د قرآن کریم د معناګانو ژباړه - الترجمة الأذرية للمختصر في تفسير القرآن الكريم * - د ژباړو فهرست (لړلیک)


د معناګانو ژباړه سورت: الأنبياء   آیت:

əl-Ənbiya

د سورت د مقصدونو څخه:
إثبات الرسالة وبيان وحدة غاية الأنبياء وعناية الله بهم.
Allahın göndərdiyi risalətin (dinin) isbatı, peyğəmbərlərin hamısının qayəsinin eyni olmasının bəyan edilməsi və Allahın onlar kömək etməsi.

ٱقۡتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمۡ وَهُمۡ فِي غَفۡلَةٖ مُّعۡرِضُونَ
İnsanların qiyamət günü əməllərindən dolayı hesaba çəkilə­cəkləri gün yaxınlaşdı. Amma onların başları dünyaya qarışdığı üçün onlar hələ də axirət həyatından qafil olaraq, üz çevirməkdədirlər.
عربي تفسیرونه:
مَا يَأۡتِيهِم مِّن ذِكۡرٖ مِّن رَّبِّهِم مُّحۡدَثٍ إِلَّا ٱسۡتَمَعُوهُ وَهُمۡ يَلۡعَبُونَ
Onlara uca Allah tərəfindən Qurandan yeni bir ayə nazil edildikdə, onlar bu ayələrə özlərinə fayda verəcək bir şəkildə deyil, əksinə, istehza edərək və məhəl qoymadan dinləyərlər.
عربي تفسیرونه:
لَاهِيَةٗ قُلُوبُهُمۡۗ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّجۡوَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ هَلۡ هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡۖ أَفَتَأۡتُونَ ٱلسِّحۡرَ وَأَنتُمۡ تُبۡصِرُونَ
Onlar Quranı, qəlbləri ondan qafil olduuğu halda dinləyərlər. Uca Allahın nazil etdiyi ayələrə küfr edərək özlərinə zülm edən zalımlar öz arala­rında yavaşca, pıçıltı ilə belə de­yir­lər: "Məgər özünün Allah tərəfindən göndərilən bir elçi olduğunu iddia edən bu Muhəmməd sizdən heç bir üstünlüyü olmayan, əksinə, elə sizin kimi bəşər övladı olan adi bir insan de­yil­mi?! Onun gətirdiyi Quran sehrdən başqa bir şey deyildir. Siz onun, özünüz kimi adi bir bəşər övladı olduğunu və gətirdiyi Quranın da sehrdən başqa bir şey olmadığını dərk etdiyiniz bir halda indi onun ardıncamı gedəcəksiniz?!"
عربي تفسیرونه:
قَالَ رَبِّي يَعۡلَمُ ٱلۡقَوۡلَ فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) Məkkə müşriklərinə belə dedi: "Rəbbim qəlbinizdə gizlədib, demədiyiniz və göylərdə və yerdə hər bir kimsənin dediyi sözü daha yaxşı bi­lir. O, qullarının sözlərini eşi­dən­dir, etdikləri əməlləri biləndir. Allah Qiyamət günü onların dünyada ikən etdikləri əməllərin mükafatını verəcəkdir!"
عربي تفسیرونه:
بَلۡ قَالُوٓاْ أَضۡغَٰثُ أَحۡلَٰمِۭ بَلِ ٱفۡتَرَىٰهُ بَلۡ هُوَ شَاعِرٞ فَلۡيَأۡتِنَا بِـَٔايَةٖ كَمَآ أُرۡسِلَ ٱلۡأَوَّلُونَ
Məkkə müşrikləri Muhəmmədin (sallallahu aleyhi və səlləm) gətirdiyi din barədə müxtəlif fikirlərə düşərək bəzən: "Bunlar yozumu olmayan qar­ma­qarı­şıq yuxulardır!", bəzən: "Xeyr, bu əsli olmayan, özün­dən uydurduğu bir yalandır!", bəzən də: "Xeyr, o, bir şairdir!. Əgər o peyğəmbər olduğu iddiasında doğrudursa, elə isə qoy o, Musanın əsası və Salehin dəvəsi kimi əv­vəlki el­çi­lərə göndəri­lən möcü­zələrdən bizə də bir möcüzə gətirsin!"- dedilər.
عربي تفسیرونه:
مَآ ءَامَنَتۡ قَبۡلَهُم مِّن قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَآۖ أَفَهُمۡ يُؤۡمِنُونَ
Onlardan əvvəl möcüzələr nazil edilməsini tələb edən kimsələrə Allah tərəfindən möcüzələr nazil edilsə də, onlar yenə də bu möcüzələrə iman gətirmədilər, əksinə, bütün bunları yalan saydılar, elə bu üzdən də Biz onların hamısını məhv et­dik. Məgər indi onların tələb etdikləri möcüzələri nazil etmiş olsaq onlar Allaha imanmı gətirə­cək­lər?!
عربي تفسیرونه:
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا قَبۡلَكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ
Ey Peyğəmbər! Biz səndən əvvəl də onlara vəhy nazil etdiyimiz ancaq bəşər övladından olan kişi peyğəmbərlər göndərmişdik. Biz onlara əsla mələklərdən peyğəmbərlər göndərmədik. Əgər bunu bilmirsinizsə, bu barədə sizdən əvvəl olan Kitab əhlindən soruşun!
عربي تفسیرونه:
وَمَا جَعَلۡنَٰهُمۡ جَسَدٗا لَّا يَأۡكُلُونَ ٱلطَّعَامَ وَمَا كَانُواْ خَٰلِدِينَ
Biz göndərdiyimiz peyğəmbərləri yemək yemə­yən bir vü­cuda sahib etmədik. Əksinə, Biz onları diğər insanlar kimi yemək yeyən bir kimsələr etdik. Onlar həyatda ölümsüz bir şəkildə əbədi qalan da deyildilər.
عربي تفسیرونه:
ثُمَّ صَدَقۡنَٰهُمُ ٱلۡوَعۡدَ فَأَنجَيۡنَٰهُمۡ وَمَن نَّشَآءُ وَأَهۡلَكۡنَا ٱلۡمُسۡرِفِينَ
Sonra elçiləri və möminlərdən dilədiyimiz kimsələri həlak olmaqdan xilas edib, Elçilərimizə verdiyi­miz vədi yerinə yetirdik. Allaha küfr edərək və günahlar işləyərək həddi aşan­ları isə məhvə uğ­ratdıq.
عربي تفسیرونه:
لَقَدۡ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكُمۡ كِتَٰبٗا فِيهِ ذِكۡرُكُمۡۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
Biz sizə Quranı nazil etdik. Bilin ki, əgər siz bu Quranı təsdiq edib və orada olan Allahın əmr və qadağalarına əməl etsəniz bu sizin Allah yanında qədir-qiymətinizi və dəyərinizi yüksəldər. Doğurdanmı siz bunu başa düş­mürsünüz?! Məgər siz bundan sonra da Qurana iman gətirməyə və onun içindəkilərə əməl etməyə tələsməyəcəksiniz?!
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• قُرْب القيامة مما يستوجب الاستعداد لها.
• Qiyamət saatının yaxın olması, insandan o gün üçün yaxşı əməllər edərək hazırlıq görməsini tələb edir.

• انشغال القلوب باللهو يصرفها عن الحق.
• Qəlblərin boş və faydasız şeylərlə məşğul olması onları haqdan uzaqlaşdırır.

• إحاطة علم الله بما يصدر من عباده من قول أو فعل.
• Uca Allahın elmi, qulların bütün söz və əməllərinin əhatə etmişdir.

• اختلاف المشركين في الموقف من النبي صلى الله عليه وسلم يدل على تخبطهم واضطرابهم.
• Müşriklərin Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) barədə ixtilafa düşmələri onların çaşqınlıq içində olduqlarına dəlalət edir.

• أن الله مع رسله والمؤمنين بالتأييد والعون على الأعداء.
• Uca Allahın, düşmənlərə qarşı Öz elçilərinə və möminlərə yardım etməsi ilə daima onlarla birğə olması.

• القرآن شرف وعز لمن آمن به وعمل به.
• Quran, ona iman edib və onunla əməl edən kimsələr üçün şərəf və izzətdir.

