ɔpε); obi a Ɔpε nso Ɔyε no bonini. Nokorε sε Ɔne Onimdefoͻ, Ɔne Otumfoͻ a Ɔhyehyε biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn nkasa nkyerε onipa gyesε Ɔdefa Adiyisεm so, anaasε ntwaremu bi akyi, anaasε Ɔsoma Bͻfoͻ wͻ Netumi mu ma no bɛyi deε Ɔpε no kyerε no. Nokorε sε Ɔne Otumfoͻ a Ɔkorͻn, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yεnam Yεn tumi so ayi Honhom no (Qur’aan) ama woͻ. Na nka wonnim deε yεfrε no Nwoma no, anaasε gyidie. Na mmom Yɛayε Qur’aan yi nhyerεnee, Yεde kyerε Yεn nkoa no mu nea Yεpε kwan. Nokorε sε wo kyerε (amanfoͻ) kwan kͻ kwan tenenee no so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn a ͻsoro ne asaase wͻ no no kwan no so. Nokorε sε Onyankopͻn hͻ na nsεm nyinaa san kͻwie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="43">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Haa – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mede Nwoma no a εda (biribiara) adi pefee no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε, Yɛayε Qur’aan no wͻ Arab kasa mu sεdeε mobεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Efiri Nwoma (nyinaa) Maame (Lawhul- Mah’fuuz) a εwͻ Yεnkyεn no mu, (Nwoma a) yɛamaso paa, adwen ne nyansa ahyε mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Enti Yɛnyi afutuo no mfiri mo so εnam sε moyε nnipa bͻnefoͻ nti?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεfoͻ dodoͻ sεn na Yεsomaa wͻn baa tetefoͻ no hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni a ᴐbaa wᴐn hᴐ biara gyesε wͻdi ne ho fεw.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Yɛasεe wͻn a wͻyε den sen wͻn wͻ ahoͻden mu; na tetefoͻ no mfatoho adi wͻn anim kan atwam kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Sε wobisa wͻn nso sε: “Hwan na ͻbͻͻ soro ne asaase a? “Wͻbεka sε: “Otumfoͻ Onimdefoͻ no na Ɔbͻeε”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ) no a, Wayε asaase de asε hͻ atrε mu ama mo, ayε akwan atoto mu sεdeε mobɛhunu kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn) no a Ɔsane nsuo firi soro sεdeε εsε, na Yεde nyane asaase a awuo; saa ara na mo nso mobɛpue (afrii adakamena mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ) no a Ɔbͻͻ biribiara mmienu mmienu, εna Wama mo nsuom hyεn ne nyεmmoa a moforo (tena wᴐn soᴐ),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Sεdeε mobεtena wͻn akyi, na afei mobεkae Onyankopͻn adom wͻ εberε a mote so pintinn no na moaka sε: “Kronkron Hene ne Nea Wabrε wei ase ama yεn, na anka (yεn ara yεn mmͻdemmͻ mma) yɛntumi nnya.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nokorε sε yɛ’Wura Nyankopͻn hͻ na yεbεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nanso wͻde kyεfa bi a εwͻ no ama Nenkoa no mu bi. Nokorε sε onipa yε boniayεni pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Anaasε Onyankopͻn Ayi mmaa (ama Neho) wͻ deε Wabͻ no mu, εna Wayi mmarima ama mo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nanso sε yεbͻ wͻn mu bi amaneε wͻ adeε a ͻdema Nyankopͻn no sεso (sε neyere awo ͻbaa) a na n’anim ayε kusuu (wamuna tumm), na nebo afu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Anaasε deε yεde afεεfεdeε asiesie no a sε akyinnyeε ba a, ɔntumi nkasa nkyerεkyerε mu no (na mode no toto Onyankopͻn ho)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[(Abosomsomfoͻ no) ayε Ahummͻborͻ Hene asomfoͻ Soro abͻfoͻ no nso mmaa. Wͻahunu (Soro abͻfoͻ no) bͻsuo (pεn a enti εma wͻkyerε sε soro abͻfoͻ yε mmaa)? Yεbεtwerε wͻn adanse-kunumu no, na yɛbɛbisa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Deε wɔka ne sε: “Sε Ahummͻborͻ Hene no pε a anka yεnsom wͻn”. Wͻnni wei ho nimdeε, atorͻsεm na wͻdie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Anaasε Yɛadi kan ama wͻn nwoma bi a wͻgyina soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Daabi; Deε wͻka ne sε: “Yεbεtoo yεn agyanom wͻ (saa) kwan no so, na wͻn anammͻn so na εkyerε yεn kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Saa ara na kͻkͻbͻni biara a Yɛdii kan somaa no dii w’anim kan wͻ kuro bi soͻ no, emu adefoͻ no kaa sε: “Nokorε sε yεbεtoo y’agyanom wͻ (saa) kwan (yi) so na wͻn anammͻn so na yεdi akyire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Kͻkͻbͻni no) kaa sε: “Na sε mede deε εtene kyεn deε mobεtoo no mo agyanom hͻ no brε mo mpo a?“ Wͻbuaa sε: “Yεdeε yεnnye deε yεde asoma mo no nni “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Enti Yɛtuaa wͻn so ka; na hwε sεdeε wͻn a wͻannye (Nokorε no) annie no awieeε si wieeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Abraham ka kyerεε n’agya ne nenkorͻfoͻ no sε: ”Medeε matwe me ho afiri deε mosom no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Gyesε Nea Ɔbͻͻ me, efirisε Ɔno na Ɔbεkyerε me kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ɔyεε (saa kasa) no nsɛnnahɔ demaa nenkyiri mma sεdeε wͻbεsan (akͻ mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Aane, Memaa saa nkorͻfoͻ no ne wͻn agyanom gyee wͻn ani kͻpem sε Nokorε no ne Ɔsomafoͻ a ͻda (nsεm no) adi pefee no baa wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Nokorε no baeε no wͻkaa sε : “Wei deε εyε nkonyaa anaa naadaasεm, na yεn deε yεnye nni“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: “Adεn nti na yɛansane saa Qur’aan yi amma onipa a odi mu wͻ nkuro mmienu no mu (Maka ne Taif)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Wͻn na wͻkyekyε wo Wura Nyankopͻn Ahummͻborͻ no? Yεn na Yεkyekyε wͻn wiase asetena mu akͻnhoma no mu ma wͻn, εna Yεpagya ebinom kyεn ebinom wͻ gyinaberε mu sεdeε ebinom bεfa ebinom ama wᴐn ayε adwuma ama wᴐn. Na wo Wura Nyankopͻn ahummͻborͻ no yε kyεn (wiase ahonyadeε a) wͻreboaboa ano no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Sε εnyε sε anhwε a nnipa nyinaa abεyε nnipa korͻ (anaasε wͻn nyinaa adwen bεtwe akosi wiase afεεfεdeε so) a, anka Yεbεma wͻn a wͻyi Ahummͻborͻ Hene no boniayε no afie nkurusoͻ ayε dwetε, na n’atwedeε a yεde forͻ no nso (ayε dwetε saa ara),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ne wͻn afie apono ne wͻn mpa a wͻdeda soͻ nso (ayε dwetε)-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ne sika kͻkͻͻ. Wei nom nyinaa yε wiase asetena mu anigyedeε, na Daakye no deε, εwͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ dema Nyame-surofoͻ no (nko ara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Obi a ͻtwe ne ho firi Ahummͻborͻ hene no nkaekaeε ho no, Yεde no ma ͻbonsam ma ͻfa no yͻnkoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (abonsamfoͻ no) si wͻn kwan, na wͻn adwen yε wͻn sε wͻanya kwankyerε]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[(Ɔbεkͻso saa ara) akosi sε ͻbεba Yεn hͻ, (saa berε no na) ͻbεka sε: ”Mɛnya a anka me ne wo (nipa bͻneni no) ntam kwan aware sεdeε apueε ne atͻeε (ntam tenten siteε); enti ͻyͻnko bͻne paa ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Moyεε bͻne yi deε, ԑnnԑ da yi nokorε sε, kyε a mobεkyε asotwee no mu no ho mma mfasoͻ mma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wobɛtumi ama ͻsosifoͻ ate asεm, anaa watene onifrani a ͻwͻ yera mu kͻ akyirikyi paa no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Enti sε Yɛyi wo firi hͻ mpo a, nokorε sε Yεbɛtua wͻn bͻne no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Anaa nso sε Yεbεma wo (atena ase) ahu deε Yɛahyε wͻn ho bͻ no; na εyε nokorε sε Yεwͻ wͻn so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), sͻ Adiyisεm a Yɛayi ama woͻ no mu yie; nokorε sε, wo wͻ kwan tenenee so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Qur’aan yi) yε afutusεm ma wo ne wo nkorͻfoͻ, na yεbɛbisa mo (εho asεm).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Bisa Asomafoᴐ no a Yԑsomaa wᴐn maa wᴐdii w’anim kan no sε: “Yɛfirii Mmͻborͻhunufoͻ Hene no akyi yεε anyame bi maa wͻn sε wͻnsom wͻn anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde Yεn nsεnkyerεnee somaa Mose maa no kͻͻ Farao ne nenhemfo hͻ, na ͻka kyerεε wͻn sε: “Meyε abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no Somafoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Nanso εberε a ͻde Yεn nsεnkyerεnee no brεε wͻn no, hwε! wͻseree (Yεn nsεnkyeεnee no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nsεnkyerεnee a Yɛyi kyerεε wͻn (akyire yi) biara no, na εso kyεn ne nua (nsεnkyerεnee dada a edii kan no); na Yεde asotwee sͻͻ wͻn mu sεdeε wͻbεsan wͻn akyi (afiri kwan bͻne so aba kwan pa no soͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Asεm a wͻka kyerεε (Mose) ne sε: “Nkonyaayini, frε wo Wura Nyankopͻn ma yεn sεdeε Ɔne wo bͻhyε kyerε no. Nokorε sε yεbεfa tenenee (kwan no) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nanso εberε a Yɛyii asotwee no firii wͻn soͻ no, hwε! wͻbuu bͻhyε no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Farao bͻͻ no dawuro wͻ nenkorͻfoͻ no mu, ͻkaa sε: “Ɛnyε me na Misirim ahennie no ne saa nsubͻnten a εnenam m’ase yi wͻ me? Enti monhunu anaa?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Menyε nkyεn (Mose) wei, animguaseε (nipa) yi a ɔntumi nkasa pefee yi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Adεn na yεmma no sika kͻkͻͻ nkapo, anaasε Soro abͻfoͻ mma mmεka ne ho ne no nto santen?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[(Farao) yε maa ne nkorͻfoͻ no faa (asεm kεseε) no agodisεm, enti wͻyεε sotie maa no. Nokorε sε na wͻyε nkorͻfoͻ a wͻyε nsεmͻnedifoͻ paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻhyεε Yεn abufuo no Yɛtuaa wͻn bͻne no so ka, na Yεmaa nsuo faa wͻn nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Na Yεyεε wͻn nsεnnahͻ ne mfatoho de maa nkyiri mma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Ɛberε a yεbͻͻ Mar’yam ba (Yesu) din yεε mfatoho no, hwε sε na wo nkorͻfoͻ no de anigyeε reyε dede.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Y’abosom no mmom na εyε anaa sε ͻno (Yesu)? Ɛnyε hwee ho nti na wͻyԑԑ saa mfatoho yi kyerԑԑ woᴐ, na mmom akyinnyeε nti. Aane, wͻyε nkorͻfoͻ bi a wͻyε akyinnyegyefoͻ paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[(Yesu) gyinaberε ara ne sε ͻyε (Onyankopͻn) akoa a Yεde Y’adom dom no na Yεde no yεε mfatoho maa Israel mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a nka Yεbεma mo mu bi ayԑ Soro abͻfoͻ asi moanan mu wͻ asaase so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Nokorԑ sԑ ͻno anaa ԑno ne dɔnhwere no nimdeε ho nsεnkyerεnee, enti monhwε na moamma moadwen annyε mo ntanta wͻ ho na monni m’akyi. Wei ne ͻkwan tenenee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Na momma ͻbonsam nsi mo kwan; nokorε sε ͻyε motamfo pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Ԑberε a Yesu de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee baeε no ͻkaa sε: “Nokorε mede adwen (anaasε nyansa) abrε mo, na merebεkyerε mo nneεma bi a monte moho ase wͻ ho no ho. Enti monsuro Nyankopͻn na monyε sotie mma me “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Onyankopͻn na Ɔyε me Wura εna Ɔyε monso mo Wura, enti monsom no. Wei ne ͻkwan tenenee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Nanso wͻn mu mmusua kuo no mu kyekyɛɛeɛ. Enti due nka wͻn a wͻyε bͻne no wͻ asotwee yaaya da no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Enti deε wͻretwεn ara ne sε Dͻnhwere no bεba wͻn so mpofirim wͻ abrε a wͻnnim?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Saa Da no ayͻnkofoͻ bεdane atamfoͻ ama wͻn ho wͻn ho, gyesε Nyamesurofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε agyidiefoͻ no sε): “Menkoa, suro biara nnihͻ dema mo Ɛnnε da yi, na mowerε nso nho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[(Menkoa no a) na wͻgye Yεn Nsεm no die a na wͻyε Muslimifoͻ, brε wɔn ho aseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[“Mone moyerenom monfa anigyeε nwura Soro aheman no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Sika nyowa ne nkuruwa bɛtwa wͻn ho ahyia; ͻkra akͻnnͻdeε ne deε εyε anii fε biara bi wͻ mu; na emu na mobεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Wei ne Soro aheman no a εnam dwumadie a modiiε no ho nti yεbεma mo adi adeε wͻ mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Mowͻ nnuaba pii wᴐ mu, na emu na mobɛdidie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Nokorε sε abͻneεfoͻ no bεtena Amanehunu gya asotwee mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Yεngo (asotwee no) mu mma wͻn koraa, na emu na wͻbɛnya abamu buo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Ɛnyε Yεn na Yɛdii wͻn amim, na mmom na wͻyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Wͻbɛsu (afrε ͻbͻfoͻ a ͻhwε Egya no soͻ no sε): “Maalik, Mawo Wura Nyankopͻn nku yεn prεko.” (Maalik) bεka akyerε wͻn sε: “Mobεtena mu afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεde Nokorε no abrε mo, nanso mo mu pii kyiri Nokorε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Anaasε (Qurashfoͻ), moabͻ (Me Nkͻmhyεni no ho) pͻ bͻne bi anaa? Ɛneε Yεn nso Yɛafa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[Anaasε (abͻneεfoͻ no) dwen sε Yεnte wͻn nsumaeε mu ne wͻn kokoa mu agyinatuo no mu nsεm anaa? Daabi, Y’asomafoͻ wͻ wͻn hͻ a wͻretwerε (biribiara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Sε Ahummͻborͻ Hene no wͻ ba a, εneε me ne asomfoͻ no nea odi kan”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Kronkron Hene ne ͻsoro ne asaase Wura Nyankopͻn, Tumi Ahennwa Wura no Ɔkorͻn, so kyεn deε wͻde susu no no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), wodeε gyae wͻn ma wͻnkeka nsεm hunu na wͻnni agorɔ nkosi sε wͻbɛhyia wͻn Da no a yɛahyε wͻn ho bͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Ɔno ne Nyankopͻn wͻ soro, na Ɔno ara nso ne Nyankopͻn wͻ asaase so, na Ɔne Onyansafoͻ no, na Ɔno ara nso ne Onimdefoͻ no a Ɔnim biribiara no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[Nhyira ne Nea ͻsoro ne asaase so, ne deε εwͻ mfimfii (nyinaa) ahennie wͻ no no, na Ne hͻ na Dͻnhwere no ho nimdeε no wͻ; na Ne hͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfiri N’akyi su frε wͻn no nni ntwitwagyeε ho tumi, na mmom gyesε wͻn a wͻdi Nokorε no ho adanseε no, na wͻnim (sɛ Nyankopɔn yɛ baako ampa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Sε wobisa wͻn sε: “Hwan na Ɔbͻͻ wͻn a, wͻbεka sε: “Nyankopͻn”. Adεn na afei wͻretwe wͻn ho (firi Nokorε no ho)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) suu nesε: “Me Wura Nyankopͻn, weinom yε nkorͻfoͻ a wͻnnye nnie;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), Dane woho firi wͻn ho na ka sε: “Asomdwoeɛ.” Na εnkyε wͻbɛhu (nokorɛ a ɛwɔ mu biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="44">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Haa – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mede Nwoma no a εda (biribiara) adi pefee no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε, Yɛsanee (Qur’aan) no wͻ nhyira anadwo (Lailatul Qadr) no mu. Nokorε sε Yεn na Yεbͻ (nnipa) kͻkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Saa anadwo no) mu na yεtoto dwumadie a edi mu biara ho ntotoeε-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ahyεdeε a ɛfiri Yεn hͻ. Nokorε sε Yεn na Yεsoma Asomafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) ahummͻborͻ firi wo Wura Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε Ɔne Otiefoͻ no a Ɔte biribiara no, na Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase ne deε εwͻ mfimfini Wura no, sε moadwen si mo pi ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno nko ara, Ɔma nkwa εna Ɔkum; (Ɔne) mo Wura Nyankopͻn ne moagyanom tetefoͻ no nso Wura Nyankopͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Aane, wͻn adwen nsi wͻn pi, εna wͻredi agorͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Enti twεn εda no a wisie kumoo a εda adi pefee bεba ewiem no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ɛbεkata nnipa so. (Boniayεfoͻ no bεka sε): “Wei yε asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[YɛWura, yi asotwee no firi yεn so, Nokorε sε (afei deε) yεyε agyediefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Afutuo bεn bio, wͻ ԑberε a Ɔsomafoͻ aba wͻn hͻ rekyerεkyerε biribiara mu pefee,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nanso wͻdane wͻn ho firi ne ho, na wͻka sε: obi na ɛkyerε no, ͻyε bͻdamfoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛbɛyi asotwee no (kakra). Nokorε sε mobεsan akͻ (mo bͻne no) mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yεbεpari asͻ (wͻn) mu nsͻdene no, nokorε sε Yεbɛtua wͻn bͻne no so ka]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεsͻͻ Faro nkorͻfoͻ a wͻdii wͻn anim kan no hwεɛe; na Ɔsomafoͻ Onimuonyamfoͻ no baa wͻn hͻ-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[(Bεka kyerεε wͻn) sε: ”Fa Onyankopͻn nkoa no ma me“. Nokorε meyε Ɔsomafoͻ nokwafoͻ ma mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na monhwε na moamma mo ho so wͻ Nyankopͻn so. Nokorε sε mede tumi anaa nyinasoͻ pefee paa abrε mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Mehwehwε ntwitwagyeε firi me Wura ne mo Wura Nyankopͻn no hͻ sε monsi me aboͻ nku me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Sε monnye me nni a monyae me komm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Enti (Mose) su frεε ne Wura Nyankopͻn sε: “Saa nkorͻfoͻ yi yε nnipa bͻnefoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[(Onyankopͻn ka kyerεε Mose sε}: “Fa Menkoa no nante anadwo, nokorε sε (Farao ne ne dͻm no) be ti mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Sε wo ne wo nkorͻfoͻ twa nsuo no wie a) gyae ͻpo a ayε dinn na emu akyekyε no, Nokorε sε, (Farao ne nenkorͻfoͻ) yε εdͻm a nsuo bεfa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Turo ne asutire dodoͻ sεn na wͻgyaaε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ne mfuo ne adan pa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ne nnepa a na wͻn anigye ho no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Saa na εteε. Yεmaa nnipa foforͻ bεtenaa wͻn anan mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Enti ͻsoro ne asaase ansu wͻn, na yɛamma wͻn berε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεgyee Israel mma no firii animguaseε asotwee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[(Yεgyee wͻn) firi Farao nsam. Nokorε sε na ͻyε ahomasoͻ, na ͻka nsεmmͻnedifoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεde nimdeε yii (Israel mma) no maa wͻkyεn amansan no nyinaa (wͻ Mose berε so)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Yεmaa wͻn nsεnkyerεnee nso a nsͻhwε pefee wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nokorε sε saa nkorͻfoͻ (Quraishfoͻ) yi ka sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[“Ɛno ara ne yɛwuo a edi kan no, na yɛnnyane yεn mfiri owuo mu bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Sε moyε nokwafoͻ ampa (sε yεbεsan anyane yεn afiri owuo mu bio a) εneε momfa y’agyanom (a wͻn awuo no) mmra”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ yi na εyε, anaasε Tubbafoͻ no, ne wͻn a wͻdii wͻn anim kan noa? Yεsεee wͻn (nyinaa) efirisε nokorε, na wͻyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ɛnnyε agodie nti na Yεbͻͻ ͻsoro ne asaase ne deε εwͻ mfimfii no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Yɛammͻ ne mmienu wͻ (agorͻ so) na mmom nokorε nti, nanso wͻn mu pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Aseni Da no yε εberε a yɛahyε ama wͻn nyinaa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) Da a adamfoͻ ho mma mfasoͻ mma adamfoͻ bi, na wͻnnya mmoa nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Gyesε obia Nyankopͻn ahu no mmͻbͻ. Nokorε sε Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, dua Zaquum,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Yε abͻneεfoͻ no aduane.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Ɛtesε yaawa a yɛanane; ehuru wͻ (wͻn) yafunu mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Tesε nsuohyeε a εrehuro.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε Abͻfoͻ aniεdenfoͻ no sε): “Monyere no ntwe n’ase nkͻto Amanehunu gya no mfinfii;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Na afei monhwie nsuohyeε asotwee ngu ne tiri so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[“Ka hwε, (na w’adwen yε wo sε) wo ne otumfoͻ nimuonyamfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wei na na moadwen nsi pi wͻ ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyamesurofoͻ no wͻ baabi a ahotᴐ wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Wͻ Aheman ne nsubͻnten mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Wͻfirafira serekye kyeme ntomapa duuduro bi ma wͻn anim kyerε wͻn ho wͻn ho anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Saa (na εbεyε). Na Yεde mmaa ahoͻfεfoͻ a wͻn ani-mma akεse-akεse bεka wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wͻde ahotᴐ bεfrε aduaba biara a (wͻpε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Wͻnka owuo nhwε (bio), gyesε owuo a edii kan no (ara), na Ɔbεbͻ wͻn ho ban afiri Amanehunu gya no asotwee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[(Wei yε) adom a efiri wo Wura Nyankopͻn hͻ. Ɛno ne nkonimdie kεseε paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛama (Qur’aan yi) ayε mmrε wͻ wo kεterεma so sεdeε wͻbεkae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Enti wodeε twεn; nokorε sε wͻn (nso) retwεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="45">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Haa – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nwoma yi mu Adiyisεm no siane fri Onyankopͻn, Otumfoͻ Nyansafoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ ͻsoro ne asaase so de ma agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nsεnkyerεnee san wͻ sεdeε yɛsi bͻͻ mo, ne mmoadoma a Wama wͻn ahwete (wͻ asaase soͻ no) mu ma amanfoͻ a wͻgye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nsεnkyerεnee nso wͻ adesaeε ne adekyeε a εbͻ abira, ne deε Onyankopͻn siane firi soro a εyε akͻnhoma a Ɔde bɛnyane asaase wͻ ne wuo akyi, ne mframa a edi adaneadane no mu ma amanfoͻ a wͻn wͻ nteaseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), woi nom yε Onyankopͻn nsεm a yεrekenkan kyerε wo wͻ nokorε mu. Enti Onyankopͻn ne Ne nsεnkyerεnee akyi no asεm bεn bio na wͻbεgye adie?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Na due nka nkontomponi, bͻneni biara-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Onipa) a ͻte Nyankopͻn nsεm sε yεrekenkan nanso ͻtͻ kͻso yε akεsesεm sεdeε ͻnteeε. Enti fa asotwee yaaya no bͻ (saa nipa no) anohoba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Sε ɔnya nimdeε bi firi Yεn Nsεm no mu a, ͻde di fεw. Saa nkorͻfoͻ no na animguaseε asotwee no bεyε wͻn dea no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Amanehunu gya da wͻn anim, na deε wͻanya no ensi wͻn hwee, na deε wͻn afri Nyankopͻn akyi de wͻn ayε akyitaafoͻ no nso (ho mma mfasoͻ mma wͻn), na wͻn wͻ asotwee a εsoo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Qur’aan) woi yε kwankyerε (Nwoma); na wͻn a wͻnnye wͻn Wura Nyankopͻn Nsεm no nnie no, wͻn wͻ asotwee bͻne a εyε ya papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na Wabrε ͻpo ase ama mo, sεdeε nsuom hyεn bεnante so wͻ Ne tumi mu, ne sεdeε mobεhwehwε N’adom, ne sεdeε mobɛyi (no) ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛna Wabrε deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so (nyinaa) ase ama mo, ne nyinaa firi Ne hͻ. Nokorε sε nsεnkyerεnee wͻ woi nom mu ma amanfoͻ a wͻkaekaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka kyerε wͻn a wͻagye adie no sε: “Wͻnfa wͻn a wͻn ani nna Nyankopͻn Nna no soͻ no bͻne nkyε wͻn, sεdeε Ɔbɛtua amanfoͻ bi dwuma a wͻdiiε no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Obia ͻbɛdi dwuma pa no εwͻ ͻno ara kraa, na obi nso a ͻbɛdi dwuma bͻne no nso etia ͻno ara kraa; na εno akyiri no, mo Wura Nyankopͻn hͻ na mobεsan akͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde Nwoma ne atemmuo ne nkͻmhyε maa Israel mma no, na Yεde adepa bͻͻ wͻn akͻnhoma na Yεmaa wͻn so kyεn amansan no nyinaa (wͻ saa berε no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Yεmaa wͻn ahyԑdeԑ no nso ho nkyerεkyerεmu. Na ntotoo biara nni wͻn mu kͻpem akyire yi a wͻnyaa nimdeε, εnam ahoͻyaa a εda wͻn ntεm no nti. Nokorε sε wo Wura Nyankopͻn bɛbu wͻn ntεm atεn Atemmuda wͻ deε wͻnte wͻn ho ase wͻ ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Afei (Nkͻmhyεni), Yεde wo sii ͻsom no ahyԑdeԑ no ho mmra kwan pefee no so. Enti di akyire, na hwε na w’anni wͻn a wͻnnim no apεdeε akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn ho mma mfasoͻ biara mma wo wͻ Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε abͻneεfoͻ no yε akyitaafoͻ ma wͻn ho wͻn ho. Na Onyankopͻn nso ne Nyamesurofoͻ no Kyitaafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[(Qur’aan) woi yε anibue (Nwoma) de ma adasamma, na εsan yε kwan kyerε ne ahummͻborͻ de ma amanfoͻ a wͻgye die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn a wͻdi bͻne no dwen sε Yεbεyε wͻn tesε wͻn a wͻagye adie na wͻredi dwuma pa no; sε wͻn nkwa nna mu ne wͻn wuo mu bεyε pε? Bͻne mu paa na wͻbu atεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn de nokorε na abͻ ͻsoro ne asaase, sεdeε ͻkra biara bɛnya n’akatua wͻ deε ͻyͻeε ho, na yɛnni wͻn amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wonhunuu nea wafa n’apεdeε ayε ne nyame no? Onyankopͻn Nim (saa nipa no), na ɔgyae no ma no yera, na Ɔsi n’aso ne n’akoma na Ɔde akatasoͻ kata n’ani. Na hwan na ɔbɛfiri Nyankopͻn akyi atene (saa nipa) no? Adεn monnwen anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: ”Hwee nni hͻ bio ka yεn wiase asetena yi ho. Yεrewu na yεsan te nkwa mu, na hwee nsεe yεn sε εberε“. (Nkͻmhyεni, saa nkorͻfoͻ yi) nni εno ho nimdeε; deε wͻn adwen yε wͻn (na wͻrekeka no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan Yεn Nsεm pefee no kyerε wͻn a, wͻn nyinasoͻ ara ne sε: “Sε moyε nokwafoͻ ampa a εneε monfa y’agyanom (a wͻn awuo no) mmra (nkwa mu bio ma yεnhwε)“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Onyankopͻn na Ɔma mo nkwa, na afei Wama mo awu, ansa na Waboaboa mo ano wͻ Wusͻreε da a akyingyeε biara nni ho no mu; nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na ͻsoro ne asaase so ahennie wͻ no. Ɛda a Dᴐnhwere no bεso no, saa Da no wͻn a wͻdii nkontompo akyire no bεbrε agu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) wobɛhu ͻman biara sε wabu nkotodwe. Yεbεfrε ͻman biara akͻ ne (dwumadie) Nwoma no mu. Saa Da no dwuma a modiiε no so na (yɛbɛgyina) atua mo ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Yεn Nwoma woi, asεm nokorε a εfa mo ho na εka. Nokorε sε na Yεtwerε dwuma a na modie biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgye diiε na wͻdii dwuma pa no deε, wͻn Wura Nyankopͻn de wͻn bɛwura N’ahummͻborͻ no mu, na εno ne nkonimdie pefee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε) wͻn a wͻyii boniayε no sε: “Enti yɛankenkan Me nsεm no ankyerε mo?” Nanso moyεε ahomasoͻ, na moyε amanfoͻ nnebͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε mo sε: ‘’Onyankopͻn bͻhyε no yε nokorε ampa, na Dͻnhwere no nso akyinyeε biara nni ho a“, deε na moka ne sε: ”Yεdeε yɛnnim deε yεfrε no Dͻnhwere no. Yεdwen sε εyε adwen kyerε bi kwa, na yεdeε y’adwen nsi yεn pi wͻ ho.“]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Bͻne a wͻyͻeε no bɛyi ne ho adi akyerε wͻn, na deε wͻde dii fεw no bɛtwa wͻn ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Yεbεka akyerε wͻn sε: “Ɛnnε da yi Yεwerε bɛfri mo sεdeε mo werε firii sε mobɛhyia mu wͻ moda woi mu no. Mo fie ne Amanehunu gya no mu, na monni ͻboafoͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Efirisε mofaa Nyankopͻn asεm no fεw die, na wiase asetena no daadaa mo. Enti saa Da no wͻnnya kwan mfiri wͻ (Amanehunu gya no) mu, na wͻnnya kwan nso sε yεbεma wͻn kwan aba wiase bio (abεsakra wͻn adwen anya kwan asrε bͻnefakyε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti aseda no wͻ Nyankopͻn, ͻsoro Wura ne asaase Wura, Abͻdeε nyinaa Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ɔno na ͻsoro ne asaase so Kεseyε wͻ no, Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="46">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Haa – Miim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nwoma yi mu Adiyisεm no sane firi Onyankopͻn Tumfoͻ Nyansafoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Yεde nokorε no na abͻ ͻsoro ne asaase ne deε εwͻ mfinfii no, εna yɛahyehyε εberε ato ho. Wͻn a wͻnnye (Nokorε no) nnie no dane wͻn ho firi deε yεrebͻ wͻn kͻkͻ wͻ ho no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Moahunu deε mofiri Onyankopͻn akyi sufrε wͻn no? Monkyerε me (nneεma a εwͻ) asaase so emu deε wͻn abͻ? Anaasε wͻwͻ kyεfa bi wͻ ͻsoro? Monfa nwoma a edi wei anim kan mmrε me, anaa nimdeε nsohyεdeε bi (a εkyerε saa), sε moyε nokwafoͻ ampa a “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Hwan na ayera kyεn obi a ɔfiri Nyankopͻn akyi sufrε (biribi foforͻ) na (saa adeε no ntumi) mma no mmuaeε kͻsi Atemmuda, na (saa adeε a wͻresu frε wͻn no mpo) nnim wͻn sufrε no ho hwee?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Sε yεboa nnipa ano (wͻ Wusͻreε da no a wͻn anyane no) bεyε wͻn atamfo; na wͻbεpo som a wͻsom wͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε yεkenkan Yεn Nsεm pefee no kyerε wͻn a, deε wͻn a wͻnnye nnie no ka kyerε Nokorε no wͻ εberε a aba wͻn hͻ no nesε: “Wei deε εyε ntafowa anaa naadaasεm pefee“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Anaasε (Nkͻmhyεni) wͻka sε wabͻ wotrim (na watwerε Qur’aan yi)? Ka sε: ‘’Sε m’abͻ metrim koraa a monni tumii biara a mode bεbͻ me ho ban afiri Onyankopͻn (abufuo). Ɔnim deε morekeka fa (Qur’aan) ho nyinaa. Ɔne Ɔdanseni a Ɔsom bo wͻ me ne mo ntam. Ɔne Bͻnefakyε Hene no, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Ɛnyε me ne (onipa a) ɔdikan wͻ Asomafoͻ no mu, na mennim deε yεde bεyε me anaa deε yεde bεyε mo. Medeε menni (biribiara) akyi, gyesε deε yɛayi akyerɛ me no, na m’adwuma ara nesε meyε kͻkͻbͻni pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ka sε: ‘’Sε moahunu sε, (Qur’aan yi) firi Oyankopͻn hͻ εna moapo a, ͻdanseni bi firi Israel mma no mu adi nesεso ho adanseε sε (εyε nokorε Nwoma a ɛfiri Onyankopͻn hͻ) tesε (deε Tora no nso firi Onyankopͻn hͻ no), enti wagye adi εna modeε moreyε ahomasoͻ. Nokorε sε Onyankopͻn nkyerε abͻneyεfoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻnnye nnie no ka kyerε wͻn a wͻagye adie no sε: “Sε nka (Qur’aan ne Islam som yi) yε ade papa bi a, nka monsan yεn ho nnya”. Ԑnam sε wͻnnyaa (Qur’aan yi) ho kwan kyerε nti no, deε wͻka ne sε: “Wei yε nkontompo dadaa”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Mose Nwoma no na edii (Qur’aan) anim kan, (na εyε) kwankyerε Nwoma ne ahummͻborͻ. Saa Nwoma yi rehyε (Mose deε) no mma; (εyε) Arab kasa, sεdeε εbεbͻ wͻn a wͻyε bͻne no kͻkͻ, na abͻ apapafoͻ no nso anohoba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’ka sε: “YɛWura ne Nyankopͻn na afei wͻgyina (pintinn) no, ehu biara nni wͻn so (wͻ Wusͻreε da no) na wͻn werε nso nho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no ne Soro aheman no mu foͻ no, na emu na wͻbεtena afe bͻͻ. Dwuma (pa) a wɔdiiε no ho akatua ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Yɛahyɛ onipa sε ͻnyε ayamyε mma na’wofoͻ. Ɔmaame nyinsεn no wͻ ͻberε ne ahometeε so, εna ͻwoo no wͻ ͻberε ne ahometeε mu. Ne nyinsɛn ne ne nufu ma yε abosome aduasa; kͻpem sε ɔbɛnyin na ɔbɛduru mfeɛ aduanan no ͻka sε: “Me wura Nyankopͻn, boa me na menfa W’adom a Wode adom me ne m’awofoͻ ho aseda mma Wo, na (boa me) ma menyε papa a εbεyε W’anisͻ, na yε m’asefoͻ yie ma me. Nokorε sε me sakra m’adwen dema Wo; na nokorε sε meka Muslimifoͻ (anaasε) wͻn a wͻbrε wͻn ho ase no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ yi na Yεbεgye wͻn dwumadi pa a wͻdiiε no, na yɛabͻ wͻn mfomsoͻ atra wͻ Soro ahemanmufoͻ no mu. (Wei yε) nokorε bͻhyε na yɛahyε wͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Na mmom obi a ͻbεka akyerε n’awofoͻ (wͻ εberε a wͻrefrε no akͻ gyidie mu no) sε: “Medeε kyerε! Morehyε me bͻ sε (mewuo akyi no) mεsan apue (aba nkwa mu bio), aberε a awoͻ ntoatoasoͻ (pii) atwam wͻ m’anim (a wͻn mu biara nsͻreeε)? Na wͻn mmienu (agya ne εna no) srε Nyankopͻn mmoa (dema wͻn ba no, ka kyerε no sε): “Due nka wo, Gye di; nokorε sε Onyankopͻn bͻhyε no yε nokorε “Nanso deε ͻka ne sε: “Wei deε εyε tetefoͻ no anansesεm “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na asεm no nokorε atia wͻn wͻ amanfoͻ a wͻatwa mu kͻ no wͻ Jinni ne adasamma no mu no. Nokorε sε wͻn aberε agu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Obiara wͻ abasobͻdeε sεdeε wͻn nwuma kyerε, sεdeε (Nyankopͻn) bɛtua wͻn nwuma so ka pεpεεpε, na yɛnni wͻn amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɛda a yεde wͻn a wͻnnye nnie no bεba Ogya no anim no, (yεbεka akyerε wͻn sε): ”Monsa kaa mo wiase asetena no mu papa no, εna mode gyee moani. Enti εnnε da yi yεde animguaseε asotwee na ɛbɛtua mo so ka wͻ moahomasoͻ a moyεε no wͻ asaase soͻ a na ɛnni ho kwan (sε moyε), εne mo nsεmmͻnee a modiiε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Na kae Aadfoͻ nua (Huud), εberε a ͻbͻͻ nenkorͻfoͻ no kͻkͻ wͻ Ahqaaf. Ampa sε na kͻkͻbͻfoͻ (pii) atwam wͻ n’anim ne n’akyi. (Ɔka kyerεε wͻn sε): “Monhwε na moansom biribiara, gyesε Onyankopͻn nko ara. Nokorε sε mesuro Da kεseε no asotwee no ma mo “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Wobaa yεn hͻ sε worebεdane y’ani afiri yɛn abosom no so? Sε woyε nokwafoͻ ampa a, εnneε ma deε wode hyε yεn bͻ (hunahuna yεn) no mmra yεn so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Obuaa sε: ”(Dͻnhwere no ho) nimdeε no deε εwͻ Nyankopͻn nko ara hͻ, na deε yεde somaa me no na merebͻ ho dawuro akyerε mo no. Na mmom mahunu sε moyε amanfoͻ bi a motiri awuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻhunuu mununkum kεseε bi sε ani kyerε wͻn bonhwa no mu hͻ no, wͻkaa sε: “Wei yε mununkum a εrebrε yεn nsuo”. Daabi! Wei ne (asotwee) no ara na morepε no ntεm no. Mframa a εwͻ mu no yε asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Saa mframa no) sεe biribiara pasaa wͻ ne Wura Nyankopͻn ahyεdeε mu. Enti adeε kyeeε no wonhunu hwee gyesε wͻn asetena mu. Saa na Yɛtua nnebͻnefoͻ no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεmaa wͻn asetena pa paa wͻ asaase no so a mo (Quraishfoͻ) Yεmmaa mo (saa) asetena pa no bie, na Yεmaa wͻn aso ne ani ne akoma, na wͻn aso anaa wͻn ani anaa wͻn akoma no ho amma mfasoͻ biara amma wͻn wͻ εberε a wͻ ne Nyankopͻn nsεm dii asie, na deε wͻdii ho fεw no bɛtwaa wͻn ho hyiaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛasεe nkuro a atwa mo ho ahyia no, na Yεkͻͻ so yii nsεnkyerεnee (pii) adi kyerεε wͻn sεdeε ɛbɛyɛ a wͻbεsan wͻn akyi (afiri wͻn bͻne mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Afei adεn na wͻn a wͻfirii Nyankopͻn akyi faa wͻn sԑ anyame, sεdeε εde wͻn bԑbεn Nyankopͻn no ammoa wͻn? Daabi, (wͻn anyame no) ayi wͻn ama. Wei ne wͻn nkontomposεm a wͻbͻ wͻn tirim keka no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), kae εberε a Yεdanee Jinn kuo bi ani kyerεε wo hͻ, na wͻtiee Qur’aan (akenkan), εberε a wͻbaa hɔ no, wͻka kyerεε (wͻn ho) sε: ”Monyε komm! Ԑberε a (akenkan no) siiε no, wͻdanee wͻn ho kͻͻ wͻn nkorͻfoͻ hͻ kͻbɔɔ (wͻn) kɔkɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Yεn nkorͻfoͻ, nokorε sε yɛate Nwoma bi a yɛasane aba Mose akyi no mu nsεm, na εhyε (Nwoma) a edi n’anim kan no mma, εkyerε kwan kɔ nokorε ne ͻkwan tenenee no so”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Yεn nkorͻfoͻ, monnye Nyankopͻn frε no so na monnye no nni, na Ɔde mo bͻne no bi bεkyε mo, na Wabͻ mo ho ban afiri asotwee yaaya no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Na obia wannye Nyankopͻn frε no soͻ no, ɔnni dwanekͻbea (biara) wͻ asaase yi so, na ɔnni okyitaafoͻ biara wͻ Nyankopͻn akyi. Saa nkorͻfoͻ no na wͻn wͻ ͻyera pefee paa mu no’’]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Enti wͻnhunuu sε Onyankopͻn no a Ɔbͻͻ soro ne asaase, na Wammerε wͻ ne mmͻeε no ho no wͻ tumi sε Ɔnyane awufoͻ? Aane! Nokorε sε Ɔwͻ tumi wͻ biribiara so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ɛda a Yεde wͻn a wͻannye annie no bεba egya no anim no, (yεbɛbisa wͻn sε): “Wei nyε nokorε anaa?” Wͻbεka sε: “Aane! Yεde yɛn Wura Nyankopͻn di nse”. (Onyankopͻn) bεka sε: ”Monsɔ (asotwee no) nhwε εnam sε mopoo (nokorε) no nti.