قۇرئان كەرىم مەنىلىرىنىڭ تەرجىمىسى - ھىندىچە تەرجىمىسى * - تەرجىمىلەر مۇندەرىجىسى


مەنالار تەرجىمىسى سۈرە: سۈرە قىيامەت
ئايەت:
 

सूरा अल्-क़ियामह

لَآ أُقۡسِمُ بِيَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ
मैं शपथ लेता हूँ क़्यामत (प्रलय) के दिन[1] की!
1. किसी चीज़ की शपथ लेने का अर्थ होता है उस का निश्चित् होना। अर्थात प्रलय का होना निश्चित् है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلنَّفۡسِ ٱللَّوَّامَةِ
तथा शपथ लेता हूँ निन्दा[1] करने वाली अन्तरात्मा की।
1. मनुष्य के अन्तरात्मा की यह विशेषता है कि वह बुराई करने पर उस की निन्दा करती है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
أَيَحۡسَبُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَلَّن نَّجۡمَعَ عِظَامَهُۥ
क्या मनुष्य समझता है कि हम एकत्र नहीं कर सकेंगे दोबारा उसकी अस्थियों को?
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
بَلَىٰ قَٰدِرِينَ عَلَىٰٓ أَن نُّسَوِّيَ بَنَانَهُۥ
क्यों नहीं? हम सामर्थ्वान हैं इस बात पर कि सीधी कर दें, उसकी उंगलियों की पोर-पोर।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
بَلۡ يُرِيدُ ٱلۡإِنسَٰنُ لِيَفۡجُرَ أَمَامَهُۥ
बल्कि मनुष्य चाहता है कि वह कुकर्म करता रहे अपने आगे[1] भी।
1. अर्थात वह प्रलय तथा ह़िसाब का इन्कार इस लिये करता है ताकि वह पूरी आयु कुकर्म करता रहे।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
يَسۡـَٔلُ أَيَّانَ يَوۡمُ ٱلۡقِيَٰمَةِ
वह प्रश्न करता है कि कब आना है प्रलय का दिन?
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
فَإِذَا بَرِقَ ٱلۡبَصَرُ
तो जब चुंधिया जायेगी आँख।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَخَسَفَ ٱلۡقَمَرُ
और गहना जायेगा चाँद।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَجُمِعَ ٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُ
और एकत्र कर दिये[1] जायेंगे सूर्य और चाँद।
1. अर्थात दोनों पश्चिम से अन्धेरे हो कर निकलेंगे।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
يَقُولُ ٱلۡإِنسَٰنُ يَوۡمَئِذٍ أَيۡنَ ٱلۡمَفَرُّ
कहेगा मनुष्य उस दिन कि कहाँ है भागने का स्थान?
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
كَلَّا لَا وَزَرَ
कदापि नहीं, कोई शरणागार नहीं।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
إِلَىٰ رَبِّكَ يَوۡمَئِذٍ ٱلۡمُسۡتَقَرُّ
तेरे पालनहार की ओर ही उस दिन जाकर रुकना है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
يُنَبَّؤُاْ ٱلۡإِنسَٰنُ يَوۡمَئِذِۭ بِمَا قَدَّمَ وَأَخَّرَ
सूचित कर दिया जायेगा मनुष्य को उस दिन उससे, जो उसने आगे भेजा तथा जो पीछे[1] छोड़ा।
1. अर्थात संसार में जो कर्म किया। और जो करना चाहिये था फिर भी नहीं किया।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
بَلِ ٱلۡإِنسَٰنُ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦ بَصِيرَةٞ
बल्कि मनुष्य स्वयं अपने विरुध्द एक खुला[1] प्रमाण है।
1. अर्थात वह अपने अपराधों को स्वयं भी जानता है क्योंकि पापी का मन स्वयं अपने पाप की गवाही देता है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَلَوۡ أَلۡقَىٰ مَعَاذِيرَهُۥ
चाहे वह कितने ही बहाने बनाये।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
لَا تُحَرِّكۡ بِهِۦ لِسَانَكَ لِتَعۡجَلَ بِهِۦٓ
हे नबी! आप न हिलायें[1] अपनी ज़ुबान, ताकि शीघ्र याद कर लें इस क़ुर्आन को।
1. ह़दीस में है कि आप (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) फ़रिश्ते जिब्रील से वह़्यी पूरी होने से पहले इस भय से उसे दुहराने लगते कि कुछ भूल न जायें। उसी पर यह आयत उतरी। (सह़ीह़ बुख़ारीः 4928, 4929) इसी विषय को सूरह ताहा तथा सूरह आला में भी दुहराया गया है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
إِنَّ عَلَيۡنَا جَمۡعَهُۥ وَقُرۡءَانَهُۥ
निश्चय हमपर है उसे याद कराना और उसे पढ़ाना।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
فَإِذَا قَرَأۡنَٰهُ فَٱتَّبِعۡ قُرۡءَانَهُۥ
अतः, जब हम उसे पढ़ लें, तो आप उसके पीछे पढ़ें।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا بَيَانَهُۥ
फिर हमारे ही ऊपर है, उसका अर्थ बताना।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:

كَلَّا بَلۡ تُحِبُّونَ ٱلۡعَاجِلَةَ
कदापि नहीं[1], बल्कि तुम प्रेम करते हो शीघ्र प्राप्त होने वाली चीज़ (संसार) से।
1. यहाँ से बात फिर काफ़िरों की ओर फिर रही है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَتَذَرُونَ ٱلۡأٓخِرَةَ
और छोड़ देते हो परलोक को।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ نَّاضِرَةٌ
बहुत-से मुख उस दिन प्रफुल्ल होंगे।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٞ
अपने पालनहार की ओर देख रहे होंगे।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَوُجُوهٞ يَوۡمَئِذِۭ بَاسِرَةٞ
और बहुत-से मुख उदास होंगे।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
تَظُنُّ أَن يُفۡعَلَ بِهَا فَاقِرَةٞ
वह समझ रहे होंगे कि उनके साथ कड़ा व्यवहार किया जायेगा।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
كَلَّآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلتَّرَاقِيَ
कदापि नहीं[1], जब पहुँचेगी प्राण हंसलियों (गलों) तक।
1. अर्थात यह विचार सह़ीह़ नहीं कि मौत के पश्चात् सड़-गल जायेंगे और दोबारा जीवित नहीं किये जायेंगे। क्योंकि आत्मा रह जाती है जो मौत के साथ ही अपने पालनहार की ओर चली जाती है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَقِيلَ مَنۡۜ رَاقٖ
और कहा जायेगाः कौन झाड़-फूँक करने वाला है?
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَظَنَّ أَنَّهُ ٱلۡفِرَاقُ
और विश्वास हो जायेगा कि ये (संसार से) जुदाई का समय है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَٱلۡتَفَّتِ ٱلسَّاقُ بِٱلسَّاقِ
और मिल जायेगी पिंडली, पिंडली[1] से।
1. अर्थात मौत का समय आ जायेगा जो निरन्तर दुःख का समय होगा। (इब्ने कसीर)
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
إِلَىٰ رَبِّكَ يَوۡمَئِذٍ ٱلۡمَسَاقُ
तेरे पालनहार की ओर उसी दिन जाना है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
فَلَا صَدَّقَ وَلَا صَلَّىٰ
तो न उसने सत्य को माना और न नमाज़ पढ़ी।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
وَلَٰكِن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ
किन्तु झुठलाया और मुँह फेर लिया।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
ثُمَّ ذَهَبَ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ يَتَمَطَّىٰٓ
फिर, गया अपने परिजनों की ओर अकड़ता हआ।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
أَوۡلَىٰ لَكَ فَأَوۡلَىٰ
शोक है तेरे लिए, फिर शोक है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
ثُمَّ أَوۡلَىٰ لَكَ فَأَوۡلَىٰٓ
फिर शोक है तेरे लिए, फिर शोक है।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
أَيَحۡسَبُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَن يُتۡرَكَ سُدًى
क्या मनुष्य समझता है कि वह छोड़ दिया जायेगा व्यर्थ?[1]
1. अर्थात न उसे किसी बात का आदेश दिया जायेगा और न रोका जायेगा और न उस से कर्मों का ह़िसाब लिया जायेगा।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
أَلَمۡ يَكُ نُطۡفَةٗ مِّن مَّنِيّٖ يُمۡنَىٰ
क्या वह नहीं था वीर्य की बूंद, जो (गर्भाशय में) बूँद-बूँद गिराई जाती है।?
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
ثُمَّ كَانَ عَلَقَةٗ فَخَلَقَ فَسَوَّىٰ
फिर वह बंधा रक्त हुआ, फिर अल्लाह ने उसे पैदा किया और उसे बराबर बनाया।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
فَجَعَلَ مِنۡهُ ٱلزَّوۡجَيۡنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ
फिर उसका जोड़ाः नर और नारी बनाया।
ئەرەپچە تەپسىرلەر:
أَلَيۡسَ ذَٰلِكَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحۡـِۧيَ ٱلۡمَوۡتَىٰ
तो क्या वह सामर्थ्यवान नहीं कि मुर्दों को जीवित कर दे?
ئەرەپچە تەپسىرلەر:

 
مەنالار تەرجىمىسى سۈرە: سۈرە قىيامەت
سۈرە مۇندەرىجىسى بەت نومۇرى
 
قۇرئان كەرىم مەنىلىرىنىڭ تەرجىمىسى - ھىندىچە تەرجىمىسى - تەرجىمىلەر مۇندەرىجىسى

قۇرئان كەرىمنىڭ ھىندىچە تەرجىمىسىنى مەۋلانا ئەزىز ئەلھەق ئەلئۇمەرى تەرجىمە قىلغان، ھىجىريە 1433-يىلى پادىشاھ فەھد قۇرئان كەرىم تارقىتىش گۇرۇپپىسى نەشىر قىلغان.

تاقاش