وَكَمۡ قَصَمۡنَا مِن قَرۡيَةٖ كَانَتۡ ظَالِمَةٗ وَأَنشَأۡنَا بَعۡدَهَا قَوۡمًا ءَاخَرِينَ
Biz zülm və küfr edən bir çox məmləkət əhlini etdikləri günahlar səbəbindən məhv edib, sonra başqa xalqlar ya­ratdıq.
عربي تفسیرونه:
فَلَمَّآ أَحَسُّواْ بَأۡسَنَآ إِذَا هُم مِّنۡهَا يَرۡكُضُونَ
Həlaka düçar olanlar öz gözləri ilə şiddətli əzabımıza şahid olduqda, dərhal yaşadıqları öz yurdlarından qaç­mağa baş­la­dılar.
عربي تفسیرونه:
لَا تَرۡكُضُواْ وَٱرۡجِعُوٓاْ إِلَىٰ مَآ أُتۡرِفۡتُمۡ فِيهِ وَمَسَٰكِنِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تُسۡـَٔلُونَ
Onlara istehza və məsxərə edilərək belə deyiləcəkdir: "Qaçmayın! Ləzzət və bolluq içində yaşadığınız yurd­ları­nı­za geri dönün. Çünki etdiyiniz əməllərə görə mütləq soruşulacaqsınız!"
عربي تفسیرونه:
قَالُواْ يَٰوَيۡلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ
Günahlarını etiraf edən bu zalim kimsələr belə dedilər: "Vay halımıza! Artıq biz həlak olduq. Biz, doğrudan da Allaha küfr edib və öz nəfslərimizə zülm etməklə zalım olmuşuq".
عربي تفسیرونه:
فَمَا زَالَت تِّلۡكَ دَعۡوَىٰهُمۡ حَتَّىٰ جَعَلۡنَٰهُمۡ حَصِيدًا خَٰمِدِينَ
Onlar günahlarını etiraf etməyə, özlərinin həlak olmaları üçün öz nəfslərinə bəd dua etməyə və etdikləri bu duaları təkrarlamağa davam edərkən, Biz onları biçilmiş əkinə və hərəkət etməyən ölülərə çevirdik.
عربي تفسیرونه:
وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا لَٰعِبِينَ
Biz göyü, yeri və onların arasında olanları boş və əbəs yerə yaratmadıq. Biz bütün bunların hamısını qüdrətimizə dəlalət etməsi üçün yaratdıq.
عربي تفسیرونه:
لَوۡ أَرَدۡنَآ أَن نَّتَّخِذَ لَهۡوٗا لَّٱتَّخَذۡنَٰهُ مِن لَّدُنَّآ إِن كُنَّا فَٰعِلِينَ
Əgər Biz Özümüzə arvad-uşaq seçmək istəsəydik, onu mütləq Öz yanımızda olanlardan seçərdik. Ancaq Biz belə şeylərdə uzaq olduğumuz üçün bu­nu et­mə­dik.
عربي تفسیرونه:
بَلۡ نَقۡذِفُ بِٱلۡحَقِّ عَلَى ٱلۡبَٰطِلِ فَيَدۡمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٞۚ وَلَكُمُ ٱلۡوَيۡلُ مِمَّا تَصِفُونَ
Biz, elçilərimizə vəhy etdiyimiz haqqı, küfr əhlinin sahib olduğu batil üzərinə atarıq, beləliklə də, batil məhv olub gedər. Ey Allahın Özünə arvad-uşaq seçdiyini söyləyən kimsələr! Allaha layiq olmayan sifətləri Ona aid etdiyinizə görə siz mütləq həlak olacaqsınız!
عربي تفسیرونه:
وَلَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَنۡ عِندَهُۥ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِهِۦ وَلَا يَسۡتَحۡسِرُونَ
Göylərin və yerin mülkü yalnız pak və uca olan Allaha məxsusdur. Onun ya­nın­da olan mələklər Ona iba­dət et­məyə əsla lovğalıq, təkəbbür göstərməz və bundan yo­rul­mazlar.
عربي تفسیرونه:
يُسَبِّحُونَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ لَا يَفۡتُرُونَ
Onlar daima Allahı zikir edib, Onun şəninə təriflər və həmd-sənalar de­yir­ və bundan əsla usan­mazlar.
عربي تفسیرونه:
أَمِ ٱتَّخَذُوٓاْ ءَالِهَةٗ مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ هُمۡ يُنشِرُونَ
Amma müşriklər isə özlərinə yer üzündə Allahdan başqa ölü­ləri diriltməyə qadir olmayan tan­rılar qə­bul etdilər. Axı onlar bunu etməkdən aciz olana necə ibadət edirlər?
عربي تفسیرونه:
لَوۡ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَّهُ لَفَسَدَتَاۚ فَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلۡعَرۡشِ عَمَّا يَصِفُونَ
Əgər göylərdə və yerdə bir çox ilahlar ol­saydı, bu zaman göylərin və yerin mülkünə sahib çıxmaq üçün onlar arasında bir çəkişmə baş verərdi və sonda on­la­rın hər iki­si məhv olub gedərdi. Həqiqət isə bunun tam əksidir. Ərşin Rəbbi olan Allah müşriklərin iftira ataraq Onun şərikləri olduğu iddialarından uzaqdır!
عربي تفسیرونه:
لَا يُسۡـَٔلُ عَمَّا يَفۡعَلُ وَهُمۡ يُسۡـَٔلُونَ
Uca Allah mülkündə və hökmündə təkdir. Verdiyi hökmlərə görə kimsə Onu sorğu-sual edə bilməz. Ancaq O, Öz qullarının etdikləri əməllərə görə onları sorgu-sual edəcək və əməllərinin qarşılığını verəcəkdir.
عربي تفسیرونه:
أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةٗۖ قُلۡ هَاتُواْ بُرۡهَٰنَكُمۡۖ هَٰذَا ذِكۡرُ مَن مَّعِيَ وَذِكۡرُ مَن قَبۡلِيۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٱلۡحَقَّۖ فَهُم مُّعۡرِضُونَ
Məgər müşriklər özləri üçün Allahdan başqa ilahlar qəbul etdilər? Ey Peyğəmbər! O müşriklərə belə de: "Haydı onların ibadətə layiq olmasına dair sübutunuzu göstə­rin! Mənə nazil edilən bu Quranda və məndən öncəkilərə nazil edilən kitablarda sizin üçün heç bir dəlil və sübut yoxdur. Lakin müşriklərin əksəriyyəti yalnız cəhalətə və təqlidə istinad edər və haqqı qəbul etməkdən də üz çevi­rərlər!"
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• الظلم سبب في الهلاك على مستوى الأفراد والجماعات.
• Zülm, fərdlərin və cəmiyyətin həlak olması üçün ən başlıca amillərdən biridir.

• ما خلق الله شيئًا عبثًا؛ لأنه سبحانه مُنَزَّه عن العبث.
• Uca Allah heç bir şeyi boş və əbəs yerə yaratmamışdır, çünki O, faydasız bir işlə məşğul olmaqdan pak və ucadır.

• غلبة الحق، ودحر الباطل سُنَّة إلهية.
• Haqqın qalib gəlməsi və batilin də məğlub olması ilahi bir qanundur.

• إبطال عقيدة الشرك بدليل التَّمَانُع.
• Kainatda bir neçə ilahın olmasının mümkünsüzlüyü şirk etiqadını batil etməkdədir.

وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِيٓ إِلَيۡهِ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدُونِ
Ey Peyğəmbər! Səndən öncə göndərdiyimiz bütün elçilərə: "Məndən başqa ibadətə layiq haqq məbud yox­dur. O halda tək Mənə ibadət edin və Mənə heç bir şeyi şərik qoşmayın! – deyə vəhy et­mişdik.
عربي تفسیرونه:
وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۚ بَلۡ عِبَادٞ مُّكۡرَمُونَ
Müşriklər: "Allah mələkləri Özünə öv­lad götürdü!" – de­di­lər. Uca Allah onların söylədikləri bu yalandan, pak və mü­qəddəsdir! Əksinə, mələklər Allahın hörmətli və Ona yaxın olan qullarıdır
عربي تفسیرونه:
لَا يَسۡبِقُونَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ وَهُم بِأَمۡرِهِۦ يَعۡمَلُونَ
Mələklər Rəbbindən öncə bir söz söyləməzlər. Onlara izin verilmədikcə danışmazlar. Onlar ancaq Allahın əm­ri­ni yerinə ye­tirərlər və Onun heç bir əmrinə əsla müxalif olmazlar.
عربي تفسیرونه:
يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَلَا يَشۡفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرۡتَضَىٰ وَهُم مِّنۡ خَشۡيَتِهِۦ مُشۡفِقُونَ
Allah onların nə etdiklərini və nə edəcəklərini bilir. Onlar Allahın, şəfaət edilməsinə razı qal­dığı kimsələrə Onun izni olmadan heş bir kimsəyə şəfaətçi olmazlar. Onlar Allahın qor­xu­sun­dan tir-tir əsirlər və Allahın əmr və yasaqlarına əsla müxalif olmazlar.
عربي تفسیرونه:
۞ وَمَن يَقُلۡ مِنۡهُمۡ إِنِّيٓ إِلَٰهٞ مِّن دُونِهِۦ فَذَٰلِكَ نَجۡزِيهِ جَهَنَّمَۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ
Əgər mələklərdən biri: "Mən Allahdan baş­qa bir məbudam!" – deyərsə, Qiyamət günü Biz, onun söylədiyi bu sözündən dolayı ona içərisində əbədi qalacağı Cə­hən­nəm əzabı ilə cəzalandırarıq. Biz Allaha qarşı küfr və şirk edən zalımları da belə cəza­landırırıq.
عربي تفسیرونه:
أَوَلَمۡ يَرَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ كَانَتَا رَتۡقٗا فَفَتَقۡنَٰهُمَاۖ وَجَعَلۡنَا مِنَ ٱلۡمَآءِ كُلَّ شَيۡءٍ حَيٍّۚ أَفَلَا يُؤۡمِنُونَ
Məgər Allaha küfr edənlər göylərlə yerin bir-biri ilə bitişmiş və aralarında heç bir boşluğun olmadığı bir halda, səmadan yağmur endirib onların arasını bir-birindən araladığı­mı­zı və səmadan yerə endirdiyimiz yağmur səbəbi ilə yer üzündə hər bir canlını və bitkini sudan ya­radıb onlara həyat verdiyimizi gör­mürlərmi?! Məgər onlar bundan sonra da ibrət alıb və tək olan Allaha iman etməyəcəklər?!
عربي تفسیرونه:
وَجَعَلۡنَا فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِهِمۡ وَجَعَلۡنَا فِيهَا فِجَاجٗا سُبُلٗا لَّعَلَّهُمۡ يَهۡتَدُونَ
Yer, üzərində olanları yırğalama­sın deyə orada möhkəm durmuş dağlar ya­ratdıq. Onlar səfərlərində getmək istədik­lə­ri yerə asanlıqla gedə bilsinlər deyə, ora­da geniş yol­lar saldıq.
عربي تفسیرونه:
وَجَعَلۡنَا ٱلسَّمَآءَ سَقۡفٗا مَّحۡفُوظٗاۖ وَهُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِهَا مُعۡرِضُونَ
Göy üzünü qopub yerə düşməməsi üçün heç bir dirəksiz mühafizə olunan bir tavan etdik və şeytanların ora gizli bir şəkildə yaxınlaşıb hər hansı bir xəbər oğurlamasına mane olduq. Amma müşriklər göydə olan günəş və ay kimi əzəmətli ayələrimizi düşünüb ibrət almaqdan üz çevi­rir­lər.
عربي تفسیرونه:
وَهُوَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ فِي فَلَكٖ يَسۡبَحُونَ
Gecəni yatıb rahatlanmaq və gündüzü də çalışıb ruzi qazanmaq üçün yaradan tək olan Allahdır. Günə­şi gündüzün əlaməti, Ayı da gecənin əlaməti olaraq, O yaratdı. Günəş və Ayın hər bi­ri öz məcrası üzrə axıb gedər və onların hər biri nə öz məcrasından kənara çıxar, nədi ki, hər hansı başqa bir tərəfə meyil edər.
عربي تفسیرونه:
وَمَا جَعَلۡنَا لِبَشَرٖ مِّن قَبۡلِكَ ٱلۡخُلۡدَۖ أَفَإِيْن مِّتَّ فَهُمُ ٱلۡخَٰلِدُونَ
Ey Peyğəmbər! Biz səndən öncə heç bir bəşər övladına bu həyatda əbədi olaraq qalmasına izin vermədik. Yoxsa sən bu həyatda əcəlin çatıb öldüyün bir halda, onlar səndən sonra həmişəlik sağmı qalacaqlar?! Xeyir, bu əsla baş tutan bir şey deyil.
عربي تفسیرونه:
كُلُّ نَفۡسٖ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِۗ وَنَبۡلُوكُم بِٱلشَّرِّ وَٱلۡخَيۡرِ فِتۡنَةٗۖ وَإِلَيۡنَا تُرۡجَعُونَ
Hər bir mömin və kafir nəfs bu dünyada ölümü dada­caq­dır. Ey İnsanlar! Biz sizi bu dünya həyatında öhdəliklər, nemətlər və çətinliklərlə sınağa çəkəcəyik. Siz öldükdən sonra başqasına deyil, yalnız Bizə qaytarılacaq­sı­nız və Bizdə dünyada ikən etdiyiniz əməllərinizin qarşılığını sizə verəcəyik!
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• تنزيه الله عن الولد.
• Uca Allah Özünə övlad götürməkdən pak və uzaqdır.