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), wodeε si aboterε sεdeε Asomafoͻ no mu atitiriw no sii aboterε no, na εmpere (asotwee no) ho mma wͻn. Ɛda a wͻbɛhunu deε Yɛahyε wͻn ho bͻ no, εbεyε wͻn sε, wͻantena (wiase) gyesɛ bεyε adekyeε mu dͻnhwere baako bi pε. (Qur’aan yi yε) amanebͻ. Enti εnyε asoɔdenfoͻ no na (asotwee no ba a) wͻbεsεeε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="47">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻpo nokorԑ no na wͻsi (amanfoͻ) kwan firi Nyankopͻn kwan no soͻ no, (Onyankopͻn) bεma wͻnwuma ayε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Wͻn nso a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa, na wͻgye deε yɛasane ama Muhammad no die sε εno ne nokorε a efiri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ no, Ɔbεpepa wͻn bͻne afiri wͻn so na Wayε wͻn abrabͻ mu yie (ama wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Efrisε, wͻn a wͻpo nokorԑ no di nkontompo akyi, εna wͻn a wͻagye adie no nso di nokorε a efiri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ no akyi. Saa na Nyankopͻn de wͻn yε mfatoho ma adasamma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Enti sε mo ne aboniayεfoͻ no hyia wͻ ͻkoo mu a, montwitwa wͻn kͻn nkosi sε mobɛdi wͻn so nkonim, na monfa wͻn nnomum, na mongu wͻn mpokyerε mmia mu; na akyire yi a ͻkoo no aguo no, (mobɛtumi} adom (de wͻn ho akyε wͻn), anaasε (mobɛtumi) ama wͻn atua mpata. Saa ara na sε Nyankopͻn pε a, nka Ɔno ara bεtwe wͻn aso, na mmom sεdeε Ɔde mo ho bεyε mo ho mo ho nsͻhwε. Wͻn a yɛaku wͻn wͻ Nyankopͻn kwan soͻ no nso Ɔmma wͻn nnwuma nnyε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɔbεtene wͻn na Wayε wͻn asetena mu yie,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Na Ɔde wͻn awura Soro aheman no a Ɔde akyerε wͻn no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε moboa Nyankopͻn a Ɔno nso bεboa mo, na Wama moagyina moanan so pintin.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na wͻn a wͻnnye nnie no deε, ͻsεeε na εwͻ wͻn soͻ, na (Nyankopͻn) bεma wͻn nnwuma ayε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Efirisε wͻmpε adeε a Nyankopͻn asane aba no, enti Wama wͻn nnwuma (nyinaa) ayε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Enti wͻntu kwan wͻ asaase no so nhwε sεdeε boniayεfoͻ no a wͻdii kan no awieeε si wieeε? Onyankopͻn sεee wͻn pasaa. Na boniayεfoͻ no wͻ ne (saa asotwee no) sε so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Efirisε Nyankopͻn ne wͻn a wͻagye adie no Kyitaafoͻ, na boniayεfoͻ no deε wͻnni okyitaafoͻ biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankpͻn de wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no bɛwura Soro aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu. Na wͻn a wͻyi boniayε no deε, wͻregye wͻn ani na wͻdidi tesε deε nyεmmoa didie, na boniayεfoͻ no fie ne Amanehunu gyam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nkuro pii na na wͻyε den kyεn wo kuro (Maka) a yɛatu wo afiri mu no. Yɛsεee wͻn pasaa na wͻanya boafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Obi a ɔgyina nyinasoͻ anaa nokorε pefee a ɛfiri ne Wura Nyankopͻn hͻ no soͻ, (saa nipa no) tesε wͻn a wɔdi dwumadi bͻne na εyε wͻn fε na wͻdi wͻn apεdeε akyire no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ɔsoro aheman a yεde ahyε Nyame-surofoͻ no bͻ no sei na ne mfatoho siteε: Nsubͻnten a emu nsuo no dε ne ne pampan no nsesa wͻ hͻ, εne nsubͻnten a emu nsuo no yε nufusuo na ne dε no nsesa (nso wͻ hͻ), ne nsubͻnten a emu nsuo no yε nsa na εyε dε ma wͻn a wͻnom no (nso wͻ hͻ), εne nsubͻnten a εyε εwoͻ a ani korͻgyee (nso wͻ hͻ). Na wͻbenya aduaba biara nso bi wͻ hͻ, na (wasan anya) bͻnefakyε a ɛfiri wͻn Wura Nyankopͻn hͻ. (Enti Aheman no mu foͻ no) tesε wͻn a wͻbεtena Amanehunu gya no mu afe bᴐᴐ na nsuohyeε a ahuro na yεbεma wᴐn anom ama atwitwa wͻn nsono mu no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wͻn mu bi wͻ hͻ a wͻtie wo kͻpem sε, sε wͻfiri wo hͻ kͻ a, wͻka kyerε wͻn a Yɛama wͻn nimdeε (wͻ wͻn nkorͻfoͻ no mu no) sε: “Ɛdeεn na ͻka kyerεε mo sesei no?“ Saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn asi wͻn akoma ano, na wͻdi wͻn apεdeε akyire no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Wͻn a wɔanya kwankyerε no nso Yεde tenenee bεsan aka wͻn ho na yεde wͻn Nyamesuro nso ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Enti deε wͻrentwεn ara ne sε Dͻnhwere no bεba wͻn so mpofirim? Nokorε sε εho nsohyεdeε no bi aba. Na sε εba wͻn so a, sεn na wͻbɛsi anya wͻn afutuo no so mfasoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Enti hunu sε Nokorε, awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Nyankopͻn. Enti srε no bͻnefakyε wͻ wo mfomsoͻ ho, na (srε no bͻnefakyε nso ma) agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa no. Onyankopͻn Nim mo nanteε mu ne moatenaseε mu (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻn a wɔagye adie no ka sε: “Adεn nti na yɛnnyi Suura bi (a εma yεn ͻkoo ho kwan) mma? Sε Suura a εda adi pefee ba na yεbͻ ͻkoo so wͻ mu a, wobɛhunu sε wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no rehwε wo tesε obia owuo asi ne soͻ nhwε. Enti due nka wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Setie ne kasapa (na εyε ma wͻn). Na sε yεde dwuma no si y’ani so, εna nka wͻredi nokorε ama Onyankopͻn a, nka εyε ma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Sε monsa ka tumi a, bͻne na ebia mobεyε no wͻ asaase no soͻ, na moatete moabusua ntam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no (a wͻdi nsεmͻne, na wͻtete abusua ntam no) na Onyankopͻn abͻ wͻn dua no, Wafira wͻn ani, na Wama wͻn aso nso asi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti wͻnnwen Qur’aan no ho nnkͻ akyiri anaa? Anaasε (yεde) krado ato wͻn akoma mu (a enti εmma nokorε no ntumi nwura mu anaa)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻsan wͻn akyi firi (Islam som mu) wͻ akyire yi a yɛakyerεkyerε ͻkwan tenenee no mu pefee akyerε wͻn no, ͻbonsam ma (wͻn anidaasoͻ hunu no) yε wͻn fε, na ͻma (wͻn nkwa nna no) yε (wͻn aniso) tenten ma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Efirisε wͻka kyerε wͻn a wͻtan deε Onyankopͻn asane aba no sε: “Yεbεyε sotie ama mo wͻ nsεm bi mu”. Nanso Onyankopͻn nim wͻn nsumaeε mu nsεm (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Na sεn na εbɛsi ayε, sε Soro abͻfoͻ (agyenkwa) regye wͻn nkwa a? Wɔpaepae wͻn ani so (bobͻ) wͻn akyi nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Efirisε wͻdi deε εhyε Onyankopͻn abufuo no akyi, na wͻtan deε Onyankopͻn pε. Enti Wama wͻn nnwuma ayε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Enti wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no dwene sε Nyankopͻn nyi wͻn adwen bͻne a asuma no adi anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a nka Yεde wͻn bεkyerε mo ama mode wͻn nsohyεdeε ahu wͻn. Nokorε sε wode wͻn nne kasa bɛhu wͻn. Onyankopͻn nim mo dwumadie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεbεsͻ mo ahwε kͻpem sε Yεbɛhu mo mu mmͻdemmͻfoͻ no ne aboterεfoͻ no, na Yεbεsͻ mo ahwε wͻ monsεm mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻpo nokorԑ na wͻsi (amanfoͻ) kwan firi Nyankopͻn kwan no soͻ, na wͻko tia Ɔsomafoͻ no wͻ akyire yi a ͻkwan tenenee no ada adi ama wͻn no, wͻntumi nnyε Nyankopͻn hwee na Ɔbεma wͻn nnwuma ayε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monyε sotie mma Nyankopͻn ne ne Somafoͻ no, na monhwε na moansεe mo nnwuma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻyi boniayε, na wɔsi (amanfoͻ) kwan firi Nyankopͻn kwan no soͻ, na wͻwu wͻ aberε a wͻyε (Kaafirifoͻ) boniayεfoͻ no, Onyankopͻn mfa wͻn bͻne nkyε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Enti monhwε na moango mo ho anyε sε deε morefrε wͻn akͻ asomdwoeԑ (apam) mu; na mo ne nkonimdifoͻ, Onyankopͻn ka mo ho, na Ɔmma mo nnwuma pa no so akatua so nte.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Wiase asetena yi yε agorͻ ne ahurusie; na sε mogye di na mosuro Nyame a, Ɔde moakatua bεma mo, na Ɔmmisa mo moagyapadeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Sε nka Ɔrebisa mo (agyapadeε no) εna Ɔrehyε mo mpo a, nka mobεyε ho pεpεε; na Ɔbɛyi moadwen bͻne no adi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Hwε, mone nkorͻfoͻ no a yɛafrε mo sε monyi (mosika) wͻ Nyame kwan soͻ no. Nanso mo mu bi wͻ hͻ a wͻyε pεpεε (anaa wͻbͻ ayεmuͻnwono) na obi a ͻyε pεpεε no, ͻyε pεpεε no ma ne ho; na Nyankopͻn deε Wanya ne ho, mo na moyε ahiafoͻ; na sε modane moakyi (ma Islam som no) a, Ɔde amanfoͻ foforͻ bεhyε mo anan mu, na wͻn deε wͻnyε tesε mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="48">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, nokorε sε Yɛama wo nkonimdie a εda adi pefee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Sεdeε Nyankopͻn de wo mfomsoͻ a atwa mu ne deε εda w’anim no bεkyε woͻ, na Ɔde N’adom bɛwie wo soͻ, na W’akyerε wo kwan akͻ ͻkwan tenenee soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na Onyankopͻn bεboa wo mmoa a εsom bo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɔno na Osianee awerεkyekyerε bεhyεε agyidiefoͻ no akoma mu, sεdeε Ɔde gyidie bεka wͻn gyidie no ho. Ͻsoro ne asaase so asraafoͻ no nyinaa wͻ Nyankopͻn. Onyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Sεdeε Ɔde agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa no bɛwura Aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu, na Wapepa wͻn bͻne afiri wͻn soͻ. Onyankopͻn hͻ no, εno yε nkonimdie kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Na Ɔbεtwe nkͻnkͻnsafoͻ mmarima ne nkͻnkͻnsafoͻ mmaa, ne abosomsomfoͻ mmarima ne abosomsomfoͻ mmaa no, ne wͻn a wͻdwen Nyankopͻn ho adwen bͻne no aso. Wͻn so na bͻne no dane kͻ. Onyankopͻn abufuo ne Ne nomee wͻ wͻn so na Wasiesie Amane-hunu gya ama wͻn; na awieε bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɔsoro ne asaase so asraafoͻ (nyinaa) wͻ Nyankopͻn. Onyankopͻn ne Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Nkͻmhyεni), Yɛasoma wo sε ͻdanseni, ne anigyesɛm, ne kͻkͻbͻ ho bɔfoɔ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Sεdeε mobεgye Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no adie, na moaboa (Ɔsomafoͻ) no, na moadi no nni, na mobεbͻ (Onyankopͻn) abodin atontom no anͻpa ne anwummerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε wͻn a wͻsuae kyerεε woͻ no, Nyankopͻn na wͻsuae kyerεε no; Nyankopͻn nsa wͻ wͻ nsa so. Enti obi a ͻbεbu (ne nsedie no) soͻ no, ɔbu so tia ͻno ara ne kraa, na obia ɔbɛdi bͻhyε a ͻne Nyankopͻn ahyε no soͻ no, Ɔbεma no akatua a εsoo paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ԑserԑ so Arabfoͻ a wͻkaa akyire no bεka akyerε wo sε: “Y’agyapadeε ne y’abusua gyee y’adaagyeε, enti srε bͻnefakyε ma yεn”. Wͻde wͻn kεtrεma ka deε enni wͻn akoma mu. Ka sε: “Sε Onyankopͻn pε mo bͻne anaasε Ɔpε mo yie a, hwan na ͻwͻ tumi bi de tia Onyankopͻn ma mo? Aane, Onyankopͻn ne dwuma a modie ho amanebᴐ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Aane, modwenee sε Ɔsomafoͻ no ne agyidiefoͻ no nsan mma wͻn abusuafoͻ hͻ bio, na εno yεε mo fε wͻ mo akoma mu, na modwen adwen bͻne, na (εnam so maa) moyεε nnipa a moasopa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Obi a ͻnye Onyankopͻn ne Ne somafoͻ no nnie no, nokorε sε Yɛasiesie Ogya ato boniayεfoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn na ͻsoro ne asaase so ahennie wͻ no. Ɔde obi a Ɔpε bͻne kyε no, εna Ɔtwe obia Ɔpε nso aso. Onyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻkaa akyire no bεka sε: ”Sε mosim sε morekͻ pε asadeε a, moma yεn kwan ma yɛni mo akyi’’. Wͻpεsε wͻsesa Nyankopͻn asεm no. Ka sε: “Monnni yεn akyi; saa na Nyankopͻn adi kan aka’’. Wͻbεka sε: ”Aane, moreyε yεn ho ahoͻyaa”. Daabi, nanso wͻnte aseε gyesε kakraabi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Kakyerε εserε so Arabfoͻ a wͻkaa akyire no sε: “Yεbεfrε mo ama moako atia amanfoͻ bi a wͻn ho yε den yie wͻ akoo-die mu, akosi sε wͻbεbrε wͻn ho aseε. Afei sε moyε sotie a Onyankopͻn bεma mo akatua pa paa; na sε modane mo akyi de ma, sεdeε modii kan danee mo akyi maeε no a, Ɔde asotwee a εyε ya paa bεtwe mo aso “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Bᴐne nni Onifirani so, bᴐne nni obubuaani nso so, na bͻne nni ͻyarefoͻ nso so, (sε wͻntumi nkͻ ͻkoo no bie). Obi a ͻbεyε sotie ama Onyankopͻn ne ne Somafoͻ no, Ɔde no bɛwura Soro aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu, na obia ͻbεdane ne ho no, Ɔde asotwee a εyε ya paa bεtwe n’aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn agye agyidiefoͻ no atom wͻ εberε a wͻsuae kyerεε wo wͻ dua no aseε no; na Ɔnim deε εwͻ wͻn akoma mu, enti Ɔsianee awerεkyekyerε baa wͻn so, εna Ɔde nkonim a εbεn no tuaa wͻn ka-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ne asadeε bebrebe a wͻbɛnya no. Onyankopͻn ne Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn hyεε mo asadeε pii a mobɛnya no ho bͻ, na Ɔyεε woi ntεm maa mo, na Oyii nnipa nsa firii mo so, sεdeε εbεyε nsεnkyerεnee ama agyidiefoͻ no, na Wakyerε mo kwan afa ͻkwan tenene soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Deε aka a monsa nnya nnkaeε no Onyankopͻn atwa ho nyinaa ahyia (anaasε Onim). Onyankopͻn na Ɔwͻ tumi wͻ biribiara soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Sε wͻn a wᴐpo nokorԑ no ne mo ko mpo a, nokorε sε wͻbεdane wͻn akyi ama, na wͻnnya okyitaafoͻ anaasε ͻboafoͻ (biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Saa ara na Onyankopͻn kwan a Ɔtwa too hͻ de maa wͻn a wͻatwa mu kͻ no teε, na wonhunu sε Onyankopͻn kwan no asesa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ɔno na Oyii (atamfoͻ no) nsa firii mo soͻ, εna oyii monso monsa firii wͻn soͻ wͻ Maka (kuro no) mu wͻ akyire yi a Ɔmaa mo dii nkonim wͻ wͻn soͻ no. Na Onyankopᴐn deε Ohunu dwuma a modie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻn ne wͻn a wᴐpo nokorԑ, na wͻsii mo Nyamedan kronkron no ho kwan, na afͻrebͻ no annuru n’agyinaeε hͻ. Sε na εnyε agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa a monni wͻn, na anhwε a na moatiatia wͻn so (aku wͻn) wͻ aberε a monnim ho hwee ama asεm bͻne bi ato mo a, (anka Ɔmaa mo wuraa Maka). Sεdeε Onyankopͻn de obi a Ɔpε bɛwura N’ahummͻborͻ no mu. Sε anka (agyidiefoͻ a εwͻ Maka a wͻde wͻn gyidie asuma no ne Kaafirfoͻ no) ho da nso a, anka Yεde asotwee a emu yε den paa twee wͻn mu boniayεfoͻ no aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻn a wͻnnye nnie no de akεsesεm ne ahomasoͻ, abagyimi berε ahomasoͻ hyεε wͻn akoma mu no, Nyankopͻn sianee N’awerεkyekyerε maa Ne Somafoͻ ne agyidiefoͻ no, na Ɔmaa wͻsͻͻ Nyame suro kasa (Laa ilaaha illal-Laah) no mu pintinn, na na (agyidiefoͻ no) wͻ ho kwan, na εfata wͻn nso. Na Nyankopͻn deε Ɔne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ampa sε Nyankopͻn hyεε N’akoa no yikyerε no mma wͻ nokorε mu sε: “Sε Onyankopͻn pε a wode abodwoɔ bɛwura Nyamedan kronkron no mu a, (mo mu bi) awεre wͻn tri ho, na (mo mu bi nso) abubu wͻn tri soͻ a suro biara nni mu. Na Onim deε monnnim; na εno akyiri no Ɔmaa (mo) nkonim die a εbεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde tenenee no ne nokorε som no asoma ne Somafoͻ no, sεdeε Ɔbεma no akata ͻsom biara soͻ. Onyankopͻn som bo sε Ɔdansefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Muhammad yε Onyankopͻn Somafoͻ, wͻn a wͻka ne ho no yε den wͻ boniayεfoͻ no so papaapa, na wͻhu wͻn ho wͻn ho mmͻbͻ. Wobɛhu wͻn sε wͻrebͻ wͻn mu ase de wͻn anim butu fͻm hwehwε Onyankopͻn adom ne Ne nyetomu. Wͻn nsohyεdeε wͻ wͻn anim, εnam (wͻn) anim a wͻde butu fam no nti. Woi ne wͻn mfatoho wͻ Tora mu; na wͻn mfatoho wͻ Injiil mu no nso, wͻtesε: Aduaba a (yɛadua na) afifire na ayε den na asipi na agyina pintinn wͻ ne dua no soͻ, na okuafoͻ no ani agye ho; sεdeε Ɔbεhyε boniayεfoͻ no abufuo. Onyankopͻn de bͻnefakyε ne akatua a εsoo paa ho bͻ ahyε wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa wͻ wͻn mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="49">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanni Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no anim kan, na monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε Nyankopͻn te biribiara, Ɔne Onimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moamma mo nne so amma no ammoro Nkͻmhyεni no nne so, na monhwε na moantea mu anfrε no sεdeε motea mu frε moho moho no, na amma mo nyuma anyε kwa aberε a monnnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻbrε wͻn nne ase wͻ Nyankopͻn Somafoͻ no anim no, saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn asͻ wͻn akoma ahwε wͻ Nyame-suro mu. Wͻn wͻ bͻnefakyε ne akatua kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε wͻn a (wͻgyina) mfikyire (tea mu) frε woͻ no, wͻn mu bebree nni adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Sε anka wͻrenya aboterε akͻpem sε wobɛpue aba wͻn hͻ a, anka εyε ma wͻn. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε onipa bͻnefoͻ bi de amaneε bi bεbͻ mo a, monhwehwε mu yie (ansa na moatu ho anamͻn), na moanfa agyimisεm so ankͻ ha amanfoͻ bi, ankͻnu mo ho wͻ deε moayε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Na monhunu sε Nyankopͻn Somafoͻ wͻ mo mu. Sε ͻyε sotie ma mo wͻ nneεma pii ho a, anka εde mobεkͻ ͻhaw paa mu, nanso Nyankopͻn ama moanya gyidie ho dͻ, εna Wama (gyidie nnwuma) no ayε mo fε wͻ moakoma mu. εna Wayε boniayε ne akohwisεm ne asoͻden (nnwuma nso) akyiwadeε ama mo. Saa nkorͻfoͻ no ne ateneneefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Woi yε) adom ne akyεdeε a efiri Nyankopͻn hͻ. Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Sε agyidiefoͻ no mu akuo mmienu bi nya ntͻkwa a, monsiesie wͻn ntεm. Sε ͻbaako na ͻredi ͻbaako amim a, monko ntia deε ͻredi amim no nkͻpem sε (saa fekuo no) bεsan aba Nyankopͻn ahyεdeε no soͻ. Na sε ͻtwe san a, monfa nokorε nsiesie wͻn ntεm, na montoto biribiara pεpεεpε. Nokorε sε Nyankopͻn pε wͻn a wͻtoto ntotoε pa no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Agyediefoͻ no yε anuanom, enti monsisie mo nuanom ntεm, na monsuro Nyankopͻn sεdeε ebia yɛbɛhu mo mmͻbͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, εnsεsε nnipa kuo bi bεsere nnipa kuo bi, ebia na (wͻn a wͻresere wͻn no) kyεn wͻn (wͻ Nyankopͻn anim); mmaa nso nhwε na wɔansere (wͻn yͻnko nom) mmaa, ebia na wͻkyεn wͻn; na monhwε na moanhwehwε mfomsoͻ amma mo ho-mo ho, na monhwε na moanfrε mo ho mmranee (bͻne); Ɛyε bͻne sε yεde akohwi din bi bεfrε obi wͻ akyire yi a (saa nipa no) anya gyidie, na obi a (ͻbεte saa asεm yi) na wansakra n’adwen no, saa nkorͻfoͻ no ne abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, montwe mo ho mfiri m’adwen yε me sε (onya a ͻbεyε) bebrebe no ho; nokorε sε, m’adwen yε me sε (onya a ͻbεyε) no mu bi yε bͻne. Na monhwε na moantetεtetε (mo ho) na monhwε na moanka mo ho-mo ho akyiri asεm. Mo mu bi pε sε ͻwe ne nua a wawuo nam? Mokyiri saa. Enti monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε Nyankopͻn na Ɔgye adwen sakra, na Ɔno ara nso ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Adasamma, nokorε sε Yεbͻͻ mo firii ͻbarima (Adam) ne ͻbaa (Hawa) mu, εna Yɛayε mo nntͻn ne mmusua kuo sεdeε mobɛhunu mo ho, (na mmom εnyε sε mobɛbu mo ho mo ho animtia). Nokorε sε mo mu onimuonyamfoͻ wͻ Nyankopͻn hͻ deε ͻne mo mu Nyamesuroni. Nokorε sε Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Amanebͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛserε so Arabfoͻ no ka sε: “Yɛagye adi. (Nkͻmhyεni), ka kyerε wͻn sε: “Monya nnye nnii, na mmom monka sε: Yɛaberε yεn ho ase (ayε Muslimifoͻ), efrisε gyedie nya nwuraa mo akoma mu”. Na sε moyε sotie ma Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no a, Ɔmma hwee so nnte mfiri mo nnwuma (pa akatua no) so. Nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Agyidiefoͻ paa no ne wͻn a wͻagye Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no adie, na afei wͻn adwen nhinhim, na wͻde wͻn agyapadeε ne wͻn kraa bͻ mmͻden wͻ Nyankopͻn kwan no soͻ. Saa nkorͻfoͻ no ne nokwafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni, ka sε: “Enti morekyerε mo som de akyerε Nyankopͻn, aberε a Nyankopͻn Nim deε εwͻ soro ne asaase so (nyinaa)? Onyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[(Wͻpε sε wͻkyerε) sε wͻayε wo adom sε wͻn abεyε Muslim. (Nkͻmhyεni), ka sε: ”Monnfa mo Islam (a moayε) no nkyerε adom a moayε ama me. Daabi, Nyankopͻn na adom mo sε Wakyerε mo kwan aba gyidie no mu, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn Nim ͻsoro ne asaase so ahuntasεm (nyinaa). Onyankopͻn deε N’ani tua dwuma a modie (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="50">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Qaaf. Mede Qur’aan, Animuonyam (Nwoma no) di nse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Daabi, εyε wͻn nwanwa sε kͻkͻbͻni fri wͻn ara wͻn mu aba wͻn hͻ. Enti deε boniayεfoͻ no ka nesε: “Woi deε anwanwasεm ni.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Sε yewu na yεdane mfuturo a? (Onipa) bεsan aba (nkwa mu bio) no deε (εne nokorε ntεm) kwan ware paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yenim wᴐn mu (nnipa dodoͻ) a asaase te wᴐn so (fri ateasefoͻ mu, anaasε wͻ’wu) fri wͻn mu, na Nwoma bi wͻ Yεn hͻ a εbͻ ho ban.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Daabi, εberε a Nokorε (Qur’aan) no baa wͻn hͻ no, wͻ’annye anni, enti wͻn wͻ tebea bi a wͻ’nnim deε wͻn wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Enti wͻn nhwε ͻsoro a εwͻ wͻn apampamu no, sεdeε Yεsi abͻ no, asiesie no a tokuro anaa apaepaeε biara nni mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɛne sεdeε Yasi atrε asaase mu, de mmepͻ asisi soͻ, na Yεma nnuaba ahodoͻ nyinaa bi fifiri wͻ soͻ -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Yεyεε woi nom nyinaa) de bue (onipa) ani, san yεε no afutusεm dema akoa biara a ͻdane neho ma (Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛna Yεsiane nsuo a nhyira wͻ mu fri soro dema mfuo ne nnuaba a yetwa fifi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ne akyiresua atenten a egu nhyerεnee na εbͻ esa-sa ma ebi deda ebi soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Woi yε) akͻnhoma ma (Nyame) nkoa; εna Yεde (nsuo no) nyane asaase a awuo. Saa ara na Owusͻreε no bεyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Noa nkorͻfoͻ, ne Rassfoͻ, ne Samuudfoͻ no dii (Makafoͻ no) anim kan faa (Nyame asԑm) no atorᴐsԑm;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Aadfoͻ ne Farao ne Lut nuanom nso saa ara;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a na wͻte nnua mu no, ne Tubbafoͻ. Wͻn mu biara buu asomafoͻ no atorᴐfoᴐ. Enti M’ahunahuna no yεε nokorε (baa wͻn so).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Enti (Yεrebͻ) abͻdeε a edi kan no Yεbrεε ho anaa? Nanso wͻn adwen nnsi pi wͻ abͻdeε foforͻ (anaasε Owusͻreε) no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεn na Yεbͻͻ onipa, na Yεnim sεdeε n’adwen si daadaa no. Na Yεbεn no kyεn ne nkomena (anaasε nekͻn ho ntini).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɛberε a (Soro abͻfoͻ) mmienu no a wͻ’gye nsεm (a onipa ka no) regye nsεm no, (ͻbaako) te nifa so εna (ͻbaako nso) te benkum soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Asεm a εbefri n’ano aba biara no ͻwεnfoͻ wͻhͻ (a ͻretwerε asεm a ͻbεka biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Owuo ahometeε bεba wͻ nokorε mu. Na woi ne adeε a na woredwane no no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Na Yεbεbͻ Totorobεnto no mu; saa Da no na yabͻ (nnipa) kͻkͻ wͻ ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) onipa biara bεba (atemmuo mu) a (Soro abͻfoͻ a) ͻreka nesoͻ ne (Soro abͻfoͻ a) ͻrebedi (neho) adanseε ka neho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε abͻneεfoͻ no sε): “Ampa sε momaa mowerε frii (saa Da kεseε) woi. Afei deε Yayi w’akatasoͻ no (a na εmma wonhunu nokorε no), enti εnnε Da yi deε w’ani hunu adeε kann.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Neyͻnko (Soro abͻfoͻ a ͻka neho dabiara no) bεka sε: “Ne dwumadie ho Nwoma wͻ mehͻ, yawie (biribiara)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn bεka akyerε Soro abͻfoͻ no a ͻreka onipa no soͻ no ne nea ͻredi adanseε no sε): “Monto boniayεfoͻ, atuatefoͻ no nyinaa ngu Amane hunu gya no mu, -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Wͻn a) wͻsi papa ho kwan, abͻneεfoͻ, wͻn a wͻn adwen nnsipie no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[(Onipa) no a wayε nyame aka Nyankopͻn ho no. Monto no ntwene asotwee denden no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Neyͻnko (bonsam) bεka sε: ”Ye’Wura Nyankopͻn, εnyε me na mehyεε no maa no tee atua, na mmom ͻno ara na ͻyera kͻͻ akyirikyiri.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn bεka sε: Monhwε na moanye akyinnye wͻ M’anim, Medii kan de kͻkͻbͻ brεε mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Asεm a Maka no ntumi nsesa, na Menso Menni (Me) nkoa nom amim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ɛda no Yεbεka akyerε Amanehu gya no sε: “Woayε mma?” Na (Amanehunu gya no) nso bεka sε) “Ebi wͻhͻ bio a yεbεsan de wͻn aka ho?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Yεde Soro aheman no bεbεn Nyamesurofoͻ no, na enni akyiri koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε agyidiefoͻ no sε): ”Woi na yεde hyεε mo bͻ no; εwͻ nipa biara a ͻsakraa n’adwen na ͻhwε (ahyεdeε no nyinaa) so yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Obi a osuroo Ahummͻborͻ Hene no wͻ kokoa mu, na ͻde nnuhoo anaasε adwen sakra akoma san baeε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Monfa asomdweε nwura (Aheman no) mu; εno ne daa nkwa Da no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Wͻ’nsa bεka deε wͻpε biara wͻhͻ, na (akyεdeε) pii nso wͻ Yεn hͻ a yεde bεka wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Awoͻ ntoatoasoͻ dodoͻ sεn na Yadi wͻn anim kan asεe wͻn? Na wͻn ho yεden kyεn wͻn, (εberε a asotwee no too wͻn no) wͻ’tutuu mmirika wͻ asaase no so (hwehwεε dwanekͻ bea). Enti dwane kͻbea bi wͻ baabi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Nokorε sε afutusεm wͻ woi mu dema obia ͻwͻ akoma anaa ͻyε aso tie (asεm no) na n’adwen wͻ soͻ (anaasε odi ho adanseε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεde nna nsia na εbͻͻ ͻsoro ne asaase, ne deε εwͻ mfimfii (no nyinaa), na ͻbrε biara annto Yεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Enti (nkͻmhyεni), nya deε wͻrekeka no ho aboterε, na bͻ wo Wura Nyankopͻn abodin ansa na awia apue (ne εbrε a) ansa na (awia) bεkͻ akͻtͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Anadwo no mu bi nso bͻ no abodin, na wode w’anim abutu fͻm anaasε w’afrε Nyame awie no nso (tontom no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Na tie, Ɛda no a Ɔfrεfoͻ no (Asraafeel) bεfrε afri bea bi a εbεn no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ɛda no na wͻbεte nteamu denden no wͻ nokorε mu no. Saa Da no ne pue Da no (a nnipa nyinaa bepue afri wͻn adakamena mu no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεn na Yεma nkwa εna Yekum, na Yεhͻ ne (obiara) nnkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Ɛda a asaase no bεwaewae afri wͻn ho no, wͻde ntεmpε (na εbepue akͻ faako a yεrekͻbu wͻn atεn no). Saa (awufoͻ no) anoboa no yε adeε a εyε mmrε ma Yεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Deε wͻrekeka no (nyinaa) Yenim; na wonyε obi a wohyε wͻn soͻ. Enti fa Qur’aan no tu obi a osuro Ma’hunahuna no fo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="51">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede (mframa den a) etu mfutro hwete,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne mununkum a εsoa nsuo a emu yε duro,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne nsuom hyεn a εnam po so bͻkͻͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ne (Soro abͻfoͻ) no a wͻkyekyε ahyεdeε no, di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ampa, deε yahyε mo ho bͻ no yε nokorε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε Akatua (da) no besi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Mede ͻsoro a akwan ahodoͻ wͻ mu no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[“Nokorε sε, mowͻ nsεm sononko-sononko (na moka fa Nkͻmhyεni ne Qur’aan ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Obi a wayera na ͻdane neho (fri Nokorε no ho no) dane neho fri ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Due nka wͻn a wͻbͻ wͻn trim twa, nkontompo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻn wͻ anibianaso ne awerεfire mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Wͻbisa (dedi fεw) sε: “Ɛberε bεn ne Owusͻreε da no?’’]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛne Ɛda no a yεbεsͻ wͻn ahwε anaasε yεbεhyε wͻn aniεyaa wͻ Ogya no mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε wͻn sε): “ Monka monsͻhwε no a na morepε no ntεm no nhwε“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyame-surofoͻ no wͻ Soro aheman no ne nsuo aniwa mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻregye deε wͻn Wura Nyankopͻn dema wͻn no. Nokorε sε kane no na wͻyε ayεmyεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Na (εberε) ketewaabi na na wͻde da wͻ anadwo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Na ahomakye no wͻde srε (Nyankopͻn hͻ) bͻnefakyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na adesrεfoͻ ne ahiafoͻ wͻ kyεfa wͻ wͻn agyapadeε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Nsεnkyerεnee (pii) wͻ asaase so dema wͻn a wͻgye die no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Ɛne mo nipa dua no mu nso; enti mo nnhunu anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɔsoro na moakͻnhoma ne deε yahyε mo ho bͻ no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Enti Mede ͻsoro ne asaase Wura no di nse sε, (deε yahyε mo ho bͻ no) yε nokorε sεdeε morekasa no ara pεpεεpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti Abraham ahͻhoͻ nimuonyamfoͻ no ho asεm no abeduru wo hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻbaa nehͻ no, wͻkaa sε: “‘Salaam’ Asomdwiε nka wo“.