• منزلة الملائكة عند الله أنهم عباد خلقهم لطاعته، لا يوصفون بالذكورة ولا الأنوثة، بل عباد مكرمون.
• Mələklər, Allah yanında yüksək məqama sahib olan, Allahın əmirlərinə itaət edib, yerinə yetirmək üçün yaradılan, kişi və ya qadın cinsi ilə vəsf olunmayan hörmətli qullardır.

• خُلِقت السماوات والأرض وفق سُنَّة التدرج، فقد خُلِقتا مُلْتزِقتين، ثم فُصِل بينهما.
• Göylər və yer tədricən yaradılmışdır. Bunlar birinci olaraq bir-birinə bitişik bir şəkildə yaradılmış, sonra isə ikisinin arası bir-birindən ayrılmışdır.

• الابتلاء كما يكون بالشر يكون بالخير.
• Sınaq və imtahanlar şər ilə olduğu kimi, xeyirlə də ola bilər.

وَإِذَا رَءَاكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَٰذَا ٱلَّذِي يَذۡكُرُ ءَالِهَتَكُمۡ وَهُم بِذِكۡرِ ٱلرَّحۡمَٰنِ هُمۡ كَٰفِرُونَ
Ey Peyğəmbər! Müşriklər səni gördükləri zaman özlərinə tabe olanların qəlbində sənə qarşı nifrət yaratmaq üçün sənə istehza edə­rək bir-birinə: "İbadət etdiyiniz ilahlarınızı təhqir edən budur­mu?" – deyirlər. Onların sənə istehza etmələri azmış kimi, Allahın Qurandan onlara nazil etdiyi ayələri inkar edər və onlara bəxş etdilən nemətlərə qarşı isə nankorluq edərlər. Onlar bütün bu pisliklərə sahib olduqları üçün eyib olunmağa daha yaliq görülən kimsələrdir.
عربي تفسیرونه:
خُلِقَ ٱلۡإِنسَٰنُ مِنۡ عَجَلٖۚ سَأُوْرِيكُمۡ ءَايَٰتِي فَلَا تَسۡتَعۡجِلُونِ
İnsan xilqət etibarilə hövsələsiz və tələskən yara­dıl­mış­dır. O, müşriklərin, Allahın əzabının özlərinə tez bir zamanda gəlməsini istədikləri kimi, bir işin vaxtı çatmadan olmasına tələsər. Ey əzabıma tələsən kimsələr! Tələsdiyiniz şeyləri mütləq sizə göstərəcəm, elə isə tələsərək onun tez bir zaman da olmasını istəməyin!
عربي تفسیرونه:
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
Öldükdən sonra yenidən dirilməyi inkar edən kafirlər səbirsizlik göstərərək: "Ey Müsəlmanlar! Əgər doğru söyləyirsinizsə deyin görək, öldükdən sonra yenidən dirilməyi iddia etdiyiniz Qiyamət saatı nə vaxt gerçəkləşəcəkirdir?!" – deyə soruşarlar.
عربي تفسیرونه:
لَوۡ يَعۡلَمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ حِينَ لَا يَكُفُّونَ عَن وُجُوهِهِمُ ٱلنَّارَ وَلَا عَن ظُهُورِهِمۡ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ
Kaş ki, öldükdən sonra yenidən dirilməyi inkar edən kafirlər üzlərin­dən və kü­rəklərindən onları əhatə edən alovdan qa­çıb canlarını qurtara bilməyə­cəklərin və onları Allahın əzabından heç bir kimsənin kö­mək edə bilməyəcəyini biləydilər! Əgər onlar bunu bilsəydilər, Allahın əzabının tezliklə gəlməsini əsla istəməzdilər.
عربي تفسیرونه:
بَلۡ تَأۡتِيهِم بَغۡتَةٗ فَتَبۡهَتُهُمۡ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ رَدَّهَا وَلَا هُمۡ يُنظَرُونَ
Yox, onlara əzab verən atəş heç də onların zənn etdikləri kimi göz­lədikləri bir halda deyil, əksinə, qəfildən və gözləmədikləri bir halda gələcəkdir. Allahın əzabı on­lara yetişdikdə, bu əzabın qarşısını alıb onu özlərindən dəf edə bil­mə­yə­cəklər və onlar Allahın rəhmətinə nail olmasın deyə on­lara heç tövbə etməyə aman da ve­rilməyəcəkdir.
عربي تفسیرونه:
وَلَقَدِ ٱسۡتُهۡزِئَ بِرُسُلٖ مِّن قَبۡلِكَ فَحَاقَ بِٱلَّذِينَ سَخِرُواْ مِنۡهُم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ
Ey Peyğəmbər! Sən göndərilən peyğəmbərlərin birincisi olmadığın halda, qövmün səni məsxərəyə qoyub, istehza etsə, bil ki, səndən əvvəlki peyğəmbərlər də öz qövmləri tərəfindən məsxərəyə qoyulub, onlara istehza edilmişdir. Peyğəmbərlərin dünyada ikən kiafirləri Allahın əzabı ilə qorxutduğu bir zaman peyğəmbərləri istehza edən kafirləri elə istehza etdikləri əzab məhv etdi.
عربي تفسیرونه:
قُلۡ مَن يَكۡلَؤُكُم بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ مِنَ ٱلرَّحۡمَٰنِۚ بَلۡ هُمۡ عَن ذِكۡرِ رَبِّهِم مُّعۡرِضُونَ
Ey Peyğəmbər! Əzabın tez bir zamanda gəlməsinə tələsən kimsələrə de: "Rəhman sizə əzab göndərmək və ya sizi məhv etmək istəsə, deyin görək, sizi gecə və gündüz Allahın əzabından kim mü­dafiə etməyə qadir ola bilər?!" La­kin onlar öz Rəbbinin nəsi­hət­ini və dəlillərini xatırlamaqdan üz döndər­di­lər. Cəhalət və səfehliklərindən dolayı bu barədə əsla düşünmürlər.
عربي تفسیرونه:
أَمۡ لَهُمۡ ءَالِهَةٞ تَمۡنَعُهُم مِّن دُونِنَاۚ لَا يَسۡتَطِيعُونَ نَصۡرَ أَنفُسِهِمۡ وَلَا هُم مِّنَّا يُصۡحَبُونَ
Onları Bizim əzabımızdan qurtara bilə­cək ilahlarımı var­? Onların ilahları nə özlərinə fayda verən bir şeyi əldə etməyə, nə də ki, özlərinə zərər verən bir şeyi dəf etməyə qadirdilər. Axı özünə fayda verməyə qadir olmayan başqasına yardım etməyə necə qadir ola bilər?! Onlar heç özlərini Bizim əzabımızdan qurtata bilməzlər.
عربي تفسیرونه:
بَلۡ مَتَّعۡنَا هَٰٓؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمۡ حَتَّىٰ طَالَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡعُمُرُۗ أَفَلَا يَرَوۡنَ أَنَّا نَأۡتِي ٱلۡأَرۡضَ نَنقُصُهَا مِنۡ أَطۡرَافِهَآۚ أَفَهُمُ ٱلۡغَٰلِبُونَ
Bəli, Biz kafirlərə və onların ata-babalarına, ­onları qəfildən əzabla yaxalamaq üçün ömür­ləri boyunca bol-bol nemətlər və xoş gü­zə­ran bəxş etdik. Onlar bu bol-bol nemətlər içərisində o qədər firavan yaşadılar ki, hətta daima belə qalacaqlarına aldanıb, öz küfr əməllərində ölənə davam etdilər. Mə­gər on­lara bəxş edilən nemətlərimizə aldanıb, əzabımızın tez bir zamanda gəlməsini istəyən o kimsələr, müsəlmanlara zəfər verərək, onları məğlub edib yaşadıqları torpaqları əllərindən alaraq və əra­zini hər tərəfdən əs­kildib müsəlmanların ixtiyarına verdiyimizi gör­mürlərmi? Yoxsa onlar, başqalarının başına gələnlərin onların başına gəlməyəcəyinimi zənn edirlər?! Onlar qalib deyil, əksinə, məğlub olan kimsələrdir!
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• بيان كفر من يستهزئ بالرسول، سواء بالقول أو الفعل أو الإشارة.
• Peyğəmbərə qarşı söz, fel və ya işarə ilə də olsa belə istehza etməyin küfr olması.

• من طبع الإنسان الاستعجال، والأناة خلق فاضل.
• İnsanın təbiətində tələskənlik yardır. Səbirli olmaq isə gözəl əxlaqdır.

• لا يحفظ من عذاب الله إلا الله.
• Allahın əzabından yalnız Allah qoruya bilər.

• مآل الباطل الزوال، ومآل الحق البقاء.
• Batilin sonu yox olmaq, haqqın sonu isə əbədi qalmaqdır.

قُلۡ إِنَّمَآ أُنذِرُكُم بِٱلۡوَحۡيِۚ وَلَا يَسۡمَعُ ٱلصُّمُّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا مَا يُنذَرُونَ
Ey Peyğəmbər! De ki: "Ey İnsanlar! Mən, Rəbbimin mənə nazil etdiyi vəhy sayəsində sizi Allahın əzabıilə qorxuduram. Lakin kar­lar Allahın əzabından qorxudulduğları zaman çağılıldıqları haqqı qəbul edib onu lazımınca dinləməzlər!"
عربي تفسیرونه:
وَلَئِن مَّسَّتۡهُمۡ نَفۡحَةٞ مِّنۡ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَٰوَيۡلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ
Ey Peyğəmbər! Rəbbinin əza­bından payı olub, bu əzabın özlərinə tez bir zamanda gəlməsinə tələsən o kimsələrə əzab toxunduqda, on­lar müt­ləq: "Vay bizim halımıza! Biz, həqiqətən də, Allaha şərik qoşmaqla, Muhammədin (sallallahu aleyhi və səlləm) bizə gətirdiyi haqqı yalan saymaqla özümüzə zülm etmişik" – de­yər­lər.
عربي تفسیرونه:
وَنَضَعُ ٱلۡمَوَٰزِينَ ٱلۡقِسۡطَ لِيَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ فَلَا تُظۡلَمُ نَفۡسٞ شَيۡـٔٗاۖ وَإِن كَانَ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٍ أَتَيۡنَا بِهَاۗ وَكَفَىٰ بِنَا حَٰسِبِينَ
Biz Qiyamət günü insanların əməllərini haqq-hesaba çəkmək üçün ədalət tərəzi­lə­ri quracağıq. O gün heç bir kimsəyə yaxşı əməlləri naqis edilərək və ya pis əməlləridə artırılaraq zülüm edil­mə­yə­cək­dir. Əgər etdikləri əməllər xardal dənəsi qədər kiçik bir şey olsa belə, Biz onu gətirib tərəziyə qo­ya­­cağıq. Qullarımzın əməllərini haqq-hesab etməyə Biz bəs edərik.
عربي تفسیرونه:
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ ٱلۡفُرۡقَانَ وَضِيَآءٗ وَذِكۡرٗا لِّلۡمُتَّقِينَ
Biz Musa və Haruna - aleyhiməssəlam - haqqı batildən, halalı haramdan ayıran, iman etmiş kimsələrə doğru yol göstərən və müttəqilər üçün Rəbbi yanında bir öyüd-nəsihət olan Tövratı verdik.
عربي تفسیرونه:
ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُم بِٱلۡغَيۡبِ وَهُم مِّنَ ٱلسَّاعَةِ مُشۡفِقُونَ
O müttəqilər ki, öz Rəb­bini görmədikləri hal­da Ona iman edib, Onun əzabından qor­xar və Qiyamət saatında da qorxub çəkinərlər.
عربي تفسیرونه:
وَهَٰذَا ذِكۡرٞ مُّبَارَكٌ أَنزَلۡنَٰهُۚ أَفَأَنتُمۡ لَهُۥ مُنكِرُونَ
Muhəmmədə (sallallahu aleyhi və səlləm) nazil edilən bu Quran, xeyir-bərəkəti, bol və öyüd-nəsihət almaq istəyənlər üçün mü­barək bir Zikrdir. Bütün bunlara rəğmən siz onu in­karmı edir­si­niz?! Onu təsdiq edib, içindəkilərə əməl etməyəcəksinizmi?!
عربي تفسیرونه:
۞ وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَآ إِبۡرَٰهِيمَ رُشۡدَهُۥ مِن قَبۡلُ وَكُنَّا بِهِۦ عَٰلِمِينَ
Biz İbrahimə elə kiçik yaşında ikən qövmünə Allahın vəhdaniyyətini sübut edən dəlillər bəxş etdikdə. Biz zatən onu daha yaxşı tanıyır­dıq. Biz ona qövmü qarşısında dəlillər gətirməsi üçün Öz elmimizdən lazım olan dəlillər bəxş et­mişdik.
عربي تفسیرونه:
إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦ مَا هَٰذِهِ ٱلتَّمَاثِيلُ ٱلَّتِيٓ أَنتُمۡ لَهَا عَٰكِفُونَ
Bir zaman o atası Azərə və qövmünə: "Öz əllərinizlə düzəldib sonra da onlara ibadət ediyiniz bu bütlər nədir?" – demişdi.
عربي تفسیرونه:
قَالُواْ وَجَدۡنَآ ءَابَآءَنَا لَهَا عَٰبِدِينَ
Qövmü ona belə dedi: "Atalarımızın on­lara iba­dət etdiklərini gördük, bizdə onların ardınca gedərək bu bütlərə ibadət edirik!"
عربي تفسیرونه:
قَالَ لَقَدۡ كُنتُمۡ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُمۡ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
İbrahim - Aleyhissəlam - qövmünə belə dedi: "Ey atalarının ardınca gedənlər! Doğ­ru­su, siz də, atalarınız da, açıq-aydın haqq bir yoldan azğın­lığa düşmüş kimsələrsiz!"
عربي تفسیرونه:
قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا بِٱلۡحَقِّ أَمۡ أَنتَ مِنَ ٱللَّٰعِبِينَ
Qövmü ona belə dedi: "Sən bizə bu söylədiklərini ciddi deyirsən, yoxsa bizimlə zarafat edirsən?"
عربي تفسیرونه:
قَالَ بَل رَّبُّكُمۡ رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ ٱلَّذِي فَطَرَهُنَّ وَأَنَا۠ عَلَىٰ ذَٰلِكُم مِّنَ ٱلشَّٰهِدِينَ
İbrahim onlara belə cavab verdi: "Xeyr, mən sizinlə zarafat etmirəm, əksinə, sözümü ciddi olaraq deyirəm. Sizin Rəb­biniz göy­ləri və yeri misilsiz olaraq yoxdan var edən tək olan Allahdır. Mən də? yalnız Uca Allahın göylərin və yerin Rəbbi olduğuna şahidlik edən­lər­­dənəm. Bu xüsusda ibadət etdiyiniz bütlərin heç bir payı yoxdur.
عربي تفسیرونه:
وَتَٱللَّهِ لَأَكِيدَنَّ أَصۡنَٰمَكُم بَعۡدَ أَن تُوَلُّواْ مُدۡبِرِينَ
İbrahim qövmü eşitməyəcək bir şəkildə belə dedi: "Allaha and olsun ki, siz bayramınızı qeyd etməyə getdikdən sonra büt­lə­rinizin başına xoşlamadığınız bir oyun açacağam!"
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• نَفْع الإقرار بالذنب مشروط بمصاحبة التوبة قبل فوات أوانها.
• Günahı etiraf etməyin faydası yalnız vaxtı keçməzdən öncə edilən tövbəyə bağlıdır.

• إثبات العدل لله، ونفي الظلم عنه.
• Yuxarıda qeyd edilən ayələrdə Allahın ədalətli olması isbat edilmiş və zülm sifətləri Ondan uzaq tutulmuşdur.

• أهمية قوة الحجة في الدعوة إلى الله.
• Allahın dininə dəvət edərkən dəli və sübutların tutarlı olmasının əhəmiyyəti.

• ضرر التقليد الأعمى.
• Kor-koranə təqlid etməyin zərərli olması.