(Abraham nso) kaa sε: “Salaam: Asomdwiε nka mo”; moyε ahͻhoͻ a yenni mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Enti ͻdanee neho kͻͻ nefiefoͻ hͻ de nantwie a wadͻre nam a yahoͻ (anaasε yatotoo) bae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ɔde besii wͻn anim kaa sε: ”Adεn monnidi?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Enti onyaa wͻn ho suro bi. (Abͻfoͻ no) kaa sε: “Ensuro! Wͻ’de abarimaa nimdefoͻ bi (Is’haaq) hyεε no bͻ “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Abraham yere (Saratu) de nteamu fri bae, na ͻbͻͻ (ͻno ara) aniso kaa sε: Aberewa bonini.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Saa ara na wo Wura Nyankopͻn aka. Nokorε sε Ɔne Onyansafoͻ no, Ɔne Onimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Abraham kaa sε: “Asomafoͻ, na mo amaneε paa ne sεn?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Y’asoma yεn wͻ amanfoͻ nnebͻneεfoͻ bi hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Sε yεnkͻto aboͻ a yεde nεteε a yatoo na ayε ngu wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[(Aboͻ a yεde nεteε a yato na ayε a) yahyε no nso fri wo Wura Nyankopͻn hͻ dema abͻneεfoͻ no (a obiara din wͻ nedeε soͻ)“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Enti Yeyii obiara a na ͻyε gyedieni frii mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Na Yε nnyaa efie biara gyesε (efie) baako pε na na εyε Muslimifoͻ (fie).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Enti Yε gyaa nsεnkyerεnee wͻ hͻ maa wͻn a wͻ’suro asotwee yaaya no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Mose hͻ nso, εberε a Yεde nyinasoͻ pefee somaa no kͻͻ Farao hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Nanso (Farao) de neho too netumi so kaa sε: “Nkoyaayini anaasε ͻbͻdamfoͻ”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Enti Yεpari sͻͻ ͻne nedͻm no mu, na Yεde wͻn guu ͻpo mu; na ͻyε obi a ͻfata soboͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Aadfoᴐ no hᴐ nso , εberε a Yεsomaa mframa nini no baa wͻn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Adeε biara nnihͻ a εtoo no na egyaee no, na mmom ebubuu mu yεε no muhumuhu tesε nsoo (anaa kasεε a ahunu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ no hͻ nso; εberε a yεka kyerεε wͻn sε: “Modeε monye moani nkosi εberε bi “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Nanso wͻtee wͻn Wura Nyankopͻn ahyεdeε no so atua. Enti nteamu asotwee no sͻͻ wͻn mu aberε a na wͻn ani tua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Wͻn antumi ansͻre anyina (wͻn nan so), na wͻn antumi ammoa wͻn ho nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Na Noa nkorͻfoͻ na wͻdii kan; na wͻyε nnipa nsεmͻnedifoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Yεde Yetumi na esii ͻsoro no, na nokorε sε, Yεn ara na Yεbae (ͻsoro) ntrεmu no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Ɛna Yεde asaase no nso asε hͻ; na sεdeε Yasi atrε mu yie paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Adeε biara no Yabͻ no mmienu mmienu (onini ne ͻbedeε) sεdeε mobεkaeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Enti monwane nkͻ mo Wura Nyankopͻn hͻ. Nokorε sε meyε kͻkͻbͻni pefee fri Nehͻ mamo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Na monhwε na moanyε awurade foforͻ biara anka Nyankopͻn ho. Nokorε sε, meyε kͻkͻbͻni pefee fri Nehͻ mamo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Saa ara nso na Asomafoͻ a wͻbaa amanfoͻ a wͻdii wͻn anim kan no hͻ no, wͻka kyerεε wͻn sε wͻyε nkoyaayifoͻ anaasε wͻn abobͻ adam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[(Tetefoͻ no) na wͻtuu wͻn fo saa anaa? Daabi, wͻn ara yε nnipa a wͻto mmara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Enti twe woho fri wͻn ho, na yεmmͻ wo soboͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Na tufo, efrisε afutuo no ho wͻ mfasoͻ ma agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Ɛnyε hwee ho nti na Mebͻͻ Jinn ne nnipa, na mmom (Mebͻͻ wͻn) sε wͻ’nsom Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Mennhwehwε akͻnhoma biara wͻ wͻn hͻ, na mennhwehwε nso sε wͻ’ma Me biribi nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyankopͻn ne Ɔkyε adeε Hene; Otumfoͻ Ɔhoͻdenfoͻ paa ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻ’di bͻne no wͻ bͻne so asotwee tesε wͻn a wͻ’dii kan wͻ wͻn anim no ara pεpεεpε; enti εmma wͻn mpre ho sε Memfa (asotwee no) mmra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Enti due nka wͻn a wͻ’po (nokorε) no wͻ wͻn Da a yahyε wͻn ho bͻ no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="52">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede Bepͻ Tuur (a Mene Mose kasaa wͻ soͻ),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne Nwoma a yatwerε-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻ nwoma a yatrε mu soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ne Efie no a ( Soro abͻfoͻ) twa ho hyia,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ne (ͻsoro) nkurusoͻ a yapagya,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ne ͻpo a nsuo ayiri ayε mma (anaasε ͻpo a egya bεtͻ mu wͻ Atemmuda) no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[“Nokorε, wo Wura Nyankopͻn asotwee no besi ampa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na enni obia obetumi asi ano kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛda a ͻsoro bεwoso nwosoeε paa no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na mmepͻ betutu afri hͻ tutu paa no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Saa Da no due nka wͻn a wͻfaa nokorε no atorᴐsԑm no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻde ahuhudeε na εgye wͻn ani no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛda no a yεbepia wͻn wͻ ͻhyε so akͻ Amanehunu gya no mu no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε wͻn sε): “Ogya no a na moka sε εyε nkontompo no nie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Woi yε nkonyaa anaa naadaasεm, anaasε monhunu?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Monhye wͻ mu; sε mosi aboterε o, sε monsi aboterε o, εyε asεm korͻ mamo. Dwuma a modiiε no ara ho akatua na yεde tua moka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyamesurofoͻ no benya Aheman ne anigyeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻbεgye wͻn ani wͻ deε wͻn Wura Nyankopͻn de ama wͻn no ho; (efrisε) wͻn Wura ayi wͻn afri Amane hunu gya asotwee no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[“Monfa anigyeε nnidi na monom wͻ dwuma (pa) a modiiε no ho”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻbεgyegye adamu wᴐ ahennwa a yahyehyε no santen so; na yεde ‘Huur’ (ͻsoro aheman mu mmaa no a) wͻn ani mma akεse-akεse fεfεεfε bεka wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Wͻn a wagye adie na wͻn mma dii wͻn akyi wͻ gyidie mu no, Yεde wͻn mma no bεka wͻn ho; na Yεnte hwee mfri wͻn dwumadie akatua no so. Yεde onipa biara kraa asi awowa ama dwuma a nensa diiε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Yεbεma nnuaba ne εnam, emu deε εyε wͻn akͻnnͻ biara abu wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nkuruwa (a nsa pa) a εmma ahuhusεm anaa εmfa bͻne mma befri woi hͻ akͻ woi hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Mmeranteε asomfoͻ a wͻ’yε wͻn dea, wͻ’te sε nhwene pa a yεde asie, betwa wͻn ho ahyia (asom wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻbεdane wͻn ho de wͻn anim ahwε wͻn ho anim abisa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: “Kane a na yεwͻ y’abusuafoͻ mu no (nyinaa) na yesuro (Nyankopͻn abufuo ne N’asotwee no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn adom yεn, εna Wayi yεn afri (Amanehunu gya) mframa hyehyeε no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, kanee no yesu frεε no. Nokorε sε Ͻyε Otumfoͻ a Ɔwͻ ayεmyε, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), wodeε tu (amanfoͻ no) fo; na wo Wura Nyankopͻn adom ho nti no wonnyε pε-adeε-hununi anaa ͻbͻdamfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻ’ka sε (Nkͻmhyεni) yε ͻdwomtoni, enti montwεn no wͻ mmusuo berε bi mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Montwεn, na menso meka mo ne wͻn a wͻretwεn no ho“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn adwen na εhyε wͻn saa, anaasε wͻyε nnipa a wͻ’te atua?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻ’ka sε, (Nkͻmhyεni) no ara na abͻ netrim (atwerε Qur’aan no)? Daabi, gye na wͻnnye nnie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ɛneε wͻn mfa asεm bi a εte saa mmra sε wͻyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Anaasε εnyε biribi mu na yεbͻͻ wͻn fire? Anaasε wͻn ara ne Ɔbͻͻ adeε no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn na wͻ’bͻͻ soro ne asaase? Daabi, gye na wͻ’nnye nnie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Anaasε wo Wura Nyankopͻn akoradeε no wͻ wͻn hͻ? Anaasε wͻn wͻ so tumi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn wͻ atwedeε (a wͻde foro kͻ soro) kotie (Soro abͻfoͻ no, ne deε εrekͻso wͻhͻ)? Ɛneε wͻn atiefoͻ no mfa wͻn nyinasoͻ pefee mmra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Anaasε (Nyankopͻn) wͻ mma mmaa εna monso mowͻ mma mmarima?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Anaasε (Nkͻmhyεni) wobisa wͻn akatua εna εka no mu ayε duduudu ama wͻn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Anaasε Asumade (anaasε) Ahuntasεm no wͻ wͻn hͻ na wͻ’twerε to hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻ’pε sε wͻbͻ pͻ (bͻne) bi (tia Nkͻmhyεni)? Ɛneε wͻn a wͻ’nnye nnie no ara na wͻbεtͻ fidie no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn wͻ awurade foforͻ bi ka Nyankopͻn ho? Kronkron Hene ne Nyankopͻn, Ɔkorͻn kyεn deε wͻde bata Neho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Sε wͻrehunu ͻsoro no fa bi sε εrete ahweε a, anka wͻ’bεka sε: “Mununkum a ano aboa’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), wodeε gyae wͻn kosi sε wͻbehyia wͻn Da no a (ehu ne suro) bεma wͻn atwitwa ahwe ama adeε atͻ wͻn soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ɛda no a wͻn pͻ a wͻbͻeε no ho mma mfasoͻ biara mma wͻn, na obiara mmoa wͻn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻdi bͻne no san wͻ asotwee foforͻ (wͻ wiase ha); nanso nnipa pii nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), wodeε si aboterε fama wo Wura Nyankopͻn atemmuo no, na nokorε sε wo wͻ Y’ani so (anaasε Yehu wo anaa Yεbͻ woho ban); na bͻ wo Wura Nyankopͻn abodin wͻ εberε a wobεsͻre (afri nna mu),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Na fa anadwo no mu bi nso bͻ no abodin, na εberε a nsoromma bεkͻ akͻtͻ no nso (bͻ no abodin).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="53">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede εberε a nsoromma rekͻtͻ no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mo yͻnko (Muhammad) nyerae, na ͻmmane (mfirii ͻkwan tenenee no so) nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na ͻmfa ͻno ara ne pε nkasa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na mmom εyε Adiyisεm a yεreyi (ma no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[(Ɔbͻfoͻ) hoͻdenfoͻ paa (Gabriel) na ͻkyerεε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɔyε obia ͻwͻ ahoͻden wͻ adwen mu, na afei osi pi wͻ gyinaberε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ԑberε a (Gabriel) wͻ sorosoro paa no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Afei ͻbεnee, na opinkyεε (Nkͻmhyεni) paa;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na ͻwͻ bεyε sε tadua mmienu ntεm anaasε εbεn kyεn saa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn yii deε Ɔbɛyie de!maa N’akoa (Muhammad).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) akoma nni atorͻ wͻ deε ohunuiε no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Anaasε moregye no akyinnye wͻ deε ohunuiε no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ampa sε, (Nkͻmhyεni) hunuu (Gabriel) sε ͻresiane deε εtͻso mmienu –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Wͻ dua Sidratul-Muntahaa no ho –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ɛho hͻ na Daa asetena Soro aheman no wͻ, --]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛberε a deε εkataa Sidratu dua no soͻ no kataa soͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) ani annane (ankͻ benkum anaa nifa), na ankͻ nso antra so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Na ampa sε, ohunuu ne Wura Nyankopͻn nsεnkyerεnee akεseε no mu bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Moahunu (Arabfoͻ no abosom) Laata ne Uzza –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ne Manaat, baako no a ͻtͻso mmiεnsa no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Mmarima no wͻ mo εna mmaa no nso wͻ Ɔno (Nyankopͻn)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛno yε adekyε a εmfa kwan soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Woi nom nyinaa yε din a mone moagya nom na atotoͻ a Nyankopͻn Nsianee ho tumi anaa nyinasoͻ biara. Sεdeε wͻn adwen yε wͻn, ne wͻn kraa apεdeε na wͻdi akyire; ampa nso sε (yε de) kwankyerε no firi wͻn Wura Nyankopͻn hͻ abrε wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Anaasε onipa nsa ka deε ͻpε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Daakye (asetena) no ne seesei deε yi nyinaa wͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Soro abͻfoͻ no pii na εwͻ soro a wͻn ntwitwagyeε nsi hwee, gyesε akyire yi a Nyankopͻn ama obi a Ɔpε na Ɔgye no tumu no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻnnye Daakye no nnie no na wͻde mmaa din to soro abͻfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Wɔnni ho nimdeε. Deε wᴐn adwen kyerε wᴐn na wͻdi akyire, na deԑ wᴐn adwen kyerε wᴐn no ntumi ne nokorε nyina wͻ hwe ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Enti twe wo ho firi obi a ͻdane ne ho fri Y’afutusεm no ho no ho, na ͻno deε wiase asetena yi na ͻpε no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[(Wͻn a wiase ho) na wͻn nimdeε kͻpem no. Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn Nim nea wayera afri Ne kwan no soͻ, εna Ɔnim nea ͻnam kwan tenenee no nso soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa wͻ Nyankopͻn; sεdeε Ɔbɛtua dwuma a wͻn a wͻdi bͻne no diiε no so ka, na Ɔde papa nso atua wͻn a wͻyε ayεmyε no nso ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻtwe wͻn ho fri bͻne akεseε ne akohwi bra ho, gyesε mfomsoͻ nketenkete no, nokorε sε Nyankopͻn bͻnefakyε no so paa. Ɔnim mo wͻ εberε a Ɔbͻͻ mo firii asaase mu, ne εberε a na moyε mogya toa da mo maame nom awodeε mu. Enti εmma mo ara monnhoahoa mo ho sε moyε kronkron. Nyankopͻn na Ɔnim obi a osuro Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Wahunu obi a ͻdane ne ho fri (Islam) ho no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Na ͻde ketewaabi maeε na ogyaee fama?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Enti ͻwͻ kokoa mu nimdeε a enti ohunu (deε εbεba)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Anaasε yɛabͻ no deε na εwͻ Mose Nwoma no mu no ho amaneε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ne Abraham a odii (ahyεdeε) soͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Obia ͻso adesoa nsoa obi foforͻ adesoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Nokorε sε onipa nni (akatua) bi, na mmom gyesε mmͻden a ͻbͻeε ho (akatua na ɔbwnya).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Na εnkyε biara yεbɛhunu ne mmͻdemmͻ]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Afei yεbɛtua no akatua a εyε pεpεεpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wo Wura Nyankopͻn hͻ na awieε no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Ɔno na Ɔma (onipa) sereε εna Ɔma (onipa) suu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma (obi) wuo εna Ɔma (obi) nkwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ adeε mmienu mmienu, ͻbarima ne ͻbaa-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Fri ahobaeε mu wͻ εberε a εbεpue aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Ɔno na Daakye Wusͻreε no (ho asεm) da Ne soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔma ahonya εna Ɔma ohia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Ɔne (nsoromma Shi’ira) Kyεkyε (a Arabfoͻ abosomsomfoͻ no som no no) Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔsεee Aad, tetefoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ no nso Wamma wͻn mu biara anka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Ɛna Noa nkorͻfoͻ no a wͻdii (Aadfoͻ ne Samuudfoͻ no) anim kan no, na wͻyε nnebͻneεfoͻ, atuatefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Ne nkuro a abͻ no (Sodom ne Gomora), Ɔno ara na Ɔsεee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Deε eyiri faa wͻn no yiri faa wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Enti (ͻdasani), wo Wura Nyankopͻn adom no mu deε εwͻ hen na w’adwen nsi wo pi wͻ ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) woi yε kͻkͻbͻni tesε tetefoͻ no kͻkͻbͻfoͻ no ara pεpεεpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Ɛberε no bεn ara na (eguso) rebεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Obiara nni hͻ a ɔbɛtumi afrii Nyankopͻn akyi asi ho kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Enti saa asεm woi na εyε mo nwanwa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Ɛna moresereε, εna monnsuu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Ɛna mode agorͻ resεe mo berε kwa, εna monnwene ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Enti monfa mo anim mutu fͻm ma Nyankopͻn na monsom (no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="54">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Dͻnhwere no abεn, na bosome no mu apae.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Na sε wͻhunu nsεnkyerεnee bi a wͻtwe wͻn ho (fri ho), na wͻka sε: ”Woi yε nkonyaa anaa naadaasεm a εbɛtwa mu“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻfa no atorɔsɛm, na wͻdi wͻn apεdeε hunu akyi. Na asεm biara wͻ ne berε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ampa sε (Qur’aan) de amanebͻ a afutuo ne adesua (ahodoͻ pii) wͻ mu abrε wͻn, -]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Adwen ne nimdeε a εkͻ aso mu (wͻ mu), nanso afutuo no ho amma wͻn mfasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Enti twe wo ho fri wͻn ho. Ɛda a Ɔfrεfoͻ (Israafiil) bεfrε (wͻn) akͻ asεm kεseε mu no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Aniwuo bεma) wabrε wͻn ani ase; wͻbɛpue afiri adakamena no mu tesε mmεbε a wͻabͻ asanteε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Wͻde mmirika tεntε na εbεkͻ Ɔfrεfoͻ no hͻ. (Saa Da no) boniayεfoͻ no bεka sε: ”Saa Da yi yε Ɛda a emu yε den! “]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Noa nkorͻfoͻ dii wͻn anim kan buu Y’akoa no ᴐtorofo. Wͻkaa sε: “Bͻdamfoͻ.“ Wͻkasa tiaa no, hunahunaa no, poo no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Enti osu frεε ne Wura Nyankopͻn sε: (Awurade) “Wͻabu afa me so, enti boa (me)“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Enti Yɛbuee ͻsoro apono maa nsuo hwie guu pii,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Yεmaa nsuwa-nsuwa nso puee wͻ asaase no so, na (ͻsoro ne asaase so) nsuo no hyia bͻͻ mu sεdeε yɛahyehyε ato hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Enti Yεsoaa no wͻ (nsuom hyεn a) yεde nnua ne nnadewa na ayε so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Na (nsuom hyεn no) nam (nsuo no so) a Y’ani hwε. (Saa nsuyire yi yε) akatua ma obia wannye annie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ampa sε, Yɛagya de ayε nsεnkyerεnee. Enti obi wͻ hͻ a ͻde bɛtu ne ho foͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Sεdeε M’asotwee ne Me kͻkͻbͻ (huu) siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛama Qur’aan yi nkaekaeε ne emu afutusεm no ayε mmrε. Enti obi wͻ hͻ a ͻde betu ne ho foͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Aad (Nkorͻfoͻ no) faa no atorᴐsԑm. Na sεdeε M’asotwee ne Me kͻkͻbͻ (huu) siteε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεsomaa mframa denden bi a εbͻ toatoaso baa wͻn so wͻ da bͻne bi mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɛtetee nnipa maa wͻyεε sε akyiresua dua bi a yɛatu aseε da hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Sεdeε M’asotwee ne Me kͻkͻbͻ (huu) siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛama Qur’aan yi nkaekaeε ne emu afutusεm no ayε mmrε. Enti obi wͻ hͻ a ͻde bɛtu ne ho foͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ no faa kͻkͻbͻ no atorᴐsԑm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Deε wͻkaeε ne sε: “Onipa baako pε a ͻwͻ yεn mu na yɛnni n’akyi? Nokorε sε, εneε na yεwͻ ͻyera ne abͻdamsεm paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Enti yεn (dodoͻ yi) mu no, ͻno nko ara na εsεsε yεde Afutusεm no ma no? Daabi, ͻyε nkontomponi, asoͻden (nipa)”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ɔkyena wͻbɛhunu nea ͻyε nkontomponi, asoͻden (nipa) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεresoma yoma bedeε de ayε wͻn nsͻhwε. Enti wodeε hwε wͻn na si aboterε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Na ka kyerε wͻn sε, yɛakyε nsuo no mu ama (wͻn ne yoma no), obiara bεkͻ nsuo no mu wͻ ne berε (a yɛahyε ama no) mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Nanso wͻfrεε wͻn yͻnko no na ͻfaa (sekan) de wͻͻ (yoma) no kum no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Sεdeε M’asotwee ne Me kͻkͻbͻ (huu) siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεsomaa nteamu baako pε na εbaa wͻn soͻ, na wͻbεyεε gͻsͻͻ tesε mmabaa a awoͻ na abubu asin-asin a εwͻ mmoa adidieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛama Qur’aan yi nkaekaeε ne emu afutusεm no ayε mmrε. Enti obi wͻ hͻ a ͻde bɛtu ne ho foͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Lut nkorͻfoͻ no anye kͻkͻbͻ no anni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεsomaa aboͻ nsuo tͻ guu wͻn so, gyesε Lut abusuafoͻ nko ara (na asotwee no bi anka wͻn), Yεgyee wͻn wͻ anadwo a etwa toᴐ no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) adom a ɛfiri Yεn hͻ. Saa ara na Yɛtua wͻn a wͻyi (Nyankopͻn) ayε no ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ampa sε (Lut) bͻͻ wͻn kͻkͻ wͻ Y’asotwee no ho, nanso wͻn adwen ansi wͻn pi wͻ kͻkͻ bͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ampa sε wͻpεε sε wͻhwim n’ahͻhoͻ firi ne nsam. Na Yɛfiraa wͻn ani (kaa sε): “Ɛneε monka M’asotwee ne Me kͻkͻbͻ no nhwε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ampa sε, daa asotwee no sͻͻ wͻn mu ahomakye paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Enti monka M’asotwee ne Mekͻkͻbͻ no nhwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛayε Qur’aan yi nkaekaeε ne emu afutusεm no mmrε. Enti obi wͻ hͻ a ͻde bɛtu ne ho foͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Ampa sε kͻkͻbͻ no baa Farao nkorͻfoͻ no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Wͻfaa Yε nsεnkyerεnee no nyinaa atorᴐsԑm. Enti Yεde Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε no Tumi no pari sͻͻ wͻn mu dendeenden.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Enti mo (mu) boniayεfoͻ no kyεn woi nom (a yɛaseε wͻn no)? Anaasε modeε moanya (bͻhyε) wͻ Twerεsεm no mu sε yɛayi mu afiri (asotwee no) mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Anaasε deε wͻka ne sε: ”Yεdeε yεyε dͻm (kεseε) enti yεbɛdi nkonim?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Yεbεka wͻn dͻm no agu ama wͻadane wͻn akyi adwane.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Aane, Dͻnhwere no ne εberε a yεde ahyε wͻn bͻ; na Dͻnhwere no ano yε den na (εyε berε nso) a emu (nsɛm) yε nyono.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, abͻneεfoͻ no wͻ ͻyera ne abͻdamsεm paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Ɛda a yεbεtwe wͻn ase wͻ fͻm wͻ wͻn anim so akͻ egya no mu no, (yεbεka akyerε wͻn sε): ”Monka Ogya no atenka no nhwε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεde nhyehyεeε na abͻ biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Na Y’ahyεdeε no deε εyε baako pε, εtesε wabͻ w’ani prε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yɛasεe (amanfoͻ bi) a na wͻte sε mo. Enti obi wͻ hͻ a ͻde bɛtu ne ho foͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Dwuma a wͻdie biara no nso yɛatwerε no wͻ Nwoma no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Biribiara, ketewa ne kεseε nyinaa yɛatwerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyamesurofoͻ no wͻ Aheman mu ne nsubͻnten ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Wͻ Nokorε Ahennwa no ho wͻ Ɔhene Tumfoͻ no a, Ɔtumi adeε nyinaa yε no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="55">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Ahummͻborͻ Hene (Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wakyerε (Nkͻmhyεni) Qur’aan no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ onipa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Kyerεε no kasa nkyerεkyerεmu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Awia ne bosome nnam wͻ nhyehyεε so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wira mu nhoma (anaasε nsoromma) ne nnua nso (nyinaa) berε wͻn ho ase (ma Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɛna Wapagya ͻsoro, εna Ɔde nsania ato ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Sεdeε monyε mfomsoͻ wͻ ade susuo ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na moma nsania no nyina pεpεεpε, na monnte adeε a mobɛsusuo no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛna Ɔde asaase no ato hͻ ama abͻdeε (a wͻtumi tena asaase soͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Emu na nnuaba, ne akyiresua a εbͻ esa-esa wͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ne nnuaba (ahodoͻ tesε aburoo, ayuo, atokoͻ ne deε εkeka ho) a εwͻ nhahamma a nyεmmoa weε, εne nnuaba a etu hwa pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde dɔteε a awoͻ bͻͻ onipa tesε ayowa anaa kukuo a yɛanwene atotoo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ɛna Ɔbͻͻ Jinnfoͻ no nso fri ogya frama (anaa) ogya kεterεma mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Apueε mmienu no Wura, ne Atͻeε mmienu no Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wama ͻpo mmienu no (nsupa ne nkyene nsuo) bɛhyia mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɛhyeε da ne mmienu ntεm a emu biara ntumi mmu mfa baako soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Yɛyi nhwenepa ne aboͻ a εhyerεn wͻ (ͻpo no) mmienu mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ɔno na nsuom hyεn a εnenam po so tesε mmepͻ atenten no yε Ne dea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ (asaase) soͻ biara bɛfiri hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Na εbεka wo Wura Nyankopͻn Kεseε Onimuonyamfoͻ no animuonyam nko ara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻwͻ soro ne wͻn a wͻwͻ asaase so nyinaa bisa no. Da biara N’animuonyam da adi .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Mo akuo mmienu no (Jinn ne nnipa) Yεbεtoto (montotoeε anaasε yεbɛbu mo atεn no) ama mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Jinn ne nnipa fekuo, sε mobɛtumi akͻ soro ne asaase ntweaso babiara a motumi kͻ. Nanso montumi nkͻ gyesε monya tumi anaa nyinasoͻ bi (fri Nyankopͻn hͻ ansa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ɔbεsoma ogya tanaa ne yaawa (a yananee) aba mo so, na montumi mmͻ mo ho ban.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Sε ͻsoro mu dwidwa a afei εbεyε kͻͻ tesε aboa nwoma (a yɛahyε no) kͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Saa Da no yɛmmisa onipa anaa Jinn biara bͻne ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Yεde abͻneεfoͻ no nsohyεdeε na εbɛhu wͻn, enti yεbεsͻ wͻn mu wͻ wͻn apampamu nwii ne wͻn nnan mu (na atwe wͻn aseε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Woi ne Amanehunu gya no a abͻneεfoͻ no faa no atorͻsεm no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Wͻbɛtwa ahyia wͻ (Ogya) a ayε hyehyeehye ne nsuo a ayε hye atrasoͻ no ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Obi a osuro sε ɔbɛgyina ne Wura Nyankopͻn anim no ͻwͻ Turo mmienu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nnua mman a atrεtrε sononko-sononko ayε mu mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Asutire mmienu bi wͻ mu a εtenee,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Na nnuaba biara a egu mmienu mmienu wͻ ne mmienu nyinaa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Wagyegye ada mu wͻ mpa anaa ahennwa a emu kuntu no yε kyeme ntoma a yɛadi mu adwini a ԑyԑ fԑ so. Aheman no mmienu no mu nnuaba no bεn (wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Mmaa a wͻhwε wͻn ani so yie (anaasε wͻfεre adeε) a onipa (biara) anaasε Jinn mfaa wͻn ho nkaa wͻn da wͻ ne mmienu mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Wͻn (ho fε) tesε dwetε ne sika aboͻ a εhyerεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Enti εnyε papa akatua ne papa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[(Turo) mmienu no akyiri nso, Turo mmienu (foforͻ) bi nso wͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[(Turo mmienu no mu) nhahan yԑ mono, εyε bunu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[Nsuo aniwa mmienu bi wͻ ne mmienu mu a epue ba aberε biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Nnuaba ne akyiresua ne ‘Rumaan’ (nyinaa) bi wͻ ne mmienu mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Mmaa papa ahoͻfεfoͻ wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Mmaa ahoteefoͻ a wͻn ani akεseε fεfεεfε hyehyε ntoma dan mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Onipa biara anaasε Jinn nnii kan mfaa ne ho nkaa wͻn da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Wagyegye ada mu wᴐ atε anaa mpikyi anaa sumuε a εyε ahahamono ne ‘Kapεt’ fεfεεfε so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Enti (Jinn ne nnipa), mo Wura Nyankopͻn adom no emu deε εwͻ hen na mopoɔ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Nhyira ne wo Wura Nyankopͻn din, Ɔno na Kεseyε ne Animuonyam yε Ne dea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="56">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Sε Asεm (kεseε a εrebesie) no nya si a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nkontompo biara nni si a ebesie no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Saa Da no), yεbεbrε (nnipa no) bi ase, ama (ebinom nso) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Sε asaase woso nwosoeε (denden) no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na yɛbubu mmepͻ gͻsͻgͻsͻ –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Na εyε sε mfuturo a εretu hwete a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) mobεyε akuo ahodoͻ mmiεnsa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyε Nifa so foͻ no; hwan nom ne wͻn a wͻyε Nifa so foͻ no ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛne wͻn a wͻyε Benkum so foͻ no; hwan nom ne wͻn a wͻyε benkum so foͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛne (gyidie ho nwuma mu) adikanfoͻ no; wͻn ne (daakye no mu) adikanfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Woinom na wͻbεbεn (Nyankopͻn),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Wͻ Anigyeε Aheman no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Dodoͻ no bɛfiri tetefoͻ no mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ԑna kakraabi nso bɛfiri nkyirimma no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Wͻbεtena ahennwa a yεde sika kͻkͻͻ ne dwetε na anwene so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻbεgyegye ada mu ahwε wͻn ho wͻn ho anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Mmeranteε a wͻte nkwa mu daa na wͻnnwu da bɛdi wͻn hͻ akͻneaba (asom wͻn),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wͻde nkoraa ne sanya nkuruwaa ne kyansee a nsa korͻgyee wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Wͻn ti mmpae wͻn, na wͻmmoro nso,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ne nnuaba biara a wͻn ara bεhwε mu ayi deε wͻpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Ne nnomaa nnam biara a wͻn kͻn dͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ne (mmaa) akronkron ahoͻfεfoͻ a wͻn ani akεse-akεse,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[(Wͻn ho fε) tesε nhwene pa bi a yɛahyε da de asie abͻ ho ban.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Woi) yε akatua ma dwuma (pa) a wͻdiiε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻnte nsεm hunu anaa kasa bͻne biara wͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Gyesε ‘Salaaman Salaaman’ Asomdweε! Asomdweε!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ɛna Nifasofoͻ no; hwan nom ne Nifaso foͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[(Wͻn wͻ) nnua bi a εho yε trͻmtrͻm a nkasεε nni ho bi mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ne nkwadu a abͻ esa-esa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ne nwunu a εbae trε mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ne nsuo a εtene ba (abrε biara),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ne nnuaba a abu soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Nnuaba no berε) to ntwa, na yɛnsi wͻn ho kwan nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[(Wͻn) wͻ aban soroͻ a εwͻ soro so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yɛabͻ wͻn (mmeͻε foforͻ) paa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛama wͻn ayε mmabunu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ɔdͻ ne ahomeka (wͻ wͻn mu); na wͻn (nyinaa) bͻ atipεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[(Woi) wͻ Nifasofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Dodoͻ no bɛfiri tetefoͻ no mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Na dodoͻ no nso afiri nkyirimma yi mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Ɛna Benkum so foͻ no; hwan nom ne Benkum so foͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[(Wͻn) wͻ mframa hyew ne nsuo hyeε mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Ne wisie tumm nwunu mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[(Saa wisie no) nyε nwunu na (wͻnnya emu) anigyeε anaa papa biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, kane no na wͻgye wͻn ani,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Na wͻtͻ kͻ bͻne akεseε so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Na wͻka sε: “Sε yɛwu na yεyε mfuturo ne nnompe a, nokorε sε yεbεsan anyane yεn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Anaasε yεn agyanom tetefoͻ no (nso)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Tetefoͻ no ne nkyirimma no (nyinaa),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nokorε sε yεbεboa wͻn ano akͻ εberε a yɛahyε no wͻ saa Da no mu no“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Afei mo ayerafoͻ no a mofaa (nokorε no) nkontompo no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Mobɛdidi afiri dua Zaqqum so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Na mode ahyε (mo) afru ma,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Na moanom nsuo hyeε agu so;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Na (mo) bεnom no sεdeε yoma a sukͻm de no renom nsuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Woi na εbεyε wͻn brεsuo a yεde bεma wͻn akwaaba wͻ (daakye) akatua Da no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="57">