• التدرج في تغيير المنكر، والبدء بالأسهل فالأسهل، فقد بدأ إبراهيم بتغيير منكر قومه بالقول والصدع بالحجة، ثم انتقل إلى التغيير بالفعل.
• Hər hansı bir pisliyi aradan qaldırmaq tədricən olmalıdır. Bu işdə ən asanından başlamaq lazımdır. İbrahim - aleyhissəlam - qövmündə gördüyü pisliyi ən birinci söz və sonra onlara Allahın vəhdaniyyətini isbat edən dəlilləri izah etdirərək başlamış daha sonra isə feil ilə aradan qaldırmağa keçmişdir.

فَجَعَلَهُمۡ جُذَٰذًا إِلَّا كَبِيرٗا لَّهُمۡ لَعَلَّهُمۡ إِلَيۡهِ يَرۡجِعُونَ
Nəhayət İbrahim bütləri sındırıb kiçik parçalara ayırdıqdan sonra qövmünün qayıdıb bütlərinin kim bu hala salmasını soruşacaqlarını zənn edərək yal­nız on­la­rın ən iri­sini sındırmadan sağ buraxdı.
عربي تفسیرونه:
قَالُواْ مَن فَعَلَ هَٰذَا بِـَٔالِهَتِنَآ إِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ
İbrahimin qövmü qayıdıb bütlərinin parça-parça edilib sındırılmış bir halda gördükdə, bir-birilərinə: "Mə­bud­la­rımızı kim bu hala salmışdır? Təzimə layiq olan bütlərimizə qarşı belə bir həqarətə əl atan kimsə həqiqətən də zalım­lar­dandır!" – de­dilər.
عربي تفسیرونه:
قَالُواْ سَمِعۡنَا فَتٗى يَذۡكُرُهُمۡ يُقَالُ لَهُۥٓ إِبۡرَٰهِيمُ
Onlardan bəziləri: "Bir cavan oğlanın onları təhqir edib, eyiblədiyi eşitmişik, insanlar ona İbrahim deyə çağırırlar. Ola bilsin ki, bu işi o edib" – de­dilər.
عربي تفسیرونه:
قَالُواْ فَأۡتُواْ بِهِۦ عَلَىٰٓ أَعۡيُنِ ٱلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَشۡهَدُونَ
Qöymünün zadəgan təbəqəsindən olanları: "İbrahimi insanların gözü qabağına gətirin ki, bəlkə o, etdiyi əməli insanlar qarşısında boynuna almasına onlarda şa­hid­lik edərlər. Bu zaman onun bu etdiyi əməli boynuna alması sizin əlinizdə ona qarşı bir dəlil olar" – dedilər.
عربي تفسیرونه:
قَالُوٓاْ ءَأَنتَ فَعَلۡتَ هَٰذَا بِـَٔالِهَتِنَا يَٰٓإِبۡرَٰهِيمُ
Müşriklər İbrahimi tapıb gətirərək ona belə dedilər: "Bütlərimizə qarşı çirkin bu əməli sən­mi etdin, ey İb­ra­him?!"
عربي تفسیرونه:
قَالَ بَلۡ فَعَلَهُۥ كَبِيرُهُمۡ هَٰذَا فَسۡـَٔلُوهُمۡ إِن كَانُواْ يَنطِقُونَ
İbrahim, insanların gözü önündə bütlərinin acizliyini onlara göstərmək üçün dedi: "Xeyr, bu­nu mən etmədim. Əksinə bu işi bütlərin ən böyüyü etmişdir. Əgər bütləriniz danışa bilirlərsə, məndən yox, onlardan soruşun."
عربي تفسیرونه:
فَرَجَعُوٓاْ إِلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ فَقَالُوٓاْ إِنَّكُمۡ أَنتُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ
Onlar bir qədər düşünüb, bütlərinin heç bir fayda, yaxud zərər verə bilmədiyini və onların da Allahı tərk edib dilsiz-ağılsız, heç özlərini belə qorumağa qadir olmayan bütlərə ibadət etdikləri üçün öz-özlərinə zülm etdiklərini anladılar.
عربي تفسیرونه:
ثُمَّ نُكِسُواْ عَلَىٰ رُءُوسِهِمۡ لَقَدۡ عَلِمۡتَ مَا هَٰٓؤُلَآءِ يَنطِقُونَ
Sonra inadkarlıq edərək yenə öz bildikləri batil əqi­dələrinə qayıdıb dedi­lər: "Ey İbrahim! Axı sən bu bütlərin danışmağa qadir olmadığlarını bildiyin bir halda, bizə necə onlardan soruşmağı əmr edirsən?" Onlar bu sözlə İbrahimə qarşı dəlil gətirmək istəslər də, lakin onların bu sözü elə özlərinə qarşı dəlil oldu.
عربي تفسیرونه:
قَالَ أَفَتَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكُمۡ شَيۡـٔٗا وَلَا يَضُرُّكُمۡ
İbrahim onların söylədiklərini inkar edərək belə dedi: "Alla­hı qo­yub sizə heç bir fayda və zə­rər verə bil­məyən, özlərini zərərdən qorumağa və həmçinin özlərinə hər hansı bir faydanı cəlb etməyə aciz olan bütlə­rəmi tapınırsınız?!"
عربي تفسیرونه:
أُفّٖ لَّكُمۡ وَلِمَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
Sizə də yazıqlar olsun, Allahdan baş­qa fayda və zərər verə bilməyən ta­pındıqlarınız bütlərə də! Do­ğru­dan­mı, siz bunu dərk edib, onlara tapınmaqdan əl çəkməyəcəksiniz?!"
عربي تفسیرونه:
قَالُواْ حَرِّقُوهُ وَٱنصُرُوٓاْ ءَالِهَتَكُمۡ إِن كُنتُمۡ فَٰعِلِينَ
(Nəmrud və ətrafındakılar öz camaatına) İbrahimi dəlil-sübutla məğlub etməkdən aciz qaldıqlarını gördükdə, ona qarşı zor tətbiq edərək belə dedilər: "Parça-parça yerlə yeksan etdiyi bütlərinizə yardım edib, İbrahimə bir cəza vermək istəyir­siniz­sə, onu atəşdə yandırın!"
عربي تفسیرونه:
قُلۡنَا يَٰنَارُ كُونِي بَرۡدٗا وَسَلَٰمًا عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ
Həhayət, onlar böyük bir od qalayıb İbrahimi onun içinə atdılar. Biz bu zaman: "Ey od! İbrahim üçün soyuq və salamat ol!" – dedik. Od da elə ona əmr etdiyimiz kimi oldu və beləliklə, İbrahimə heç bir zərər yetirmədi.
عربي تفسیرونه:
وَأَرَادُواْ بِهِۦ كَيۡدٗا فَجَعَلۡنَٰهُمُ ٱلۡأَخۡسَرِينَ
İbrahimin - aleyhissəlam - qövmü onu oda atıb yandırmaqla ona qarşı hiylə qur­maq is­tədi, lakin Biz onların qurduqları bu hiyləni boşa çıxarıb onları məğlub və həlak olanlar etdik.
عربي تفسیرونه:
وَنَجَّيۡنَٰهُ وَلُوطًا إِلَى ٱلۡأَرۡضِ ٱلَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَا لِلۡعَٰلَمِينَ
Biz İbrahimi də, Lutu da zalım tayfasının əlindən xilas edib, hər ikisini, peyğəmbərlər çıxartdığımız və aləmlər üçün xeyir-bə­rə­kət verdi­yi­miz Şam torpağlarına gətir­dik.
عربي تفسیرونه:
وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ نَافِلَةٗۖ وَكُلّٗا جَعَلۡنَا صَٰلِحِينَ
İbrahim Rəbbinə onu bir oğlan övladı ilə ruziləndirməsi üçün dua etdikdə, Biz ona İshaqı və üstəlik, Yaqubu bağışladıq. Biz İbrahimi və onun hər iki övladını əmə­li­sa­leh və Allaha itaətkar qullardan etdik.
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• جواز استخدام الحيلة لإظهار الحق وإبطال الباطل.
• Haqqı üzə çıxarıb, batilin aradan qaldırılması üçün hiylədən istifadə etməyin caiz olması.

• تعلّق أهل الباطل بحجج يحسبونها لهم، وهي عليهم.
• Batil əhli özlərinə fayda verməsini zənn etdikləri dəlillərə qəlblərini bağlasalar da, lakin sonda bu dəlilləri elə onların öz əleyhinə olur.

• التعنيف في القول وسيلة من وسائل التغيير للمنكر إن لم يترتّب عليه ضرر أكبر.
• Sərt söz söyləmək, əgər böyük fəsadlara yol açılmayacaqsa, söhbət əsnasında ondan istifadə etmək pisliyi aradan qaldırmaq metodlarından biridir.

• اللجوء لاستخدام القوة برهان على العجز عن المواجهة بالحجة.
• Zor tətbiqinə əl atmaq dəlil qarşısında çarəsiz qalıb ona tutarlı cavab verməkdən aciz olduğuna dəlildir.

• نَصْر الله لعباده المؤمنين، وإنقاذه لهم من المحن من حيث لا يحتسبون.
• Uca Allah daima mömin qullarına yardım edər və düşdükləri sıxıntılardan heç özlərinin də güman etmədikləri yerdən onlar üçün çıxış yolu açar.

وَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَئِمَّةٗ يَهۡدُونَ بِأَمۡرِنَا وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡهِمۡ فِعۡلَ ٱلۡخَيۡرَٰتِ وَإِقَامَ ٱلصَّلَوٰةِ وَإِيتَآءَ ٱلزَّكَوٰةِۖ وَكَانُواْ لَنَا عَٰبِدِينَ
Biz onları xeyirli işlərdə insanlara doğru yolu göstərən rəh­bərlər et­dik. Onlar Allahın izni ilə insanları yalnız tək Allaha ibadət etməyə dəvət edirdilər. Biz onlara xeyirli iş­lər görməyi, namaz vaxtı-vaxtında kamil şəkildə qılmağı və zəkat ver­mə­yi vəhy etdik. On­lar Bizim itaətkar qullarımızdan idilər
عربي تفسیرونه:
وَلُوطًا ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗا وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلَّتِي كَانَت تَّعۡمَلُ ٱلۡخَبَٰٓئِثَۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمَ سَوۡءٖ فَٰسِقِينَ
Biz Luta mübahisəçilər arasında çətin məsələləri həll edib hökm çıxartmağı və şəri elmi bəxş et­dik. Biz onu, Sədum məmləkətinə göndərdiyimiz əzabdan xilas etdik. O məmləkətin xalqı olduqca murdar iş­lər görən bir kimsələr idi. Həqi­qə­tən, on­lar Rəbbinin itaətindən çıxan fasiq bir qövm idi­.
عربي تفسیرونه:
وَأَدۡخَلۡنَٰهُ فِي رَحۡمَتِنَآۖ إِنَّهُۥ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Biz onu, qövmünə göndərilən əzabdan xilas edərək Öz mərhəməti­mizlə bürüdük. Həqiqə­tən də, o, əmrlərimizi yerinə yetirib, qadağalarımızdan çəkinən saleh kimsələrdən idi.
عربي تفسیرونه:
وَنُوحًا إِذۡ نَادَىٰ مِن قَبۡلُ فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ فَنَجَّيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥ مِنَ ٱلۡكَرۡبِ ٱلۡعَظِيمِ
Ey Peyğəmbər! Nuhun hekayəsini də yada sal! Belə ki o, İbrahim və Lutdan da əvvəl Uca Allaha dua etmiş, Biz də onun duasını qəbul edərək, istədiyini verib, onu və ailəsindən ona iman edənləri böyük qəm-qüs­sədən qur­tar­mış­dıq!
عربي تفسیرونه:
وَنَصَرۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمَ سَوۡءٖ فَأَغۡرَقۡنَٰهُمۡ أَجۡمَعِينَ
Biz Nuhu, onun, həqiqətən də, Allah tərəfindən göndərilən bir peyğəmbər olduğuna dəlalət edən ayələrimizlə dəstəkləyərək onu yalançı hesab edən qövmünün hiyləsindən xilas etdik. Çünki onlar yer üzündə fitnə-fəsad çıxaran şər bir qövm idi. Odur ki, Biz onların hamısını suya batırdıq.
عربي تفسیرونه:
وَدَاوُۥدَ وَسُلَيۡمَٰنَ إِذۡ يَحۡكُمَانِ فِي ٱلۡحَرۡثِ إِذۡ نَفَشَتۡ فِيهِ غَنَمُ ٱلۡقَوۡمِ وَكُنَّا لِحُكۡمِهِمۡ شَٰهِدِينَ
Ey Peyğəmbər! Davud və onun oğlu Süleymanın hekayəsini də yada sal! Bir zaman onlar bir adamın qo­yunlarının gecə vatxı girib zay elədiyi bir əkin sahəsi barəsində iki kişi arasında hökm vermişdilər. Biz Davud və Süleymanın verdiyi hökmə şahid idik. Onların verdikləri hökmdən Bizə heç bir şey gizli qalmadı.
عربي تفسیرونه:
فَفَهَّمۡنَٰهَا سُلَيۡمَٰنَۚ وَكُلًّا ءَاتَيۡنَا حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَسَخَّرۡنَا مَعَ دَاوُۥدَ ٱلۡجِبَالَ يُسَبِّحۡنَ وَٱلطَّيۡرَۚ وَكُنَّا فَٰعِلِينَ
Biz o məsələdə necə hökm vermək lazım olduğunu Davuda deyil, onun oğlu Süleymana başa saldıq. Biz, Davud və Süleymana - hər ikisinə peyğəmbərlik və şəriəti dərindən bilməyi bəxş et­dik. Biz bunu sadəcə Süleymana xas etmədik. Biz dağ­ları və quşla­rı Davudun ixtiyarına buraxdıq. Davud Allahın şəninə həmd-sənalar etdikdə onlarda Davudla bir­lik­də Allahın şəninə həmd-sənalar edərdilər. Biz bütün bunların hamısını anlatmaq, hökm və elm bəxş etmək və bəzi şeyləri onların ixtiyarına buraxmaq üçün belə etdik.
عربي تفسیرونه:
وَعَلَّمۡنَٰهُ صَنۡعَةَ لَبُوسٖ لَّكُمۡ لِتُحۡصِنَكُم مِّنۢ بَأۡسِكُمۡۖ فَهَلۡ أَنتُمۡ شَٰكِرُونَ
Biz Süleymana deyil, Davuda silahın öldürücü zərbələrinə qarşı vücudlarınızı təhlü­kə­lər­dən mühafizə edəcək zi­reh­li geyim düzəltməyi öy­rət­dik. Ey İnsanlar! Allahın sizə bəxş etdiyi bu nemətlərə görə Ona şükür edirsi­niz­mi?!
عربي تفسیرونه:
وَلِسُلَيۡمَٰنَ ٱلرِّيحَ عَاصِفَةٗ تَجۡرِي بِأَمۡرِهِۦٓ إِلَى ٱلۡأَرۡضِ ٱلَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَاۚ وَكُنَّا بِكُلِّ شَيۡءٍ عَٰلِمِينَ
Biz şiddətli əsən küləyi Sü­ley­manın əmrinə tabe etdik. Belə ki, Süleyman, küləyə əmr etdikdə, külək onun əmri ilə bərəkətli etdiyimiz, peyğəmbərlər göndərdiyimiz və bol-bol xeyirlər bəxş etdiyimiz Şam torpaqlarına tərəf əsərdi. Biz hər şe­yi bi­lirik. Bizə heç bir şey gizli qalmaz.
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• فعل الخير والصلاة والزكاة، مما اتفقت عليه الشرائع السماوية.
• Yaxşılıq etmək, namaz qılmaq və zəkat vermək səmavi dinlərin ittifaq etdiyi dini ayinlərdəndir.

• ارتكاب الفواحش سبب في وقوع العذاب المُسْتَأْصِل.
• Çirkin günahlara yol vemək, hər bir kəsi yox edəcək əzabın gerçəkləşməsinə səbəbdir.

• الصلاح سبب في الدخول في رحمة الله.
• Xeyirli əməllər etmək, Allahın rəhmətinə nail olmaq üçün səbəblərdən biridir.

• الدعاء سبب في النجاة من الكروب.
• Dua, sıxıntı və çətinliklərdən qurtarmaq üçün səbəbdir.