<translation><![CDATA[Yεn na Yεbͻͻ mo na afei adεn nti na monye nnie?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="58">
<translation><![CDATA[Moahunu (ahobaeε) a mohwie gu (ͻbaa awodeε mu) no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="59">
<translation><![CDATA[Mo na mobͻ (akͻdaa no) anaasε Yε ne Ɔbͻͻ Adeε no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="60">
<translation><![CDATA[Yεn na Yɛahyehyε owuo de ato mo soͻ; na entumi mmu mfa Yεn so-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="61">
<translation><![CDATA[-Sε Yεbεsesa mo tebea yi abͻ mo akͻ (tebea foforͻ) a mo nnim mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="62">
<translation><![CDATA[Ampa sε, monim mmͻeε a edi kan no; afei adεn na monfa nkͻ adwen-dwene mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="63">
<translation><![CDATA[Moahunu (nneεma) a modua no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="64">
<translation><![CDATA[Mo na moma no fifiri na enyin, anaasε Yεn na Yεma no fifiri na enyin?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="65">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a anka Yεbεma no ayam (anaasε Yεbεma no asεe) ama mo atwa adwo-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="66">
<translation><![CDATA[(Ama moasu sε): “Nokorε yɛabͻ ka.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="67">
<translation><![CDATA[Aane, yɛahwere (y’agyapadeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="68">
<translation><![CDATA[Moahunu nsuo a monom no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="69">
<translation><![CDATA[Mo na mosiane firi mununkum no mu ba, anaasε Yεn na Yɛsiane ba?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="70">
<translation><![CDATA[Sε Yεpε a anka Yεbεma no ayε nkyene-nkyene. Adεn na afei monna (Nyankopͻn) aseε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="71">
<translation><![CDATA[Moahunu egya a mosͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="72">
<translation><![CDATA[Mona mobͻ ne nnua no anaasε Yεn na Yεbͻeε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="73">
<translation><![CDATA[Yɛayε egya no nkaeε (a mode bεkae Amanehunu gya no), εsan nso wͻ mfasoͻ de ma onipa biara a ohia gya, ne εserε so akwantufoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="74">
<translation><![CDATA[Enti bͻ wo Wura Nyankopͻn Kεseε no abodin.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="75">
<translation><![CDATA[Mede faako a nsoromma kͻtͻ di nse!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="76">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, εyε nsedie a εso paa sε anka monim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="77">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, εyε Qur’aan animuonyam (Nwoma) noa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="78">
<translation><![CDATA[Ɛwͻ Nwoma a yεabͻ ho ban no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="79">
<translation><![CDATA[Abᴐfoᴐ ahoteefoᴐ no na wᴐsᴐ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="80">
<translation><![CDATA[(Qur’aan) yε Adiyisεm a efri Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="81">
<translation><![CDATA[Enti saa Asεm yi na mobu no animtia?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="82">
<translation><![CDATA[Ɛna moayε po a mopo (Qur’aan no sε εnam so) na monya mo akͻnhoma?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="83">
<translation><![CDATA[Afei adεn na sε (obi a ͻrewuo nkwa no) duru ne mene mu a (monsi nkwa no kwan)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="84">
<translation><![CDATA[Na saa berε no na morehwε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="85">
<translation><![CDATA[(Saa berε no) Yεbεn no kyεn mo, nanso monhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="86">
<translation><![CDATA[Sε anka monhyε tumi bi ase a mobɛbu akonta a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="87">
<translation><![CDATA[Adεn na momma (nkwa) no nsan n’akyi (nkͻ onipa no mu bio) sε moyε nokwafoͻ ampa a?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="88">
<translation><![CDATA[Enti sε (saa nipa no) ka wͻn a wͻbεn (Nyankopͻn) no ho a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="89">
<translation><![CDATA[(Ɔbɛnya) ahomegyeε, ne akͻnhoma ne Anigyeε Aheman no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="90">
<translation><![CDATA[Na sε ͻka Nifasofoͻ no nso ho a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="91">
<translation><![CDATA[Ɛneε asomdwoeε nka wo, Nifasofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="92">
<translation><![CDATA[Na mmom sε ͻka wͻn a wͻpo nokorԑ, ayerafoͻ no ho nso a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="93">
<translation><![CDATA[Ɛneε nsuo-hyeε na yεde bεma no brεsuo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="94">
<translation><![CDATA[Na yɛakͻhye no wͻ Amanehunu gya no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="95">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, ampa woi ne Nokorε pefee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="96">
<translation><![CDATA[Enti bͻ wo Wura Nyankopͻn Kεseε no abodin tontom no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="57">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ soro ne asaase so nyinaa bͻ Nyankopͻn abodin tontom no. Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔno na ͻsoro ne asaase so ahennie yε Ne dea. Ɔno na Ɔma nkwa εna Ɔma (obi) wuo, na Ɔno na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɔne Odikanfoͻ no, ne Okyidifoͻ no, Ɔno na Ɔda adi pefee, εna Osuma, na Ɔne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde nna nsia bͻͻ soro ne asaase, εna Ɔde Ne ho sii Tumi Ahenwa no soͻ. Onim deε εkͻ asaase mu, ne deε efri mu nso pue, ne deε esiane fri soro (ba asaase soͻ) ne deε (efri asaase so) fro kͻ hͻ. Faako a mowͻ biara no Ɔka mo ho. Nyankopͻn deε Ohu dwuma a modie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɔno na ͻsoro ne asaase so ahennie yε Ne dea. Nyankopͻn hͻ na nsԑm nyinaa kɔwie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɔma adesaeε wura adekyeε mu, εna Ɔma adekyeε nso wura adesaeε mu. Ɔno na Onim deε εwͻ akoma mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Monye Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no ni, na monyi deε Wama mo abɛdi ho adeε no mu bi ma. Enti wͻn a wͻagye adie wͻ mo mu na wͻyi (wͻn agyapadeε mu bi) de ma no, wͻn wͻ akatua kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Deεn na εha mo a enti monnye Nyankopͻn nnie? Abrε a Ɔsomafoͻ no refrε mo sε monye mo Wura Nyankopͻn ni, aberε a moasuae akyerε no; sε moyε agyidiefoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔsiane nsεnkyerεnee pefee ma N’akoa sεdeε ɔbɛyi mo afiri esum no mu akͻ εhyεn no mu. Nokorε sε, Nyankopͻn yε ayεmyε hene ma mo, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Deεn na εha mo a enti monnyi (mo agyapadeε) wͻ Nyankopͻn kwan soͻ? Aberε nso a Nyankopͻn na ͻsoro ne asaase so akoradeε wͻ no? Mo mu wͻn a wͻyii (wͻn agyapadeε) na wͻkoeε ansa na nkonimdie no (reba no, ne wͻn a aka no) nnsε. Woi nom na wͻn wͻ gyinaberε a εsoo paa mu kyεn wͻn a (nkonimdie no) akyi na wͻyii wͻn (agyapadeε) na wͻkoeε no. Na mmom Nyankopͻn (de ade) papa ahyε wͻn nyinaa bͻ. Nyankopͻn ne dwuma a modie nyinaa ho Amanebͻfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Hwan na ͻbεbͻ Nyankopͻn bosea pa ama Ͻde abͻ ho ama no? Ɔno na Ɔwͻ akatua a animuonyam wͻ mu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛda no na wobɛhunu agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa no sε wͻnhyerεnee ahyerεn di wͻn anim ne wͻn nifa so. (Yεbεka akyerε wͻn sε): “Mowͻ anigyesεm nnε! Aheman a nsubͻnten nenam aseε no, emu na (mo) bεtena. Ԑno ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛda no na nkͻnkͻnsafoͻ mmarima ne nkͻnkͻnsafoͻ mmaa no bεka akyerε wͻn a wͻagye adie no sε: “Montwεn yεn na yεnfa mo nhyerεnee no (nante bi)”. Yεbεka akyerε wͻn sε: “Monsan nkͻ mo akyi (wͻ wiase) nkͻpε nhyerεnee”. Na fasuo bi a εpono wͻ mu bεba abɛtware wͻntεm. Na emu no ahummͻborͻ na εwͻ hͻ, na akyire no nso yε asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Nkͻnkͻnsafoͻ no) bεfrε (agyidiefoͻ no) sε: “Na yεnka mo ho (wͻ wiase)?“ (Agyidiefoͻ no) bεka sε: “Aane, nanso modaadaa mo ho, εna motwεnee (sε ebia agyidiefoͻ no bɛdi nkoguo), na mo adwen ansi mo pi, na apεdeε hunu daadaa mo kͻpem sε Nyankopͻn ahyεdeε no baeε, na (ͻbonsam) daadaafoͻ no daadaa mo wͻ Nyankopͻn ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Enti εnnε da yi, yεnnye mpata biara mfiri mo hͻ, anaasε wͻn a wͻannye annie no hͻ. Mo fie ne egya no mu, εno ne mokyitaafoͻ, na εhͻ yε nkyi bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Enti εberε no nnso maa agyidiefoͻ no sε wͻbεbrε wͻn akoma ase ama Nyankopͻn nkaekaeε ne deε yɛasiane a εyε nokorε no, na wͻn ankͻyε sε wͻn a yɛdii kan maa wͻn Nyamesom Nwoma no? Ɛberε yεε tenten maa wͻn, enti wͻn akoma yεε den. Na na wͻn mu dodoͻ no ara yε nsԑmɔnefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Monhunu sε, Nyankopͻn nyane asaase wͻ ne wuo akyi. Ampa sε Yɛakyerεkyerε nsεm no mu pefee sεdeε mobεte aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nokorε sε mmarima a wͻyε adͻeε ne mmaa a wɔyε adͻeε na wͻbͻ Nyankopͻn bosea pa no, yεde bεbͻ ho ama wͻn, na wͻn wͻ animuonyam akatua (da hͻ Daakye).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻagye Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no adie no, wͻn ne nokwafoͻ no, ne mogya ho adansefoͻ no wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ. Wͻbɛnya wͻn akatua ne wͻn nhyerεnee. Wͻn a wͻnnye nnie na wͻfa Yεn Nsεm no atorͻsεm no nso, saa nkorͻfoͻ no ne Amanehunu gya no mu foͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Monhunu sε, wiase asetena yi yε agodie ne ahurusie ne afεεfεdeε ne ahotuo a εda montεm, ne agyapadeε ne mma ho apere-apereε. Ne mfatoho te sε mfudeε a nsutͻ akyi no akuafoͻ anigye ne nnuaba no ho, afei wobɛhunu sε ahoa afei na adwan. Daakye no asotwee a ano yε den paa wͻ hͻ, ne bͻnefakyε a efri Nyankopͻn hͻ ne nyetumu. Wiase asetena deε εyε anigyesεm a εyε nnaadaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Monsi akan nkͻ mo Wura Nyankopͻn bͻnefakyε no mu, nhwehwԑ Aheman a ne tεtrεtε bεyε sε ͻsoro ne asaase tεtrεtε a yɛasiesie ama wͻn a wͻagye Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no die no. Woi yε Nyankopͻn adom, Ɔde ma obi a Ɔpε. Na Nyankopͻn ne Adom Kεseε no Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Mmusuo biara a εbesi wͻ asaase soͻ, anaasε εbεto mo nnipa dua no, na εwͻ Nwoma mu ansa na Yɛama no asi. Nokorε sε εno deε εyε adeε a εyε mmrε ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Sεdeε mo werε nho (pii) wͻ deε moahwereε no ho, na monfa deε yεde ama mo no nso ntu mo ho. Nyankopͻn deε Ɔmpε obi a ͻyε ahomasoͻ na otu ne ho no asεm;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Saa ara nso na Ɔmpε) wͻn a wͻyε pεpεε na wͻhyε amanfoͻ ma wͻyε pεpεε no (asεm). Na obi a ͻbεdane n’akyi ama (nokorε no), nokorε sε Nyankopͻn ne Ɔdefo, Ɔne Ayeyie Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεde nkyerεkyerεmu ne nyinasoͻ pefee somaa Y’asomafoͻ no, de Nwoma no ne nsania kaa wͻn ho sεdeε adasamma bɛgyina so ayε biribiara pεpεεpε, εna Yɛasiane dadeε a ano yε den papaapa na mfasoͻ pii nso wͻ so ama nnipa, sεdeε Nyankopͻn de bɛhunu obia ͻboa no ne N’asomafoͻ no wͻ kokoa mu. Nokorε sε Onyankopͻn ne Ɔhoͻdenfoͻ, Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ampa sε Yεsomaa Noa ne Abraham, na Yεmaa wͻn asefoͻ no nkͻmhyε (adwuma) ne Nwoma. Wͻn mu bi faa kwantenenee no, na wͻn mu dodoͻ no ara na wͻbuu akohwi bra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Afei Yεmaa Y’asomafoͻ no bεfaa wͻn anamͻn so, na Yεmaa Mar’yam ba Yesu bɛdii so, na Yεmaa no Injeel, na Yεmaa wͻn a wͻdii n’akyi no ayεmyε ne ahummͻborͻ akoma. Na ‘Rah’baaniyya’ no deε, εyε sakratom a wͻn ara na wͻyͻeε, εnyε Yεn na Yεhyehyε maa wͻn , (na mmom wͻyεε no) sε wͻde hwehwε Nyankopͻn nyetumu; nanso wɔanhwε so yie sεdeε anka εsεsε wͻhwε soͻ no. Enti Yεde wͻn a wͻgye dii wͻ wͻn mu no akatua maa wͻn, na mmom na wͻn mu dodoͻ no ara yε abͻnefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monsuro Nyankopͻn, na monye Ne somafoͻ no nni, na Ɔbεma mo N’ahummͻborͻ no mu kyεfa mmienu, na Wama mo nhyerεnee a mode bεnante, na Ɔde mo bͻne akyε mo. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Sεdeε wͻn a yɛama wͻn Nyamesom ho Nwoma no bɛhunu sε wͻnni tumi biara wͻ Nyankopͻn adom no so; na adom no deε Nyankopͻn nsam na εwͻ, na Ɔde ma obi a Ɔpε. Onyankopͻn ne Adom Kεseε no Wura no]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="58">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ampa sε Nyankopͻn ate (ͻbaa) no a ͻne wo rekasa fa ne kunu ho na ͻde n’asεm ato Nyankopͻn anim no asεm no, na Nyankopͻn te mo mmienu nkͻmmͻ no. Nokorε sε Onyankopͻn ne Otiefoͻ a Ɔte biribiara, na Ɔno ara nso na Ohu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgyae wͻn yerenom wͻ mo mu sε wͻafrε wͻn sε wͻn maame nti no, εnyε wͻn maamenom ne wͻn. Wͻn maamenom ne wͻn a wͻwoo wͻn. Nokorε sε wͻkeka abususεm ne nkontomposεm. Nokorε sε Onyankopͻn ne Bͻnefafri Hene, Ɔne Bͻnefakyε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻgyae wͻn yerenom sε wͻafrε wͻn sε wͻn maame nti, na afei wͻresan wͻn akyi wͻ asεm a wͻkaeε no ho no, εsεsε wͻma ͻdͻnkͻ faahodie ansa na wͻde wͻn ho aka wͻn ho. Woi ho na Nyankopͻn retu mo foͻ. Nyankopͻn ne dwuma a modie ho amanebᴐfoᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na obia ɔnnya (dͻnkͻ no), ͻbεkyene kͻm bosome mmienu atoatoa so ansa na wͻde wͻn ho aka wͻn ho, na obi a ɔntumi (akͻm kyene no) bεma ahiafoͻ aduosia aduane. Woi na εkyerε sε moagye Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no adi. Na woinom ne Nyankopͻn mmra. Na wͻn a wͻnnye nnie no wͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻko tia Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no, yεbɛgu wͻn anim ase sεdeε yɛguu wͻn a wͻdii wͻn anim kan no anim aseε no; na ampa sε Yɛasiane nsεnkyerεnee pefee. Na boniayεfoͻ no deε wͻn wͻ animguaseε asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɛda a Nyankopͻn bɛnyane wͻn nyinaa no, Ɔbɛbisa wͻn dwuma a wͻdiiε no ho asεm. Nyankopͻn atwerε ato hͻ, aberε a wͻn deε wͻn werε afire. Onyankopͻn deε Odi biribiara ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Enti wonhunuu sε Nyankopͻn Nim deε εwͻ soro ne asaase soᴐ? Agyina biara a (nnipa) mmiεnsa bɛtuo no Ɔno na Ɔka wͻn ho nnan, anaasε (deε nnipa) nnum (bɛtuo no) na Ɔka wͻn ho nsia, anaasε (nnipa no) dodoͻ nnuru saa anaasε εboro saa a (ne nyinaa) Ɔka wͻn ho wͻ baabi a wͻn wͻ biara; afei Wusͻreε da no Ɔbεbͻ wͻn dwuma a wͻdiiε no (nyinaa) ho amaneε. Nokorε sε Nyankopͻn ne Biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Wonhunuu wͻn a yεbraa wͻn agyinatuo na afei wͻsan kͻͻ deε yabra wͻn no mu no? Wͻtu bͻne ne ͻtan ne Ɔsomafoͻ no so atuateε ho agyina. Sε (saa nkorͻfoͻ no) ba wo hͻ a, wͻde nkyea a Nyankopͻn mfa nkyeaa woͻ no na εkyea woͻ, na wͻka no wͻ wͻn akoma mu sε: “Adεn na Nyankopͻn ntwe y’aso wͻ deε yεka no ho?“ Amanehunu gya no ara som bo ma wͻn; wͻbεhye wͻ mu; na εhͻ yε nkyi bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε motu agyina a monhwε na moantu bͻne ne ͻtan ne Ɔsomafoͻ no so atuateε ho agyina, na montu papayε ne Nyamesuro ho agyina; na monsuro Nyankopͻn a yεbεboa mo nyinaa ano wͻ Ne hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Agyinatuo a efri ͻbonsam hͻ no ne deε ͻde bεma wͻn a wͻagye adie no werε ahoͻ, nanso ɔntumi nha wͻn wͻ hwee ho, gyesε Nyankopͻn ma kwan. Onyankopͻn na εsεsε agyidiefoͻ no de wͻn ho to Ne soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε yεka kyerε mo sε, momae mu wͻ asetena no mu a, momae mu. Nyankopͻn bεbae mu ama mo. Na sε yεka sε, monsͻre nso a, monsͻre. Nyankopͻn bεpagya wͻn a wͻagye adie wͻ mo mu no, ne wͻn a yɛama wͻn nimdeε no agyina gyinaberε a εkorͻn. Onyankopͻn deε Ɔne dwuma a modie no ho amanebͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε morebɛsusu asεm bi ho akyerε Ɔsomafoͻ no a moma adͻeε bi nni mo nsusueε no anim kan. Saa na εyε ma mo, εna εho nso teε. Sε moannya nso a, nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔno ara ne Mmͻborͻhunufoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Mosuro sε mobεyε adͻeε ansa na mode monsusueε no aba? Sε moanyε koraa a Nyankopͻn de mo mfomsoͻ no akyε mo, enti monfrε Nyame wͻ ne brε mu, na monyi Zaka, na monyε sotie ma Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no. Na Nyankopͻn deε Ɔne dwuma a modie no ho amanebͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Wonhunuu wͻn a wͻfa wͻn a Nyankopͻn abufuo wͻ wͻn soͻ no ayͻnkoͻ no? Wͻnka mo (agyidiefoͻ no) ho, εna wͻnka wͻn (Yudafoͻ no) ho nso, na wͻdi nse wͻ nkontompo so aberε nso a wͻnim (sε asεm a wͻredi ho nseε no nyε nokorε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn asiesie asotwee a εyε ya paa ato wͻn hͻ. Nokorε sε bͻne paa na wͻreyε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Wͻde wͻn nsedie no ayε kyεm, enti wͻsi (amanfoͻ) kwan firi Nyankopͻn kwan no so. Enti wͻbɛnya animguaseε asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Wͻn agyapadeε ne wͻn mma no ho mma mfasoͻ biara mma wͻn ntia Nyankopͻn . Saa nkrͻfoͻ no ne Egya no mu foͻ no; emu na wͻbεtena afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ɛda a Nyankopɔn bɛnyane wͻn nyinaa no, wͻbɛdi nse akyerε no sεdeε wͻredi nse akyerε mo yi, na wͻn adwen yε wͻn sε wͻn wͻ nyinasoͻ bi. Nokorε sε wͻn ne nkontompofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɔbonsam adi wͻn so nkonim, enti wama wͻn werε afri Nyankopͻn ho nkakaeε. Saa nkorͻfoͻ no ne ͻbonsam fekuo no. Nokorε sε ͻbonsam fekuo no ne brεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻko tia Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no, saa nkorͻfoͻ no bεka animguaseεfoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn ahyehyε sε: “Ampa sε Me ne M’asomafoͻ no bɛdi nkonim”. Nokorε sε Nyankopͻn Ne Ɔhoͻdenfoͻ, na Ɔne Otumfoͻ a Otumi ade nyinaa yε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Wonnya amanfoͻ bi a wͻgye Nyankopͻn ne Da a etwa toͻ no die, na wͻpε wͻn a wͻko tia Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no asεm; sε (saa nnipa no) yε wͻn agyanom anaasε wͻn mma anaasε wͻyε wͻn nnuanom anaasε wͻn abusuafoͻ mpo a. Saa nkorͻfoͻ no na Nyankopͻn atwerε gyidie ahyε wͻn akoma mu, de Honhom a efri Ne hͻ ahyε wͻn den, na Ɔde wͻn bεkͻ Aheman no a nsubͻnten nenam aseε no mu, emu na wͻbεtena. Nyankopͻn agye wͻn atum, εna wͻn nso agye no atum. Saa nkorͻfoͻ no ne Nyankopͻn Fekuo no. Nokorε sε, Onyankopͻn Fekuo no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="59">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa bͻ Nyankopͻn abodin; Ɔne Otumfoͻ a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔne Nyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔmaa wͻn a wͻpo nokorε a wͻn wͻ wͻn a yεmaa wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu no tu firii wͻn afie mu wͻ asuo-twa a edikan no mu. Moanwene ho da sε wͻbɛtu, wͻn adwen yεε wͻn sε wͻn aban denden no bεbͻ wͻn ho ban afri Nyankopͻn nsam. Nanso Nyankopͻn firi baabi a na wͻnnwen no saa baa wͻn so, na Ɔbͻͻ huu guu wͻn akoma mu, wͻde wͻn ara wͻnsa ne agyidiefoͻ no nso nsa bubuu wͻn afie. Enti mo a mowͻ ani monfa woi nyε adesua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Sε εnyε sε na Nyankopͻn (adikan) ahyehyε amantuo na ama wͻn a, anka Ɔbεtwe wͻn aso paa wͻ wiase ha; na ogya no asotwee no wͻ hͻ ma wͻn Daakye.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Efrisε wͻko tia Nyankopͻn ne Ne somafoͻ, na obia ͻko tia Nyankopͻn no deε, nokorε sε Nyankopͻn asotwee ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Akyiresua dua biara a motwa tweneeε anaasε mogyae maa no gyinaa ne nhini soͻ no, na εyε Nyankopͻn akwamma mu, sεdeε Ɔbɛgu abͻneεfoͻ no anim aseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Asadeε biara a efri wͻn hͻ a Nyankopͻn de maa Ne somafoͻ no, moantena pͻnkͻ so anaa yoma so; na mmom Nyankopͻn de tumi ma N’asomafoͻ no de ko tia obia Ɔpε. Onyankopͻn na Ɔwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Asadeε biara a efri nkuro no mufoͻ no hͻ a Nyankopͻn de maa Ne somafoͻ no, εwͻ Nyankopͻn ne Ne somafoͻ ne abusua ne nyanka ne ahiafoͻ ne akwantufoͻ, sεdeε εnkͻba sε ɛbɛdi akͻneaba wͻ mo mu adefoͻ no nko ara ntεm. Deε Ɔsomafoͻ no de ama mo no monye, na deε wabra mo no nso montwe mo ho mfiri ho; na monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε Nyankopͻn asotwe no ano yε den paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Asadeε no mu kyεfa nso) wͻ amantufoͻ ahiafoͻ no a yatu wͻn afri wͻn afie na (wͻn ahwere) wͻn agyapadeε na wͻrehwehwε Nyankopͻn adom ne Ne nnyetumu, na wͻreboa Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no. Saa nkorͻfoͻ no ne nokwafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛna (asadeε no mu kyεfa bi nso wͻ Ansoaarfoͻ) no a wͻdii (amantufoͻ no) anim kan tenaa kuro no mu a wͻasͻ gyidie no mu no; wͻdͻ wͻn a wͻatu amantuo abεsoε wͻn no, na ahoͻyaa biara nni wͻn (Ansoaarfoͻ no) akoma mu fa deε yεde ama (amantufoͻ) no ho, na sε (Ansoaarfoͻ no) ho kyere wͻn mpo a wͻpε ma (amantufoͻ no) mpo kyεn wͻn ara wͻn ho. Obia yεbεbͻ ne ho ban afiri adefodepε ho no, saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛna (asadeε no mu kyεfa bi nso wͻ) wͻn a wͻbaa wͻn akyi na wͻkaa sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, fa yεn bͻne kyε yεn, ne yɛ nuanom a wͻde gyidie dii y’anim kan no; na εmma yɛnya wͻn a wͻagye adie no ho tan biara wͻ y’akoma mu. Yɛ Wura Nyankopͻn, nokorε sε Wo ne Ayεmyε Wura, na Wo ne Mmͻborͻhunufoͻ Hene“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wonhunuu wͻn a wͻdii nkͻnkͻnsa no? Wͻka kyerεε wͻn nuanom boniayεfoͻ no a wͻn wͻ wͻn a yɛama wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu no sε: ”Sε εba sε yεretu mo a, nokorε sε yεn nso yεbɛtu ne mo akͻ, na yɛntie obiara da ka mo ho; na sε wͻko tia mo nso a, yεbεboa mo”. Nyankopͻn di ho adanseε sε nokorε, wͻyε atorofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Sε yɛtu wͻn a wͻnka wͻn ho ne wͻn nntu, na sε yεko tia wͻn nso a wͻmmoa wͻn; sε wͻbεboa wͻn mpo a wͻbεdane wͻn akyi (adwane); afei wͻnya nkonim die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Mo ho suro a εwͻ wͻn akoma mu no so kyεn Nyankopͻn (ho suro). Efrisε wͻyε nnipa a wͻnni nteaseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Wͻntumi mmͻ mu ne mo nko, na mmom gyesε nkuro a aban denden wͻ mu so, anaasε fasuo bi akyi. Ɔkoo a εda wͻn ara wͻn ntεm no ano yε den yie. W’adwen yε wo sε wͻn wͻ koroyε, nanso mpaepaemu wͻ wͻn akoma mu. Efrisε wͻyε nnipa a wͻnnwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Wͻn mfatoho te sε wͻn a wͻdii wͻn anim kan (Banuu Qainuuqa) a wͻnni akyiri no. Wͻkaa wͻn dwumadie so aba hwεe, na wͻn wͻ asotwe a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Wͻn aboafoͻ no) mfatoho te sε ͻbonsam, εberε a ͻbεka akyerε onipa sε, po (Nyame); εberε a (onipa no) bεpo (Nyame) no, (deε bonsam) ka ne sε: ”Medeε matwe me ho afri wo ho; nokorε sε mesuro Nyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Enti wͻn mmienu awieε ne bonsam gyam, εhͻ na wͻbεtena. Abͻnefoͻ no akatua ne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monsuro Nyankopͻn, na ͻkra biara (ntwa n’ani) nhwε dwuma a (wadi) de ato hͻ ama (ne ho) ͻkyena; na monsuro Nyankopͻn. Nokorε sε Nyankopͻn ne dwuma a modie nyinaa ho amane bͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na monhwε na moankͻyε sε wͻn a wͻn werε afri Nyankopͻn na enti Ɔmaa wͻn werε frii wͻn ara wͻn ho no. Saa nkorͻfoͻ no ne abͻnefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Amanehunu gya no mu foͻ no ne ͻsoro aheman no mu foͻ no nnsε. Ɔsoro aheman no mu foͻ no wͻne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Sε Yɛsianee saa Qur’aan yi maa bepͻ a, anka wobɛhunu sε (bepͻ no) de ahobraseε redwidwa εnam Nyankopͻn ho suro nti. Yεreyε saa mfatoho yi ama nnipa sεdeε wͻbεfa adwen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɔne Nyankopͻn no a awurade foforͻ biara nnihͻ ka Ne ho no: Kokoam ne Badwam Nimdefoͻ no, Ɔne Ahummͻborͻ Hene no, Ɔdεεfoͻ Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ɔno ne Nyankopͻn no a awurade foforͻ biara nni hͻ ka Ne ho no; Ɔhene no a tumi nyinaa hyε ne nsa, Kronkron Hene no, Asomdwoeε Hene no, Abodweԑ Hene no, Ahoban bͻ Hene no, Otumfoͻ no a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔkasa prεko a obiara ntumi ne no nni asie, Otumfoͻ no a Akεsesεm fata no. Ahoteeɛ Hene ne Nyankopͻn, Ɔso kyεn sε wͻde biribi toto Ne ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ɔne Nyankopͻn; Ɔbͻͻ Adeε no, Ɔyεfo no, Ɔnyomfo no: Ɔno na abodin papa nyinaa wͻ no. Deε εwͻ soro ne asaase so nyinaa bͻ no abodin; na Ɔne Otumfoͻ no a Ɔtumi ade nyinaa yε, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="60">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moanfa M’atamfo ne mo atamfo no ayͻnkoͻ. Mode ͻdͻ bεma wͻn wͻ aberε a wapo Nokorε no a aba mo hͻ no, na wͻretu Ɔsomafoͻ no ne mo (afri mo afie) sε moagye mo Wura Nyankopͻn no adie nti? Sε mobaa sε morebεbͻ Mekwan no ho mmͻden ahwehwε Me nyetumu εna modͻ wͻn wͻ kokoa mu, aberε nso a Menim deε mode suma ne deε moda no adie? Momu biara a ͻbεyε saa no ampa sε wayera afri ͻkwan tenenee no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Sε wͻtumi di moso nkonim a wᴐbεyε mo atamfo, atene wͻn nsa ne wͻn kεterεma wͻ mo so de ayε mo bͻne; deε wͻpε n esε anka mobԑpo (Nokorԑ no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Mo abusua ne mo mma no ho mma mfasoͻ mma mo wͻ Owusͻreε da no. Ɔbɛbu montεm atεn atete montεm. Nyankopͻn deε Ohu dwuma a modie nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ampa sε mfatoho pa paa wͻ Abraham ne wͻn a wͻka ne ho no (suban) mu ma mo. Ɛberε a wͻka kyerεε wͻn nkorͻfoͻ no sε: “Yεdeε yɛatwe yεn ho afiri mo ne adeε a mofiri Nyankopͻn akyi som no ho. Yɛapo mo, na ͻtan ne okyire ahyε aseε wͻ yε ne mo ntεm dabiara kosi sε mobεgye Nyankopͻn nko ara adie. Gyesε Abraham asεm a ͻka kyerεε n’agya sε: ‘’Mεsrε bͻne fakyε ama wo, na menni hwee ho tumi wͻ Nyankopͻn hͻ ma wo no. Yɛ Wura, Woso na yεde yεn ho toͻ, na Wohͻ na yεdane yεn ho ba, na Wohͻ na yεbεsan aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Yɛ Wura Nyankopͻn, εmfa yεn nyε nsͻhwε mma wͻn a wͻnnye nnie no, na Yɛ Wura Nyankopͻn, fa yεn bͻne kyε yεn. Nokorε sε Wo ne Otumfoͻ a Wotumi ade nyinaa yε, Wo ne Onyansafoͻ no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ampa sε, mfatoho pa paa wͻ wͻn (suban) mu de ma mo, (titiriw) de ma obi a n’ani da Nyankopͻn ne Da a etwa toͻ no soͻ. Na obi a ͻbεdane ne ho afri ho no, nokorε sε, Nyankopͻn deε Wanya Ne ho, na Ɔne Ayeyie Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ebia Nyankopͻn de ͻdͻ bεto mo ne wͻn a ͻtan da mo ne wͻn ntεm no ntεm. Na Nyankopͻn wͻ biribiara so tumi. Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn nsi mo kwan wͻ wͻn a wͻnko ntiaa mo wͻ Nyamesom ho, anaa wͻntuu mo mfirii mo afie mu no ho sε mobεyε wͻn papa anaa mone wͻn bɛdi no yie. Nokorε sε, Nyankopͻn pε wͻn a wͻne (amanfoͻ) di no yie no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wͻn a Nyankopͻn si mo ho kwan sε mo ne wͻn bεfa ayͻnkoͻ no ne wͻn a wͻ ne mo ko wͻ Nyamesom ho, na wͻtu mo fri mo afie mu, na wͻboa ma yɛtu mo. Obi a ͻbεfa wͻn yͻnkoͻ no, saa nkorͻfoͻ no ne abͻnefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε agyidiefoͻ mmaa no tu amantuo (fri Maka) ba mo hͻ a, monyε wͻn ho nhwehwε mu yie. Nyankopͻn deε Onim wͻn gyidie. Sε mohunu sε wͻyε agyidiefoͻ (ampa) a, monhwε na moansan amfa wͻn amma boniayεfoͻ no. Wͻnni (agyidiefoͻ mmaa no) ho kwan (sε wͻware wͻn), wͻn nso nni kwan wͻ (kaafirfoͻ mmarima no nso) ho. Monfa deε wͻn (kununom tuaa no wͻ saa mmaa no ho no) mma wͻn (kununom kaafirfoͻ no). Ԑnyε bͻne mma mo sε mobεware wͻn wͻ aberε a moatua wͻn tri aseda ama wͻn. Monhwε nso na mo ne kaafirfoͻ mmaa ankͻso anware, na momisa (etire ase da a) motuaeε (wͻ mo yere kaafirfoͻ no ho), na wͻn nso wͻmisa deε wͻn nso tuaa (wͻ wͻn yerenom a wͻabεyε agyidiefoͻ no ho). Woi ne Nyankopͻn atemmuo, Ɔno na Obu montεm atεn. Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Sε mohwere mo ayerenom bi ma wͻkͻdi Kaafirfoͻ no hͻ, na (mobisa wͻn tiri aseda no na sε wͻamfa amma mo), na moberε ba (na modi wͻn so nkonim a), moma wͻn a wͻn yerenom kͻ no (etire aseda a) εtesε (deε wͻtuaa no wͻ wͻn yerenom no ho no) pεpεεpε (wͻ asadeε a wͻbɛnya no mu). Na monsuro Nyankopͻn no a mogye no die no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, sε agyidiefoͻ mmaa no ba wo hͻ bɛsuae kyerε wo sε: “Wͻmfa biribi mmata Nyankopͻn ho, na wͻmmͻ korͻno, na wͻmmͻ adwamman, na wͻn nkum wͻn mma, na wͻnni nsekuro a εyε ntwatosoͻ anaasε nkontompo, na wͻnte wo so atua wͻ ayεmyε ho a, gye wͻn nsuaeε no, na srε Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε ma wͻn. Nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwε na moannfa amanfoͻ no a Nyankopͻn bo afu wͻn no ayͻnkoͻ, ampa sε wͻanya Daakye no ho abamubuo sεdeε boniayεfoͻ no anya abamubuo ama wͻn a wͻn wͻ adakamena mu no ho no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="61">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ soro ne deε εwͻ asaase so nyinaa bͻ Nyankopͻn abodin. Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, adεn nti na moka asεm a monnyε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛyε abufusεm kεse wͻ Nyankopͻn anim sε mobεka asεm na monyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Nyankopͻn pε wͻn a wͻko wͻ Nekwan so wͻ santen mu tesε fasuo a egyina hͻ pintinn no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Mose ka kyerεε nenkorͻfoͻ no sε: “Menkorͻfoͻ, adεn nti na moreha me, aberε a monim sε meyε Nyankopͻn Somafoͻ mamo? Enti εberε a wͻ’mane (firii kwan pa no soͻ) no, Nyankopͻn maa wͻn akoma manee. Na Onyankopͻn deε Ɔntene nnipa bͻnefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Kae εberε a Mar’yam ba Yesu kaa sε: ”Israel mma, nokorε sε meyε Onyankopͻn Somafoͻ mamo, a merehyε Tora a edii manim kan no mma; na mede Ɔsomafoͻ a ͻbεba wͻ makyi a ne din ne Ahmad no (ho asεm) rehyε mo bͻ. . Nanso εberε a ( cno Ahmad no ) de nkyerεkyerεmu ne nyinaso pefee no berεε wͻn no, asεm a wͻkaeε ne sε: “Woi deε εyε nkonyaa pefee “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Onipa) bͻnefoͻ bεn na ͻkyεn obi a otwa nkontompo to Nyankopͻn soͻ, na (saa nipa no) refrε amanfoͻ kͻ Islam (som no mu)? Abͻnefoͻ no deε Nyankopͻn nnkyerε wͻn kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Wͻpε sε wͻde wͻn ano dum Nyankopͻn nhyerεnee no, nanso Nyankopͻn bεma Nenhyerεnee no atim, sε boniayεfoͻ no mpε mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde kwankyerԑ ne nokorε som no asoma Nesomafoͻ no sεdeε ͻde bεma no adi ᴐsom nyinaa so nkonim, sε wɔn a wɔ’de biribi bata Nyame ho no mpε mpo a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, enti menkyerε mo adwadie a εbεgye mo afri asotwee yaaya no mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Monye Nyankopͻn ne Nesomafoͻ no ni, na monfa moagyapadeε ne mokraa mͻ mmͻden wͻ Nyankopͻn kwan no so. Ɛno mmom na εyε papa mamo, sε anka monim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[(Sε moyε saa a) Nyankopͻn de mo bͻne bεkyε mo na Ɔde mo akͻ Aheman no a nsubͻnten nenam aseε no mu, ne asetena pa no mu wͻ Aheman a εwͻ hͻ daa no mu. Woi ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Deε mopε bio ne mmoa a efri Nyankopͻn hͻ ne nkonimdie a abεn no. Enti fa anigyesεm no ho bͻhyε ma agyidiefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monyε Nyankopͻn aboafoͻ sεdeε Mar’yam ba Yesu ka kyerεε asuafoͻ no sε: “Hwan na ͻbεboa me wͻ Nyankopͻn (kwan soͻ)?“ Asuafoͻ no kaa sε: “Yε’ne Nyankopͻn aboafoͻ no“. Enti Israel mma no mu fekuo bi gye dii, ԑna fekuo bi nso anye anni; enti Yεboaa wͻn a wͻgye diiε no tiaa wͻn atamfoͻ no, enti wͻbεyεε nkonimdifoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="62">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Adeε a εwͻ soro ne adeε a εwͻ asaase so nyinaa bͻ Ɔhene, Kronkron, Otumfoͻ, Nyansafoͻ Nyankopͻn no abodin.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔno na Wayi Ɔsomafoͻ afri fratamfoͻ no mu a ͻrekenkan Nensεm no kyerε wͻn, na ͻrete wͻn ho (fri abosomsom fii ho), εna ͻrekyerε wͻn (Qur’aan) Nwoma no ne Nyansa no, εwom sε kane no na anka wͻn wͻ ͻyera pefee mu deε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Wasan nso asoma no ama) wͻn mu wᴐn a wͻnnya mεkaa wͻn ho. Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Woi yε Nyankopͻn adom, Ɔdema obi a Ɔpε. Nyankopͻn na Adom kεseε no yε Nedea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Wͻn a yεde Tora hyεε wͻn nsa na wͻn amfa anyε adwuma no, wͻn mfatoho tesε afunumu a ͻso nkrataa. Mfatoho bͻne paa na εwͻ hͻ ma amanfoͻ no a wͻfa Nyankopͻn nsεm no atorᴐsԑm. Nyankopͻn deε Ɔnkyerε abͻnefoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Mo Yudafoͻ, sε moadwen yε mo sε monko ara ne Nyankopͻn adͻfo, na nnipa a aka no deε wͻnka ho a, εneε moma mokͻn nͻ owuo, sε moyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nanso wͻn kͻn nnͻ (owuo) da, εnam dwuma a wͻnsa adi ato wͻn anim no ho nti. Nyankopͻn deε Onim abͻnefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Nokorε sε, owuo no a moredwane no no, ampa sε ͻbehyia mo, na afei moasan akͻ Kokoa mu ne Badwa mu Nimdefoͻ no hͻ, na afei Wabͻ mo dwuma a modiiε no (nyinaa) ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, sε yεyε Azaan dema Efiada Nyame frε no a, monyε no ntεm nkͻkaekae Nyankopͻn, na monyae adwadie no. Woi na εyε papa ma mo, sε anka monim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nasε mowie Nyamefrε no a, monhwete wͻ asaase no so na monkͻhwehwε Nyankopͻn adom no; na monkae Nyankopͻn pii sεdeε mobedi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nanso sε wͻhunu adwadideε, anaa anigyesεm bi a, na wͻn akyere akͻgu so, na wͻn agya wo hͻ ama wogyina hͻ. Ka sε: “Deε εwͻ Nyankopͻn hͻ no yε kyεn anigyesεm ne adwadie no. Onyankopͻn na Ɔkyε akyεdeε pa paa, anaa Ͻbᴐ nnipa akᴐnhoma pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="63">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Sε akͻnkͻnsafoͻ no ba wo hͻ a, asεm a wͻka ne sε: “Yɛdi adanseε sε ampa woyε Nyankopͻn Somafoͻ”. Nyankopͻn Nim yie sε woyε Ne somafoͻ. Nyankopͻn di ho adanseε sε nokorε, akͻnkͻnsafoͻ no yε atorofoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Wͻde wͻn nsedie no ayε kyεm, enti wͻsi (amamfoͻ) kwan firi Nyankopͻn kwan no so. Nokorε sε, ade bͻne paa na wͻreyε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Efrisε, wͻgye dii εna wͻsan poo nokorε no; yɛasi wͻn akoma ano enti wͻnte (asεm) ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), sε wohu wͻn a w’ani gye wͻn nnipa dua no ho; sε wͻkasa nso a wotie wͻn asεm. Wͻte sε dunsini bi a yɛahyε no atadeε. Wͻn adwen yε wͻn sε nteamu biara tia wͻn. Wͻn ne atamfoͻ no, enti yε ahwεyie wͻ wͻn ho. Nyankopͻn nnomee nka wͻn. Sεdeε wͻsi dane wͻn ho (firi nokorε no ho no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Sε yεka kyerε wͻn sε: Momra na Nyankopͻn Somafoͻ no bεsrε bͻnefakyε ama mo a, wͻwoso wͻn ti, na wobɛhunu sε wͻresi (afoforͻ) nso kwan, na wͻreyε ahomasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ԑyε asεm korͻ ma wᴐn, wosrε bͻnefakyε ma wͻn o, anaasε wansrε bͻnefakyε amma wͻn o, Nyankopͻn mfa wͻn bͻne nkyε wͻn. Nokorε sε Nyankopͻn nkyerε amanfoͻ abͻneεfoͻ no kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Wͻn na wͻka sε: “Monhwε na moanyi mo sika wͻ wͻn a wͻka Nyankopͻn Somafoͻ no ho no ho kͻpem sε wͻn ho bεkyere wͻn’’. Aberε nso a Nyankopͻn na ͻsoro ne asaase so akoradeε wͻ no. Nanso nkͻnkͻnsafoͻ no nni nteaseε..]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Deε wͻka ne sε: ”Sε yεsan kͻ Madina a, atumfoͻ no bɛtu mpapahwekwafoͻ no afri (kuro no) mu hͻ”. Tumi no deε Nyankopͻn ne Ne somafoͻ ne agyidiefoͻ no na εwͻ wͻn, nanso akͻnkͻnsafoͻ no nnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monhwԑ na moamma mo agyapadeε ne mo mma annsi mo Nyankopͻn nkaekaeε ho kwan; na obia ͻbεyε saa no, saa nkorͻfoͻ no ne berεguofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Monyi deε Yεde akyε mo no mu bi ma (wͻ Nyame kwan so) ansa na owuo aba mo mu bi so na wankͻka sε: “Me Wura Nyankopͻn, sε Wotwεn maa me berε kakra a, anka mεyε adͻeε na maka apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Sε ͻkra bi berε so a, Nyankopͻn mmͻ nnto hͻ. Nyankopͻn ne dwuma a modie no ho amanebͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="64">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Deε εwͻ soro ne deε a εwͻ asaase so nyinaa bͻ Nyankopͻn abodin. Ɔno na Ahennie no wͻ no, na Ɔno na aseda ne nkamfoͻ wͻ no; Ɔno na ͻwͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ mo, εna mo mu bi yε agyidiefoͻ, εna mo mu bi nso yε (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ. Onyankopͻn deε Ohu deε moyε nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε na Ɔde bͻͻ soro ne asaase; εna Ɔnwenee mo, na Ɔnwenee mo yie. Ne hͻ ne monkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɔnim deε εwͻ soro ne asaase so (nyinaa), εna Ɔnim deε mode suma ne deε moda no adie. Nyankopͻn na Ɔnim deε εwͻ akoma mu (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻdii kan no a wͻfaa nokorԑ no atorᴐsԑm no ho asεm no mmaa mo hͻ? Wͻkaa wͻn dwumadie so aba hwεe, na wͻn wͻ asotwee a εyε ya paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Deε ԑnam so maa no baa saa ne sԑ, wͻn Asomafoͻ no de nyinasoͻ ne nkyerεkyerεmu pefee no brεε wͻn, nanso asεm a wͻkaeε ne sε: “Nnipa na wͻrebεkyerε yεn kwan?” Enti wͻpooe, na wͻdanee wͻn ho (firi nokorε no ho), Onyankopͻn deε Ɔnhia (wͻn). Nyankopͻn ne Ͻdefoᴐ, Ɔne Ayeyie Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻpo nokorԑ no adwen yε wͻn sε yɛnnyane wͻn (wͻ wͻn wuo no akyi). Ka sε: Aane, mede Me Wura Nyankopͻn di nse sε, nokorε sε yεbɛnyane mo, na afei yɛabͻ mo dwuma a modiiε no ho amaneε. Ԑno yε adeε a εyε mmrε koraa ma Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Enti monye Nyankopͻn ne Ne somafoͻ no, ne Nhyerεnee a Yɛasiane aba no ni. Onyankopͻn ne dwuma a modie no nyinaa ho amane bͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛda a Ɔbεboa moano ama Nhyiamu Da no, saa Da no ne Adehwerε ne mfasoͻ da no. Obi a ͻbεgye Nyankopͻn adie na ͻbɛdi dwuma pa no, yεbεpepa ne bͻne afri ne so, na yεde no akͻ Aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu, wͻbεtena mu afe bͻͻ. Woi ne nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wɔn a wɔnnye nnie na wͻfa Yε nsεm no atorͻsεm no nso, saa nkorͻfoͻ no ne egya no mu foͻ no, emu na wͻbεtena; nkyi bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Mmusuo biara a εbesie no na Nyankopͻn ama ho kwan. Obiara a ͻbεgye Nyankopͻn adie no Ɔtene n’akoma. Onyankopͻn ne biribiara ho Nimdefoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Monyε sotie ma Nyankopͻn, na monyε sotie nso ma Ɔsomafoͻ no; na mmom sε modane mo ho (firi nokorε no ho a), Y’asomafoͻ no asεdeε ara ne sε wͻbεbͻ asεm no ho dawuro akyerεkyerε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn, awurade foforͻ biara nni hͻ gyesε Ɔno. Onyankopͻn na agyidiefoͻ no mfa wͻn ho nto Ne soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, nokorε sε mo yerenom ne mo mmanom no mu bi yε moatamfoͻ, enti monyε wͻn ho ahwεyie. Sε mode mfomsoͻ fri, na moyi moani fri so, na mode bͻne kyε a, nokorε sε Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Mo agyapadeε ne mo mma yε nsͻhwε ma mo, na Nyankopͻn hͻ na akatua kεseε paa wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Enti monsuro Nyankopͻn sεdeε mobɛtumi, na montie, na moni so, na monyε tema, na εbεyε ama mo kraa. Obia yεbεgye no afri ne kraa adefodepε mu no, saa nkorͻfoͻ no ne nkonimdifoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Sε mobͻ Nyankopͻn bosea papa a Ɔde bεbͻ ho ama mo, na Ɔde mo bͻne akyε mo. Onyankopͻn ne Aseda Wura, Ɔne Ntooboaseε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Kokoam ne Badwam Nimdefoͻ no, Otumfoͻ no a Ɔtumi ade nyinaa yε, Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="65">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, sε mogyae mmaa no a, monnyae wͻn wͻ wͻn berε (a yɛahyehyε) no mu; monsese εberε no na monsuro Nyankopͻn, mo Wura no. Monhwε na moantu wͻn amfri wͻn afie mu, na εmma wͻn ara nso ntu; gyesε ebia wͻbɔ akohwi bra bi a εda adie. Woi ne Nyankopͻn mmra. Obia ɔbɛbu Nyankopͻn mmra soͻ no, nokorε sε wadi ne kraa amim. Wonnim sε ebia εno akyi no Nyankopͻn bεma asεm foforͻ bi aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Enti sε wͻn (Idda) berε (bosome mmiεnsa) no so a, momfa ayεmyε nsͻ wͻn mu, anaasε mo ne wͻn ni mpaepaemu wͻ kwan pa so; na momma mo mu nnipa mmienu a wͻdi nokorε ni ho adanseε, na moni adanseε no mma Nyankopͻn. Woi na yεde tu obia osuro Nyame ne Da a etwa toͻ no foͻ. Obia ɔbɛsuro Nyankopͻn no Ɔbɛbue kwan ama no-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na Wabᴐ no akᴐnhoma afri faako a onni ho anidaasoͻ koraa. Obia ͻde ne ho bεto Nyankopͻn soͻ no, Ɔsombo ma no. Nokorε sε Nyankopͻn deε N’ahyεdeε (biara) yε hͻ. Ampa sε Nyankopͻn de nhyehyεε ato biribiara ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Mo mmaa no mu bi nso a wͻn atwa bra no, sε mo adwen nnsi mo pi wͻ wͻn ho a, wͻn (Idda) berε no yε bosome mmiεnsa; na wͻn nso a wͻnyεε bra da no nso (bosome mmiεnsa saa ara). Apemfoͻ no nso wͻn berε ne εberε a wͻbεsoε wͻn adesoa no (anaasε εberε a wͻbεwoͻ). Obi a ͻbɛsuro Nyankopͻn no, Ɔbεma n’asεm ayε bͻkͻͻ ama no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Woi ne Nyankopͻn ahyεdeε a Wasiane ama mo. Na obia ͻbɛsuro Nyankopͻn no Ɔbεpepa ne bͻne afiri ne so, na Wama n’akatua ayε kεse ama no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Moma (mmaa) no ntena faako a moteε sεdeε moahoͻden siteε, na monhwε na moanha wͻn amma wͻn ho ankyere wͻn. Sε wͻyε apemfoͻ a momͻ wͻn akͻnhoma nkosi sε wͻde wͻn adesoa no bεto hͻ. Na sε wͻma (mmͻfra no) nufuoͻ ma mo a, monfa wͻn akatua ma wͻn; na monfa ͻkwan pa so ntoto biribiara wͻ montεm pεpεεpε; na sε moma no yε den ma mo ho a (anaasε agya ne εnna no monnte moho ase a), εneε obi foforͻ mma (abͻfra no) nufoͻ mma (agya) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Obia ne nsam wͻ bie no, ɔnyi no sεdeε ne nsam wͻ bie, na nea ne nsam nni bie no nso ɔnyi no sεdeε Nyankopͻn de ama no. Nyankopͻn mfa adesoa nsoa ͻkra bi, gyesε deε n’ahoͻden bɛtumi. Ahokyerε akyi no Nyankopͻn bεma no ayε mmrε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nkuro dodoᴐ sԑn na wͻtee wͻn Wura Nyankopͻn ahyεdeε ne N’asomafoͻ no so atua? Yεmaa no buu akonta a ano yε den paa, na Yεde asotwee a emu yε den twee n’aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Enti ͻkaa ne dwumadie no so aba hwεe, na n’asεm no awieε yε berεguo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn asiesie asotwee a ano yε den ama wͻn, enti mmadwemmafoͻ a moagye adie, monsuro Nyankopͻn. Ampa sε Nyankopͻn asiane Afutusεm de abrε mo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Wasan nso asoma) Ɔsomafoͻ a ͻrekenkan Nyankopͻn nsεm pefee no (kyerε mo) sεdeε ͻde bɛyi wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no afiri esum no mu de wͻn akͻ εhyεn no mu. Obia ͻbεgye Nyankopͻn adi na ͻbɛdi dwuma pa no, Ɔde no bεwura Aheman no a nsubͻnten nenam aseε no mu ama no atena hͻ afe bͻͻ. Ampa sε Nyankopͻn akyε no akyεdeε papa paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Ͻbͻͻ soro nson εna asaase nso (dodoͻ) te saa ara. Ahyεdeε no siane ba ne mmienu ntԑm sεdeε mobɛhunu sε nokorε, Onyankopͻn wͻ tumi wͻ biribiara so, na Onyankopͻn Nimdeε nso atwa biribiara ho ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="66">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, adεn na worebra woho wͻ adeε a Nyankopͻn ama wo ho kwan wͻ ho? Wode hwehwε sε wo yerenom bεgye wo atum? Nyankopͻn ne Bͻnefakyε Hene, na Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ampa sε Nyankopͻn ahyehyԑ ama mo fa (ᴐkwan a mobεfa so) adane mo nsedie. Onyankopͻn ne mo Kyitaafoͻ, Ɔne Onimdefoͻ no, Ɔne Onyansafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Nkͻmhyεni ne ne yere mu baako (Hafsa) dii asomsεm nkͻmmͻ bi, na (ͻbaa no) kͻbͻͻ (ͻbaa foforͻ, Aisha) amaneε no, Nyankopͻn bͻͻ no (deε ͻbaa no ayε no) ho amaneε; (Nkͻmhyεni) daa (asεm no) bi adi na ͻbͻ faa ebi nso so. Na εberε a (Nkͻmhyεni) de εhoo amaneε bͻͻ (Hafsa) no, ͻkaa sε: “Hwan na ͻbͻͻ wo woi ho amaneε?” (Nkͻmhyεni) kaa sε: ”Onimdefoͻ no a Ɔbͻ biribiara ho amaneε no na Ɔbͻͻ me amaneε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Sε mo mmienu (Hafsa ne Aisha) sakra mo adwen kͻ Nyankopͻn hͻ a, (anka εyε ma mo), na ampa sε mo akoma adane kͻ woi so (sε mobɛtia Nkͻmhyεni apεdeε); na sε motaa mo ho akyi ko tia no a, εneε nokorε sε Nyankopͻn ne ne Kyitaafoͻ, εne Gabriel ne agyidiefoͻ apapafoͻ no, εna εno akyiri no, Soro abͻfoͻ nso taa akyire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Sε ogyae mo awadeε a, ebia ne Wura Nyankopͻn de εyerε a wͻkyεn mo bεhyε mo anan mu ama no (a wͻyε) Muslimifoͻ mmaa, agyidiefoͻ mmaa, sotiefoᴐ mmaa, adwen sakrafoᴐ mmaa, Nyamesomfoͻ mmaa, akyiriwiafoᴐ mmaa, mmaa a wͻn aware pεn, ne mmaa mmabunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, momͻ mo ne mo abusuafoͻ ho ban mfri egya no a ne nyentia yε nnipa ne aboͻ a Soro abͻfoͻ ahoͻdenfoͻ a wͻn asεm yε den na wͻhwε soͻ no ho. (Saa Soro abͻfoͻ no) nyε asoͻden wͻ deε Nyankopͻn ahyε wͻn (sε wͻnyε no ho), na mmom deε (Nyame) hyε wͻn sε wͻnyε no na wͻyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Mo a moapo nokorԑ, monhwε na moampa kyεw nnε Da yi. Dwuma a na modie no so akatua na yεde atua mo ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Mo a moagye adie, monsakra mo adwen nkͻ Nyankopͻn hͻ wͻ nokorε adwen sakra mu. Ebia na Nyankopͻn apepa mobͻne afri mo so, na Ɔde mo kͻ Aheman a nsubͻnten nenam aseε no mu, wͻ Ɛda no a Nyankopͻn ngu Nkͻmhyεni no ne wͻn a wͻagye adi aka ne ho no anim aseε no. Wͻn nhyerεnee bεhyerεn adi wͻn anim ne wͻn nifa so; wͻbεka sε: “Yɛ Wura Nyankopͻn, ma yεn nhyerεnee no nyina mma yεn, na fa yεn bͻne kyε yεn. Nokorε sε, Wo na wowͻ biribiara so tumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Nkͻmhyεni, ko tia boniayεfoͻ no ne nkͻnkͻnsafoͻ no, na yε den wͻ wͻn so. Wͻn asetena mu ne Amane hunu gyam, na nnkyi bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn reyε mfatoho bi ama (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no fa Noa yere ne Lut yere ho. Na saa mmaa mmienu yi ware nkoa a wͻyε Yεnkoa apapafoͻ mmienu. Nanso (mmaa mmienu yi) dii wͻn kununom hwammͻ, enti wͻn mmienu ho amma mfasoͻ wͻ hwee ho amma wͻn antia Nyankopͻn, na yεkaa sε: “Mo mmienu monkͻka wͻn a wͻrekͻ egya no mu no ho na mone wͻn nkͻ mu.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn resan ayε mfatoho bi ama wͻn a wͻagye adie no, fa Farao yere (Aasiya) ho, εberε a ͻkaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, si fie wͻ Wohͻ wͻ Aheman no mu ma me, na gye me fri Farao nneyεε no mu, na gye me fri nnipa bͻnefoͻ no nsam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛna Imran ba baa Mar’yam a ͻhwεε ne ho so yie no, Yεhomee Yε honhom guu ne mu, na ͻgyee ne Wura Nyankopͻn nsεm no ne Ne Nwoma no dii, na ͻka ahobraseεfoͻ mmaa no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="67">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nhyira (Wura no) ne Nea Ahennie no wͻ Nensa mu no, Ɔno na Ɔwͻ biribiara so tumii.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔbͻͻ owuo ne nkwa sε Ɔde bεsͻ mo ahwε (de akyerε) mo mu nea odi dwuma pa. Ɔne Otumfoͻ no a Otumi ade nyinaa yε, Bͻnefakyε Hene no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɔno na W’abͻ soro nson a εtoatoa soͻ. Wonnhunu deε atͻ sin wͻ Ahummͻborͻ Hene no abͻdeε no mu; enti san hwε bio, woahunu baabi a apaepaeε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Afei dane w’ani hwε, na san hwε bio, nhwεeε no bedane aba wͻ hͻ ama w’ani so ayε wo basaa abrε kwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεde nkanea (nsoromma) asiesie ͻsoro a, εwͻ wiaseε no, εna Yayε (saa nkanea) no akodeε a yεto bͻ abonsamfoͻ no; Yasiesie Ogya tanaa asotwee ato wͻn hͻ nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻ’nnye wͻn Wura Nyankopͻn nnie no (nso wͻ) Amanehunu gya asotwee, na nnkyi bͻne paa ne hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε yεto wͻn gu (egya no) mu a, wͻbεte sε εrepͻ soͻ na εrehuro.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Abufuo reyε ama (egya) no apae. Ԑberε biara a yεbεto (Kaafirfoͻ no mu) nnipa kuo bi agu mu no, (egya no) so Awεnfoͻ no bebisa wͻn sε: “Enti Kͻkͻbͻni biara amma mohͻ (amεbͻ mo kͻkͻ)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Aane, nokorε sε Kͻkͻbͻni baa yεn hͻ, nanso yԑfaa (asԑm no) atorosԑm, na yεkaa sε: ”Nyankopͻn nsianee hwee (maa obiara); na nokorε sε modeε mowͻ ͻyera kεseε paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻ’bεka sε: ”Sε yetiee (Asomafoͻ no asεm no), anaasε yε’dwenee ho a, anka y’ammεka Amane hunu gya no mu foͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Na wͻn bεgge wͻn bͻne atum, nanso Amanehunu gya no mu foͻ no (ne Nyame ahummͻborͻ) ntεm kwan ware.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻn a wͻ’suro wͻn Wura (Nyankopͻn) wͻ kokoamu no benya bͻnefakyε ne akatua kεseε paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Mode moasεm sie o, anaa nso moda no adi o, nokorε sε, Ɔno Ne deε εwͻ akoma mu no ho Nimdefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Enti Nea Ɔbͻͻ adeε no Onnim (N’abͻdeε)? Ɔne Onitefo a Onim biribiara mu yie, Amanebͻ Wura no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ɔno na W’ayε asaase aberε no ase ama mo, enti monfa emu akwan no so, na monidi wͻ N’akͻnhoma no mu, na Nehͻ na Owusͻreε no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Anaasε moho atͻ mo sε, Nea Ɔwͻ soro no mma asaaase no mmene mo sε εwoso a?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Anaasε moho atͻ mo sε Nea Ɔwͻ soro no mma mframa den bi mmͻ mo (sεdeε εbͻͻ Aadfoͻ no)? (Ԑhͻ na) mobehunu sεdeε Me kͻkͻbͻ (akyiri asεm) siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ampa sε, wͻn a wͻdii wͻn anim kan no buu (Asomafoͻ no) atorᴐfoᴐ; na sεdeε M’abufuhyeε (a εbaa wͻn so no) siteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻ’nhunuu nnomaa a wͻn wͻ wͻn apampamu a, wͻ’tu bae wͻn ntaban mu san ka to mu no? Obiara nkuta wͻn mu, na mmom Ahummͻborͻ Hene no ara. Nokorε sε, Ɔno na Ohunu biribiara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Sε εnnyε Ahummͻborͻ Hene no a, hwan bio ne moasraafoͻ a, wͻ’bεboa mo? Nokorε sε, boniayεfoͻ no wͻ nnaadaa paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Sε osi N’akͻnhoma ho kwan a, hwan bio na ͻbεbͻ mo akͻnhoma? Nanso wͻ’kͻ so te atua dwane (Nokorε no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Enti obi a ͻnam a wasi neti ase ama n’anim wͻ fͻm no na atenee, anaasε obi a, ͻnam a w’atene ne ho nam kwan tenenee soͻ?.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Ɔno na Wabͻ mo, εna Wama mo aso ne ani ne akoma; (nanso) aseda kakraabi na mode da (no) aseε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Ɔno na Wama moase atrε wͻ asaase no soͻ, na Nehͻ na mobehyia“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻ’ka sε: “Ɛberε bεn na saa Bͻhyε yi besie, sε moyε nokwafoͻ ampa a “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: ”Ɛho nimdeε no deε εwͻ Nyankopͻn hͻ, na medeε meyε kͻkͻbͻni pefee “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻbehunu sε ato (wͻn awie) no, boniayεfoͻ no anim bεyε awerεho (anaasε mͻbͻmͻbͻ), na yεbεka akyerε wͻn sε: “Woi na na morefrε (sε εmmra mosoͻ) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Mo hwε, sε εba sε Nyankopͻn mame ne wͻn a wͻ’ka meho no wu, anaasε Ohu yεn mmͻbͻ a, hwan na ͻbεgye boniayεfoͻ no afri asotwee yaaya no mu?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ka sε: Ɔne Ahummͻborͻ Hene no. Y’agye no adi, na Neso na yεde yεn ho toͻ, enti mobehunu obi a ͻwͻ ͻyera pefee mu paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Mo nhwε, sε εba sε monsuo mmem kͻ fͻm a, hwan na (ͻbefri Nyankopͻn akyi) ama mo nsu korͻgyee a εretene?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="68">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nuun; Mede Twerεdua ne Adeε a wͻde (Twerεdua no) twerε no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), wommͻͻ dam wͻwo Wura Nyankopͻn adom no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, wowͻ akatua a, εtoͻ nntwa da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, wowͻ suban pa a εkorͻn paa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Enti wobɛhunu, na wͻn nso bɛhunu-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Mo mu nea wabͻ dam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn na Ɔnim obi a wayera afri Ne kwan no soͻ, Ɔno ara nso na Ɔnim ateneneefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Enti entie wͻn a wͻfa nokorԑ no atorᴐsԑm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wͻpɛεsε, anka wogo wo ho (ma wͻn), na wͻnso ayε bͻkͻͻ (ama wo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Entie obi a odi nse hunu bebrebe biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[(Obi a) ͻka nkyisεm, nsekubͻni a ͻde (nkorͻfoͻ ho) nsεm nenam,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[(Obi a) osi papayε ho kwan, mmratofoͻ, bͻneyεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Otrimuͻdenfoͻ a bͻne nkͻmra nyinaa ͻwͻ mu bie, εno akyi nso ͻbͻ ntεtε-busua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Efirisε ͻwͻ sika ne mma (pii) nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan Yεn Nsεm kyerε no a, deɛ ɔka ne sɛ, tetefoͻ no anansesεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Yεbεhyε no nso wͻ ne hwene so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛasͻ (Makafoͻ no) ahwε sεdeε Yεsͻͻ Afuo wurafoͻ no hwεeε no, εberε a wͻkaa ntam sε, wͻbεte afuo no mu nnͻbae no anͻpa tutuutu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Wanka sε, (In Shaa’a-Laah) sε Nyankopͻn pε a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Enti mmusuo bi fri wo Wura Nyankopͻn hͻ bɛtwaa (afuo no) ho hyiae (hyee no pasaa) wͻ εberε a, na wͻn adeda.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Adeε kyeeε no na (afuo no ahye) ayε tumm a hwee nni (asaase no) soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Adeε kyee anͻpa tutuutu no wͻfrεfrεε wͻn ho (kaa sε):]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[“Sε mobεte mo mfudeε no a, εneε monkͻ moafuo no mu anͻpa tutuutu”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Enti wͻsii mu kͻe; na wͻberεε wͻn nne ase (kaa sε):]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[“Momma ohiani biara nnwura (afuo yi) mu mma mo ha nnε “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Anͻpa no, wͻde wͻn adwen (bͻne) no sii mu kͻͻ (afuo no mu) wͻ tumi so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ɛberε a wͻhunuu (afuo) no, wͻkaa sε: “Nokorε sε, yɛayera (kwan no)“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Daabi, (εnyε kwan na ya yɛayera, na mmom y'adwen bͻne nti) ahwere yεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Wͻn mu nnipa papa no (anaasε wͻn mu adantamu no) kaa sε: “Manka ankyerε mo sε, adεn na mo mmͻ (Nyankopͻn) abodin?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: “Kronkron Hene ne yɛ Wura Nyankopͻn. Nokorε sε, yɛayε bͻne”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Afei wͻdanee wͻn ho hwεε wͻn ho wͻn ho anim bᴐᴐ wͻn ho soboᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Wͻkaa sε: Ao, adi ayε yεn. Nokorε sε yɛayε bͻne paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ebia yɛ Wura Nyankopͻn de deε εyε kyεn no bεhyε yεn anan mu. Nokorε sε, yɛ Wura Nyankopͻn na yɛde y'ani to no soɔ“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Saa ara na Wiase asotwee no teε, nokorε sε, Daakye asotwee no deε εso paa, sε anka wɔnim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyamesurofoͻ no bɛnya Anigyeε Aheman no wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Enti Yεbεyε Muslimifoͻ no sε abͻneεfoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn na εha mo? Sεn na mosi bu atεn yi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Anaasε mowͻ Nwoma bi a emu na mokenkan—]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[a, nokorԑ sԑ mowͻ deε mopε wͻ mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Anaasε moanya nsedie bͻhyε bi afri Yεn hͻ de kɔsi Atemmuda sε, deε mopε biara no mo nsa bεka?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), bisa wͻn sε, wͻn mu hwan na odi (saa asεm no) ho agyinamu, anaa adanseε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Anaasε wͻn wͻ (anyame) ahokafoͻ? Ɛneε ma wͻnfa wͻn (anyame) ahokafoͻ no mmra, sε wɔyε nokwafoͻ ampa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ɛda a wɔn nanhin bɛda mpan no, yεbεfrε wͻn sε wͻmfa wͻn anim mutu fͻm, nanso wͻntumi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Wͻn ani bɛwu, na animguaseε bɛmene wͻn. Ampa sε, εberε a na wͻn ho tͻ wͻn (wͻ wiaseε) no, na yεfrε wͻn sε wͻmfa wͻn anim mutu fͻm (nanso wͻanyε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Enti gyae Mene obi a, ͻfa saa Asεm yi nkontompo no; Yεde no nkakra nkakra bεsͻ wͻn mu aberε a wͻnnim ho hwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Mato me bo ase na ama wͻn; nokorε sε, Me trim pͻ deε emu yε den yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Anaasε (Nkͻmhyεni, Nsεmpa a woka kyerε wͻn no), wobisa wͻn εho akatua εna enti ayε εka asoa wͻn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Anaasε Asumade (Lawhul Mah’fuuz) no wͻ wͻn hͻ a, enti wͻtwerε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), si aboterε ma wo Wura Nyankopͻn atemmuo no, na hwε na wannkͻyε sε adwene adamfo (Yuunus) a osu frεε ne Wura Nyankopͻn wͻ εberε a ne ho kyeree no a na ͻredi awerεhoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Sε ne nsa anka ne Wura Nyankopͻn adom no a, anka (ͻkaa bonsu no yεm, nanso N’adom no nti) yεtoo no twenee asaase petee bi so wͻ εberε a na ͻfata soboͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Enti ne Wura Nyankopͻn yii no de no kaa apapafoͻ no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Sε wͻn a wͻnnye nnie no te (Qur’aan mu) Afutusεm no a, na εkaa wͻn ko a anka wͻde wͻn ani (abu wo anikyeε) atwa wo afri hͻ; na deε wͻka ne sε: “Nokorԑ wabͻ dam.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[(Qur’aan adwuma ara ne sε) εyε Afutusεm de ma amansan nyinaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="69">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nokorε paa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn ne Nokorε paa no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo sεdeε Nokorε paa no si teε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ ne Aadfoͻ faa Mobͻmuu, Dede ne Gyegyeegye Da no sԑ atorᴐsԑm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Enti Samuudfoͻ no, yεde Nteamu denden bi a εborosoͻ na εsεee wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Aadfoͻ no nso yεde mframa bͻne huhuuhu bi a εpͻ soͻ na εsεee wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Mframa no) toaa so bͻͻ wͻn anadwo (nna) nson ne adekyeε (nna) nwͻtwe, na εhͻ na wohunu nkorͻfoͻ no sε wͻdeda hͻ te sε akyiresua dua (anaasε bεtene) a tokuro da mu hoo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Enti wahunu wͻn mu bi nea ͻkaaeε ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛna Farao ne wͻn a wͻdii n’anim kan no, ne nkuro bi a yεdanee wͻn butuuε no nso de bͻne baae,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻyεε wͻn Wura Nyankopͻn Asomafoͻ no asεm ho asoͻden, enti Ͻde asotwee a emu yε den twee wͻn aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, εberε a nsuo no yiriiε (wͻ Noa pεn soͻ) no, Yεde motenaa nsuo mu hyεn mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Sεdeε Yεde bεyε afutusεm ama mo, na obi a ͻwͻ aso de bεto ne tri mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Sε yεbͻ Totorobεnto no mu bͻ prεko a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Na yεpagya asaase ne mmepͻ, na εyam yam prεko a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Saa Da no na εberε no aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɔsoro mu bɛsunsuan wͻ saa Da no ama no ayε mmrε, (n’ahoͻden no bεsa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Na Soro abͻfoͻ bɛgyina-gyina ne ntweaso, na (Soro abͻfoͻ) nwͻtwe na wͻbεsoa wo Wura Nyankopͻn Ahennwa no wͻ wͻn apampamu saa da no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Saa Da no, yεde mobεba (mo Wura Nyankopͻn anim), na momu biara asumasεm nsuma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Enti obi a, yεde (ne dwumadie ho) Nwoma bεma no wͻ ne nsa nifa mu no, (ͻde anigyeε) bεka sε: “Momra mεgye me Nwoma no nkenkan bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Na menim yie sε, mehyia m’akontabuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Enti ɔbɛnya ahotͻ asetena--]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Wͻ Aheman a εkorͻn no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Emu nnuaba no bεn (wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε wͻn sε): “Monfa anigyeε nnidi na monom, εnam deε moyε de too moanim wͻ nna a atwa mu no mu no nti,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Na mmom obi a yεde ne Nwoma bεma no wͻ ne nsa benkum mu no, ͻbεka sε: Ɛkaa menko a, anka yɛanfa me Nwoma no amma me koraa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Mennim sεdeε m’akontabuo bɛsi ayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Kaa menko na anka (mawu) ama asεm asa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[M'ahonyadeε ho amma me mfasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Me tumii afri me nsa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε Soro abͻfoͻ no sε): ”Monsͻ ne mu, na mongu no mpokyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Afei monfa no nwura Amanehunu gya no mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Afei monfa nkͻnsͻnkͻnsͻn a ne tenten yε basamu aduͻson no nkyekyere no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, na ͻnnye Nyankopͻn Kεseε no nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Na ͻnhyε ma wͻnnidi mma ahiafoͻ no bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Enti Ɛnnε deε onni ͻdͻfo biara wͻ ha,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Onni aduane nso (a ɔbɛdie), gyesε akuro mu nsuo (ne efii),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Obiara nni hͻ a ɔbɛdie gyesε abͻnefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Mede adeε a moani hunu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ne adeε a moani nhunu di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε, (Qur’aan) yε Ɔsomafoͻ Nimuonyamfoͻ (Gebriel) no asεm,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Na εnyε ͻdwomtoni asεm. Mo gyidie a εwͻ mu no sua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Na εnyε ntafowayifoͻ nso kasaa, - εho adwen a modwen no sua.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Qur’aan) yε Adiyisεm a efiri Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Sε anka (Nkͻmhyεni) abͻ ne trim aka atorͻsεm bi ato Yεn so a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Anka Yɛasͻ ne mu wͻ ne nsa nifa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Na Yɛatwa n’akoma nkomena mu afri ne ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Na mo mu biara nnihͻ a, anka ɔbɛtumi asi Yεn ne ho kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Qur’aan) yε Afutusεm ma Nyame-surofoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Na nokorε sε, Yɛnim yie sε, mo mu binom wͻ hͻ a wͻnnye nnie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Nokorɛ sɛ (Qur’aan) yε akomasεeε ma boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[Ampa nso sε, εno ne Nokorε pefee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Enti bͻ wo Wura Nyankopͻn Kεseε no abodin.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="70">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Obisafoͻ bi abisa fa asotwee a εrebesi –]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ama boniayεfoͻ no a, ɛnni obi a obɛsi ho kwan no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Saa asotwee no) firi Sorokͻ akwan Wura Nyankopͻn no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Soro abͻfoͻ ne Honhom no (Gabriel) de dakoro fro kͻ Nehͻ a nensusueε yε (wiase nsusueε) mfie mpem aduonum.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), si aboterε, aboterε pa (a yaw die anaa apenesie biara nni ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻhunu (asotwee) no wͻ akyiri kyiri.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɛna Yεnso Yεhunu no sε abεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ɛda a ͻsoro bεyε sε yaawa a ananee,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na mmepͻ nso bεyε sε aboa nwii a εrehu korͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) adamfoͻ mmisa adamfoͻ (asεm).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻbɛhu wͻn ho deε. Ɔbͻneni no bεpε mpo sε, anka saa Da no asotwee no, ͻde ne ba bεyε mpata,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ne neyere ne nenua,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ne n'abusuani a ͻyεε no yie,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ne deε εwͻ asaase so nyinaa na afei wanya ne ho (afri asotwee no mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Daabi, (εnyε yie saa), nokorε sε εyε Amane-hunu gya noa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛworͻ (onipa) tiri ho nwoma (ne nehonam wedeε no nyinaa ma ԑkͻto ne nnompe).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[(Egya no) refrε obi a obrekyi, na ͻdane neho fri (Nokorε no) ho kͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Na ͻboa sika ano na ͻyε ho pεpεε (anaa ͻbͻ hoo ayεmuͻnyono).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, onipa suban ne sԑ, ᴐyԑ mpepreho. (Ɔpε biribiara ntεm).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Sε bͻne bi to no a, na n’aba mu abu (anaasε na w’apa aba).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Sε papa bi nso to no a, na wabu n’ani agu (n’asεdeε) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Gyesε Nyamefrε foͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻkuta wͻn Nyamefrε mu daadaa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻn agyapadeε mu asεdeε bi a yahyehyε (sε wͻyi dema) wͻ mu--]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Dema aserεfoͻ ne mmͻborͻwafoͻ no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻgye Atemmuda no die,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻsuro wͻn Wura Nyankopͻn asotwee no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Efirisε, wͻn Wura Nyankopͻn asotwee no nnyε abodweε asεm koraa]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻhwε wͻn mmarima so yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Gyesε wͻn yere nom (nko ara so), anaasε wͻn mfenaa a wͻyε wͻn dea. Saa nkorͻfoͻ no deε nokorԑ sԑ wͻ’nni soboͻ biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[(Na mmom) obi a obefri (mmaa a yakyerε mu) yi akyi akͻpε foforͻ no, saa nkorͻfoͻ no ne wͻn a w’ato mmara no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻdi nokorε wͻ nhwεsodeε a yεde ahyε wͻn nsa, san di wͻn bͻhyε soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻgyina pintinn di nokorε wͻ wͻn adansedie mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻhwε wͻn Nyamefrε so yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no na wͻbεtena Aheman no mu wͻ animuonyam mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ԑdeεn na εha boniayεfoᴐ no a enti wᴐrepere wᴐn ho ba wohͻ, atwetwe wᴐn kᴐn ahahaa wᴐn ani atwa wo ho ahyia-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Akuo-akuo wᴐ nifa so ne benkum soᴐ yi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Enti wͻn mu nnipa biara pε sε ͻkͻ Anigyeε Aheman no mu (wͻ aberε a ͻnnyε ho adwuma)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Daabi da, nokorε sε wͻnim adeε a Yεbͻͻ wͻn frii mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Enti Mede Apueε ahodoᴐ no ne Atͻeε ahodoᴐ no Wura Nyankopͻn di nse sε: Nokorε, Yεwͻ tumi]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Sε Yεsesa wͻn de wͻn a wͻyε kyεn wͻn bεhyε wͻn anan mu, na εno ntumi mmu mfa yεn so, (anaasε εnnyε den mma Yεn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Enti (Nkͻmhyεni), wodeε gyae wͻn ma wͻn keka wͻn nsεm hunu no, na wͻn ni agorͻ nkosi sε wͻ behyia wͻn Da a yahyε wͻn ho bͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Ɛda no a wͻde ahoͻherε bepue afri adakamena mu, na wᴐbԑyԑ tesε deε wͻrekͻ faako a wͻn anidaasoͻ bi wͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Wͻn ani bewu, na animguaseε bεmene wͻn. Saa Da no na yahyε wͻn ho bᴐ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="71">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεsomaa Noa maa no kͻͻ ne nkorͻfoͻ hͻ. (Yεka kyerεε no) sε: “Bͻ wo nkorͻfoͻ no kͻkͻ ansa na asotwee yaaya no aba wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Noa) kaa sε: ”Menkorͻfoͻ meyε kͻkͻbͻni pefee ma mo-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Sε: “Monsom Nyankopͻn na monsuro no, na monyε sotie ma me .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Sε moyε saa a) Ɔde mo bͻne no mu bi bεkyε mo, na Wama mo εberε akɔsi εberε a yɛahyε ato hͻ no. Nokorε sε Onyankopͻn berε no so a, yɛntu nhyε da, sε anka monim a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[(Noa) kaa sε: ”Me Wura (Nyankopͻn) mafrε me nkorͻfoͻ no anadwo ne adekyeε mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nanso mefrε no nnyε nkͻsoͻ biara mma wͻn, na mmom dwanee na wͻn redwanee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ԑberε biara a mεfrε wͻn sεdeε Wode wͻn bͻne bεkyε wͻn no, wͻde wͻn nsa teaa sisi wͻn aso, de wͻn ntoma katakata wͻn ho, na wͻtͻ kͻ (bͻne) so, na wͻyε akεsesεm yε ahomasoͻ papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Afei matea mu afrε wͻn pefee mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Masan akasa akyerε wͻn wͻ badwa mu, asan akasa akyerε wͻn wͻ kokoa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Maka akyerε wͻn sε: “Monsrε mo Wura Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε, nokorε sε, Ɔne Bͻnefakyε Hene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ɔbεma nsuo atͻ fri soro ama no abu mo so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Na Wama mo ahonyadeε (anaa sika) ne mma pii, na Wama mo anya mfuo, na Wama mo nsubͻnten.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn na εha mo a enti monhwehwε nkͻsoͻ ne kεseyε wͻ Nyankopͻn hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ampa sε Ɔnam akwan hodoͻ so na abͻ mo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Monhunuu sεdeε Nyankopͻn asi abͻ ͻsoro nson a, εtoatoa soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛna Wayε bosome no nhyerεnee wͻ mu, εna Wayε awia no nso kanea?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Wama mo afifi mfifiriε pa wͻ asaase no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Afei Ɔbεma mo asan akͻ asaase no mu, na Wama mo apue pue paa (wͻ Atemmuda).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn na Wayε asaase de asε hͻ atrε mu ama mo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Sεdeε mobεnante emu akwan a, εtrε no soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Noa kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, nokorε sε, wɔate me so atua, na wͻadi obi a n’agyapadeε ne ne mma mmfa nkͻsopa bi mma no, gyesε berεguo no akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Na wͻn abͻ pͻ kεseε bi paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wͻka sε: “Monhwε na moannyae mo anyame no (som); Monhwε na moannyae ‘Wadda’ anaa ‘Suwaa-a’ anaa ‘Yaguusa’ εne ‘Ya’uuqa’ εne ‘Nasra’ (som da).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn ayera nnipa pii; na abͻneεfoͻ no deε (Awurade), εmma wͻn nnya nkͻsoͻ biara, na mmom ma wͻnyera anna ma wͻnsopa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Wͻn bͻne nti nsuo faa wͻn na wͻbεsan nso akͻ Amanehunu gya mu, na wͻnnya ͻboafoͻ wͻ Nyankopͻn akyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Noa kaa sε: “Me Wura Nyankopͻn, ennya boniayεfoͻ no mu biara wͻ asaase no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Efrisε, sε Wogyae wͻn a, wͻbεyera Wo nkoa no; na abͻnefoͻ boniayεfoͻ nko ara na wͻbεwo wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Me Wura Nyankopͻn, fa mene m’awofoͻ ne obiara a, ͻde gyidie bɛwura me fie ha, ne agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa bͻne kyε yεn. Na abͻnefoͻ no deε εmma wͻnnya nkͻsoͻ, na mmom ma wͻnsopa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="72">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Yɛayi akyerε me sε, Jinn fekuo bi tiee (Qur’aan yi mu nsεm na wͻkͻeε no), wͻka kyerεε (wͻn nkorͻfoͻ) sε: ”Nokorε sε, yɛate akenkan bi a εyε nwanwa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɛkyerε kwan kͻ kwan tenenee no so, enti yεdeε yɛagye adi, na yεmfa obiara mmata yɛ Wura Nyankopͻn ho (nsom no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Ɔne yɛ Wura (Nyankopͻn), Animuonyam Hene a Ne tumi korͻn no, Ɔnni yere na Ɔnni ba nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorɛ sɛ nkwaseafoͻ bi a εwͻ yεn mu no twa nkontompo a εborosoᴐ paa de to Nyankopͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Yεdeε na yεdwen sε, onipa ne Jinn ntumi ntwa nkontompo nto Nyankopͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, mmarima no bi wͻ nnipa mu a, wͻhwehwε ntwitwageε firi Jinn mmarima no mu bi hͻ, enti wͻma (nnipa no) tͻkͻso di nsεmmͻne.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wᴐdwen sεdeε mo (nnipa no mu bi) dwen sε Nyankopͻn nsoma (ᴐsomafoͻ) biara no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, na yεrehwehwε (kwan) sε, yεbɛduru ͻsoro hͻ (akͻtie adwen a, εhͻfoͻ no refa), nanso yɛhunuu sε, awεnfoͻ ahoͻdenfoͻ ne ogya tanaa ayε hͻ mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na anka yεkͻtena (ͻsoro) tenabea no mu baabi sεdeε yεbεtie (ͻsoro asafo no adwen a, wͻrefa). Na seesei deε obi a (ͻbεkͻ hͻ) akotie no, ͻbεkͻ akͻto ogya tanaa a εretwεn no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε yɛnnim sε bͻne na Ɔrehwehwε ama asaase so foͻ, anaasε ͻkwan kyerε bi na wͻn Wura Nyankopͻn rehwehwε ama wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nokorε sε yεn mu bi yε apapafoͻ, na ebinom nso nte saa, yɛgu ahodoͻ a yεnam akwan sononko-sononko.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Yɛnim yie sε, yɛntumi nnwane Nyankopͻn wͻ asaase yi so, na yɛntumi nso ntu nnwane no (wͻ ewiem).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Enti εberε a yεtee tenenee no ho asεm no, yεgye dii. Na obi a ͻbεgye Nyankopͻn adie no, ɔnsuro papa ho asisie (sε ne papa so bεteε), anaa bͻne nso ho asisie (sε yεde bͻne a ͻnyͻeε bεma no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Yεn mu bi yε Muslimifoͻ, εna yεn mu bi nso ayera anaa wͻn amane afri kwan tenenee no soͻ. Enti obi a ͻbεyε Muslim aberε ne ho ase (ama Nyankopͻn) no, saa nkorͻfoͻ no na wᴐn afa tenenee kwan no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Na mmom ayerafoͻ no deε wͻne Amane-hunu gya no nnyantia no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Sε wͻregyina pintinn wͻ ͻkwan tenenee no so a, anka Yεbεma wͻn nsuo anom ama abu (wͻn) so-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Sεdeε Yεde bεyε wͻn nsͻhwε. Na obi a ͻbεtwe ne ho afri ne Wura Nyankopͻn Afutusεm no ho no, Ɔbεma no akͻ asotwee kεseε paa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyamefrε bea biara wͻ Nyankopͻn, enti monhwε na moannsu anfrε obiara (wͻ hͻ) ka Nyankopͻn nko ara ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, εberε a Nyankopͻn akoa (Muhammad) gyina hͻ rebͻ mpae sufrε no no, εkaa kakraabi sε anka (Jinnfoͻ no) kͻkyere guu no so wͻ akͻnkͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Medeε me Wura Nyankopͻn na mesu frε no, na menfa biribi mmata ne ho “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Medeε menni bͻne anaasε papa so tumi bi de ma mo’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Obiara ntumi nnye me mfiri Nyankopͻn nsam, na mefri n’akyi nso a menya dwanekͻ bea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Mmom (m’adwuma ne sε) mεbͻ nsεm a efiri Nyankopͻn hͻ no ho dawuro. Enti obi a ͻbεte Nyankopͻn ne Ne Somafoͻ no so atua no, nokorε sε, ͻwͻ Amanhunu gya a, ͻbεtena mu afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Abosomsomfoͻ no de asoͻden saa ara) kͻpem εberε a, wͻbɛhunu deε yɛahyε wͻn ho bͻ no, εhͻ na wͻbɛhunu obi a n’aboafoͻ nni ahoͻden na (wͻn) dodoͻ nso yε kakraabi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), ka sε: “Medeε mennim sε deε yɛahyε mo ho bͻ no abεn, anaasε me Wura Nyankopͻn de bεhyε εberε tenten bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ahuntasεm mu Nimdefoͻ (Nyame), Ɔnna N’ahuntasεm adi nkyerε obiara,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Gyesε Ɔsomani a Wayi no. Nokorε sε, Ɔma Awεnfoͻ di n’anim ne n’akyi-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Sεdeε Ɔbεhunu sε ampa, wabͻ wͻn Wura Nyankopͻn asεm no ho dawuro. (Ne nimdeε) atwa deε εwͻ wͻn hͻ no (nyinaa) ho ahyia, na Wakan biribiara nso dodoͻ, (anaasε Onim biribiara dodoͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="73">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Wo a wode bomo anaa ntoma akata wo ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Sͻre anadwo (bͻ mpaeε), na fa (εberε) kakraabi (da gye w'ahome).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Fa anadwo no mu fa (bͻ mpaeε), anaasε te (εberε) no so kakra,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Anaasε fa (εberε no) bi ka ho; na fa ntooboaseε kenkan Qur’aan no sεdeε ɛfata ma ԑho nte.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεde asεm a, emu yε duro paa bεma wo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, anadwo berε mpaebͻ (Tahajud) no emu yε du, etu awͻse, na εma asεm no nso kͻ (onipa no mu) anaasε εma no te asεm no ase yie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorɛ, adekyeɛ no mu deɛ, mmerɛ tenten wɔ hɔ ma wo a wobɛtumi de adi wo dwuma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na bͻ wo Wura Nyankopͻn abodin, na fa wo ho ma no kora-kora-kora.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Apueε ne Atͻeε Wura ne no, Awurade foforͻ biara nni hͻ ka ne ho, enti fa no yε wo Kyitaafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na si aboterε wͻ deε wͻrekeka no ho, na fa kwan pa so twe wo ho firi wͻn ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Na gyae Mene wͻn a, wͻfa no atorᴐsԑm no, wͻn a wͻanya wͻn ho no; na wodeε to wobo ase ma wͻn kakra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεn hͻ na dadewεnfoͻ ne Amanehunu gya wͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛne aduane a, ehia anaa etwi (onipa mene mu) ne asotwee a εyε ya paa (no nso wͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛda no a asaase ne mmepͻ bεwoso nwoso kεseε no, mmepͻ no bεyε sε anwea a yaboa ano na εredwirie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛasoma Ɔsomafoͻ aba mo nkyεn a ͻrebɛdi mo ho adanseε, sεdeε Yεsomaa Ɔsomafoͻ (Mose) kͻͻ Farao hͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Nanso Farao yεε asoͻden tiaa Ɔsomafoͻ (Mose), enti Yεsͻͻ no mu nsͻdene.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Sε moannye Ɛda a εbεma nkͻdaa afu dwono no anni a, sεn na mobɛsi abͻ mo ho ban (wͻ saa Da no a)-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ɔsoro bɛsunsuan asin-asin wͻ mu no? Nyankopͻn bͻhyε deε εyε hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, woi yε Afutusεm, enti obi a ͻpε no ͻnfa kwan a εkͻ ne Wura Nyankopͻn hͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn Nim yie sε, εkame ayε sε, wosͻre de anadwo no mu nkyεmu mmiεnsa mu mmienu bͻ mpaeε. Ɛtͻ dabi nso a, wokyε (anadwo no) mu mmienu; (εtͻ dabi nso a) woyi anadwo no nkyεmu mmiεnsa no mu baako (debͻ mpaeε), wͻn a wͻka wo ho no mu bi nso saa ara. Nyankopͻn na Osusu adesaeε ne adekyeε. Onim sε montumi nsese, enti Wahu mo mmͻbͻ. Enti monkenkan Qur’aan no mu deε εyε mmrε (ma mo). Onim yie sε ayarefoͻ wͻ mo mu, ebinom nso tu kwan wͻ asaase no so kͻ hwehwε Nyankopͻn adom, ebinom nso reko wͻ Nyankopͻn kwan so. Enti monkenkan (Qur’aan no) mu deε εyε mmrε; na monfrε Nyame wͻ ne brε mu, na monyi Zaka, na momͻ Nyankopͻn bosea a εyε bosea pa. Adepa biara a mobεyε ato moanim no, monsa bεka no wͻ Nyankopͻn hͻ; εno na εyε paa na εno nso ne akatua a εsom boͻ. Na monsrε Nyankopͻn hͻ bͻnefakyε; nokorε sε Ɔne Bͻnefakyε Hene, Ɔne Mmͻborͻhunufoͻ Hene]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="74">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Wo a ntoma kata wo ho]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Sͻre na bͻ (amanfoͻ) kͻkͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na kamfo wo Wura (Nyankopͻn) kεseyε, (anaa da wo Wura Nyame kɛseyɛ adi).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na di w’ataadeε ni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na twe wo ho fri (abosomsom) fii ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Na εnyε adͻeε bi na nhwehwε (wiase) mfasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Na si aboterε ma wo Wura Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na sε yεbͻ Totorobεnto no mu a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Saa Da no bεyε Ɛda a, εyε den,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[(Saa da no) εnyε mmrε mma boniayεfoͻ no (koraa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Gyae obi a Menko ara na Mebͻͻ no no ma Me,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Na Mama no ahonya ama abu soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛne mma mmarima a wͻtete ne ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛna Mayε asetena mu nso bͻkͻͻ ama no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Afei ͻsan rehwehwε mpo sε Menfa bi nka ne ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Daabi da, Nokorε sε, ͻko tia Yεn Nsεm no papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Mԑma mmusuo kεseε bi afro no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wadwen, εna wabͻ pͻ (bͻne).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Due nka no, sεdeε osi bͻͻ pͻ bͻne no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Due nka no bio, sεdeε osi bͻͻ pͻ bͻne no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Afei ͻhwεε (ne ho hyiae).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Afei omunae, εna ͻkaa n’ani ntͻn sii soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Afei ͻdanee ne ho na ͻyεε ahomasoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Afei ͻkaa sε: “ Woi nyε hwee, na mmom tetefoͻ no ntafowa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Woi nnyε hwee, na mmom nipa kasa’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Mede no bɛwura Amanehunu gya Saqara no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo sεdeε Amane-hunu gya Saqara no si teε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Enyae obi (wͻ aberε a εnsεe no), na εnfa obi nso ho nkyε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ɛhye onipa honam sesa no bͻ no biri tumm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[(Soro abͻfoͻ) du nkron na wͻhwε soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Soro abͻfoͻ na Yɛayε wͻn Amanhunu gya no so hwεfoͻ; na Yɛayε wͻn dodoͻ (du nkron no,) sεdeε εbεyε suntidua ama wͻn a wͻnnye nnie no; na εbεma wͻn a yɛama wͻn Nyame-som ho Nwoma no gyidie asi pi, na gyidie foforͻ bεsan abεka wͻn a wͻagye adie no gyidie ho, na wͻn a yεmaa wͻn Nyamesom ho Nwoma no ne agyidiefoͻ no akoma nhinhim, na afei wͻn a yadeε wͻ wͻn akoma mu no, ne wͻn a wͻnnye nnie no bεka sε: ‘’Ɛdeεn na Nyankopͻn de saa mfatoho yi repε akyerε?’’ Saa ara na Nyankopͻn yera obi a Ɔpε, εna Ɔkyerε obi a Ɔpε nso kwan. Obiara nnim wo Wura Nyankopͻn Asraafoͻ no, (anaa wͻn dodoͻ), gyesε Ɔno ara. Woi yε Afutusεm dema adasamma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Daabi, Mede bosome,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ne anadwo, εberε a εbεdane ne ho (akͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ne Anͻpa, εberε a animu bεteteε no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Nokorε, (Amanehunu gya no) yε (mmusuo) akεseε no mu baako.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ɛyε kͻkͻbͻ de ma adasamma,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[(Ɛyε kͻkͻbͻ) de ma mo mu obi a ͻpεsε ɔnya nkͻsoͻ anaasε ͻka akyire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Yεde onipa biara kraa asi awowa ama (ͻno ara) n’adwuma a odiiε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Mmom nifa so foͻ no deε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Wͻn wͻ Aheman mu rebisa-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Abͻneεfoͻ no sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[“Ɛdeεn na εde mo kͻͻ Amane hunu gya no mu?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[Wͻbεka sε: ”Na yεnka wͻn a wͻfrε Nyame no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Afei na yεnka wͻn a, wͻma ahiafoͻ biribi die no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Na yεka ahohwifoͻ no ho ne wͻn ka nsεm hunu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Na yεnnye Atemmuda no nni,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Kͻpem sε, (owuo a) εda biribiara adi pefee no bεtoo yεn.’’]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Enti (saa nkorͻfoͻ no), otwitwagyeni biara ntwitwagyeε ho mma mfasoͻ mma wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Na deεn na εha wͻn a, enti wͻretwe wͻn ho afiri Afutusεm no ho a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Wayε (wͻn ho) sε mfunumuu a, wabͻhu-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="51">
<translation><![CDATA[a wᴐredwane gyata?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="52">
<translation><![CDATA[Daabi, wͻn mu nipa biara pε sε yεto nkrataa (a, obiara din wͻ ne deε soͻ) nhwete ma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="53">
<translation><![CDATA[Hwε, Daabi da, (saa nkorͻfoͻ no) nsuro Daakye (Atemmuda) no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="54">
<translation><![CDATA[Daabi, Qur’aan yε Afutusεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="55">
<translation><![CDATA[Enti obi a ͻpε no ͻnfa ntu ne ho fo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="56">
<translation><![CDATA[Nanso wͻmfa ntu wͻn ho fo, gyesε Nyankopͻn pε; Ɔno ne Obi a εsεsε yɛsuro no, na yεyε Ne ho ahwεyie, na Ɔno ne Obi a Ɔde bͻne kyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="75">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede Owusͻreε Da no di nse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mesan de (gyidieni) kraa a ᴐbᴐ ne ho soboᴐ (wͻ bͻne bi a wayε ho anaa papa bi a wanyε ho) di nse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Enti onipa dwen sε, Yε’moaboa ne nnompe ano (nnyane no mmu no atεn)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Daabi, Yεwͻ tumi sε ne nsa teaa ano no (mpo) Yεyε no pεpεεpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nanso onipa pε sε ͻkͻso yε bͻne kͻ n’anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Obisa (dedi fεw) sε: “Ɛberε bεn ne Owu-sͻreε Da no?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε aniwa so te nyinam,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na bosome yε tumm (anaasε bosome hwere ne nhyerԑnee),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na yεka Awia ne Bosome bom a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Saa Da no onipa bεka sε: ”Dwane kͻbea wͻ hen?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Daabi, dwane kͻbea biara nni hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Saa Da no, wo Wura Nyankopͻn hͻ nko ara ne Ahomegye bea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Saa Da no, yεbεbͻ onipa adwuma a, odi too n’anim ne deε εkaa akyire (a obuu n’ani guu soᴐ) ho amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Aane, onipa no ara nim ne ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ɔpa kyεw mpo a, (ne kyεw pa no ho mma mfasoͻ biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), εnnanedane wo kεterεma mpere Adiyisεm no ho (sε wo werε bɛfiri nti).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεn na (Qur’aan no) anoboa, εnesε (yεbεkyerε wo) n’akenkan no da Yεn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Enti sε Yεrekenkan (kyerε wo a), di akenkan no akyi:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Afei ne kyerεkyerεmu no nso Yεso na εda (sε Yεkyerεkyerε mu kyerε woͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Daabi, Nanso mopε seesei wiase (asetena) yi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Na moabu moani agu Daakye deε no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Saa Da no ebinom anim bεhyerεn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ahwε wͻn Wura Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Saa Da no ebinom nso anim bɛmuna kusuu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Saa nkorͻfoͻ no) adwen sε mmusuo kεseε bi reba wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Aane, Sε (nkwa no) duru (owufoͻ no) mene mu a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Wͻka sε: “Hwan na ͻbεgye no”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[(Owufoͻ no) bɛhunu sε, nokorε, ͻne (wiase) redi mpaapaemu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Na (owufoͻ no ho refa no) ma anantu ne anantu kᴐka bom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Saa Da no wo Wura Nyankopͻn hͻ na yεka kͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Enti (boniayεni no) annye (Qur’aan) anni, εna wanfrε Nyame nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Na mmom ɔbuu no atorͻsεm danee n’akyi demaae,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Afei ͻde ahomasoͻ kunkon kͻͻ n’abusuafoͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Due nka wo. Enti Due!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Due nka wo bio, Enti Due!]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti onipa dwen sε yεbεgyae no kwa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Na ͻnyε nkwa-boaa a, efiri ahobae a, ehwie anaa epue ba no mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ansa na ͻreyɛε mogya-toa, εna (Nyankopͻn) bͻͻ (no) yεε (no) pεpεεpε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Ɛna Ͻyεε no mmienu, ͻbarima ne ͻbaa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Enti (Nyankopͻn a, ͻnam anwanwa kwan a yɛakyerε yi so bͻͻ onipa no), Onni tumi sε Ɔbɛnyane owufoͻ aba nkwa mu (bio)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="76">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nokorε sε εberε bi baa onipa so a, na ͻnyε biribi a yεbͻ din.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yεbͻͻ onipa firi (ͻbarima ne ͻbaa) ahobae a adi afra mu sε yεresͻ no ahwε, enti Yɛmaa no aso ne ani.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorԑ sε, Yakyerε no ͻkwan no;- Deε ͻfa so a ɔbɛyi (Nyankopͻn) ayε anaa deε ͻfa so a ɔbɛyi (Nyankopͻn) boniayε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛasiesie dadeԑ nkͻnsͻnkͻnsͻn ne dadewεnfoͻ ne Amanehunu gya ato hͻ ama (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ampa sε, apapafoͻ no bεnom kuruwa bi mu a, (emu nsuo no) deε yεde afra ne ‘Kaafuur’ anaasε Kamfa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɛyε asutire bi a Nyankopͻn nkoa no bεnom mu (nsuo), na εbεtene abu so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Saa apapafoͻ no ne wͻn a) wͻdi wͻn bͻhyε soͻ, san suro Ɛda no a, emu bͻne trε kͻ akyirikyiri no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na wͻma ohiani ne awisiaa neɛ wakyiri no dedua aduane di, εnam Nyankopͻn ho dͻ nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Deε wͻka ne sε): Yε deε yεrema mo aduane adi de ahwehwε Nyankopͻn hͻ animuonyam; yεnhwehwε akatua anaa aseda bi wͻ mo hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Efirisε, yɛsuro muna ne ahokyerε Da kεseε a efiri yεn Wura Nyankopͻn hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Enti Onyankopͻn bɛyi wͻn afri saa Da no bͻne mu, ama wͻn ahyia anigyeε ne ahosεpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Aboterε a wͻnyaaeε no ho nti, Ɔde Aheman ne serekye (anaa kyeme) ntoma bɛtua wͻn ka;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Wͻbεgyegye ada mu wͻ Ahennwa so wͻ (Aheman no) mu; wͻnhunu awia (hyew) anaasε awͻ a ano yε den wͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Aheman no mu nnua no) nwunu no bεbεn akata wͻn so, na emu nnuaba no nso bεbεn wͻn paa (ama ne teε ayε mmrε ama wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nkuruwa bi nso a εyε dwetε, ne senya nkuruwa bɛtwa wͻn ho ahyia,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Senya nkruwaa a εhyerεn te sε dwetε. Yɛasusu no pεpεεpε (sεdeε wͻpε no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Yεbεma wͻn asan anom kuruwa bi a, (emu nsuo no) afradeε yε ‘Zanjabiil’ wͻ (Aheman no) mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Asutire bi wͻ (Aheman no) mu, yεfrε no ‘Salsabiil’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Mmeranteε a wͻn mfeɛ no te sε deε εteε daa bɛdi wͻn ho akͻneaba (asom wͻn); sε wohu (saa mmeranteε) no a wobεka sε nhwene pa bi a yɛato apete.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Na sε wohwε (Aheman no mu) a, εhͻ na wohunu anigyeε ne Ahennie kεseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Wͻbɛfira serekye ntoma pa a εyε ahahan-mono, εna ago; na yεde dwetε nkapo asiesie wͻn. Na wͻn Wura Nyankopͻn bεma wͻn nsu kronkron anom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε wͻn sε): “Nokorε, woi ne moakatua, mommͻden a mobͻeε no so aseda nie”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni), nokorε sε, Yεn na Yɛsiane Qur’aan no nkakrankakra maa woͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti nya aboterε fama wo Wura Nyankopͻn atemmuo no, na entie wͻn mu ɔbͻnefo anaasε boniayεni biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Na bͻ wo Wura Nyankopͻn abodin anͻpa ne anwumerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Anadwo no mu bi nso fa w’anim butu fͻm fama no, na fa anadwo no mu berε tenten tontom no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, saa nkorͻfoͻ yi pε seesei (wiase asetena yi), na wͻbu wͻn ani gu Ɛda a emu (asεm) yε den (a εda wͻn anim) no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Yεn na Yεbͻͻ wͻn, hyεε wͻn mpamuden; sε Yεpε a Yεbεsesa wͻn korakora de wͻn sεso (foforͻ) abεhyε wͻn anam mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, saa (Qur’aan yi) yε afutusεm (mamo), enti obi a ͻpε no ͻnfa ͻkwan a εkͻ ne Wura Nyankopͻn hͻ no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ԑnyε sεdeε mopε, (na εbεyε hͻ) na mmom sεdeε Nyankopͻn pε. Nokorε, Nyankopͻn ne Onimdefoͻ, Ɔne Onyansafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ɔde obi a Ɔpε Wura N’ahummͻborͻ no mu; na abͻneεfoͻ no deε Wasiesie asotwee a εyε ya paa ato wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="77">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede mframa a, εrebͻ toatoasoͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Na εfa mframa a ano yε den.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne (Soro abͻfoͻ a, wͻde nsumunaeε no) hwete kͻ meamea,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ne wͻn a wͻpaepae Nokorε ne nkontompo no mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ne Abͻfoͻ a, wͻde Adiyisεm no berε Akͻmhyεfoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[De yε nyinasoͻ anaa kͻkͻbͻ no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorԑ deԑ yɛahyԑ ho bᴐ no bɛsi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Sε Nsoromma (nhyerεnee) pepa firi hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na sε ͻsoro sunsuan asin-asini,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na sε mmepͻ bubu gͻsͻͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Na sε εberε a yɛahyε ama Asomafoͻ no duru hͻ a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Yεde ahyε da bεn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Yεde ahyε Aseni Da (anaa nokorε ne nkontompo mpaapaamu Da no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ԑdeεn na εbεkyerε wo sεdeε Aseni Da no (huu) siteε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Yɛansεe adikanfoͻ no (a wͻannye annie) no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yεbεma nkyirimma yi nso atoa wͻn soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Saa ara na Yεdeyε abͻneεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Yɛammͻ mo amfiri nsuo a yɛbu no animtia mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Ɛna Yεdehyεε bea bi a εhͻ dwoͻ (wͻ awodeε mu)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Kͻpem εberε bi a yɛahyehyε ato hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ɛna Yεtotoo no pεpεεpε. Hwε sεdeε yɛsi toto ntotoeε pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Yεnyεε asaase no tenabea a εgye]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Ateasefoͻ ne awufoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Ɛna Yεde mmepͻ atenten asisi soͻ, εna Yεma mo nsuo a εyε dε nom?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Saa Da no due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[(Saa Da no, yεbεka akyerε wͻn sε): “Monkͻ deε mobuu no atorͻsεm no mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Monkͻ nwunu a, εwͻ nkorabata mmiεnsa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ɛnyε nwunu, na εnyε mfasoͻ biara nso (mma wͻn) wͻ gyaframa no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (saa gya no) turituri gyasrama a, εtesε abrosan,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Te sε nyoma nsikaa-nsikaa’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no .]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Saa Da no, wͻntumi nkasa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Na yεmma wͻn kwan na wͻapa kyεw.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Mpaepae mu anaasε Aseni Da no nie, Yɛaboa mo ne tetefoͻ no nyinaa ano.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Enti sε mowͻ pͻ bi bͻ a, εneε momͻ ntia Me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Nyamesurofoͻ no wͻ nwunu mu, ne nsuo aniwa ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Ne nnuaba ahodoͻ a wͻn kͻn dͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε wͻn sε): “Dwuma (pa) a modiiε no ho nti no, monfa anigyeε nnidi na monom".]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, saa ara na Yɛtua apapafoͻ no (dwumadi pa) no so ka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[(Abͻneεfoͻ), monidi, na monye moani berε tiaa bi, nokorε sε, moyε abͻneεfoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="47">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="48">