وَمِنَ ٱلشَّيَٰطِينِ مَن يَغُوصُونَ لَهُۥ وَيَعۡمَلُونَ عَمَلٗا دُونَ ذَٰلِكَۖ وَكُنَّا لَهُمۡ حَٰفِظِينَ
Şeytanlardan dənizə dalıb onun üçün mirvari, inci və digər qiymətli şetylər çıxaranları onun əmrinə verdik. Bu şeytanlar ev tikmək və bun­dan başqa di­gər işlərdə onun üçün edirdilər. Biz (Süleymanın əmrindən çıxmasınlar, gördükləri işləri təzədən korlamasınlar, fitnə-fəsad törətməsinlər deyə) on­ların saylarını və etdikləri əməlləri nə­zarətimiz altında saxla­yırdıq. Bundan heç bir şey Bizim nəzarətimizdən kənar qalmadı.
عربي تفسیرونه:
۞ وَأَيُّوبَ إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥٓ أَنِّي مَسَّنِيَ ٱلضُّرُّ وَأَنتَ أَرۡحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Ey Peyğəmbər! Əyyubun - aleyhissəlam - hekayəsini də, yada sal! O, xəstəliyə düçar olduqda, Rəbbinə: "Ey Rəbbim! Mən, xəstəlik və ailəmi itirmək müsibətinə məruz qaldım. Sən mərhəmətlilərin ən mərhəmətlisisən, məni düşdüyüm bu bəladan xilas et!"– deyərək yalvarıb dua de­mişdi.
عربي تفسیرونه:
فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ فَكَشَفۡنَا مَا بِهِۦ مِن ضُرّٖۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ أَهۡلَهُۥ وَمِثۡلَهُم مَّعَهُمۡ رَحۡمَةٗ مِّنۡ عِندِنَا وَذِكۡرَىٰ لِلۡعَٰبِدِينَ
Biz Əyyubun duasını qəbul etdik və onu xəstəlikdən və ailəsinə üz vermiş müsibətdən qurtardıq. Biz ona ailəsindən, övladlarından itirdiklərini özünə qaytarıb və eyni zaman da onlarla bərabər bir mislinidə əlavə olaraq ona verdik. Biz bütün bunları Öz tərə­fi­mizdən bir mərhə­mət və Allaha iba­dət etməklə Onun əmrinə tabe olanlara bir öyüd-nəsihət olsun deyə etdik ki, qoy onlarda Əyyubun səbir etdiyi kimi səbir etsinlər.
عربي تفسیرونه:
وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِدۡرِيسَ وَذَا ٱلۡكِفۡلِۖ كُلّٞ مِّنَ ٱلصَّٰبِرِينَ
Ey Peyğəmbər! İsmaili, İdrisi və Zülkifli - aleyhimusəlam - də yada sal! Onlardan hər biri müsibətə qarşı səbir edən və Allahın onları mükəlləf etdiyi öhdəlikləri yerinə yetirən kimsələr idi.
عربي تفسیرونه:
وَأَدۡخَلۡنَٰهُمۡ فِي رَحۡمَتِنَآۖ إِنَّهُم مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
Biz onları Öz rəhmətimiz altına aldıq, onlara peyğəmbərlik bəxş etdik və bunun ardından onları Cənnətə daxil etdik. Çünki onlar, həqiqətən də, Rəbbinə itaət edən, zahiri və batini əməllərini islah etmiş Allahın əməlisaleh qullarından idilər.
عربي تفسیرونه:
وَذَا ٱلنُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَٰضِبٗا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقۡدِرَ عَلَيۡهِ فَنَادَىٰ فِي ٱلظُّلُمَٰتِ أَن لَّآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنتَ سُبۡحَٰنَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ
Ey Peyğəmbər! Balıq sahibi Yunusu - aleyhissəlam - da yada sal! Bir za­man o, qövmünün günah işlər görməkdə davam etdiklərinə görə onlara qarşı qəzəblənərək Rəbbinin izni olmadan onlardan ay­rı­lıb getmiş və Biz onu bu əməlinə görə cəzasız buraxıb, sıxıntıya salmayacağımızı zənn et­mişdi. Nəhayət, balıq onu udub qarnında həbs etdikdə, Biz onu şiddətli bir sıxıntı ilə imtahan etdik. Sonra da o balığın qarnının, gecənin və dənizin zülmətində günahını etiraf edib, Allaha tövbə edərək: "Sən­dən başqa ibadətə layiq olan heç bir məbud yoxdur! Sən uca, pak və müqəd­dəssən! Mən isə hə­qiqətən də, özümə zülm edənlərdən oldum!" – deyərək yalvarıb dua et­mişdi.
عربي تفسیرونه:
فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡغَمِّۚ وَكَذَٰلِكَ نُـۨجِي ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
Biz onun duasını qəbul etdik, onu zülmətdən və balığın qarnından çıxartmaqla böyük qəm-qüssədən qur­tar­dıq. Biz Yunusu bu sıxıntıdan xilas etdiyimiz kimi, sıxıntıya düşüb Allaha yalvararaq dua edən mö­minləri də belə xi­las edirik!
عربي تفسیرونه:
وَزَكَرِيَّآ إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥ رَبِّ لَا تَذَرۡنِي فَرۡدٗا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡوَٰرِثِينَ
Ey Peyğəmbər! Zəkəriyyanın - aleyhissəlam - hekayəsini də bir yada sal! Bir za­man o: "Ey Rəb­bim! Məni övladsız, tək başına bu­raxma. Həqiqətən, Sən, varislərin ən xeyirlisisən. Məndən sonra qalacaq bir övladla məni ruziləndir!" – deyə yalvarıb dua etmişdi.
عربي تفسیرونه:
فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ وَوَهَبۡنَا لَهُۥ يَحۡيَىٰ وَأَصۡلَحۡنَا لَهُۥ زَوۡجَهُۥٓۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِ وَيَدۡعُونَنَا رَغَبٗا وَرَهَبٗاۖ وَكَانُواْ لَنَا خَٰشِعِينَ
Biz (Zəkəriyyanın) duasını qəbul et­dik və ona övlad olaraq Yəhyanı verdik. Zöv­cəsi sonsuz olduğu bir halda, Biz onu uşaq doğ­mağa qa­dir bir hala gətirdik. Həqiqətən, Zəkəriyya, onun zövcəsi və oğlu yaxşı əməllər etməyə tələsər və rəhmətimizə ümid bəsləyib əzabımızdan qorxaraq Bizə dua edərdilər. Onlar daima Bizə yalvarıb-yaxarardılar.
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• الصلاح سبب للرحمة.
• İnsanın əməlisaleh olması onun Allahın rəhmətinə nail olmasına səbəbdir.

• الالتجاء إلى الله وسيلة لكشف الكروب.
• Uca Allaha sığınmaq sıxıntılardan qurtarmaq üçün bir vəsilədir.

• فضل طلب الولد الصالح ليبقى بعد الإنسان إذا مات.
• İnsan oldükdən sonra onun davamçısı olaraq dünyaya əməlisaleh bir övlad buxarıb getməsi yaxşı bir əməldir.

• الإقرار بالذنب، والشعور بالاضطرار لله وشكوى الحال له، وطاعة الله في الرخاء من أسباب إجابة الدعاء وكشف الضر.
• Günahı iqrar etmək, Allaha möhtac olduğunu hiss etmək, sıxıntı hallarında yalnız Ona şikayətlənmək, firavanlıq, bolluq və rifah halında Allaha itaət etmək duaların qəbul olunması və sıxıntıların aradan qaldırılmasının səbəblərindəndir.

وَٱلَّتِيٓ أَحۡصَنَتۡ فَرۡجَهَا فَنَفَخۡنَا فِيهَا مِن رُّوحِنَا وَجَعَلۡنَٰهَا وَٱبۡنَهَآ ءَايَةٗ لِّلۡعَٰلَمِينَ
Ey Peyğəmbər! Namusunu zinadan qoruyan Mər­yə­mi - aleyhəssəlam - də ya­da sal! Bir zaman Allah ona Cəbraili - aleyhissəlam - göndərdi. Cəb­rail də Məryəmə ruh üfürdi və Məyrəmdə bunun ardından İsaya - aleyhissəlam- hamilə qaldı. Məryəm və onun oğ­lu İsa, həmçinin, İsanın atasız xəlq edilməsi insanlara Allahın qüdrətini və heç bir şeyin Onu aciz edə bilməyəcəyini göstərən açıq-aydın bir dəlil idi.
عربي تفسیرونه:
إِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَأَنَا۠ رَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُونِ
Ey insanlar! Şübhəsiz ki, sizin bu dininiz tək bir dindir. O, tövhid inancı olan İslam dinidir. Mən si­zin Rəbbini­zəm. Elə isə ibadəti ixlasla yalnız Mənə edin!
عربي تفسیرونه:
وَتَقَطَّعُوٓاْ أَمۡرَهُم بَيۡنَهُمۡۖ كُلٌّ إِلَيۡنَا رَٰجِعُونَ
Lakin insanlar din barəsində ayrılığa düşdülər. Onlardan kimisi töhvid əhli, kimisi müşrik, kimisi kafir, kimisi də mömin oldu. Ayrılığa düşən bütün bu kimsələrin ha­mısı Qiyamət günü Bizim hüzu­ru­muza qa­yı­da­caq­lar. Biz də müvafiq surətdə əməllərinin əvəzini verəcəyik.
عربي تفسیرونه:
فَمَن يَعۡمَلۡ مِنَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَا كُفۡرَانَ لِسَعۡيِهِۦ وَإِنَّا لَهُۥ كَٰتِبُونَ
Kim Allaha, Onun rəsullarına və axirət gününə iman edərək yaxşı işlər görsə, onun etdiyi yaxşı əməllər əsla in­kar olun­mayacaqdır. Əksinə, Allah onun əməlini qəbul edər və ona mükafatını tam və kamil bir şəkildə verər. Qiyamət günü dirildikdə isə etdiyi əməllərin hamısının əməl kitabında yazılıdığını görər və bundan dolayı o çox sevinər.
عربي تفسیرونه:
وَحَرَٰمٌ عَلَىٰ قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَآ أَنَّهُمۡ لَا يَرۡجِعُونَ
Günahlarına görə məhv etdiyimiz məmləkət əhlinin tövbə edib və tövbələrinin qəbul edilməsi üçün yenidən dünyaya qaytarılması qeyri mümükündür.
عربي تفسیرونه:
حَتَّىٰٓ إِذَا فُتِحَتۡ يَأۡجُوجُ وَمَأۡجُوجُ وَهُم مِّن كُلِّ حَدَبٖ يَنسِلُونَ
Onlar, Yəcuc və Mə­cuc səddi dağılana qədər əsla dünya həyatına geri dönməzlər. O gün Yəcuc və Mə­cuc hər alçaq və yüksək təpələrdən sürətlə axı­şıb gəl­əcəklər.
عربي تفسیرونه:
وَٱقۡتَرَبَ ٱلۡوَعۡدُ ٱلۡحَقُّ فَإِذَا هِيَ شَٰخِصَةٌ أَبۡصَٰرُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يَٰوَيۡلَنَا قَدۡ كُنَّا فِي غَفۡلَةٖ مِّنۡ هَٰذَا بَلۡ كُنَّا ظَٰلِمِينَ
Onlar olduqları yerdən çıxması ilə Qiyamət saatı yaxınlaşar və bununla da qiyamətin dəhşəti hər bir tərəfi bürüyər. Bu zaman kafirlər qiyamət qorxusunun dəhşətindən gözləri bə­rəlmiş halda: "Vay halımıza! Biz başımızı dünya həyatına qarışdıraraq bu əzəmətli gün üçün heç bir tədarük görmədik. Üstə­lik Allaha qarşı küfür və asiliklər etməklə özümüzə zülüm etdik!" – deyərlər.
عربي تفسیرونه:
إِنَّكُمۡ وَمَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمۡ لَهَا وَٰرِدُونَ
Ey müşriklər! Siz və Allah­dan başqa tapındığınız bütlər də, insanlardan və cinlərdən sizin onlara ibadət etmənizə razı olanlar da Cə­hənnəm odunusu­nuz. Siz və ibadət etdiyiniz bütlər müt­ləq ora girəcəksiniz.
عربي تفسیرونه:
لَوۡ كَانَ هَٰٓؤُلَآءِ ءَالِهَةٗ مَّا وَرَدُوهَاۖ وَكُلّٞ فِيهَا خَٰلِدُونَ
Əgər bu ibadət edilən bütlər həqiqi ilahlar ol­say­dılar, o zaman onlar özlərinə ibadət edənlərlə birgə Cəhənnəmə varid olmazdılar. Allahı qoyub qeyrisinə ibadət edənlərin və ibadət olunanların hər biri Cəhənnəmlikdirlər. Onlar orada əbəd qalacaqlar və əsla oradan çıxmayacaqlar.
عربي تفسیرونه:
لَهُمۡ فِيهَا زَفِيرٞ وَهُمۡ فِيهَا لَا يَسۡمَعُونَ
Onlar Cəhənnəmin şiddətli əzabından inildəyərək ah-nalə çəkəcəklər və Cəhənnəmin onlara olan dəhşətli əzabından dolayı başqa heç bir səs eşitməyə­cəklər.
عربي تفسیرونه:
إِنَّ ٱلَّذِينَ سَبَقَتۡ لَهُم مِّنَّا ٱلۡحُسۡنَىٰٓ أُوْلَٰٓئِكَ عَنۡهَا مُبۡعَدُونَ
Müşriklər: "İnsanların ibadət etdiyi İsa və mələklərdə Cənənnəmə varid olacaqlar" – deyincə, Uca Allah onlara belə cavab verdi: "Şübhəsiz ki, Allahın əzəli elmi ilə İsa - aleyhissəlam - kimi səadət əhli olan kimsələr Cəhənnəmdən uzaq olacaqlar.
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• التنويه بالعفاف وبيان فضله.
• İffətli və namusli olmağın tərifəlayiq olması və fəziləti.