<translation><![CDATA[Sε yεkakyerε wͻn sε, momͻ momu ase (nsom Onyankopͻn) a, wͻmmͻ wͻn mu ase.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="49">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wɔfaa (Owusͻreε Da) no sε atorͻsεm no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="50">
<translation><![CDATA[Enti (Qur’aan yi mu nsεm) akyi asεm bεn bio na wͻbεgye adie?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="78">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Ɛfa εdeεn ho na wͻrebisa wͻn ho wͻn ho no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɛfa Amanebͻ (anaasε Asεm) kεseε no ho asεm no anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛno na wͻregye ho akyinnyeε no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε sε wͻbɛhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nokorε bio sε wͻbɛhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Yεnfaa asaase nsεε hͻ ntrεε mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛayε mmepͻ te sε epie de atintim soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛabͻ mo mmienu mmienu (onini ne ͻbedeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛayε monna no ahomegyeε (berε paa)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛayε anadwo (sε) akatasoͻ (ama mo)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛayε adekyeε no (εberε a mode) hwehwε akͻnhoma?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛasi ͻsoro nson a εyε den papaapa wͻ mo apampamu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛayε kanea a εhyerεn papaapa wͻ mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛsane nsuo firi mununkum no mu ma no bu soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Sεdeε Yεde bεma nnuaba ne mfudeε afifire,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Na turo mu nneεma nso bεka abͻmu yuu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Asɛnni Da no yε εberε a yɛahyε ato hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ɛda a yεbεbͻ Totorobεnto no mu no, mobεba no akuo-akuo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na ͻsoro bebue na ayε apono,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Mmepͻ nso bɛtutu afiri hͻ na (asaase so) ayε sε kum-aforͻteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Amanehunu gya no tε baabi retwεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛhͻ ne abͻneεfoͻ no nnkyi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wͻbεtena mu mfe tenten.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Wͻnya nwunu wͻ hͻ, na wͻnya anom deε biara nso nka nhwε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Gyesε nsuo hyeε a aben papaapa ne ekuro mu nsuo (na wͻbεnom).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Akatua a εfata (wͻn) no no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, na wͻnsusu(wͻn dwumadi bͻne no ho) akontabuo no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Wͻfaa Yεn Nsεm no atorͻsεm paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Biribiara nso yɛatwerε ato hͻ wͻ Nwoma mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Enti monka (mo dwumadi bͻne no so aba) nhwε, na Yεmfa hwee nka mo ho gyesε asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, nkonimdie wͻ Nyame-surofoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[(Wͻbɛnya) Turo, ne bobe,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Ɛne mmabaawa a wͻbͻ tipεn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Ne nkuruwa a yɛahyehyε no ma-ma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Wͻnte nsεm hunu anaa nkontomposεm biara wͻ hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Akatua a efiri wo Wura Nyankopͻn hͻ, εyε akyεdeε a εsom bo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Ͻsoro ne Asaase ne deε εwͻ mfinfii no Wura, Ahummͻborͻ Hene no, obiara nni hᴐ a (ɔbɛnya akokoᴐduro) sε ͻne no bεkasa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Ɛda a Honhom no ne Soro abͻfoͻ no bεto santen no, obiara nkasa gyesε obi a Ahummͻborͻ Hene no ama no kwan, na ͻbεka asεm a εyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Saa Da no yε nokorε, enti obi a ͻpε no, ͻnfa ne Wura Nyankopͻn hͻ nyε ne nkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεrebͻ mo kͻkͻ fa asotwee a abεn no ho. Ɛda a onipa bɛhunu dwuma a ne nsa adi ato n’anim no, boniayεni no bεka sε: “Ɛkaa menkoa anka meyε mfuturo”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="79">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede (Soro abͻfoͻ a wͻyi abͻneεfoͻ no nkwa wͻ) ahometeε soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne (Soro abͻfoͻ a wͻyi apapafoͻ no nkwa) wͻ anigyeε ne ahosεpε soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne (Soro abͻfoͻ a), wͻdware sε asudwarefoͻ de Nyankopͻn ahyεdeε no ba,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na wͻyε ntεntεm sε akansifoͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na wͻtoto Nyankopͻn Ahyεdeε no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɛda a awosoͻ no bεwoso deε edikan,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Na deε εtͻso mmienu no bεtoa soͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Saa Da no, akoma bεbͻ binim (ama onipa ho awoso).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ebinom ani bɛwu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻka sε: “Enti yεbεsan anyane aba nkwa tebea mu bio?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Aberε a (yawu) ayε nnompe a, ahunu?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Wͻka sε: “Sε (Wusͻreε no yε nokorε ampa a), εneε na yεresan aba nkwa mu bio no bεyε brεguo (ama yεn Kaafirfoͻ no)“.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[(Owusͻreε no) yε Nteamu baako pε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Na deε wͻbɛhunu ara ne sε, wͻanyane afiri owuo mu na wͻn wͻ asaase soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Enti Mose ho asεm no abeduru wo hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ne Wura Nyankopͻn frεε no wͻ Bonhwa kronkron Tuwa mu hͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ɔka kyerεε no sε: “Kͻ Farao hͻ, na nokorε sε wate atua, ayε bͻne atra so “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Na ka kyerε no sε: “Wopε sε woyε kronkron?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na menkyerε wo kwan nkͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ na nya Ne ho suro?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɔde Nsεnkyerεnee akεseε no kyerεε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Nanso ᴐfaa no atorᴐsԑm, yεε asoͻden nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Afei ͻdanee n’akyi maae, bͻͻ mmͻden (sε ͻbεko atia Mose ne ne Nyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ɔboaboaa ne nkorͻfoͻ ano paee mu (de too wͻn anim),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ɔkaa sε: “Me ne mo wura kokuroko no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Enti Nyankopͻn de daakye ne seseei (wiase) asotwee no twee n’aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, adesua wͻ woi mu de ma obi a osuro Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Enti (nnipa), mo mmͻeε na εyε den anaasε ͻsoro? Ɔno na Ɔbͻeε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Pagyaa ne soro kͻ, siesieε, totoo no pεpεεpε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ɛna n’anadwo no nso Wayε no esum, εna Wama n’adekyeε nso nhyerεnee,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ɛna εno akyiri no, Ɔde asaase sii hͻ sε kosua trεε mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Maa emu nsuo ne emu nwira puepueeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ɛna Ɔde mmepͻ nso atintim so pintinn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[(Woi nom) yε akͻnhoma ma mo ne mo ayεmmoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Sε Mmusuo Da kεseε no ba a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Saa Da no na onipa bεkae ne mmͻden a ͻbͻeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Amanehunu gya bεda adi pefee ama obi a ohunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Na obi a ͻtee atua dii bͻne,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Na (ᴐhwԑԑ mu) yii wiase asetena yi no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Amanehunu gya no mu ne ne fie.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Na obi a ͻno deε osuroo sε ͻbɛgyina ne Wura Nyankopͻn anim, na osii ne kraa ho kwan frii honam apεdeε anaa honam akͻnͻdeε ho no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[(Saa nipa no) fie ne ͻsoro aheman no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Wͻrebisa wo εberε no ho asεm sε, εberε bεn na ebesie?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="43">
<translation><![CDATA[(Ɛberε a εbesie no deε) deεn na wo (bɛtumi) aka fa ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="44">
<translation><![CDATA[Ne brε a εbesie no deε εwͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="45">
<translation><![CDATA[Na wo (Nkͻmhyεni) deε woyε kͻkͻbͻni ma obi a ɔsuro (saa Da no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="46">
<translation><![CDATA[Ɛda a (wͻn a wͻnnye nnie no) bɛhunu (saa Da) no no, εbεyε wͻn sε anyumerε mu anaa anͻpa mu berε tiaa bi na wͻde tenaa (wiaseε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="80">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Nkͻmhyεni) anim sesaae, na ͻdanee ne ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Efirisε onifirani no baa ne hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo sε ebia (saa onifirani no) bεyε kronkron,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Anaasε ͻde afutuo no bεto n’adwene mu ama afutuo no ho aba no mfasoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Obi a ͻhwε ne ho sε ͻsom bo no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɔno mmom na wotie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Sε wannyε kronkron a, εho asεm nna wo so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Obi a wabͻ mmͻden aba wo hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na osuro (Nyankopͻn no)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɔno mmom na wayi w’adwen afiri ne soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Daabi, εyε Afutusεm,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Enti obi a ͻpε no, ͻmfa ntu (ne ho) fo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɛwͻ Animuonyam Nwoma (a εwͻ Nyankopͻn hͻ) no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Nwoma a) εkorͻn wͻ Animuonyam ne kronkron yε mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Wͻ (Soro abͻfoͻ) Atwerεfoͻ nsam,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Atwerεfoͻ) Animuonyamfoͻ apapafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Due nka onipa. Sεdeε ne boniayε si teε]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ͻbͻͻ no fri adeε bεn mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɔbͻͻ no fri ahobae mu, εna Osiesiee no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Afei Ɔyɛε ne kwan so dwoodwoo maa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Afei na Wasan ama no awu na Wasie no wͻ adakamena mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Na sε Ɔpε nso a na Wanyane no (afri owuo mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Daabi, nanso (onipa) nyε deε (Nyankopͻn) ahyε ( no sε ͻnyε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti onipa nhwε n’aduane (ahyε ase),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Yɛhwie nsuo no ma ebuso paa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Afei na Yɛama asaase no apaepae paa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Na Yɛama nnuaba afifi wͻ so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[Ne bobe ne wira ne mfudeε ahodoͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Ne nku dua ne akyiresua dua;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Ne Turo a yɛagye ho a nnua ateten ahyε mma,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Ne nnuaba ne wira a mmoa weε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Ԑyԑ akᴐnhoma ma mo ne moayεmmoa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Na sε nteamu denden no ba a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Saa Da no onipa bɛdwane ne nua,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[Ne ͻmaame ne ne papa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Ne ne yere ne ne mma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="37">
<translation><![CDATA[Saa Da no, wͻn mu nipa biara ani bεbere wͻ asεm a εfa ͻno ara ne ho a, obi deε mmfa ne ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="38">
<translation><![CDATA[Saa Da no, ebinom anim bεhyerεn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="39">
<translation><![CDATA[Asere wͻ anigyeε mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="40">
<translation><![CDATA[Saa Da no, ebinom nso anim bεyε mfuturo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="41">
<translation><![CDATA[Esum bεkata wͻn so, na animguaseε bεka wͻn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="42">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no ne (Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ nnipa bͻnefoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="81">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Sε yεbobͻ awia ma ne nhyerεne no firi hͻ na εyε tumm a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Na sε Nsoromma tete hwe,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na sε mmepͻ tutu fri hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na sε yεto yoma bedeε a ͻnyem abosome du asaworam,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na yεboa nkeka-boaa ano wͻ faako ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Na sε ogya tͻ po mu na ehuru, anaasε eyiri ma no kabom yε ͻpo baako,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Na sε yεka akra ne (honam) bͻ mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na yɛbisa abaayaa (akokoaa) a, yɛasie no animono so sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[“Ɛdeεn bͻne na ͻyεeε a yɛkum no?”,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na sε yɛbue (obiara adwuma a, odiiε ho) Nwoma no mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Na sε ͻsoro nkatanimu no yi na efiri ne tebea hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Na yεsͻ Amanehunu gya no ano,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Na yεde ͻsoro Aheman no bεn (agyidiefoͻ no) a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[(Ɛhͻ na) ͻkra biara bɛhunu (dwuma pa anaasε dwuma bͻne a) ͻde aba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Mede Nsoromma a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Epue na εnante kͻtͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ne anadwo, sε εde ne sum no ba (bεkata biribiara so),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ne ahomakye, εberε a εbεhome ayi ne nhyerεnee no adie no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nokorε, (Qur’aan) yε Ɔbͻfoͻ Nimuonyamfoͻ no asεm (a, Nyankopͻn de asomaa no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[(Ɔbͻfoͻ Gabriel) a ͻwͻ Tumi ne diberε wͻ Animuoyam Hene no anim no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[(Gabriel) a (Abofoͻ) yε sotie ma no, Nokwafoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Enti mo yͻnko (Muhammad) mmͻͻ dam;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Ԑyε ampa sε, ohunuu (Gabriel) pefee wͻ wiem.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[(Muhammad) nyε obi a ͻde Asumade no sie, bͻ ho ayεmuͻnyono.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[(Qur’aan) nyε ͻbonsam a yabͻ no dua no asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Na afei εhen na morekͻ yi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[Nokorε sε (Qur’aan) yε afutusεm ma amansan nyinaa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[(Titiriw) de ma mo mu obi a ͻpε sε onya kwankyerε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Na εnnyε sεdeε mopε, na mmom sεdeε Onyankopͻn, Abͻdeε nyinaa Wura no pε (na εbεyε hͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="82">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Sε ͻsoro mu sunsuan,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Na sε Nsoromma tete hwe na ɛtu pete a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na sε ͻpo yiri na ɛbu fa so a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na sε Adakamena so buebue a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɛna ͻkra biara bɛhunu deε (ͻyε de too) n’anim ne deε εkaa akyire.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Onipa, εdeεn adeε paa na adaadaa wo wͻ wo Wura Adom Hene no ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Wo Wura) no a Ɔbͻͻ wo, nwenee wo siesiee wo, totoo wo pεpεεpε-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[De wo too mfonini biara a Ɔpε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Aane, nanso monnye Atemmuo no nni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (Soro abͻfoͻ) Awεnfoͻ ka mo ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Atwerεfoͻ Animuonyamfoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Wͻnim deε moreyε (nyinaa).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, apapafoͻ no bεwͻ anigyeε mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nokorε nso sε, abͻneεfoͻ no bεkͻ Amanehunu gya no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Wͻbεkͻ mu wͻ Akatua da no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Na wͻmmfiri mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ԑdeεn na εbεkyerε wo sεdeε Akatua da no si teε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Bio, εdeεn na εbεkyerε wo sεdeε Akatua da no si teε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɛyε Da a, ͻkra bi nni tumi a ͻde bεboa ͻkra bi wͻ biribi ho; na saa Da no tumi nyinaa wͻ Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="83">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Due nka asisiefoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Wͻn a sε wͻrehyε (biribi te sε kookoo anaa aburoo anaa nkyene anaa εmoo) afri (obi hͻ a) wͻhyε ma εyε ma;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na sε wͻrehyε anaasε wͻresusu (ama obi a) wͻte so (bͻ saa nipa no nyansa korͻno).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Enti saa nkorͻfoͻ no nnwen sε yεbɛnyane wͻn-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ama Ɛda kεseε bi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɛda a nnipa nyinaa bɛgyina Abͻdeε nyinaa Wura Nyankopͻn anim no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Daabi, Abͻnefoͻ no Nwoma wͻ ‘Sijjinn’ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo adeε a εyε ‘Sijjnn’ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛyε Nwoma a yɛatwerε (fa abͻneεfoͻ no nnwuma ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Saa Da no, due nka wͻn a wͻfa (Nokorε no) sε atorͻsεm no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻfa Akatua da no atorᴐsԑm no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Na obiara nni hͻ a ᴐfa no atorᴐsԑm, gyesε mmaratoni, ͻbͻneεni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Sε yεrekenkan Yεn Nsεm no kyerε no a, deε ͻka ne sε: “Tetefoͻ no anansesεm”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Daabi, (Dwumadi bͻne a) wͻnsa aka no awe naakye wͻ wͻn akoma mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Daabi, saa Da no yεde ntwaremu bɛtware wͻn ne wͻn Wura Nyankopͻn ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Afei yεde wͻn bεkͻ Amanehunu gya no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Afei yεbεka sε: “Woi na mofaa no atorͻsεm no “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Aane, nokorε sε apapafoͻ no Nwoma wͻ ‘illiyyiin.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo deε εyε ‘Illiyyuun’ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɛyε (apapafoͻ no nnwuma a yɛatwerε) ho Nwoma,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[(Soro Abͻfoͻ) a wͻbεn (Nyankopͻn) no di ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, apapafoͻ no wͻ anigyeε mu-,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Wͻ Animuonyam Ahennwa so rehwε (deε εrekͻ soͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Wohunu anigyeε no nhyerεnee wͻ wͻn anim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Yεbεma wͻn nsa kronkron a yɛatua ano anom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[N'awieɛ no yε ‘Misk’. Woi so na wͻn a, wͻresi akan (wɔ nnepa ho no) nsi akan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[‘Tasniim’ na yεde bεfra (saa nsa no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[(‘Tasniim no) yε Asutire bi a wͻn a wͻbεn (Nyankopͻn) no bεnom mu (nsuo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Nokorε sε na abͻneεfoͻ no sere wͻn a, wͻagye adie no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Sε wᴐretwa mu (wͻ agyidiefoͻ no) ho a, (boniayεfoͻ no) bͻ wͻn ani kyerε wͻn ho wͻn ho (de di agyidiefoͻ no ho fεw).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="31">
<translation><![CDATA[Sε wͻsan kͻ wͻn nkorͻfoͻ no hͻ a, wͻsan kͻ no fεw die so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="32">
<translation><![CDATA[Sε wͻhu (agyidiefoͻ) no a, asεm a wͻka ne sε: “Nokorε sε, saa nkorͻfoͻ yi ayera paa.”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="33">
<translation><![CDATA[Nanso yεnsomaa wͻn sε wͻmεhwε (agyidiefoͻ no) so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="34">
<translation><![CDATA[Saa Da no deε, wͻn a wͻagye adie no bεsere wͻn a wͻannye annie no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="35">
<translation><![CDATA[(Wͻtete) Animuonyam Ahennwa so rehwε (deε εrekͻ soͻ).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="36">
<translation><![CDATA[Enti boniayεfoͻ no nyaa deε na wͻreyε no so akatua pεpεεpε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="84">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Sε ͻsoro sunsuan asin-asin,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Na ɔtie ne Wura Nyankopͻn ahyεdeε a, εyε n’asεde (sε ͻyε sotie de ma ne Wura Nyankopͻn ahyεdeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na sε asaase no mu twe,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na ɔyi deε εwͻ ne mu nyinaa firi adi, na εda mpan,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na ɔtie ne Wura Nyankopͻn ahyεdeε a, εyε n’asεde (sε ͻyε sotie de ma ne Wura Nyankopͻn ahyεdeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Onipa dasani, bͻ mmͻden paa (di dwuma) a εkͻ wo Wura Nyankopͻn hͻ, na nokorε sε wobɛhyia no, (anaasε wobɛhyia wo dwumadie no so akatua, sε εyε papa anaasε bͻne).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) obi a, yεde ne (Dwumadie ho) Nwoma bεma no wͻ ne nsa nifa mu no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Saa nipa no) bɛbu nkonta a εyε mmrε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na ͻbεdane ne ho akͻ n’abusuafoͻ hͻ wͻ anigyeε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na mmom obi a yεde ne Nwoma bεfa n’akyi ama no wͻ n’akyi no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ɔbɛsu afrε owuo,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Na ͻbεkͻ Ogya frama mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[(Ԑberε a na ͻwͻ wiaseε no) na n’ani gye wͻ n’abusuafoͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nokorε sε na ͻdwen sε ͻnsan nkͻ (Nyankopͻn) hͻ bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Aane, nokorε sε na ne Wura Nyankopͻn hu no (abrε biara).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Mede tͻ-wia, anaasε εberε a awia akͻtͻ ama ewiem ayε kͻͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Ne Anadwo, ne adeε biara a anadwo ka no soͻ, anaasε εboa ano wͻ faako,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ne εberε a bosome bɛnyini atwa kanko no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[“Nokorε, mobεforo afri gyinabrε mu, akͻ gyinabrε mu (wͻ wiase ne Daakye),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Na afei εdeεn na εha wͻn a enti wͻnnye (Nokorε no) nnie,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Na sε yεrekenkan Qur’aan kyerε wͻn a wͻmmfa wͻn anim mmutu fͻm?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Aane, wͻn a wͻnnye nnie no fa no sε atorͻsεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn deε Ɔnim deε wͻde suma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Enti fa asotwee yaaya no ho anohoba no bͻ wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Na mmom wͻn a wͻagye (Nokorε no) adie na wͻdi dwuma pa no deε, wͻn wͻ akatua a enni awieε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="85">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede ͻsoro a, ɛkuta Nsoromma akεseε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne εda a yɛahyε ho bͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne ͻdanseni no, ne adeε a, ͻredi ho adanseε no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Due nka wͻn a wͻtuu Amena (de agyidiefoͻ guu mu hyee wͻn)-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Wͻ ogya tanaa a, yɛasͻ ano mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɛberε a, na wͻkoto (ogya) no ho no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Na wɔnom ara yɛ adansefoɔ wɔ neɛ na wɔredeyɛ agyidifoɔ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ɛnyε hwee ho nti na wͻhyεε wͻn aniεyaa, na mmom sε wͻn agye Otumfoͻ, Ayeyie Wura Nyankopͻn no adi nti.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) no a, ͻsoro ne Asaase so Ahennie yε Ne dea no. Onyankopͻn deε Odi biribiara ho adanseε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻtan agyidiefoͻ mmarima ne agyidiefoͻ mmaa no ani, na wͻn ansakra wͻn adwene no, wͻbɛnya Amanehunu gya no mu asotwee, na wͻsan wͻ ͻhyeε asotwee.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻagye adie, na wͻdii dwuma pa no, wͻbɛnya Ahemman a, nsubͻnten nenam aseε; na εno ne Nkonimdie kεseε no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn buma (anaasε N’asotwee) mu yε den papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Ɔno na Ɔhyεε aseε bͻͻ adeε, εna Ɔbεsan de aba nkwa mu bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ɔne Bͻnefakyε Hene, Ɔdͻ ne Ayεmyε Wura no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[(Ɔne) Animuonyam Ahennwa Hene no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Otumfoͻ a) Ɔyε deε Ɔpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), asraafoͻ no ho asεm no abɛduru wo hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) Farao ne Samuud (asraafoͻ no)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Nanso wͻn a wͻnnye nnie no gu so po (Nokorε no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn firi wͻn akyi atwa ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Aane, εyε Qur’aan, Animuonyam (Nwoma) noa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Ɛwͻ (Nyankopͻn) Apaawa (Lawuhul-Mah’fuuz) a, (Soro abͻfoͻ) bͻ ho ban no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="86">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede ͻsoro, ne anadwo-Srafoͻ no di nse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo deε εyε Anadwo-Srafoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛyε Nsoromma a, εhyerεn papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɔkra biara nni hͻ a, ͻwεnfoͻ nni ne soͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Enti onipa nhwε adeε a yεbͻͻ no firii mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Yεbͻͻ no frii nsuo a, epue ba mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Epue fri sisie ne mfem-padeε ntεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ɛyε nokorε sε, Nyankopͻn wͻ tumi sε (onipa wu a) Ɔnyane no san ba nkwa mu bio.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛda a, deε asuma biara bεda adie no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) onipa nni tumi anaa ͻboafoͻ biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Mede ͻsoro a, ɛdi nsutͻ ho akͻneaba,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ne asaase a, ɛbue (ma nnͻbae ne nsuo puepue fri mu) no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nokorε, saa (Qur’aan yi) yε Asεm a εda nokorε ne nkontompo adie;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Na εnyε fεw die.