• اتفاق الرسالات السماوية في التوحيد وأسس العبادات.
• Səmavi dinlərin risaləsi, tövhid və ibadətin əsaslarında eynidir.

• فَتْح سد يأجوج ومأجوج من علامات الساعة الكبرى.
• Yəcuc-Məcüc səddinin açılması Qiyamətin ən böyük əlamətlərindən biridir.

• الغفلة عن الاستعداد ليوم القيامة سبب لمعاناة أهوالها.
• Qiyamət günü üçün hazırlaşmaqdan qafil olmaq, o günün dəhşətinə məruz qalmağa səbəbdir.

لَا يَسۡمَعُونَ حَسِيسَهَاۖ وَهُمۡ فِي مَا ٱشۡتَهَتۡ أَنفُسُهُمۡ خَٰلِدُونَ
Onlar Cəhənnəmin gurultusunun səsini belə eşit­məyəcəklər. Onlar Cənnətdə nəfslərinin arzuladığı nemət və ləzzətlər içində əbədi qalacaqlar. Onlara bəxş edilən bu nemətlər əsla onlardan geri alınmayacaqdır.
عربي تفسیرونه:
لَا يَحۡزُنُهُمُ ٱلۡفَزَعُ ٱلۡأَكۡبَرُ وَتَتَلَقَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ هَٰذَا يَوۡمُكُمُ ٱلَّذِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ
Cəhənnəm əhlinin Cəhəmməmə atıldığı zaman bu ən böyük dəhşət Cənnət əhlini qorxutmayacaqdır. Mələk­lər on­la­rı müjdə verərək qarşı­layıb: "Nəhayət bu sizə dünyada ikən vəd edilən gü­n­dür!" – deyəcək və Cənnətdə onları gözləyən nemətlərlə müjdələyəcəklər.
عربي تفسیرونه:
يَوۡمَ نَطۡوِي ٱلسَّمَآءَ كَطَيِّ ٱلسِّجِلِّ لِلۡكُتُبِۚ كَمَا بَدَأۡنَآ أَوَّلَ خَلۡقٖ نُّعِيدُهُۥۚ وَعۡدًا عَلَيۡنَآۚ إِنَّا كُنَّا فَٰعِلِينَ
Biz o gün göyü kağızın büküldüyü kimi bü­kə­cəyik. Məx­luqatı ilk dəfə lüt-üryan, anadangəlmə vəziyyətdə yarat­dığımız kimi yenidən elə bir halda yaradacağıq. Biz bunu vəd verdik və vədimizə əsla xilaf çıxmarıq. Sözsüz ki, Biz vədimizi ye­ri­nə yeti­rə­cə­yik.
عربي تفسیرونه:
وَلَقَدۡ كَتَبۡنَا فِي ٱلزَّبُورِ مِنۢ بَعۡدِ ٱلذِّكۡرِ أَنَّ ٱلۡأَرۡضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ ٱلصَّٰلِحُونَ
Biz Lövhi-məh­fuz­da­ yazdıqdan sonra rəsullara nazil et­di­yi­miz ki­tab­larda: "Yer üzünə Allahın əməli­sa­leh qul­la­rı varis ola­caqlar!" – deyə yazmışdıq. Onlar Muhammədin (sallallahu aleyhi və səlləm) ümmətidir.
عربي تفسیرونه:
إِنَّ فِي هَٰذَا لَبَلَٰغٗا لِّقَوۡمٍ عَٰبِدِينَ
Həqiqətən, nazil etdiyimiz öyüd-nəsihətlərdə, Rəbbinin şəriətinə əməl edən qulları üçün kifayət qədər ibrətlər vardır.
عربي تفسیرونه:
وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا رَحۡمَةٗ لِّلۡعَٰلَمِينَ
Ey Muhamməd! Sən insanların haqq yola yönəlmələrinə və onların Allahın əzabından xilas olmalarına həris olduğun üçün Biz səni bütün məxluqata bir rəh­mət olaraq göndərdik.
عربي تفسیرونه:
قُلۡ إِنَّمَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ فَهَلۡ أَنتُم مُّسۡلِمُونَ
Ey Peyğəmbər! Müşriklərə de: "Rəbbim tərəfindən mənə, sizin haqq məbudunuzun, heç bir şəriki olmayan, tək bir İlah olan Uca Allahın olduğu deyə vəhy edilmişdir. Elə isə siz, yalnız Ona iman edərək boyun əyin və Ona itaət edərək əməl edin!"
عربي تفسیرونه:
فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُلۡ ءَاذَنتُكُمۡ عَلَىٰ سَوَآءٖۖ وَإِنۡ أَدۡرِيٓ أَقَرِيبٌ أَم بَعِيدٞ مَّا تُوعَدُونَ
Ey Peyğəmbər! Əgər onlar sənin gətirdiyin dindən üz döndər­sələr, o zaman onlara de: "Mən və sizlər, sizə bildirdiyim şeylərdə eyni səviyyədəyik və Uca Allahın sizə vəd etdiyi əzabın nə zaman sizə gələcəyinidə bilmirəm!"
عربي تفسیرونه:
إِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلۡجَهۡرَ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ وَيَعۡلَمُ مَا تَكۡتُمُونَ
Həqiqətən, Uca Allah yüksəkdən de­diyiniz sözü də, deməyib, qəlbinizdə gizli saxlatdığınızı da yaxşı bilir. Bunlardan Ona heç bir şey gizli qalmaz. Şübhəsiz ki, bunun qarşılığını Uca Allah sizə verəcəkdir.
عربي تفسیرونه:
وَإِنۡ أَدۡرِي لَعَلَّهُۥ فِتۡنَةٞ لَّكُمۡ وَمَتَٰعٌ إِلَىٰ حِينٖ
Bilmirəm, əzabın sizə gecikdirilməsinin səbəbi bəl­kə də, bu sizi sınaqdan keçirt­mək və ya bəlanın qəfildən sizə göndərmək, yaxud da küfür və günah əməllərdə davam edəsiniz deyə Allahın təyin etdiyi mü­əyyən bir müddətə qədər dün­ya həyatından faydalan­ma­ğınız üçündür".
عربي تفسیرونه:
قَٰلَ رَبِّ ٱحۡكُم بِٱلۡحَقِّۗ وَرَبُّنَا ٱلرَّحۡمَٰنُ ٱلۡمُسۡتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ
Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) Rəbbinə dua edərək belə dedi: "Ey Rəb­bim! Bizimlə kafirdə israr edəm qövmümüz ara­sında əda­lət­lə hökm ver! Söylədiyiniz küfür və yalanlara görə an­caq Mərhəmətli olan Rəbbi­miz­dən kömək diləyirik!".
عربي تفسیرونه:
په دې مخ کې د ایتونو د فایدو څخه:
• الصلاح سبب للتمكين في الأرض.
• Saleh olmaq yer üzündə iqtidar sahibi olmağa səbəbdir.

• بعثة النبي صلى الله عليه وسلم وشرعه وسنته رحمة للعالمين.
• Muhəmməd Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) peyğəmbər olaraq göndərilməsi, onun şəriəti və sünnəsi aləmlər üçün bir rəhmətdir.

• الرسول صلى الله عليه وسلم لا يعلم الغيب.
• Muhəmməd Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) qeybi bilməz.

• علم الله بما يصدر من عباده من قول.
• Uca Allah qullarının bütün söylədikləri sözləri bilir.

 
د معناګانو ژباړه سورت: الأنبياء
د سورتونو فهرست (لړلیک) د مخ نمبر
 
د قرآن کریم د معناګانو ژباړه - الترجمة الأذرية للمختصر في تفسير القرآن الكريم - د ژباړو فهرست (لړلیک)

الترجمة الأذرية للمختصر في تفسير القرآن الكريم، صادر عن مركز تفسير للدراسات القرآنية.

بندول