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, (abͻneεfoͻ no) rebͻ pͻ (atia Muhammad),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Na Me (Nyankopͻn) nso Merebͻ pͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Enti (Ɔkͻmhyεni), wodeε to wobo ase ma boniayεfoͻ no, na ma wͻn εberε kakra.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="87">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Bͻ wo Wura Nyankopͻn Kokuroko no abodin.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Wo Wura) no a Ɔbͻͻ adeε, totoo biribiara pεpεεpε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na Ɔyε nhyehyεe san kyerε (nipa) kwan,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na Ɔma nwira mono fifiri,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na Ɔma no woɔ, na ɛdwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), Yεbεkenkan (Qur’aan no) akyerε wo, na wo werε mfi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Gye sε deԑ Nyankopͻn pε. Nokorε sε, Ɔno na Ɔnim deε εda adie ne deε asuma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na Yεbεyε no mmrε ama wo ama no ayε mmrε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Enti tu (wͻn) fo, efrisε mfasoͻ wͻ afutuo no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Obi a ɔsuro Nyame no de bɛtu ne ho fo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Na otibͻneni no deε ͻbεtwe ne ho afiri ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɔno na ͻbεkͻ egya kεseε no mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Ɔnnwu wͻ mu, na ɔnya nkwa nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, obi a ɔbɛdi ne ho nni anaasε ͻbεyε kronkron no adi nkonim,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Na Ͻbͻ ne Wura Nyankopͻn abodin, yԑ Sala (anaa ͻfrε Nyame).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Nanso mopε saa wiase asetena yi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Aberε nso a Daakye deε no na εyε, εno nso na εwͻ hͻ daa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, saa (afutuo) yi wͻ tetefoͻ no Nsεmpa no mu;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Abraham ne Mose Nsεmpa Nwoma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="88">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Asεm kεseε a (nehuu) boro (nipa) soͻ no ho asεm no abɛduru wo hͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Saa Da no, ebinom ani bɛwu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Adwumaden, ͻberεhunu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Wͻbεkͻ Ogya tanaa a, ano yε den paa mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Yεbεma wͻn anom nsuo wͻ Nsuohyeε abura mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻnya aduane nni, na mmom gye sε (nkasεε dua nyononyono bi a yεfrε no) ‘Doariin’ (na wͻbεweε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɛnyε wͻn honam yie, na εmmee wͻn nso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Saa Da no ebinom nso anim bεyε frͻmfrͻm fεfεεfε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wͻn ani bεgye wͻn mmͻdemmͻ ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Wͻ Animuonyam Aheman no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wͻnte nsεm hunu biara wͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Asutire a εretene bi wͻ mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Animuonyam ahennwa bi a yama soͻ nso wͻ mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Ne nhwehwε nkuruwaa a, esisi hͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Ne mpikyi (anaasε atԑ anaa Kushin) a, yato no santen.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Ɛne kapεt papa a, εsesε hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Enti wͻnhunuu sεdeε yɛasi abͻ Yoma?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Ɛne ͻsoro sεdeε yɛasi apagya no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Ɛne mmepͻ, sεdeε yɛasi de atintim hͻ pintinn?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Ɛne asaase sεdeε yɛasi atrε mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Enti tu (wͻn) fo, efirisε woyε obi a wotu (amanfoͻ) foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Wonyε obi a wohyε wͻn so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Na mmom obi a, ͻbεdane n’akyi ama na wapo (nokorε) no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn de asotwee kεseε no bεtwe n’aso]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Nokorε sε Yεn hͻ na wͻbεsan aba;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Nokorε bio nso sε wͻn akontabuo da Yεn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="89">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede Ahomakye,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne Anadwo du no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne (abͻdeε a egu) mmienu-mmienu ne Nea Ɔda mu Fua no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ne εberε a anadwo bɛfiri hͻ akͻ, di nse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Enti nsedie wͻ woi mu de ma mmadwemmafoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wonhunuu sεdeε wo Wura Nyankopͻn de yεε Aadfoͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[(Kuro) Iramfoͻ no, adan atenten wuranom a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Yεmmͻͻ wͻn sεso (anaasε yenni wͻn adan no sεso) wͻ asaase soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛne Samuudfoͻ no a, na wͻdwa abotan mu wͻ bonhwa no mu hͻ (deyε wͻn atenaeε no)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛne Farao, Asraafoͻ dͻm Wura, anaa sε εpa Wura (a, na ͻbͻ nneduafoͻ wͻ εpa mu no)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wᴐn a wᴐdii nsεmͻnee wͻ asaase no so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Enti maa bͻne dͻͻso pii wͻ soᴐ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Wo Wura Nyankopͻn hwiee asotwe abaa-twa guu wͻn so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn tε hͻ rewεn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Onipa deε sε ne Wura Nyankopͻn sͻ no hwε, hyε no animuonyam, na Ɔyε no adom bi a, ͻka (de tu ne ho) sε: “Me Wura Nyankopͻn ahyε me animuonyam".]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Na mmom sε Ɔsͻ no hwε na Ɔma ne ho kyere no wͻ akͻnhoma ho (anaa sε Ɔma no hia no) a, ͻka sε: “Me Wura Nyankopͻn agu m’anim ase “.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Daabi (ԑnte saa), nanso monnfa obuo mma agyanka (anaa awisiaa),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Afei monnhyε sε wͻdidi a, wͻma ahiafoͻ bi die:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Afei modi awugyadeε adefodepε so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Na modͻ sika ma no bro so;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Daabi, sε asaase bubu na εyε gͻsͻgͻsͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="22">
<translation><![CDATA[Na wo Wura Nyankopͻn ba na Soro abͻfoͻ no to santen a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="23">
<translation><![CDATA[Na saa Da no yεde Amanehunu gya no ba a, saa Da no onipa bεfa adwen anaasε ɔbɛtu ne ho fo, na deεn mfasoͻ na adwen anaa afutuo no bεyε ama no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="24">
<translation><![CDATA[Ͻbεka sε: “Mehunuui a anka medii (dwuma pa) detoo m’anim maa me Daakye nkwa nna yi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="25">
<translation><![CDATA[Saa Da no asotwee a (Nyankopͻn de bεtwe abͻneεfoͻ no aso no) obiara ntumi ntwe bi saa,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="26">
<translation><![CDATA[Na sεdeε Ɔbɛsi akyekyere (abͻneεfoͻ no wͻ nkͻnsͻnkͻnsͻn mu no), obiara ntumi nkyekyeree bi saa da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="27">
<translation><![CDATA[(Yεbεka akyerε apapafoͻ no sε): “Ɔkra a w’akoma atͻ wo yamu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="28">
<translation><![CDATA[San bra wo Wura Nyankopͻn hͻ, Wagye wo atom wonso wagye no atom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="29">
<translation><![CDATA[Enti bεka Menkoa no ho,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="30">
<translation><![CDATA[Na wura Me Soro aheman no mu’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="90">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede saa (Maka) kuro yi di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Wo (Ɔkͻmhyεni) wowͻ saa kuro yi mu ho kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Mesan de agya ne deε ͻwoeε di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε, Yεbͻͻ onipa wͻ nkodene, abenedie ne abεbrεsε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Anaa sε n’adwene yε no sε, obiara nni ne so tumi?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɔka (de tu ne ho) sε: “Masεe sika pii’’.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Anaa sε n’adwen yε no sε, obi nnhu no anaa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Yɛamma no ani mmienu,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Ɛna kεterεma εna anofafa mmienu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Ɛna Yɛkyerε no (papa ne bͻne) akwan tempͻn mmienu no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Nanso ͻmmͻ ne ho mmͻden sε ͻbεfa mmepͻ kwan no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ԑdeεn na εbεkyerε wo adeε a εyε mmepͻ kwan no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[(Ɛne sε) wobεma ͻdͻnkͻ faahodie;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Anaa sε wobεma ano duane wͻ ԑkͻm berε mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Fama awisiaa a ᴐyԑ busuani,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Anaa sԑ ohiani a wabᴐ fam (anaa ohiani buruburoo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Na afei ͻbεka wͻn a, wɔagye (Nokorε no) adie no ho, na ͻde aboterε ne ntooboaseε no atu foͻ, na ͻde ahummͻborͻ no ho afutuo no nso atu foͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Saa nkorͻfoͻ no ne Nifa so foͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻapo Yεn Nsεm no nso, wͻn ne Benkum so foͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Wͻn so na yεde Egya no bεkata atwa ahyia.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="91">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede Awia ne ne nhyerεnee,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne bosome, εberε a ɛbɛdi awia akyi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne adekyeε, εberε a εbεda (awia) animuonyam no adi,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ne adesaeε, εberε a εbεkata (abͻdeε) soͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ne ͻsoro ne Nea Osii (ͻsoro no), anaa adeε a yεde yεε ͻsoro no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ne Asaase ne Nea Ɔtrεε (asaase no) mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ne (onipa) kraa, ne Nea Osiesiee no pεpεεpε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na Oyii deε εyε bͻne, ne deε εyε papa adi kyerεε (ͻkra) no, di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Nokorε, obi a ͻbεyε ne kraa kronkron no adi nkonim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na nea ɔbɛtia ne kraa soͻ (anaa obegu ne kraa ho fii) no adi nkoguo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Samuudfoͻ de wͻn atuateε poo (wͻn Nkͻmhyεni Soalihu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛberε a, wͻn mu tibͻneεni no sͻre tee atua,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Nyankopͻn Somafoͻ (Soalihu) ka kyerεε wͻn sε: “(Aboa no) yε Nyankopͻn yoma bedeε, enti moma no kwan na ͻnom nsuo (no bi).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Nanso wͻbuu no ᴐtorofo, na wͻkum (yoma bedeε) no. Enti wͻn Wura Nyankopͻn de wͻn bͻne sεee wͻn pasaa kataa wͻn so pεpεεpε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Na Nyankopͻn deε Ɔnsuro (deε Ɔyε biara) akyire asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="92">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede εberε a, adesaeε bεkata (biribiara) soɔ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne εberε a adekyeε bεhyerεn,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne Nea Ɔbͻͻ onini ne ͻbedeε, anaa adeε a yεde bͻͻ onini ne ͻbedeε di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[“Nokorε, mo mmͻdemmͻ gu sonoko-sonoko”.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Enti obi a ͻbεyε ayεmyε, na ͻbɛsuro Nyankopͻn, (anaa ͻbεyε ahwεyie),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Na ͻbεgye papa no (anaa) deε εyε no adie no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Yεbεma kwan pa no ayε mmerε ama no bͻkͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na mmom obi a ͻbεyε pεpεε ahwε ne ho sε ͻsom bo-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Na ͻbεpo papa no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Yεbεma ahokyerε kwan no ayε bͻkͻͻ ama no de no akͻ ahokyerε mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ɛberε a ͻsεeε bεba ne so no, n’agyapadeε no ho mma mfasoͻ mma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Ɛyε nokorε sε, Yεn na yεkyerε kwan,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Na εyε nokorε nso sε, Daakye no ne (saa wiase) a edi kan yi nyinaa yε Yεn dea.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Enti Meretu mo fo fa Ogya tanaa no ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Obi nnkͻ mu, gye sε otibͻneni no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[(Otibͻneni) no a, ͻpo (Nokorε) na ͻdane n’akyi dema.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Nyamesuroni no nso bεtwe ne ho afiri (ogya tanaa no) ho]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[(Nyamesuroni) no a, oyi ne sika (Nyame nti) de te ne (kraa) ho no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Na ɛnni (n’adwene mu) sε (ͻde papa a ͻreyε no) rehwehwε adom akatua bi afiri obi hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="20">
<translation><![CDATA[Na mmom ͻde hwehwε ne Wura Nyankopͻn Kokuroko no hͻ animuonyam.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="21">
<translation><![CDATA[Na nokorε sε, n’ani bεgye (deε Nyankopͻn de bεma no no ho).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="93">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede Anͻpa-wia nhyerεnee no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne εberε a Anadwo ayε dinn no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), wo Wura Nyankopͻn mmpaa w’akyi, na N’ani nso nnyae wo ho gyeԑ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Daakye no yε ma wo kyεn seesei.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na wo Wura Nyankopͻn bεkyε wo akyεdeε a, w’ani bεgye ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wanya wo sε na wo yε agyanka, εna Ɔmaa wo tenaberε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɛna Ɔnyaa wo sε worehwehwε kwan tenenee no, εna Ɔkyerεε wo kwan?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ɛna Onyaa wo sε ahia woͻ, εna Ɔmaa wonyaa wo ho?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Enti awisiaa deε εnhyε no so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na ͻsrεsrεfoͻ (anaa) obisafoͻ nso εnka n’anim (anaa) εmpamo no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Na mmom wo Wura Nyankopͻn adom no na bͻ ho dawuro.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="94">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), Yɛmmuee anaa Yεntrεε w’akoma mu mmaa wo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɛna Yayi w’adesoa afri wo soͻ?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Adesoa) no a na emu yε duru (ma wo) wͻ w’akyi no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɛna Yama woso wͻ animuonyam mu?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, ahokyerε akyi ahotͻ na εwͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, ahokyerε akyi ahotͻ na εwͻ hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Enti sε wowie (adwuma a yεde ahyε wo nsa no a) kͻ so bͻ mmͻden,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na fa w’adwen ne wo werε nyinaa hyε wo Wura Nyankopͻn mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="95">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede Borͻdͻma ne Nkuu dua,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne bepͻ Sinai,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ne saa ahotͻ Kuro yi (Maka) di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Nokorε, Yabͻ onipa asi tebea papa paa so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Afei Yεbεsan abrε no ase akͻ fam paa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Gye sԑ wͻn a wͻagye adie na wͻdii dwuma pa no, wᴐn deε wͻn wͻ akatua (papa) a akwansideε biara nni ho anaa sε εtoͻ ntwa da.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Afei woi akyi εdeεn na εmma wonnye (Nyankopͻn) Atemmuo no nnie?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Enti εnnyε Nyankopͻn ne atemmufoͻ no mu Otemmufo?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="96">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Bͻ wo Wura Nyankopͻn a Ɔbͻͻ adeε no din na kenkan;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Wo Wura Nyankopͻn a) Ɔbͻͻ onipa firii mogya a abͻ toa mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Kenkan na wo Wura Nyankopͻn ne Adom Hene no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɔno na Ɔde twerεdua kyerε adeε,-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Kyerε onipa adeε a onnim.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Daabi, nokorε sε onipa te atua,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Efiri sε, ͻhwε ne ho sε ͻsombo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wo Wura Nyankopͻn hͻ ne (onipa) nnkyi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Wahunu obi a osi-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) dͻnkͻ no kwan εberε a ɔrefrɛ Nyame?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Wahunu sε saa (nipa) no wͻ ͻkwan tenenee so?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="12">
<translation><![CDATA[Anaa sε ͻhyε (amanfoͻ) sε wͻnsuro Nyame nyε ahwεyie?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="13">
<translation><![CDATA[Wahunu sε obu (Nokorε) no sε atorͻsεm dane n’akyi dema?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="14">
<translation><![CDATA[Anaa sε onnim sε Nyankopͻn hunu (biribiara)?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="15">
<translation><![CDATA[Daabi, sε wannyae a, Yεbεsͻ ne moma puaa no mu;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="16">
<translation><![CDATA[Nkontomponi, debͻneεni moma puaa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="17">
<translation><![CDATA[Na ͻnfrε n’aboafoͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="18">
<translation><![CDATA[Na Yεbεfrε (Amanehunu gya no mu Abͻfoͻ) Zabaaniya.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="19">
<translation><![CDATA[Daabi, (Nkͻmhyεni) entie no, na mmom wodeε fa w’anim butu fam na twe wo ho bεn (Onyankopͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="97">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, Yɛsianee (Qur’aan) wͻ Tumi anaasԑ Nhyehyεe Anadwo no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo sεdeε Tumi anaa Nhyehyεe Anadwo no si teε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Tumi anaa Nhyehyεe Anadwo no (mu nhyira) kyεn bosome apem.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Soro Abͻfoͻ ne Honhom no (Gabriel) siane (fri soro ba asaase so) wͻ (saa Anadwo no) mu wͻ wͻn Wura Nyankopͻn akwamma mu dema dwumadie biara.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[(Saa Anadwo no yε) asomdwoeε nko ara kosi sε ahomakye bεba.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="98">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Wͻn a wapo nokorԑ a, wͻwͻ wͻn a yɛmaa wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu, ne abosomsomfoͻ no na wͻnntwe wͻn ho mfri (neyεε bͻne ho) kͻpem sε, nyinasoͻ pefee no baa wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɔsomafoͻ a ɔfiri Nyankopͻn hͻ rekenkan Nwoma a emu nsεm korogyee (kyerε wͻn).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Emu na Nwoma (a mmara nsεm ne ntotoeε pa ne ahyεdeε a), edi mmu no wͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Wͻn a yɛmaa wͻn Nyamesom ho Nwoma no na wͻn ntεm mpaapaee, kͻpem akyire yi a, nyinasoͻ ne nkyerεkyerε mu pefee no baa wͻn hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Yanhyε wͻn (sε wͻn nyε hwee) na mmom (deε yεhyεε wͻn) ne sε wͻnsom Nyankopͻn wͻ nokorε die mu, na wᴐnfa ᴐsom ma Ͻno nko ara wͻ anidie ne nokorε mu, na wͻnfrε Nyame wͻ ne brε mu, na wͻnyi Zaka; na εno ne ԑkwan a ԑkᴐ ͻsom a εtene no soᴐ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wͻpo nokorԑ no a wͻwͻ wͻn a yɛmaa wͻn Nyamesom ho Nwoma no mu, ne abosomsomfoͻ no bεkͻ Amanehunu gya mu. Wͻbεtena mu afe bͻͻ. Saa nkorͻfoͻ no ne abͻdeε bͻne no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, wͻn a wɔagye adie na wͻdi dwuma pa no, saa nkorͻfoͻ no ne abͻdeε papa no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Wͻn akatua wͻ wͻn Wura Nyankopͻn hͻ; (εne) Aheman no a εwͻ hͻ daa a nsubͻnten nenam aseε no. Emu na wͻbεtena afe bͻͻ. Nyankopͻn agye wͻn atum, εna wͻn nso agye no atum. Saa akyεdeε (no) wͻ obi a osuro ne Wura Nyankopͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="99">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Sε asaase woso ne nwosoeε no a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Na asaase yi n’adesoa no firi adi a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na onipa ka sε: “Ɛdeεn na aba asaase soͻ a?”]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Saa Da no asaase bεbͻ n’amaneε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Efiri sε, wo Wura Nyankopͻn na ayi no adi na Wahyɛ noɔ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Saa Da no nnipa bepue akuoakuo sononkosononko akͻhwε wͻn nwuma.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Obi a ɔbɛdi dwuma pa bi a emu duro ketekete te sε aboboaa a (onipa) ani ntumi nhunu no (saa nipa no) bɛhunu (n'adeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[(Saa ara) nso na obi a, ɔbɛdi dwuma bͻne bi a emu duro ketekete te sε aboboaa a (onipa) ani ntumi nhunu no (ͻno nso) bɛhunu (n'adeε).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="100">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Mede (apͻnkͻ a wɔrekͻ sa) na wͻretu mmirika home tehyetehye no di nse,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ne wͻn tͻte a (etia εboͻ so a), na ate gya no nso di nse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na wͻkͻto hyε (atamfoͻ no) so anͻpa tutuutu no di nse.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na εma mfuturo tu kͻ wiem,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na wͻbͻ wura (atamfoͻ no) dͻm no mu no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Nokorε onipa ayi ne Wura Nyankopͻn bonniayε;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ԑyε nokorε sε, ͻno ara di ho adanseε saa;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Ԑyε nokorε nso sε onipa pε adepa paa ma no boro so.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[Anaasε ɔnnim sε, sε adeε a εwͻ adaka-mena mu no firi adi a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na adeε a εwͻ (onipa) akoma mu nso da adi a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Saa Da no ɛyɛ nokorε sε (onipa bɛhunu sε) wͻn Wura Nyankopͻn ne wͻn (dwuma a wͻdiiε no ho) amanebͻ Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="101">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Dede ne Gyegyeegye (Da) no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn ne Dede ne Gyegyeegye (Da) no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛdeεn na εbεkyerε wo sεdeε dede ne Gyegyeegye (Da) no siteε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) Da a onipa bεyε sε akͻbͻnsͻ a, wabͻ asanteε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na mmepͻ nso bεyε sε aboa nwii a εrehu korͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Saa Da no) obi a yεbεsusu (ne papa a ͻyͻeε na) emu bεyε duro (akyεn ne bͻne) no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ɔbɛnya asetena pa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Na mmom obi a ne (papa a ͻyͻeε) mu bεyε hare (akyεn ne bͻne) no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[‘Haawiya’ na εbεyε oni.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="10">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo sεdeε ‘Haawiya’ no siteε?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="11">
<translation><![CDATA[Ɛyε Ogya tanaa a, ano yε hye papaapa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="102">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Wiase ahonyadeε) dodoͻ ho apere-apereε asi mo aso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[(Mode no saa ara) kosi sε mobεkͻ akͻsra adakamena (anaasε mobɛwuo).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Daabi, sεdeε εteε biara no mobɛhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Daabi bio, sεdeε εteε biara no mobɛhunu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Daabi, sε anka monim no wͻ nimdeε pefee mu a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Anka nokorε sε mobɛhunu Amanehunu gya no (wͻ wiase).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Ansa na moahunu no ani kann (wͻ Atemmuda)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Afei saa Da no yεbɛbisa mo adom akyεdeε (a yεde maa mo degyee moani wͻ wiase) no ho asεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="103">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) de εberε no di nse sε:]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nokorε, onipa wͻ berεguo mu,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Gye sε wͻn a wͻagye adie na wͻdi dwuma pa no, na wͻde Nokorε no tu (amanfoͻ) foͻ, san de aboterε ne ntooboaseε no kasa kyerε (nnipa)]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="104">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Due nka (onipa) biara a, odi nsekuro, yε wetεkyerε, ka nkyisεm.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Saa (nipa) no a, waboa sika ano agu hͻ na ͻkan (na ͻnnfa bi nnyε Nyame adwuma no),]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɔdwen sε ne sika no bεma no atena ase afe bͻͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Daabi da, ampa sε yεbεto no ama no akͻhwe Deε ebubu (biribiara) pasaa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Na εdeεn na εbεkyerε wo Deε ebubu (biribiara) pasaa no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[(Ɛyε) Onyankopͻn (abufuhyeε) gya bi a yasͻ ano paa-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[A, epue wͻ (onipa) akoma mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="8">
<translation><![CDATA[Nokorε sε yεde (saa gya no) bεkata wͻn so atwa ahyia-]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="9">
<translation><![CDATA[(Agu wͻn mpokyerε amantam wͻn) wͻ adum akεseε a εtrε bi mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="105">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), wonhunuu sεdeε wo Wura (Nyankopͻn) de yεε Asonofoͻ no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Wamma wͻn adwen (bͻne) no annyε kwa?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛberε a Ɔsomaa nnomaa akuo-akuo baa wͻn so,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Maa wͻbεtotoo aboͻ a, yato a efri ‘Sijiil’ mu bobͻͻ wͻn.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Yεε wͻn pasaa sε wira a mmoa aweε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="106">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Deε akokwa Quraishfoͻ no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Deε akokwa wͻn a εne akwantuo a wͻtu no wͻ awͻ berε ne ahuhu berε mu no nti,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wͻnsom Efie wei (Ka’ba) Wura.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Nyankopͻn) no a, Ɔbͻ wͻn akͻnhoma fri ͻkͻm mu, na Ɔma wͻn akomatͻyamu firi ehuu mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="107">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Wahunu nea ͻsom nkontompo som (anaa) ͻfa Atemmuo no atorᴐsԑm no?]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Saa (nipa no) bi ne obi a, ͻpamo agyanka.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Na ͻnhyε (amanfoͻ) sε wͻdidi a wͻma ahiafoͻ no nso bi.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Enti due nka Nyamefrεfoͻ no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Wͻn a, wͻbu wͻn ani gu wͻn Nyamefrε soͻ no;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Wͻn a wͻyε yεkyerε,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="7">
<translation><![CDATA[Na wͻsi mmoa ho kwan.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="108">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), Yakyε wo akyεdeε a εdͻͻso.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Enti fa wo mpaebͻ ma wo Wura Nyankopͻn na bͻ okum afͻdeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nokorε sε, obia ͻtan woͻ no, ͻno na ͻyε ͻkͻntεkorͻ a n’ase ahyeε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="109">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Ɔkɔmhyɛni), ka sɛ: “(Kaafirfoͻ) boniayεfoͻ,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Mennsom adeε a mosom.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Ɛna monso monnsom Nea mesom no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na εmma sε mεsom adeε a mosom,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɛna monso monnsom Nea mesom no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Mosom wͻ mo, menso mesom wͻ me.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="110">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Sε Nyankopͻn mmoa ne Nkonimdie no ba a,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Wobɛhunu sε nnipa rewura Onyankopͻn som no mu akuo-akuo.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Enti bͻ wo Wura Nyankopͻn abodin na srε Ne hͻ bͻnefakyε, nokorε sε Ɔno na Ɔde bͻne kyε.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="111">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Abii Lahab nsa asopa, na ͻbεsopa.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[N’ahonyadeε ne deε nensa aka biara ho mma mfasoͻ mma no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Yεbεhye no wͻ Ogya a εwͻ ogyaframa no mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Ɔne ne yere no a, ͻsoa nnyentia no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ahoma a yawͻ no mmεsa na bɛgu ne kͻn mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="112">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[(Ɔkͻmhyεni), ka sε: Ɔno Nyankopͻn Ɔyε Baako.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Onyankopͻn, Ɔno na Ɔde Ne ho (na abͻdeε nyinaa dane no).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Wannwo ba, na obi nso annwo no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[Na obiara nso ntesε Ɔno, anaa sε yεde no susu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="113">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Ka sɛ: Mehwehwɛ ntwitwagyeɛ firi ahomakye Wura no hɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Ɛfa adeε a Wabͻ (biara) bͻne ho.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[(Mesan hwehwε sε, ɔntwitwa nye me) wͻ esum mu bͻne mu, sε esum ba a;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Mesan mesu frε no sε ɔntwitwa nye me) wͻ Nkabrekyerefoͻ a wͻbͻ apͻ tete ntasuo gu soͻ no bͻne mu;]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[(Mesu frε no bio sε, ɔntwitwa nye me) wͻ ahoͻyaafoͻ bͻne mu, sε wͻyε ahoͻyaa a.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
<sura number="114">
<aya number="1">
<translation><![CDATA[Ka sε: “Mehwehwε ntwitwagyeε firi nnipa Wura ( Nyankopͻn ) no hͻ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="2">
<translation><![CDATA[Nipa Hene hɔ.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="3">
<translation><![CDATA[Nnipa Nyankopͻn no,]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="4">
<translation><![CDATA[(Sε, Ɔntwitwa ngye me) mfiri ͻbonsam daadaafoͻ a, (ͻdaadaa nnipa wie a) na watwe ne ho no bͻne mu.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="5">
<translation><![CDATA[Ɔbonsam a ͻdaadaa nnipa wͻ akoma mu no.]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
<aya number="6">
<translation><![CDATA[Ɛfiri Jinn (mmoatia) ne nnipa bonsam (nyinaa bͻne mu).]]></translation>
<footnotes></footnotes>
</aya>
</sura>
</sura_list>
</translation_root>
